Ο Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος (611-547 π. Χ.), για τον οποίο ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά, ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και μαθητής του Θαλή. Σπούδασε Αστρονομία και Γεωγραφία και ήταν ο πρώτος που μίλησε για την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Εξήγησε τη δημιουργία του κόσμου εκκινώντας από το άπειρο («ουσία χωρίς μορφή, όρια ή ιδιότητες») και διατύπωσε ενδιαφέρουσες θεωρίες για τη γη, τη ζωή και τα φυσικά φαινόμενα. Από την άλλη, ο επίσης Μιλήσιος Αναξιμένης (585-528 π. Χ.), μαθητής του Αναξίμανδρου, εισήγαγε πολλά φυσικά φαινόμενα και στοιχεία στη φιλοσοφία του.
Βιβλία Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Εικονογράφος Ιάσων Ανδριανός
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ρώσση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής
Η Ιώ Τσοκώνα καταφέρνει να αποτυπώσει αυτές τις ενδιαφέρουσες προσωπικότητες σε ένα κείμενο γεμάτο εκπλήξεις και ρεαλισμό, κατάλληλο για παιδιά από 8 ετών και πάνω. Οι αντιλήψεις, η προσωπικότητα, οι απόψεις και ο τρόπος σκέψης των δύο φιλοσόφων είναι τόσο πλούσιες που το εύληπτο κατά τα άλλα κείμενο πρέπει να διαβαστεί με προσοχή. Βρισκόμαστε μία εβδομάδα μετά το μάθημα για τον Θαλή που έλαβε χώρα στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς και ο Ιάσονας, με τη βοήθεια της δασκάλας του πρώτα και του αδελφού του, Αίαντα και της μητέρας του στη συνέχεια, μαθαίνει μέσα από συζητήσεις και ερωτήσεις για την εποχή των δύο φιλοσόφων, για την καθημερινότητά τους, για τα θεωρήματά τους, για τις αλλαγές που έφεραν στη φιλοσοφία και στις επιστήμες και για πολλά άλλα. Βρήκα μάλιστα πολύ έξυπνο τον σχεδιασμό της πλοκής: αντί να παραθέτουμε μέσα από την τάξη και με τα λόγια της δασκάλας τις αντιλήψεις και τη ζωή και των δύο φιλοσόφων, η μεν δασκάλα θα μιλήσει για τον Αναξίμανδρο, για τον δε Αναξιμένη θα μάθουμε όταν ταξιδέψουμε και πάλι στην αρχαία Μίλητο με τους ήρωες της ιστορίας. Ανάμεσα σε αυτές τις βιογραφίες υπάρχει μια ανάπαυλα, μιας και τα δυο αδέλφια παίζουν με στρατιωτάκια, αν και η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τον Κροίσο, τον Κύρο, τον Πακτωλό ποταμό και άλλα θέματα της εποχής της περσικής κυριαρχίας. «Αν είστε γεροί, αν έχετε γύρω σας ανθρώπους που σας αγαπούν και τους αγαπάτε, κι αν ζείτε μακριά από πολέμους, θα είστε οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι του κόσμου», λέει η μητέρα τους. Όταν μάλιστα οι Σάρδεις κυριεύτηκαν από τους Πέρσες, στη γειτονική Μίλητο ζούσε ο Αναξιμένης την πιο παραγωγική του περίοδο!
Πάντως, τα παιδιά δεν έχουν ξεχάσει την περίεργη εμπειρία που έζησαν στο πρώτο βιβλίο της σειράς, όπου και μεταφέρθηκαν στην αρχαία Μίλητο και μίλησαν με τον ίδιο τον Θαλή. Αποφασίζουν να ξαναδοκιμάσουν και το κόλπο πετυχαίνει: συναντούν αρχικά τον Αναξιμένη, που υποστηρίζει πως το άπειρο, η αρχή των πάντων, πρέπει να είναι κάτι πιο συγκεκριμένο, πιο χειροπιαστό, κάτι που είναι άπειρο στη φύση αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με τις συνθήκες, ο αήρ λοιπόν! Όλα έχουν σχέση με την κίνηση, η κίνηση είναι αιώνια, είναι η αιτία που μεταβάλλονται τα πάντα, η κίνηση είναι ζωή. Στη συνέχεια, ο περαστικός Αναξίμανδρος παίρνει τα παιδιά για ένα μάθημα φωνητικής που παρακολουθεί και τότε… Σημαντικό ρόλο στην κατανόηση των εννοιών αυτού του σπουδαίου βιβλίου παίζει και η εικονογράφηση του Ιάσονα Ανδριανού. Ο καλλιτέχνης αποτυπώνει σωστά και κατάλληλα την εποχή του Αναξίμανδρου και του Αναξιμένη, όπως και τα θεωρήματα που αναπτύσσουν και επεξηγούν οι φιλόσοφοι στους συνομιλητές τους ενώ οι εικόνες από τη σημερινή εποχή έχουν εξίσου ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και λεπτομέρειες. Ολοσέλιδα ή μικρά καρέ, έξοχες κοντινές λήψεις σε αντικείμενα, σωστές φωτοσκιάσεις και προσοχή στη λεπτομέρεια κάνουν την εικονογράφηση ιδανικό συμπλήρωμα του κειμένου.
Σύντομοι διάλογοι, παραστατικές σκηνές, προσεγμένο λεξιλόγιο, εξισορρόπηση γνώσης και χιούμορ είναι γνωρίσματα που θα κρατήσουν τα παιδιά ως το τέλος του βιβλίου και θα τα βοηθήσουν να κατανοήσουν βασικές έννοιες της αστρονομίας και της εξέλιξης. Στο κείμενο τονίζεται πως αυτό που κάνει σημαντικούς τους φιλοσόφους είναι ότι, με την παρατήρηση και το καθαρό μυαλό τους, προσπάθησαν να εξηγήσουν τον κόσμο με συμπεράσματα που θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι οι πρώτοι φυσικοί νόμοι. Ο Θαλής μίλησε για τη δύναμη της έλξης, ο Αναξίμανδρος προχώρησε παραπέρα προσθέτοντας την ιδέα του απείρου και τη σημασία της κίνησης, ο Αναξιμένης μίλησε για την πύκνωση και την αραίωση του αέρα. Πάνω σε αυτές τις σκέψεις αναπτύχθηκε η σημερινή επιστημονική μελέτη και η συγγραφέας βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να το κατανοήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
«Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη» λοιπόν, γεμάτη ανακαλύψεις, θεωρίες, απόψεις, αποφθέγματα που αποτυπώνουν τις αντιλήψεις της εποχής των δύο αντρών για την εξέλιξη, τη γη και τη θέση της στο σύμπαν και πολλά άλλα. Χάρη στο νέο βιβλίο της Ιούς Τσοκώνα γνωρίζουμε άλλους δύο σημαντικούς ανθρώπους και φιλοσόφους, χάρη στους οποίους μπήκε ο σπόρος στην ανθρώπινη σκέψη. Μικρά και εύληπτα παραδείγματα, αποφθέγματα, παραστατικές εικόνες, προσεγμένο και απλό λεξιλόγιο, ανατροπές και εκπλήξεις δημιουργούν ένα άκρως ενδιαφέρον κείμενο που βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να γνωρίσουν και να κατανοήσουν ένα σημαντικό μέρος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.