Βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του Δεν 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Μαρίνα Γιώτη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε μια δυνατή και συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 8 ετών και πάνω που θα τα εμπνεύσει να πετύχουν αυτά που θέλουν στη ζωή τους, αποφεύγοντας τα ΔΕΝ και βρίσκοντας τη μαγική λέξη-κλειδί που θα τα βοηθήσει να ξεφύγουν απ’ όσα τα κρατάνε πίσω. Κάθε κεφάλαιο και μια καινούργια δοκιμασία, κάθε σελίδα κι ένα βήμα προς την επίτευξη του στόχου: να αποδράσουν από τη Χώρα του Δεν! Με απλά λόγια και μέσα από το παιχνίδι, οι μικροί αναγνώστες θα κατανοήσουν τι είναι η αποθάρρυνση και η ατολμία, η επιμονή και η εξάσκηση και πολλές άλλες έννοιες που θα βελτιώσουν την ψυχολογία τους και θα τα γεμίσουν δύναμη και θέληση να κάνουν αυτό που θέλουν, χωρίς να νοιάζονται για το τι θα πουν οι άλλοι ή αν θα αποτύχουν.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι το Αγόρι, που δεν μπορεί με τίποτα να ξεφορτωθεί μια τεράστια επίμονη φούσκα μέσα στην οποία ζει και κάνουν μαζί κάθε βήμα. Ό,τι θέλει στη ζωή του δεν μπορεί να το αγγίξει εξαιτίας της. Θέλει να κάνει φίλους, να παίξει ποδόσφαιρο, να φωνάξει «είμαι εδώ», μα πάνω απ’ όλα θέλει να τον προσέξει το κορίτσι από την τάξη του που αγνοεί την ύπαρξή του. Η ζωή του πλημμύρισε από όλα αυτά τα θέλω κι όσο δεν κατάφερνε να τα πραγματοποιήσει, τόσο αυτά τον έκαναν να φουσκώνει μέσα του. Έτσι όλα τα θέλω του του φαίνονταν βουνό, ένας σωρός από δυσκολίες που δεν μπορούσε να ξεπεράσει. Πώς θα δραπετεύσει λοιπόν από αυτά τα ΔΕΝ; Οι σκέψεις του αρνητικές: δεν έχει νόημα να προσπαθήσει να ξεφύγει, δε γίνεται, δε θα τα καταφέρει, τι θα γίνει αν φάει τα μούτρα του και οι άλλοι γελάσουν μαζί του, δε θέλει να τον πουν αποτυχημένο… («βαριά λέξη, δεν ήθελε να την κουβαλάει σε έναν τόσο τέλειο κόσμο»), Μέσα στη φούσκα του λοιπόν νιώθει ασφαλής, δεν τον βλέπει και δεν τον ενοχλεί κανείς. Τι είναι όμως αυτή η φούσκα; Από τι είναι φτιαγμένη; Τη βλέπουν οι άλλοι ή μόνο εμείς; Είναι πάντα ίδια ή αλλάζει;

Να όμως που το Κορίτσι που τον ενδιαφέρει κάνει το πρώτο βήμα για να τον πλησιάσει και δημιουργείται μια γλυκιά και τρυφερή φιλία ανάμεσά τους. Το Κορίτσι κατανοεί τη θέση του, σέβεται τους προβληματισμούς του και τον βοηθά: «-Τι σημασία έχει τι λένε οι άλλοι για εσένα; Εσύ τι λες για τον εαυτό σου; -Φοβάμαι ότι θα αποτύχω…-Αν θες μπορώ να σε βοηθήσω. -Και αν αποτύχουμε; -Θα αποτύχουμε διαφορετικά». Το Κορίτσι και το Αγόρι ψάχνουν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που τους ταλανίζουν, μέσα από μια συναρπαστική και έξυπνη σειρά ενεργειών και βημάτων αυτοβοήθειας, αυτοπεποίθησης και αυτοβελτίωσης. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως μπορεί κάποιος να δείχνει τέλειος και με τακτοποιημένη ζωή, από την άλλη πλευρά του εαυτού του όμως κρύβονται οι αποτυχημένες εκδοχές και προσπάθειες που έκανε για να φτάσει ως αυτό το σημείο.

Κουίζ, λαβύρινθοι, μυστικοί κώδικες, κρυπτογραφήματα και άλλα παιχνίδια κάνουν τη διαδικασία πιο εύκολη και πιο κατανοητή. Ο καθρέφτης της αμφιβολίας, το δωμάτιο της αποτυχίας, ο δρόμος του τέλειου (ένας τέλειος κόσμος όπου κάνουμε συνεχώς τα ίδια και δεν κάνουμε ποτέ λάθος) και ο δρόμος του εαυτού μας (μια διαρκής περιπέτεια που δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει, θα σε ξεβολέψει αλλά θα έχει πολλά να σου χαρίσει) είναι μερικά μόνο από τα δύσκολα σημεία όπου φτάνουν τα παιδιά και πρέπει να πάρουν τη σωστή, ή μάλλον την πιο κατάλληλη, απόφαση. «Όλα όσα θέλεις βρίσκονται από την άλλη μεριά του φόβου σου», αυτό είναι το μότο που συντροφεύει τις επιλογές τους όσο ψάχνουν το μυστηριώδες κλειδί για την απόδραση από τη Χώρα του Δεν.

Ένα βιβλίο γεμάτο υπέροχα και σημαντικά νοήματα αυτοβελτίωσης και αυτοβοήθειας που φέρνει τα παιδιά σε επαφή με έννοιες όπως επιμονή (μας βοηθάει να προσπαθούμε διαφορετικά για να τα καταφέρουμε), εξάσκηση (μας κάνει πιο δυνατούς) και αποδοχή (ακόμη κι αν κάνουμε λάθη, μαθαίνουμε από αυτά). Με την υπέροχη εικονογράφηση του κειμένου, πυροδοτείται η φαντασία των μικρών αναγνωστών, μεταφερόμαστε νοερά στον κόσμο των δύο παιδιών και περπατάμε από το ένα στάδιο αυτογνωσίας στο επόμενο. Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε ένα καταπληκτικό κείμενο που θα φέρει κοντά γονείς και παιδιά και θα δημιουργήσει πολύτιμες ώρες επικοινωνίας και συζήτησης ανάμεσά τους.

Βιβλίο Οδός Ήβης Αθανασιάδου 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιωάννης και ο Σίμος, που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», αποφασίζουν μια μέρα να κάνουν κοπάνα από το σχολείο και παρακολουθούν μια ξενάγηση στο Παλαιό Φάληρο όπου μένουν. Εκεί γνωρίζουν τη Μαρία Ιωάννα και τον Ελληνοδανό Μάρκο και μαθαίνουν για την τραγική ιστορία της Ήβης Αθανασιάδου. Έτσι, αρχίζουν να ψάχνουν περισσότερες πληροφορίες και ο Ιωάννης βάζει σκοπό να ανακαλύψει τι απέγινε ο δολοφόνος της κοπέλας, ο Αυστριακός Gohfried Keller. Αυτή θα είναι η αρχή μιας σειράς αποκαλύψεων που θα τους οδηγήσει σε έναν αρχαίο θησαυρό για τον οποίο κανείς δεν ήξερε τίποτα! Κοντά τους έρχεται, εν όψει των χριστουγεννιάτικων διακοπών, η φίλη των παιδιών, Τσάρλι, με την αρχαιολόγο μητέρα της, Αντρέα Ρίτερ, της οποίας ζητάνε τη βοήθεια για τον εντοπισμό του Keller. Ο δόλιος ο Ερμής αναγκάστηκε ν’ ακολουθήσει τους γονείς του στην Κομοτηνή κι έτσι χάνει όλη την περιπέτεια!

