Μια σειρά από δολοφονίες αναστατώνουν την τοπική κοινωνία ενός νησιού, κάτι που προσπαθεί να εξιχνιάσει ένας συνταξιούχος αστυνομικός. Μετά την εξαφάνισή του, τα στοιχεία δείχνουν αυτοκτονία και τότε έρχεται ο γιος του για να βγάλει μιαν άκρη, φοβισμένος από το δικό του παρελθόν. «Κανείς δε βλέπει. Και κανείς δε νοιάζεται». Είναι όμως αυτός λόγος για να δολοφονηθεί κάποιος; Τι απέγιναν τα παιδιά που εξαφανίστηκαν πριν κάποια χρόνια και πώς συνδέονται με τους θανάτους στο νησί;
Βιβλίο O Άνθρωπος από Καπνό
Τίτλος πρωτοτύπου The Man Made of Smoke
Συγγραφέας Alex North
Μεταφραστής Κυριάκος Γιαλένιος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής
Ο Alex North έγραψε ένα ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα που συνδέει υποδειγματικά το παρελθόν με το παρόν και μέσα από παραστατική αφήγηση και ρεαλιστικές σκηνές ζωντανεύει μια ιστορία που τέμνει βαθιά την ανθρώπινη ψυχολογία. Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Ντάνιελ Γκάρβι, γνωρίζουμε έναν άντρα που έζησε μια άσχημη εμπειρία όταν ήταν μικρότερος. Η μητέρα του «ήταν μια γυναίκα που πάντα ανυπομονούσε να βρεθεί κάπου αλλού, ακόμα κι όταν είχε μόλις φτάσει». Ως προς τον γιο της, «σαν να μην ήξερε πώς να με χειριστεί, σαν να είχε δημιουργηθεί γύρω της μια οικογένεια εκ παραδρομής». Σύντομα, η μητέρα του θα τους εγκαταλείψει και σταδιακά η σχέση με τον αστυνομικό πατέρα του, Τζον, θα διαλυθεί. Πριν συμβεί αυτό, έρχεται σ’ επαφή με τον «άνθρωπο από καπνό», μια αδιόρατη σκιά και φιγούρα που άφησε πίσω του μια φωτογραφία. Είναι ένας άντρας που όλοι υποψιάζονται για μια σειρά φόνων παιδιών κι ο Ντάνιελ νιώθει άσχημα γι’ αυτό που είδε. Μια μέρα, ο Τζον εξαφανίζεται και ο Νταν αναγκάζεται να γυρίσει πίσω στο νησί του. Εκεί επέτρεψε επιτέλους «σε μια πόρτα μέσα μου να ανοίξει. Μια χαραμάδα μόνο. Αλλά έφτανε για να ξεχυθούν όλα όσα ένιωθα και κρατούσα τόσο προσεκτικά υπό έλεγχο».
Μαζί με το σασπένς για το τι απέγιναν τα θύματα του «Ανθρώπου από καπνό», με την ένταση να ανεβαίνει χάρη σε μια νέα 
σειρά δολοφονιών με ενδιαφέρον μοτίβο, έχουμε και μια προσεγμένη εμβάθυνση γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις, τις ενδοοικογενειακές και όχι μόνο. Ο συγγραφέας καταγράφει τη διάλυση της οικογένειας του Νταν με καίριες παρατηρήσεις ενώ ταυτόχρονα μας δείχνει μια κοινωνία όπου κανένας δε νοιάζεται τι συμβαίνει δίπλα του, αν κινδυνεύει μια ζωή, αν χρειάζεται κάποιος μια βοήθεια. Μου άρεσε επίσης ο τρόπος που προσπάθησε ο Τζον πριν εξαφανιστεί να λύσει την υπόθεση με το παράδοξο μοτίβο και πώς μπλέχτηκε σε αυτήν ο γιος του, με τη βοήθεια της παιδικής του φίλης, Σάρα. Οι πατεράδες τους ήταν φίλοι πριν ο μπαμπάς της Σάρα φύγει για κάπου καλύτερα. Τα δυο παιδιά είχαν κοινά ενδιαφέροντα, περνούσαν ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού και εξερευνήσεων, ώσπου στα δώδεκά του ο Ντάνιελ άρχισε να νιώθει άβολα μαζί της, λες και το διασκεδαστικό τους παιχνίδι ξεκίνησε να αποκτά καινούργιους κανόνες. Τώρα η Σάρα έχει μια περίπλοκη σχέση με τον νέο αστυνόμο του νησιού κι αυτό δυσκολεύει τα πράγματα.
