Δυο κορίτσια γνωρίζονται κατά τη διάρκεια της γενουατικής κυριαρχίας στη Χίο και γίνονται φίλες, αν και από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Το μάζεμα και η φροντίδα της μαστίχας, οι βεγγέρες, ο δεσμός μεταξύ των γυναικών όσο καθαρίζουν τη μαστίχα, το «δάκρυ» του σχίνου και πολλά άλλα πλαισιώνουν την καθημερινότητα των δύο φιλενάδων. Πόσο δύσκολη είναι η παραγωγή της μαστίχας; Πώς έχουν χτιστεί τα Μαστιχοχώρια και γιατί; Πώς μπορούν δύο διαφορετικοί άνθρωποι να δεθούν με αιώνια φιλία; Τι συμβολίζει το μπουρμπουλάκι;
Βιβλίο Το μπουρμπουλάκι
Συγγραφέας Μαρία Βενιζελέα
Εικονογράφος Ίρις Σαμαρτζή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής
Η Μαρία Βενιζελέα έγραψε ένα τρυφερό και γλυκό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που τιμά τη διηνεκή φιλία και
ταυτόχρονα μας χαρίζει πολλές πληροφορίες γύρω από την παραγωγή, το μάζεμα και το εμπόριο της μαστίχας. Με απλές προτάσεις, ρεαλιστικές σκηνές, πλούσιο λεξιλόγιο και ορολογία που επεξηγείται στο τέλος παρακολουθούμε από τη μια πώς δημιουργείται, πώς μαζεύεται, πώς καθαρίζεται και πώς ετοιμάζεται η μαστίχα και από την άλλη πώς έρχονται κοντά δύο διαφορετικοί χαρακτήρες που μεγαλώνουν μαζί αδιαφορώντας για τις αντίθετες κοινωνικές τους καταβολές.
Η ιστορία ξεκινάει με τη Μαρκέλλα, που ζει στα Μαστιχοχώρια της Χίου, να τρέχει με τον φίλο της, τον Μηνά, να βοηθήσουν τον πατέρα της στα χωράφια με το «κέντημα», εν όψει της άφιξης της κόρης του νέου Γενουάτου Κυβερνήτη, Μαργαρίτας,. Ο τόπος τους είναι μια καστροπολιτεία-λαβύρινθος, γεμάτη καλντερίμια και «διαβατικά», που χτίστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να κρατάει ασφαλείς τους κατοίκους και τη μαστίχα από τις επιδρομές των πειρατών. Η Μαργαρίτα είναι ένα προσιτό, γλυκό και απλό κορίτσι που θέλει με χαρά να μάθει τα πάντα για τη μαστίχα και κυρίως να βοηθήσει είτε στο κέντημα είτε στις βεγγέρες, οπότε παρακολουθούμε μαζί τους και βήμα προς βήμα πώς κεντάνε τον σχίνο με την κατάλληλη προετοιμασία και διαδικασία, πώς περιμένουν να στερεοποιηθεί το «δάκρυ», δηλαδή η μαστίχα, πώς καθαρίζουν το προϊόν οι γυναίκες λέγοντας τραγούδια και ιστορίες και πολλά άλλα.
Χάρη στο βιβλίο έμαθα πολλά για τη μαστίχα και πόσο κοπιαστική δουλειά είναι η φροντίδα της, που κρατάει όλο τον χρόνο: περιποίηση χειμώνα και άνοιξη, κέντημα καλοκαίρι και φθινόπωρο, καθάρισμα τον χειμώνα. Κι όταν όλα είναι έτοιμα, τότε αρχίζει το υπέροχο ταξίδι στον κόσμο μέσω του εμπορίου. Επίσης έμαθα για το τιμητήρι, το καυκί, τις χειρόφτριες, τα τεσσάρων ειδών δρομόνια και πολλά άλλα αντικείμενα μέσα από μια συναρπαστική και καθόλου κουραστική εξιστόρηση που με έκανε να σεβαστώ όχι μόνο των κόπο των εργατών αλλά και την καθαυτή μαστίχα. Το παραμύθι, ταυτόχρονα με τις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, καταγράφει και τη φιλία μεταξύ της Μαρκέλλας και της Μαργαρίτας, τις όμορφες στιγμές που περνάνε όσο μεγαλώνουν και τα συναισθήματά τους από τον κόσμο που ανακαλύπτουν μαζί. Το δέσιμο των δύο κοριτσιών σφραγίζεται μ’ ένα μπουρμπουλάκι γεμάτο μαστίχα όταν πρέπει να πάρουν μια σημαντική απόφαση και τότε…
Η εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή είναι πρωτότυπη και γεμάτη χρώματα και απλότητα. Μου έκαναν εντύπωση τα σχέδιά της, γιατί μου θύμιζαν κολλάζ και ταυτόχρονα ένιωθα λες και οι φιγούρες αποτυπώνονται τρισδιάστατες μπροστά σ’ ένα δισδιάστατο σκηνικό, σαν τις χάρτινες κατασκευές που κάνουν τα παιδιά στο δημοτικό σχολείο. Αυτή η πρωτοτυπία δίνει μια διαφορετική ρεαλιστική απεικόνιση, κάνοντάς με να νιώθω πως οι ήρωες του βιβλίου θα αλλάξουν ξαφνικά θέση και θα πάνε κάπου αλλού, συνεχίζοντας ένα δικό τους παιχνίδι και καλώντας με να τους ακολουθήσω. Το φόντο είναι εξίσου απλό μα ταυτόχρονα γεμάτο ενάργεια και παραστατική δύναμη, με αποτέλεσμα να έχουμε μια πρωτότυπη και ξεχωριστή εικονογράφηση που συνοδεύει με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο.
Το μπουρμπουλάκι είναι πήλινο σκεύος που χρησιμοποιείται στη Χίο για τη μεταφορά της μαστίχας και με απρόσμενο τρόπο δένει για πάντα τη Μαρκέλλα και τη Μαργαρίτα, σε μια ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και πολλές πληροφορίες γύρω από την παραγωγή, το μάζεμα και την επεξεργασία της μαστίχας. Το γλωσσάρι και ο χάρτης στο τέλος του βιβλίου βοηθάνε τα παιδιά να κατανοήσουν καλύτερα την εποχή, την καθημερινότητα και τον τόπο όπου ζουν οι ηρωίδες του παραμυθιού και τα παρακινούν να μάθουν περισσότερα για το ευλογημένο αυτό προϊόν.