Ο Κώστας Στοφόρος έγραψε άλλη μια υπέροχη, συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και σημαντικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που αναβιώνει το κατοχικό Φάληρο, τις συνθήκες δολοφονίας της Ήβης Αθανασιάδου και τη ζωή του Gohfried Keller τότε. Μαθαίνουμε για τον Βασίλη Λάσκο, για την επίταξη και για την καθημερινότητα επί Κατοχής, για το θωρηκτό Αβέρωφ, για τα υδροπλάνα και τον τρελο-Καμπέρο, για τον Αριστοτέλη Κουτσουμάρη και το αρχείο του που φυλάσσεται στο ΕΛΙΑ του ΜΙΕΤ αλλά και για σημαντικά κτερίσματα από το αρχαίο φαληρικό νεκροταφείο και πολλά άλλα. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί με έξυπνο τρόπο το περιεχόμενο σημαντικών μονογραφιών για την εποχή και τον τόπο και δείχνει πόσο σημαντική είναι η αναγραφή των πηγών σε ένα κείμενο ενώ τονίζει πως σε μια έρευνα ποτέ δεν ξέρεις τι θα προκύψει, αφού άλλοτε αποτυγχάνεις κι άλλοτε βρίσκεις ανέλπιστα στοιχεία. Μου άρεσαν πολύ η επίσκεψη των παιδιών στα αρχεία του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, μιας και οι πρωτογενείς πηγές είναι πολύτιμες και σημαντικές και ο ευφάνταστος τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν πραγματικά πρόσωπα, όπως ο δήμαρχος του Φαλήρου, με τους φανταστικούς χαρακτήρες του βιβλίου.

Μέσα από πρωθύστερα, επιστρέφουμε στις μέρες της Κατοχής και παρακολουθούμε τη ζωή του Gohfried Keller, πού έμενε, πώς ζούσε, με ποιους συναναστρεφόταν, ποια ήταν η σχέση του με τον Αντώνη Μαρίνη, με τον οποίο επιδίδονταν σε παράνομες ανασκαφές και μ’ ένα τρίτο, υπεράνω υποψίας πρόσωπο, πώς διέφυγαν χωρίς να τους ενοχλήσει κανείς και ατιμώρητοι. Χρόνια αργότερα, η λύση του μυστηρίου θα γεμίσει οργή τον εγγονό του και θα τον φέρει αντιμέτωπο μ’ ένα ηθικό δίλημμα, κάτι που θα δώσει στον συγγραφέα την αφορμή να τονίσει πόσο σημαντική είναι η αγάπη προς την πολιτιστική κληρονομιά του εκάστοτε τόπου και πόσο άδικη είναι η υφαρπαγή πολύτιμων αρχαιοτήτων.

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», μαζί με νέους φίλους κι έναν πανέξυπνο σκύλο Αγίου Βερνάρδου, τον Λεωνίδα, θα λύσουν ένα καινούργιο μυστήριο, με το χιούμορ να εμφανίζεται αναπάντεχα σε σκηνές όπως αυτή στο βιβλιοπωλείο «Λογοπαίγνια» και να ελαφραίνει την ατμόσφαιρα: «-Κοίτα, έχει μια σειρά «Τόποι Μυστηρίου», καλή φαίνεται…-Σιγά, φαντασίες. Εμείς λύνουμε πραγματικά μυστήρια» (σελ. 80). Για άλλη μια φορά μαθαίνουμε σημαντικά και κάπως αφανή γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας μέσα από μια έξυπνη πλοκή ενώ οι ανατροπές, οι εκπλήξεις και οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων με κράτησαν με κομμένη ανάσα ως το τέλος.

Βιβλίο Η Πεντάμορφη και το Τέρας
Τίτλος πρωτοτύπου La Belle et la Bête
Συγγραφέας Cécile Roumiguière
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα τέρας παγιδεύει μια όμορφη κοπέλα στον κόσμο του ως αντάλλαγμα για κάτι που του στέρησε ο πατέρας της. Σύντομα αυτοί οι δύο διαφορετικοί χαρακτήρες θα έρθουν απρόσμενα κοντά. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό παραμύθι που το έγραψε η Gabrielle-Suzanne de Villeneuve (1685-1755), παίρνοντας έμπνευση από μια παραπλήσια ιστορία που άκουσε από μια υπηρέτρια. Τη συντομευμένη εκδοχή της έγραψε η Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1711-1780) και σε αυτήν στηρίχτηκαν πολλές ταινίες κινουμένων σχεδίων κι ενηλίκων.

Η Cécile Roumiguière, εμπνευσμένη από αυτές τις γυναίκες, γράφει τη δική της διασκευή, αναδεικνύοντας με άφθαστο τρόπο τα κρυφά νοήματα αλλά και τους πραγματικούς ρόλους της Πεντάμορφης και του Τέρατος: η Πεντάμορφη φοβάται το Τέρας όπως φοβάται μια νεαρή γυναίκα το αρσενικό και το ξύπνημα της σεξουαλικότητας, το Τέρας υποφέρει αφού δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί τη διαφορετικότητά του, εξ ου και συμπεριφέρεται σα ζώο. Εκείνη πρέπει να υπερβεί τον εαυτό της κι εκείνος πρέπει να ελέγχει τα ένστικτά του. Ο ένας προσαρμόζεται στον κόσμο του άλλου και αφουγκράζεται τις επιθυμίες του, σέβονται και αποδέχονται ο ένας τον άλλον. Διαχείριση των παρορμήσεων σεβασμός στην επιθυμία του άλλου, αγάπη και συναίνεση και πολλά άλλα τρυφερά και διαχρονικά μηνύματα ξεπηδούν μέσα από τις γραμμές του κειμένου. Έννοιες και ιδέες δηλαδή που είναι πιο απαραίτητες και σημαντικές στη σημερινή μας εποχή παρά ποτέ άλλοτε.

Στο παραμύθι μαθαίνουμε πώς βρέθηκε ο πατέρας της Πεντάμορφης στον πύργο του Τέρατος, τι λάθος έκανε και το Τέρας απαίτησε την κόρη του για όμηρο, πώς γεννήθηκε και πώς μεγάλωσε το Τέρας, πώς ήταν η συγκατοίκηση των δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πλασμάτων, πώς ήρθαν πιο κοντά και πώς κατέληξε όλη αυτή η ιστορία. Διαρκείς ανατροπές, λυρικότητα και σασπένς, ρεαλιστικές και αξέχαστες σκηνές ανασυγκροτούν το γνωστό παραμύθι με μοναδικό τρόπο. Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Μας χαρίζει πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες και ακροβατεί ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι με μεγάλη δεξιοτεχνία και επιδεξιότητα. Το εσωτερικό και το εξωτερικό του παλατιού ζωντανεύουν μέσα από μια εξαίρετη παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Τα μεγέθη, οι προοπτικές, οι οπτικές γωνίες είναι αξιέπαινα, το κάστρο δημιουργεί φόβο, η Πεντάμορφη γαλήνη και ηρεμία.

Το κείμενο συμπληρώνεται από τις τρυφερές επιστολές αγάπης που έγραφε η Πεντάμορφη και στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πληροφορίες για την οικογένεια Γκονσάλβους, ανθρώπους που ζούσαν στην Ισπανία του 16^ου αιώνα και έπασχαν από υπερτρίχωση, κάτι άγνωστο τότε κι έτσι δέχονταν άσχημες συμπεριφορές από τον κόσμο που τους αντιμετώπιζε ως κτήνη και αλλόκοτα πλάσματα.