Ο Νταν είναι πλέον εγκληματολόγος ψυχίατρος που αναλύει τα κίνητρα των πιο σκοτεινών δολοφόνων. Υπάρχουν φορές που οι λεπτομέρειες που του εξομολογούνται τον κάνουν να θέλει να βάλει τα κλάματα, τον ακολουθούν ως το σπίτι του, τις κουβαλάει τα βράδια μαζί του. «Ωστόσο, όσο φρικιαστικά κι αν ήταν τα εγκλήματά τους, παρέμεναν ανθρώπινα όντα». Η εξαφάνιση του πατέρα του που υποδεικνύει αυτοκτονία τον αναγκάζει να επιστρέψει σ’ ένα σπίτι που αναδιαμορφώθηκε μετά την εγκατάλειψη της μητέρας. Ο Ντάνιελ ασυνείδητα αρχίζει ν’ ακολουθεί κι εκείνος τα ίχνη του πατέρα του και να μπλέκεται στην υπόθεση ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να καταλάβει γιατί αυτοκτόνησε. Τα συναισθήματα του γιου δίνονται απτά και ανάγλυφα: «Εκτός από το πένθος, ένιωθα υπεύθυνος γι’ αυτό: ένοχος που δεν είχα κάνει αρκετά για να τον βοηθήσω, ντροπιασμένος και πληγωμένος που ο ίδιος δεν είχε απευθυνθεί σ’ εμένα» (σελ. 208). Ο Τζων «ήταν ένας παρορμητικός και απογοητευμένοες άνθρωπος, επιρρεπής σε ξεσπάσματα και βίαιες αντιδράσεις: ένας άνθρωπος που αγωνιζόταν να ελέγξει τα συναισθήματά του». Τίποτα όμως δε δείχνει πως θέλησε να κόψει το νήμα της ζωής του.
Ο Νταν και η Σάρα ξανασυναντιούνται και προσπαθούν να ανακαλύψουν τι συνέβη όσο ζούσαν χώρια. Η Σάρα αποκαλύπτει στον φίλο της πως ο πατέρας του είχε βρει μια νεκρή γυναίκα στο δάσος πριν εξαφανιστεί. Ποιος την έκαψε και πού; Πώς και γιατί μετέφερε το πτώμα της μέσα στο δάσος αλλά σε κάπως εμφανές σημείο αντί για κάποιο από τα άλλα δυσπρόσιτα σημεία του νησιού; Ποια ήταν αυτή η γυναίκα και γιατί δολοφονήθηκε; Γιατί εξαφανίζονται οι άνθρωποι με τους οποίους συνομιλούσε ο Τζον κατά τη διάρκεια των ανεπίσημων ερευνών του; Τι απέγιναν; Ο «άνθρωπος από καπνό»: «Δεν είναι ο τύπος του ανθρώπου που τον βλέπουν οι άλλοι». Εξαναγκάζει κάποιον να παρακολουθήσει τη δολοφονία κάποιου άλλου κι αν μιλήσει στην αστυνομία τον σκοτώνει, κάνοντας κάποιον άλλον να δει αυτήν την τιμωρία κ. ο. κ. Ποιους στοχοποιεί; Ο φρικτός τους θάνατος δείχνει πως ο δολοφόνος τούς μισεί, ότι τους αξίζει να τιμωρηθούν. Γιατί αυτή η δοκιμασία και γιατί η επιλογή; «Είναι ο οποιοσδήποτε και ταυτόχρονα ο κανένας. Είναι όποιος επιθυμεί να είναι. Είναι ο πόνος και το τραύμα που μεταφέρονται από σώμα σε σώμα» (σελ. 240).
Παράλληλα με όλα αυτά επιστρέφουμε στη συγκινητική αρχικά και φριχτή στη συνέχεια ιστορία του Τζέιμς πίσω στο 1998. Το παιδί, πάντα αγκαλιά με το λούτρινο λιονταράκι του, τον Μπάρναμπι, μεγαλώνει μόνο με τη μητέρα του, μιας και ο πατέρας του τους εγκατέλειψε: «Είναι περισσότερο σαν μια απουσία. Πιο πολύ μοιάζει μ’ ένα κενό που θα αισθανόταν ανακούφιση αν γέμιζε» (σελ. 80). Η μητέρα του έχει καταφύγει στα χάπια για να επιβιώσει και τα πάντα αλλάζουν εκείνη την ημέρα που πάνε στην ακροθαλασσιά για κάμπινγκ. Κάθε σελίδα της ιστορίας του είναι ανατριχιαστική και γεμάτη πόνο και φόβο. Η μεταμόρφωσή του είναι τρομακτική, ρεαλιστική, πειστική.
«Ο άνθρωπος από καπνό» είναι μια συναρπαστική, πολυεπίπεδη ιστορία γεμάτη εμβριθή ψυχογραφήματα, ενδιαφέρουσες ιστορίες, άψογη πλοκή και ανατροπές. Ένα μυθιστόρημα-κραυγή αγωνίας για την αδιαφορία αφού: «…ο κόσμος θα μπορούσε να είναι ένα καλύτερο μέρος αν οι άνθρωποι έκριναν λιγότερο και κατανοούσαν και νοιάζονταν λίγο περισσότερο» (σελ. 309). Η λύση δεν είναι η τιμωρία γιατί: «Διαμορφωνόμαστε από το παρελθόν μας, δεν καθοριζόμαστε από αυτό» (σελ. 26-27). Να όμως που κάποιος διαστρεβλώνει τα γεγονότα στο μυαλό του και μετατρέπεται σε κατά συρροή δολοφόνο. Θα αποκαλυφθεί η ταυτότητά του; Θα εξηγηθούν τα κίνητρά του; Θα εντοπιστούν τα θύματά του; Μια αξέχαστη περιπέτεια!