Βιβλίο Το κοριτσάκι με τα σπίρτα
Τίτλος πρωτοτύπου La petite fille aux allumettes
Συγγραφέας Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Μετάφραση από τα δανικά Jean-Baptiste Coursaud
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα φτωχό κοριτσάκι που πουλάει σπίρτα παραμονή Πρωτοχρονιάς τουρτουρίζει από το κρύο και καταφεύγει στα σπίρτα του για να ζεσταθεί. Όμορφες εικόνες χαράς και ευδαιμονίας που δε θα ζήσει στην πραγματικότητα αρχίζουν να του κρατούν συντροφιά. Το πασίγνωστο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1845, αποτυπώνει μια τρομακτική αλήθεια της δικής μας εποχής: την αδιαφορία. Ένα φτωχό, μοναχικό, ορφανό κοριτσάκι πουλάει σπίρτα και μοιάζει με τον πόνο και τον θάνατο που συναντάμε καθημερινά στις οθόνες μας αλλά προσπερνάμε με αδιαφορία. Η αφθονία των αγαθών γύρω μας ή στα χέρια μας μας οπλίζει με αδιαφορία και μας ναρκώνει. Είναι σοκαριστικό το γεγονός πως η απανθρωπιά όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά έχει πλέον κυριαρχήσει, υποδαυλισμένη από τα μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης. Μια κλασική συγκινητική ιστορία που με το τέλος της φέρνε δάκρυα στα μάτια ακόμη και του πιο σκληρού αναγνώστη.

Το παραμύθι υπήρξε μια προσωπική εμμονή για τον Benjamin Lacombe, μιας και το διάβαζε ξανά και ξανά όταν ήταν παιδί. Η θλίψη του μικρού κοριτσιού τον έκανε να πονάει και ταυτόχρονα τον παρηγορούσε, τον βοήθησε να αποδέχεται τη δική του θλίψη και του θύμιζε πως πάντα υπήρχε μια μοναξιά μεγαλύτερη από τη δική του. Τελικά έφτασε η στιγμή που εικονογράφησε το παραμύθι και μάλιστα ακολούθησε μια πρωτότυπη τεχνική, αυτήν του κάρβουνου ώστε η τραχύτητα, η σκοτεινιά και οι έντονες αντιθέσεις του να μπορούν να μεταφέρουν τη σκληρότητα της πραγματικότητας και την παγωνιά του πεζοδρομίου ενώ το κάρβουνο, αν το δούμε μεταφορικά, είναι η ύλη που παραμένει όταν το σπίρτο έχει πια καεί. Χιλιάδες άφθαστες λεπτομέρειες δημιουργούν ένα εικονογραφικό αριστούργημα, με προεξάρχον το χριστουγεννιάτικο δέντρο με τα χιλιάδες στολίδια του και τα κεριά του.

Οι εικόνες των οραμάτων αποτυπώνονται με ζωηρό και ντελικάτο γκουάς, με έμφαση στο κίτρινο φλούο, «σαν φωτεινή πληγή που κόβει τη νύχτα στα δύο». Οι οπτικές γωνίες είναι πρωτότυπες και μας ταξιδεύουν από μια πανοραμική θέα της πόλης, που είναι γεμάτη κόσμο καλοντυμένο και με γιορτινή διάθεση, στα ξυπόλητα πόδια του κοριτσιού που κρατάει το κουτί της με τα σπίρτα και με την ίδια λήψη τελειώνει η ιστορία, δημιουργώντας έναν εικαστικό ολοκληρωμένο κύκλο. Να σημειωθεί εδώ πως δεν είναι τυχαίο που βλέπουμε πράσινο, το χρώμα της ελπίδας, στη συσκευασία, κάτι που αντιτίθεται στο σκούρο και στο γκρι της υπόλοιπης εικόνας, για να μην αναφερθώ στο γεγονός πως το εξώφυλλο είναι αυτό το σπιρτόκουτο με το κοριτσάκι στο κέντρο του.. Το βλέμμα του κοριτσιού είναι τόσο διαπεραστικό που πολλές φορές έπαιρνα τα μάτια μου από πάνω της, αφού δεν μπορούσα να το βλέπω χωρίς να δακρύζω. Στο τέλος του βιβλίου καταγράφεται το χρονικό συγγραφής, επεξεργασίας και δημοσίευσης του παραμυθιού που είδε για πρώτη φορά το φως το 1845.

Βιβλίο Με τα δικά σου φτερά 
Συγγραφέας Χριστίνα Γαβρίλη
Εικονογράφος Κατερίνα Πάικου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Χριστίνα Γαβρίλη έγραψε ένα γλυκό παραμύθι αφιερωμένο στον αποχαιρετισμό μαμάς και παιδιού όταν το δεύτερο ανοίγει τα φτερά του για να γνωρίσει μόνο του τον κόσμο. Είτε λοιπόν ήρθε η στιγμή του πρώτου αποχωρισμού στο σχολείο είτε του μεγαλύτερου, αυτού της ενήλικης ζωής, στο βιβλίο καταγράφεται η άρρηκτη σχέση μάνας και κόρης που θα παραμείνουν για πάντα μαζί ψυχικά, ό,τι κι αν συμβεί.

Με τρυφερότητα και ειλικρίνεια, η συγγραφέας καταγράφει κάθε της συναίσθημα, φόβο, απορία, άγνοια, λάθος, αντικατοπτρίζοντας έτσι κάθε μητέρα που βλέπει το παιδί της να ανοίγει τα δικά του φτερά. Το κείμενο είναι γραμμένο σε ποιητική μορφή με ομοιοκαταληξίες και έχει τη δύναμη σε τέσσερις μόλις στίχους κάθε φορά να ζωντανεύει συναρπαστικές και ρεαλιστικές καταστάσεις που βιώνουν όσες διαβάσουν το παραμύθι αυτό. Στην αριστερή σελίδα μιλάει η μητέρα, στη δεξιά το κορίτσι της, με την πρώτη να προσπαθεί ν αφουγκραστεί τον εαυτό της, το παιδί της και τη σχέση τους, να παλεύει με το άγχος του αποχωρισμού, να χαίρεται αλλά και να φοβάται. Από σελίδα σε σελίδα η σχέση μάνας και κόρης γίνεται πιο έντονη, πιο άμεση, πιο ζεστή, με το παιδί να υποστηρίζει τη γυναίκα που την έφερε στον κόσμο, να την πειράζει με τρυφερότητα, να τη βοηθάει. -«Ποτέ δεν ήσουνα δικό μου, ήσουν αστέρι δανεικό μου». -«Το ξέρω, μου το λες συχνά! Μα άσε μου σιγά-σιγά το χέρι… Δεν είμαι πια και τόσο δα!» και «Άλλωστε, ξέρω πως θα είσαι εκεί κοντά. Αν χρειαστεί, θα σε φωνάξω δυνατά». Στο τέλος υπάρχουν σημειώματα προς τους γονείς που θα τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν καλύτερα το «αντίο» και προς τους εκπαιδευτικούς.

Η εικονογράφηση της Κατερίνας Πάικου είναι «ονειρική»! Σ’ ένα υπέροχο γαλάζιο κυρίως φόντο ξεδιπλώνονται οι εικόνες του κειμένου που αποτυπώνουν με άφθαστο ρεαλισμό τα μικρά περιστατικά μεταξύ μάνας και κόρης. Φαντασία και ρεαλισμός μπλέκονται υποδειγματικά και μας ταξιδεύουν στον ψυχικό κόσμο της μητέρας και στη σχολική πραγματικότητα του παιδιού. Τα συναισθήματα της μαμάς αποτυπώνονται με υπέροχο φαντασιακό τρόπο στο πρόσωπό της (μα τι όμορφες γωνίες!) και ταυτόχρονα η ζωή της κόρης είναι γεμάτη παιχνίδια, βιβλία, αγκαλιές. Πολλές φορές μάλιστα μικρότερες εικόνες ενσωματώνονται σε μια μεγαλύτερη, δημιουργώντας ακόμη πιο ονειρικές καταστάσεις.

Βιβλίο Γελωτοασπίδες
Συγγραφέας Φιλιώ Κ. Λαζανά
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σ’ ένα πολύ όμορφο χωριό, οι κάτοικοι δε γελούσαν ποτέ. Ένα πέπλο μιζέριας και δυστυχίας το σκεπάζει, με την γκρίνια και το παράπονο να έχουν τον πρώτο λόγο στα χείλη των ανθρώπων. Ακόμη και τα παιδιά δε γελούσαν, γιατί δεν άκουσαν ποτέ αυτό τον ήχο, μάλιστα στο σχολείο μάθαιναν, εκτός από γραφή, ανάγνωση και αριθμητική, «τρόπους να γκρινιάζουν και δικαιολογίες για να κλαίγονται»! Επιπλέον, όσες φορές κάποιος γέλασε τυχαία ή αυθόρμητα, μεγάλες συμφορές βρήκαν το χωριό κι έτσι το γέλιο απαγορεύτηκε αυστηρά.

Μια μέρα τα τρία παιδιά του Σαράντου του γανωτή ακούνε από κάτι περαστικούς για το γέλιο κι αρχίζουν να ψάχνουν τι είναι, τι σημαίνει, γιατί δεν υπάρχει στις ζωές τους. Μαζί μ’ έναν ανέλπιστο σύμμαχο αναλαμβάνουν μια σημαντική αποστολή: να πάνε στη Σπηλιά του Γέλωτα και να φέρουν τις γελωτοασπίδες, αρκεί να μην κιοτέψουν, να μη μαλώσουν, να μη χωριστούν. Εμπόδια, αναποδιές, προκλήσεις, κίνδυνοι θα δυσκολέψουν αυτό το μαγικό ταξίδι και τα παιδιά πρέπει να παλέψουν με τον εαυτό τους και με τους πειρασμούς, θα καταφέρουν λοιπόν να φτάσουν ως το τέλος και να παραμείνουν ενωμένα; Ο δυνατός και αδείλιαστος Πυγμαλίωνας, η μικροσκοπική και εύθραυστη Συνετή και ο κλαψιάρης Ευτύχης, με άλλα λόγια η καρδιά, η γροθιά και η ζυγαριά, είναι γραφτό να λύσουν την κατάρα που έχει πέσει στο χωριό. Η λογική, ο δυναμισμός και ο συναισθηματισμός που εκπροσωπούν τα παιδιά της ιστορίας συναποτελούν την προσωπικότητα ενός ηγέτη, σύμφωνα με τη θεωρία του καθηγητή εφαρμοσμένης ψυχολογίας Ντικ Γουόλεν. Φυσικά δεν έχουμε όλοι αυτές τις ιδιότητες στον ίδιο βαθμό και αυτό το αποδεικνύει η ιστορία με τις ανατροπές της, τονίζοντας πως πρέπει να προσπαθήσουμε να δουλέψουμε με τον εαυτό μας ώστε να φτιάξουμε μια ισορροπημένη προσωπικότητα. Μια πολύ ενδιαφέρουσα αλληγορία για όσα μπορεί να πετύχει μια ηγετική φυσιογνωμία.

Σε γενικές γραμμές, η Φιλιώ Λαζανά έγραψε μια εκπληκτική ιστορία, γραμμένη σαν παραμύθι αλλά για μεγάλα παιδιά, γεμάτη με όλα τα συναρπαστικά γνωρίσματα του είδους: κυνήγι θησαυρού, φυλακτά, κατάρες, φανταστικοί τόποι με μαγικά ονόματα και διαχρονικές πανανθρώπινες αλήθειες. Το κείμενο είναι μια έξυπνη παραβολή για το γέλιο και πώς αυτό μικραίνει όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, αφού οι έγνοιες τον βαραίνουν και τον κάνουν να βουλιάζει. Το γέλιο «έχει την όψη της ευτυχίας, τα χρώματα του ουράνιου τόξου, τη ζεστασιά της αγκαλιάς και τη γλύκα του μελιού. Κι όσο για τον ήχο του, κελαρύζει με τρόπους αμέτρητους, όσες και οι ψυχές των ανθρώπων» (σελ. 31).  Πολύ όμορφες περιγραφές, απολαυστικές επεξηγήσεις και διευκρινίσεις για μερικά από τα περιστατικά της αφήγησης (πώς εδραιώθηκε η κατάρα, γιατί δεν αποκαλύπτεται το όνομα του χωριού, ποιος έφερε τώρα στο φως την ιστορία και με ποιον τρόπο, πώς ζούσε η οικογένεια των τριών παιδιών, πώς συμπεριφερόταν ο δάσκαλος κ. π. ά.), πλούσιο λεξιλόγιο, ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις, τρυφερά καλολογικά στοιχεία, άφθονα μικρά περιστατικά που πλαισιώνουν ταιριαστά την κεντρική ιδέα, όλα αυτά δημιουργούν ένα κράμα φανταστικής ιστορίας και αυθεντικών λαογραφικών παραδόσεων.

Η εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου είναι ταιριαστή με το περιεχόμενο του κειμένου και ζωντανεύει με ενάργεια, αδρές γραμμές, υπέροχα χρώματα και καλοδουλεμένη μίξη ρεαλισμού με φαντασία ένα συναρπαστικό και γεμάτο νοήματα κείμενο. Χρησιμοποιεί ποικίλα χρώματα ταιριαστά με το σημείο που κειμένου που αναπαριστά, δημιουργεί εικόνες-πίνακες γεμάτους ομορφιά και στήνει ένα παραμυθένιο και ταυτόχρονα ρεαλιστικό τοπίο.

Βιβλίο Σημαίες
Τίτλος πρωτοτύπου Flags
Συγγραφείς Jonathan Litton / Laura Knowles
Εικονογράφος Natalia Rojas Castro
Μεταφραστής Ειρήνη Παϊδούση
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο

Οι Jonathan Litton και Laura Knowles μας εισάγουν στον κόσμο των εθνικών σημαιών, μιας και η κάθε χώρα μπορεί να έχει και άλλου είδους, όπως ναυτικές και στρατιωτικές, τοπικές κλπ. Οι εθνικές σημαίες λοιπόν αντιπροσωπεύουν την ιστορία, τις φιλοδοξίες, τα τοπία και τον πολιτισμό των εθνών. Άλλες υπάρχουν εδώ και αιώνες, άλλες είναι πρόσφατες, άλλες είναι απλές και άλλες έχουν απίστευτες λεπτομέρειες. Το βιβλίο ξεκινάει με έναν κατατοπιστικό πρόλογο για τα γενικά χαρακτηριστικά, την ιστορία και την ανατομία μιας σημαίας. Τι ρόλο έπαιξε σε ιστορικές περιόδους, πώς ήταν ο κόσμος πριν από αυτήν, πώς ξεχώριζαν οι λαοί, πώς μετέβη η ανθρωπότητα από το κοντάρι στο ύφασμα και στο μετάξι, από τα ξεχωριστά σύμβολα των ισχυρών οικογενειών του Μεσαίωνα στην απαραίτητη ένδειξη της ταυτότητας; Επίσης, τι ρόλο παίζει ο ιστός και τι τοποθετείται προσίστια και αφίστια, τι είναι το φόντο ή έδαφος και το επίθεμα, ποια είναι τα βασικά σχέδια (εντυπωσιάστηκα με το σιρίτι και τη διχάλα), πώς χρησιμοποιούνται τα φύλλα σχεδίασης για μια σημαία, ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες αναλογίες, ποια είναι η πιο μακρόστενη εθνική σημαία;

Στη συνέχεια ταξιδεύουμε χωριστά και ευδιάκριτα σε κάθε ήπειρο, με μια πληθώρα συναρπαστικών πληροφοριών. Η ύλη του κάθε κεφαλαίου είναι χωρισμένη σε μικρές παραγράφους που είναι γραμμένες απλά και κατανοητά και με μια δομή που μας περνάει από το γενικό (χώρα) στο ειδικό (κρατίδια, πόλεις, περιοχές κλπ.), με αποτέλεσμα να συμπληρώνεται κομμάτι κομμάτι το ιστορικό των εκάστοτε σημαιών και ταυτόχρονα να καταγράφονται η ιστορία και οι διάφορες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές τους. Τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν ό,τι θέλουν, με όποια σειρά θέλουν ενώ το χρήσιμο και απαραίτητο ευρετήριο στο τέλος μας δείχνει σε ποιες σελίδες αναφέρεται η χώρα για την οποία θέλουμε να ψάξουμε. Σημαντική βοήθεια παρέχει και το γλωσσάρι που παραθέτει σε αλφαβητική σειρά σημαντικούς ορισμούς του βιβλίου και τους επεξηγεί όπως πάντα συνοπτικά και εύληπτα.

Η Ευρώπη έχει πολλές απλές σημαίες, γιατί προέρχονται από τον καιρό των μαχών, οπότε ήταν απαραίτητο να αναγνωρίζει κανείς από μακριά τον φίλο και τον εχθρό. Επίσης, επειδή υπάρχουν κυρίως χριστιανικές ρίζες, έχουμε πολλούς σταυρούς. Γιατί μοιάζουν οι σημαίες της Ολλανδίας και της Ρωσίας; Τι είναι το τρισκέλιον της Νήσου Μαν; Πώς θα φαινόταν η βρετανική σημαία αν ήταν από πάνω ο σταυρός του Αγίου Ανδρέα και όχι του Αγίου Γεωργίου που επικράτησε; Ποια είναι η παλαιότερη εθνική σημαία; Ποια είναι η μικρότερη ανεξάρτητη χώρα του κόσμου; Γιατί το μοβ είναι το πιο σπάνιο χρώμα και σε πόσες σημαίες εντοπίζεται; Σε αυτήν την ενότητα, μπερδεύτηκα με τις σημαίες των βόρειων χωρών (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία, Δανία, νήσοι Φερόες), για να μην αναφερθώ στην Ολλανδία και το Λουξεμβούργο ή στη Γερμανία και στο Βέλγιο ενώ μου άρεσε που η Ελλάδα έχει τη σημαία με τις περισσότερες λωρίδες στην Ευρώπη.

Από την άλλη, οι εθνικές σημαίες της Ασίας ποικίλλουν όσο και οι λαοί της κι έχουν άφθονους θρησκευτικούς συμβολισμούς, άλλωστε είναι μια ήπειρος όπου γεννήθηκαν έντεκα σημαντικές θρησκείες. Ποια θεωρείται η πιο περίπλοκη σημαία στον κόσμο; Ποια είναι η μοναδική εθνική σημαία με ομπρέλα; Τι συμβολίζουν οι πέντε ακτίνες του αστεριού του Βιετνάμ; Πώς συνδέονται το ροδάνι και το ντάρμα τσάκρα με τη σημαία της Ινδίας; Πού βρίσκεται ο ψηλότερος ιστός του κόσμου; Ποια χώρα απαγορεύει την απεικόνιση της σημαίας σε άλλα αντικείμενα; Τι σημαίνουν τα διακοσμητικά ισλαμικά κείμενα στις σημαίες του Ιράκ και της Σαουδικής Αραβίας; Ποια είναι η μοναδική χώρα της οποίας η σημαία δεν είναι ούτε παραλληλόγραμμη ούτε τετράγωνη; Σε τι διαφέρει το ντρουκ από τους δράκους της Δύσης; Με εντυπωσίασε πάντως που η Κίνα απαγορεύει τις τοπικές σημαίες, με εξαίρεση όμως το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο.

Στην Αμερική, μια ήπειρο που διαμορφώθηκε από την Ισπανία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, θα συναντήσουμε μεγάλη ποικιλία σημαιών, με πολλούς συμβολισμούς από τους ιθαγενείς. Ποια είναι η μοναδική σημαία με την απεικόνιση γράμματος; Πόσες φορές έχει βρεθεί η σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στη σελήνη; Ποια χώρα έχει δύο επίσημες εθνικές σημαίες και πόσο διαφέρουν μεταξύ τους; Πώς συνδέεται η Καραϊβική με την Αφρική; Σε ποιες σημαίες βρίσκεις ανθρώπους; Απ’ την άλλη, η Αφρική φιλοξενεί 54 χώρες, τις περισσότερες από κάθε άλλη ήπειρο, με κοινό στοιχείο των σημαιών τους το πεντάκτινο αστέρι, που αντιπροσωπεύει την ενότητα, την ελευθερία ή τη ζωή. Ποια είναι τα παναφρικανικά χρώματα; Σε τι διαφέρει η σημαία του Εσουατίνι από τις άλλες αφρικανικές χώρες; Ποια είναι η πιο εντυπωσιακή και πολύχρωμη σημαία του κόσμου; Τι ήταν το απαρτχάιντ; Τι απεικονίζεται στη σημαία του Λεσότο; Τέλος, η Ωκεανία καλύπτει ένα τεράστιο κομμάτι ωκεανού κι έχει τη μικρότερη έκταση γης απ’ όλες τις ηπείρους και τους λιγότερους κατοίκους. Οι σημαίες της συνδέονται λοιπόν με τη θάλασσα και τα αστέρια είτε ως αστερισμοί είτε ως Σταυρός του Νότου είτε ως Άστρο της Κοινοπολιτείας. Ποια σημαία έχει δόντι αγριόχοιρου; Ποιο είναι το πουλί του παραδείσου και πού χρησιμοποιούνται τα φτερά του; Σε ποιες χώρες συναντάμε σημαίες με στοιχεία της κουλτούρας των ανθρώπων της;

Οι ενότητες των ηπείρων χωρίζονται από δισέλιδα με γενικές θεματικές πληροφορίες, όπως για τα χρώματα, για τα θρησκευτικά σύμβολα, για τον ρόλο του ήλιου και της σελήνης, για τα ζώα, καθώς και με αστεία και παράξενα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Για την εικονογράφηση της Natalia Rojas Castro τα σχόλια περιττεύουν. Άνθρωποι, σημαίες, σχεδιασμοί χωρών, κρατών και ηπείρων, πόλεις και φυσικά τοπία, σημαντικές προσωπικότητες (αν και αποτυπώνονται πολύ αμυδρά, χωρίς έμφαση στη λεπτομέρεια, κάτι που δεν είναι απαραίτητα κακό), μικρές εικόνες μέσα σε μεγαλύτερες, απίθανες και ευφάνταστες λεπτομέρειες, εκατομμύρια χρώματα, σωστές τοποθετήσεις και διαστάσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα μεγάλο, χορταστικό, απολαυστικό πανόραμα του κόσμου που ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, βοηθάει στην καλύτερη απεικόνιση του κειμένου και ζωντανεύει αξιέπαινα τη σκληρή δουλειά των συγγραφέων.

Οι «Σημαίες» των Jonathan Litton και Laura Knowles είναι ένα κείμενο γεμάτο με χιλιάδες λεπτομέρειες και συναρπαστικά μυστικά. 195 ανεξάρτητες χώρες σε έξι ηπείρους και οι αντίστοιχες σημαίες τους αναφέρονται σε αυτό το εκπληκτικό και απολαυστικό ταξίδι στον χρόνο, στην ιστορία, στη γεωγραφία, ένα ταξίδι που δε σταματάει ποτέ, μιας και οι σημαίες εξακολουθούν ν’ αλλάζουν, με τη σημασία τους να επηρεάζεται από γεγονότα που ακόμα δεν έχουν συμβεί. «Το ιστορικό των αλλαγών στις σημαίες και τη σημασία τους μάς φανερώνει πως η ιστορία είναι ζωντανή»! Το ξεφύλλισα, το διάβασα, το μελέτησα, το αγάπησα.

Βιβλίο Ο Ηρακλής και τα 101 αδέσποτα κουτάβια 
Συγγραφέας Λίνα Μουσιώνη
Εικονογράφος Πέτρος Χριστούλιας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Λίνα Μουσιώνη μας συστήνει ένα αγόρι με ζωηρή φαντασία και πανέξυπνο μυαλό που με κέρδισε από την αρχή με την αυταπάρνησή του, την επιμονή του και τους τρόπους που μηχανεύεται για να κατασκευάσει κάτι. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που στην τελευταία σελίδα αντικρίζουμε έναν ενήλικο Ηρακλή σε ένα απόλυτα ταιριαστό επάγγελμα. Σε γενικές γραμμές, το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τα όνειρα που κάνει ο μικρός μας ήρωας για τη στιγμή που θα αποκτήσει κατοικίδιο, τα αναλυτικά και καλά φτιαγμένα, σχεδόν επιστημονικά, σχέδια που ετοιμάζει για τη στέγη που θα φιλοξενήσει το σκυλάκι που θέλει να αποκτήσει κ. ά. Ο Ηρακλής με τον τρόπο σκέψης του βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τι σημαίνει να έχεις κατοικίδιο, πόσο καλή παρέα είναι ένα ζώο αλλά και ταυτόχρονα πόσο μεγάλη ευθύνη είναι η ανατροφή τους: «Η αγάπη δεν είναι μπάλα για να τη χτυπάς στον τοίχο και να γυρίζει πίσω. Χρειάζεται τουλάχιστον δυο παίκτες».

Η συγγραφέας όμως δεν αφηγείται μόνο διασκεδαστικές απόπειρες του Ηρακλή ώστε να γελάσουν τα παιδιά, μιας και στη συνέχεια μας οδηγεί στο δημοτικό κυνοκομείο όπου ζουν έγκλειστα χιλιάδες αδέσποτα. Από κείνη τη στιγμή, η ιστορία παίρνει μια αναπάντεχη και συγκινητική ανατροπή. Με αξιέπαινη εξισορρόπηση λοιπόν, το κείμενο πότε βγάζει αβίαστα γέλιο, όπως στον τρόπο που φέρεται ο Ηρακλής στην αδελφή του και πώς της αρπάζει το κουκλόσπιτο και πότε μας δείχνει τον σεβασμό στους γονείς και στις αποφάσεις τους. Θα μπορούσε να είναι ένα κακομαθημένο παλιόπαιδο που κάνει τα πάντα για να τραβήξει την προσοχή τους και να τους εκβιάσει συναισθηματικά αλλά ο Ηρακλής προτιμά να τους φέρει με το μέρος του προσπαθώντας σκληρά και δείχνοντας έμπρακτα την αγάπη του για ένα σκυλάκι. Μου άρεσε πολύ και ο χαρακτήρας της μαμάς, μια γυναίκα που έχει «μια φωνή που λύγιζε σίδερα» αλλά η ίδια αυτή φωνή «γίνεται μαρμελάδα φράουλα» όταν διαβάζει στα παιδιά της βιβλία.

Η εικονογράφηση του Πέτρου Χριστούλια είναι ρεαλιστική και λεπτομερής. Εκπληκτικές σκιαγραφήσεις, ωραία χρώματα, σωστή χρήση φωτοσκίασης, ενδιαφέρουσες προοπτικές, συναρπαστικές λεπτομέρειες είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας δουλειάς που συμπληρώνει ιδανικά το κείμενο. Μικρές και ολοσέλιδες εικόνες αποτυπώνουν εύγλωττα τις απόπειρες του παιδιού για στέγη του κατοικιδίου που θα αποκτήσει και μας ανοίγουν διάπλατα τις πόρτες του σπιτιού της οικογένειάς του. Απολαυστική η μη λεκτική επικοινωνία μεταξύ των γονιών, κωμική η αποτύπωση της ιδιοχρησίας του κουκλόσπιτου, χαριτωμένες όλες οι αδέσποτες φατσούλες στο κυνοκομείο, τι να πρωτοαναφέρω! Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για όσα ονόματα και τοπόσημα αναφέρονται στο βιβλίο καθώς και παιχνίδια και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Βιβλίο Ο μικρός φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου
Συγγραφέας Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ένατο βιβλίο της σειράς «Οι κατάσκοποι της γεωγραφίας», ο Μανόλης με τους γονείς του θα ταξιδέψουν με τον Σύνδεσμο Ελλήνων Αιγυπτιωτών στη χώρα του Νείλου και των Φαραώ. Είναι ένα ταξίδι που ο πατέρας του παιδιού ήθελε πολύ να κάνει, μιας και οι πρόγονοί του είχαν φύγει στην Αίγυπτο, σε μια πολυπολιτισμική χώρα με μεγάλο πλούτο, για μια καλύτερη ζωή. Στο ταξίδι θα τους συντροφεύσει η κυρία Σοφία, φίλη της προγιαγιάς και η μικρή Ζωή, κόρη παιδικής φίλης του μπαμπά, με τους γονείς της, οι οποίοι επίσης είχαν μεγαλώσει στην Αίγυπτο. Ο Μανόλης δυσαρεστείται γιατί το κορίτσι είναι τέλεια μαθήτρια, μιλάει ασταμάτητα και ρωτάει συνέχεια, όταν τον μυεί όμως στον Πορτολάνο και γνωρίζονται καλύτερα αλλάζει γνώμη.

Σύντομα αυτή η ενδιαφέρουσα και ετερόκλητη παρέα θα μπλέξει με τη μυστηριώδη εξαφάνιση ενός αρχαιολόγου και μ’ ένα κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας. Η κυρία Σοφία ήταν δασκάλα κα μουσειολόγος, οπότε ξέρει πολλά και ζητά τη βοήθεια των δύο παιδιών για να λύσουν ένα μυστήριο! Ακολουθώντας το πρόγραμμα της εκδρομής αλλά κάνοντας και τις δικές τους αλλαγές γνωρίζουν μυστηριώδεις συνομιλητές, μπαίνουν στους τάφους της Κοιλάδας των Βασιλέων, διαμένουν στο ξενοδοχείο όπου έγραψε η Αγκάθα Κρίστι το «Έγκλημα στον Νείλο» και μπλέκουν με καταστάσεις που θα τους βάλουν σε κίνδυνο.

Το βιβλίο είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, σε μια χώρα που έχει πάνω από 5000 χρόνια ιστορίας και μια δυνατή, ανατρεπτική περιπέτεια που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος. Ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει σχεδόν σε όλα τα σημαντικά σημεία της Αιγύπτου: στις τεράστιες και επιβλητικές πυραμίδες, στη μυστηριώδη Σφίγγα, στο καινούργιο τεράστιο αιγυπτιακό μουσείο με τα εκατό χιλιάδες εκθέματα, στην αγορά του Χαν ελ-Χαλίλι, στον Άγιο Γεώργιο και στη γέφυρα με τα λιοντάρια του Καΐρου, στον Νείλο, στο Λούξορ και στην Κοιλάδα των Βασιλέων, στο Ασουάν με τους ναούς της νήσου Φίλαι που μεταφέρθηκαν αλλού εν όψει βύθισης και σε πολλά άλλα μέρη, που εξακολουθώ να τα έχω νωπά στο μυαλό μου από το αντίστοιχο ταξίδι που έκανα κι εγώ αρκετά χρόνια πριν.

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο οι εικόνες συναγωνίζονται σε ατμοσφαιρικότητα το κείμενο και δημιουργούν υπέροχα στιγμιότυπα, όπως η μαγευτική ανατολή στις Πυραμίδες που τις στεφανώνει μ ένα χρυσό φως, η επιβλητική εικόνα του ξενοδοχείου Winter Palace, η Κοιλάδα των Βασιλέων κλπ. Η φιγούρα μάλιστα της κυρίας Σοφίας έχει πολύ γλυκά χαρακτηριστικά και αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό, ακριβώς όπως μια ζωηρή και αεικίνητη κυρία της ηλικίας της στην πραγματική ζωή.

Πότε ενώθηκαν η Άνω και η Κάτω Αίγυπτος δημιουργώντας το πρώτο κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας; Ποιες είναι οι τρεις περίοδοι στην ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου; Τι είναι τα ιερογλυφικά; Πόσα μυστικά κρατάνε ακόμη οι πυραμίδες στους τοίχους τους και πώς θα βοηθήσει η τεχνολογία να τα ανακαλύψουμε; Τι ήταν στην πραγματικότητα ο θεός Ανούβης; Πώς πέθανε ο Τουταγχαμών και πώς ανακαλύφθηκε ο τάφος του; Πόσο μεγάλη ζημιά προκάλεσαν οι τυμβωρύχοι αφαιρώντας κτερίσματα από τους τάφους, πώς δρούσαν και πώς τους αντιμετωπίζει η αιγυπτιακή κυβέρνηση; Αυτά και άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις σελίδες του μυθιστορήματος του Βαγγέλη Ηλιόπουλου που μας ταξιδεύει σε μια μαγευτική και μυστηριώδη χώρα.

Βιβλίο Όλα ανάποδα 
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Αποστόλης Ιωάννου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ναταλία είναι καλή μαθήτρια και, παρά τις συνεχείς αλλαγές στη ζωή της, καταφέρνει να προσαρμοστεί σχετικά εύκολα σε κάθε νέα τάξη. Δυστυχώς στο καινούργιο σχολείο πέφτει θύμα bullying από τον συμμαθητή της, Ζαχαρία, ο οποίος είναι ανιψιός του διευθυντή και δεν τιμωρείται ποτέ. Το παιδί είναι πλέον ασύδοτο, δέρνει και χτυπάει τους  μαθητές, δεν έχει ανοίξει βιβλίο και τις ασκήσεις του τις κάνει η μάνα του. Φυσικά, αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού και σεβασμού, κάτι που γίνεται όμως από φόβο και η Ναταλία αναρωτιέται πώς και πότε θα τον σταματήσει κάποιος. Την πνίγει το δίκιο και στενοχωριέται με την ασύδοτη συμπεριφορά του, παρ’ όλ’ αυτά αποφεύγει να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί του. Κάθε φορά όμως που δε μιλάει, ο Ζαχαρίας θα βρίσκει έναν άλλον λόγο για να της φερθεί άσχημα, να τη χτυπήσει ή να τη φοβίσει.

Το καταφύγιο του μικρού κοριτσιού είναι τα παράξενα όνειρα που βλέπει στον ύπνο της, στιγμιότυπα που αντιστρέφουν την καθημερινότητά της αναμεμιγμένα με τον απαραίτητο σουρεαλισμό: δε χρειάζεται με την οικογένειά της να αλλάζουν πόλεις, οι νταήδες την υποστηρίζουν ή τιμωρούνται κλπ. Έτσι, κάποια στιγμή, η Ναταλία αποφασίζει να αντιδράσει με έναν περίεργο τρόπο: θα κάνει τα πάντα ανάποδα, όπως στα όνειρά της, για να γίνουν όλα πιο όμορφα. Δε θα κλάψει, δε θα το βάλει στα πόδια, όχι, όλα ανάποδα! Αρχίζει λοιπόν ένας αγώνας εξόντωσης, με τον Ζαχαρία να της επιτίθεται ή να την πειράζει κι εκείνη να του ανταποδίδει σε μεγαλύτερο βαθμό. Θα φέρει αποτέλεσμα αυτή η τακτική άραγε;

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα για τον σχολικό εκφοβισμό και προτείνει μια έξυπνη λύση για την αντιμετώπισή του. Το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τη σχολική καθημερινότητα της Ναταλίας και φωτογραφίζει στιγμιότυπα από τη νέα της ζωή με παραστατικές σκηνές. Σύντομοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, κλιμάκωση της πλοκής και μια απρόσμενη ανατροπή στο τέλος που τονίζει τη σημασία και την αξία της ανθρωπιάς και της ενσυναίσθησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Η εικονογράφηση του Αποστόλη Ιωάννου είναι εξίσου απολαυστική, με σχέδια γεμάτα κίνηση και σχεδόν τρισδιάστατη απεικόνιση, με κάποια καρέ να θυμίζουν κόμικ. Μικρές και μεγάλες εικόνες συνοδεύουν ταιριαστά το κείμενο, οι μορφές των παιδιών έχουν ποικίλες εκφράσεις ενώ παρατήρησα πολλές και διαφορετικές οπτικές γωνίες. «Όλα ανάποδα» λοιπόν, η καλύτερη λύση στον σχολικό εκφοβισμό, μια πρωτότυπη πρόταση αντιμετώπισης του κινδύνου.

Βιβλίο Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιώ Τσοκώνα δοκιμάζεται με επιτυχία στο παιδικό μυθιστόρημα και γράφει μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη μυστικά, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, ανατροπές, αγωνία και ανθρωποκυνηγητό. Η πλοκή ξεδιπλώνεται σταδιακά, οι χαρακτήρες παίρνουν θέση, τα πρώτα ερωτήματα εμφανίζονται και στο ταξίδι αρχίζει η περιπέτεια! Τα δίδυμα Σοφία και Μανώλης είναι ενθουσιασμένα που η τάξη τους θα κάνει μια ολιγοήμερη εκπαιδευτική εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη. Ένα μέρος που: «Είναι σημαντικότατο κομμάτι της ιστορίας μας και πρέπει να το γνωρίζουμε όχι μόνο μέσα από τα βιβλία αλλά και από κοντά». Οι πληροφορίες που συλλέγουμε είτε από βιβλία και διαδίκτυο είτε από μαρτυρίες ανθρώπων είναι πολύτιμες και μοναδικές κι έτσι η δασκάλα των παιδιών τα βάζει να συγκεντρώσουν ό,τι μπορούν ώστε να ετοιμάσουν μια συλλογική εργασία για την πόλη, να την έχουν μαζί τους στο ταξίδι, «σαν ένα αυτοσχέδιο ταξιδιωτικό βιβλιαράκι» κι εκεί θα κρατήσουν σημειώσεις, θα μιλήσουν με ανθρώπους της ομογένειας και θα καταγράψουν τα πάντα.

Η Σοφούλα με τον Μανώλη είναι ιδιαίτερα χαρούμενοι γιατί μεγάλωσαν με την Πολίτισσα γιαγιά τους που δεν έπαψε να του μιλάει για την πατρίδα της που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει. Έτσι με τα λόγια της ταξιδεύουν στην πιο όμορφη πόλη του κόσμου, όπου έζησε ευτυχισμένα χρόνια και σπούδασε σε σημαντικά σχολεία. Μέσα από την αφήγησή της ταξιδεύουμε σε μια άλλη εποχή, όπου το Πέρα ήταν το κεντρικότερο σημείο της πόλης, γεμάτο θέατρα και νυχτερινή ζωή, το κτήριο του Ζάππειου Παρθεναγωγείου που ακόμη θυμίζει παλάτι ήταν γεμάτο παιδιά, η Αγία Τριάδα, με τρούλο μεγαλύτερο αμέσως μετά από αυτόν της Αγίας Σοφίας, που φιλοξενούσε στους κόλπους της το ελληνικό στοιχείο κ. π. ά. Και τι να πει κανείς για τα καταπράσινα Πριγκηπόννησα, όπου ήταν το εξοχικό της σπίτι, ο παράδεισος επί γης, με αρχοντικά και άμαξες…

Μόνο που η γιαγιά άλλαξε διάθεση όταν κατάλαβε πού θα μείνουν τα εγγόνια της, γέμισε βαριές σκέψεις και κακοκεφιά. Η παιδόπολη που θα τους φιλοξενήσει ήταν κάποτε μοναστηριακό συγκρότημα κι εκεί πήρε όρκο βαρύ με τρεις φίλες της να μην αποκαλύψει το μυστικό της αδελφής Ευπραξίας που τις εμπιστεύτηκε λίγο πριν χωρίσουν λόγω των απελάσεων. Τα δυο εγγόνια λοιπόν αναλαμβάνουν διπλή αποστολή: από τη μια να ψάξουν για τον θησαυρό στο μέρος όπου θα μείνουν, με τη βοήθεια των φίλων τους, Δήμητρας, Σπύρου και Άρη και από την άλλη, με τη βοήθεια του μικρού ντετέκτιβ Ιωάννη από «Το άγαλμα του Πραξιτέλη», να εντοπίσουν τις φίλες της γιαγιάς, Αλίκη και Καίτη, μια διαδικασία αρκετά δύσκολη παρά το ίντερνετ και τα μέσα δικτύωσης. Ερωτήσεις, επαφές, γνωριμίες, συμπτώσεις, όλα τίθενται στην υπηρεσία των παιδιών για να βγάλουν άκρη από αυτό το μπερδεμένο κουβάρι. Στην αναζήτηση όμως του χαμένου θησαυρού θα συμμετάσχουν και δύο κλέφτες που θα δυσκολέψουν την κατάσταση αρκετά. Πώς έμαθαν για τον θησαυρό; Πώς καταφέρνουν και παρακολουθούν στενά τα παιδιά; Τι σχέση έχουν με την όλη ιστορία και ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά;

Με αφορμή την ξενάγηση των παιδιών από τον κύριο Σωκράτη και τον οδηγό τους, Αχμέτ Μπέη, ταξιδεύουμε κι εμείς στη μαγευτική Κωνσταντινούπολη, με τα χωριά του Βοσπόρου, τον Πύργο της Κόρης, τον Κεράτιο κόλπο με τις τέσσερις γέφυρές του, το Φανάρι, το Εγιούπ, τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και πολλά άλλα σημεία. Μάλιστα, η συγγραφέας, με ένα έξυπνο συγγραφικό τέχνασμα, αποφεύγει τα πολύ τουριστικά μνημεία, όπως την Αγία Σοφία, την Κινστέρνα και το Τοπ Καπί κι επικεντρώνεται σε λιγότερα γνωστά μέρη, ώστε να δείξει την ατόφια Κωνσταντινούπολη που ο κάθε επισκέπτης οφείλει να γνωρίσει. Μέχρι και στο καφέ του Πιέρ Λοτί ανεβαίνουμε! Πλήθος πληροφοριών από την αρχαία, τη βυζαντινή και τη σύγχρονη Ιστορία συμπληρώνουν το παζλ των γνώσεων που αποκομίζουμε από αυτήν την περιπέτεια και αναβιώνουν το μεγαλείο της Πόλης και των Πριγκηπόννησων. Έμφαση δίνεται φυσικά στην προσωπικότητα του Ρωμανού Διογένη, που εξορίστηκε στο μέρος όπου τώρα φιλοξενούνται τα παιδιά και στη μάχη του Ματζικέρτ ενώ πολλά παραδείγματα δείχνουν το μέγεθος της συρρίκνωσης του ελληνικού στοιχείου στην Πόλη.

«Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης» είναι μια συναρπαστική και ανατρεπτική περιπέτεια, γεμάτη συναρπαστικές εξελίξεις, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και σασπένς. Αν και το τέλος ολοκληρώνει σωστά και όπως πρέπει την ιστορία, μου φάνηκε κάπως απότομο ενώ θα ήθελα κι ένα κεφάλαιο όπου οι τρεις φίλες να ξανασυναντιούνται ύστερα από τόσα χρόνια (αν και Ιώ Τσοκώνα είναι αυτή, ίσως μας επιφυλάσσει καμιά έκπληξη σε επόμενο βιβλίο). Η Κωνσταντινούπολη ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο, έλκοντας μικρούς και μεγάλους αναγνώστες, και η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και αντικειμενικότητα τη δική της πατρίδα.

Βιβλίο Οι περιπέτειες ενός φιλάθλου 
Συγγραφέας Φωτεινή Κωνσταντοπούλου
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Γιώργος Μπάτρης
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Η Φωτεινή Κωνσταντοπούλου έγραψε ένα μυθιστόρημα που θα τονώσει την αυτοπεποίθηση των παιδιών μέσα από ενδιαφέροντα και συναρπαστικά περιστατικά. Με ένα εξισορροπημένο μίγμα χιούμορ και δράσης καταφέρνει να περάσει σημαντικά μηνύματα γύρω από την προσωπική αξία του καθενός και τη σημασία της φιλίας στη ζωή μας ενώ ταυτόχρονα δείχνει τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να αντιμετωπίσουν οι μικροί αναγνώστες τις δύσκολες συνθήκες στο σχολείο. Σκεφτείτε τώρα να λέγεστε όπως ο ήρωας του βιβλίου, να δυσκολεύεστε στα μαθήματα και στις κοινωνικές συναναστροφές και ταυτόχρονα να πέφτετε θύμα σχολικού εκφοβισμού! Έτσι ο Φλώρος βρίσκει παρηγοριά στους λίγους αλλά αγαπημένους φίλους του και στο μπάσκετ, στο οποίο ασκείται με κάθε ευκαιρία (φυσικά και συλλέγει κάρτες με παίκτες). Μόνο που εδώ εμφανίζεται άλλη μια στενοχώρια: θα ήθελε να είναι καλός στο αγαπημένο του σπορ αλλά δεν τον παίρνουν ούτε στους αναπληρωματικούς της ομάδας του σχολείου. Αυτό ρίχνει κι άλλο την ψυχολογία του και τελικά ο ήρωάς μας πιστεύει ακράδαντα ότι δεν είναι καλός σε τίποτα.

Μου άρεσε πολύ η οπτική γωνία του μυθιστορήματος, μιας και η συγγραφέας χρησιμοποίησε μια αναπάντεχη αλλαγή στη ζωή του παιδιού για να διαφοροποιήσει εντελώς τη ροή της αφήγησης, κλιμακώνοντάς την: αναθέτουν στον Φλώρο να γίνει εμψυχωτής της ομάδας μπάσκετ του σχολείου στο σχολικό πρωτάθλημα, κάτι που του προσέθεσε ακόμη περισσότερο άγχος και ταλαιπωρία, σταδιακά όμως βλέπουμε πως τα πάει καλά. Εδώ είναι και η μικρή μου ένσταση, μιας και ο τίτλος και η αρχή του βιβλίου με προετοίμαζαν να παρακολουθήσω τη ζωή ενός παιδιού που θα ακολουθήσει το όνειρό του και θα γίνει μεγάλος σταρ του μπάσκετ. Προς τιμήν της όμως η Φωτεινή Κωνσταντοπούλου απέφυγε τα κλισέ και κατάφερε να γράψει μια ιστορία που με κράτησε ως το τέλος και με συγκίνησε. Τα διάφορα περιστατικά της ζωής του μικρού πρωταγωνιστή αντικατοπτρίζουν μια καθημερινότητα που είναι οικεία στα παιδιά, τα οποία και μπορεί να μοιράζονται ίδιες ή παρόμοιες ανησυχίες. Σε αυτό βοηθάει πολύ και η ρεαλιστική εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά που πότε ζωντανεύει με τη φαντασία της τα γεγονότα και πότε αποτυπώνει φωτογραφικά σχεδόν σημαντικούς υπαρκτούς αθλητές του μπάσκετ.

«Οι περιπέτειες ενός φιλάθλου» είναι ένα διασκεδαστικό και γεμάτο μηνύματα μυθιστόρημα για τον ενδοσχολικό εκφοβισμό, την αθλητική βία, την πίστη στη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας και τη σημασία τού να μην τα παρατάς ποτέ! Ο Φλώρος Ασχημόπουλος αντιμετωπίζει τις καθημερινές του δυσκολίες με υπομονή, αυθορμητισμό, ειλικρίνεια και μερικές φορές με απίστευτο θάρρος. Οι σελίδες του βιβλίου είναι γεμάτες από μαθήματα ψυχικής δύναμης, αποφασιστικότητας, τόνωσης της αυτοπεποίθησης που ξεπηδούν μέσα από τις κωμικές περιγραφές και το αυθόρμητο ύφος του ήρωα. Στο τέλος του βιβλίου αποδεικνύεται ότι η επιμονή και η φιλία κάνουν θαύματα.