Βιβλίο Από μακριά 
Συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση
Εικονογράφος Βασίλης Κουτσογιάννης
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αγγελική Δαρλάση έγραψε ένα υπέροχο, συγκινητικό και ανατρεπτικό βιβλίο για παιδιά από 8 ετών και πάνω γεμάτο συγκλονιστικά νοήματα, οικουμενικές αλήθειες και πολυεπίπεδη πλοκή. Του χάρισα τουλάχιστον τρεις αναγνώσεις γιατί κάθε φορά ήταν και μια  διαφορετική ανακάλυψη, ένα ξεχωριστό ταξίδι, ένα εντελώς καινούργιο δώρο. Σε πρώτο επίπεδο έχουμε τη γνωστή ιστορία του διαφορετικού παιδιού που γίνεται αντικείμενο χλεύης, ειρωνείας και κακοποίησης αλλά όσο η ιστορία κλιμακώνεται και ανατρέπει τους χαρακτήρες τόσο βυθιζόμαστε στα δεινά του «ξεχασμένου Ολοκαυτώματος» των Ρομά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου με τρόπο πανέξυπνο και ευρηματικό. Αν μείνουμε λοιπόν στην πρώτη ανάγνωση, έχουμε μια απαράδεκτη συμπεριφορά γονιών και παιδιών απέναντι σε κάτι ξένο. Ονόματα δεν υπάρχουν στο κείμενο, μόνο η Άλη, το κορίτσι που θα φωτίσει απρόσμενα τις ζωές των κατοίκων της πόλης, οι υπόλοιποι ήρωες αποκαλούνται με προσωνύμια: το αισιόδοξο παιδί, το εσωστρεφές, το σκληρό, το συνηθισμένο. Οι γονείς δεν ξεχωρίζουν, είναι μια a priori επιθετική μάζα που παρακινεί με τη συμπεριφορά της και τη στάση της τα παιδιά να τους μιμηθούν (μήπως αυτό το συγγραφικό εύρημα αντικατοπτρίζει την ελπίδα; Οι γονείς είναι πλέον μεγάλοι με ρατσιστικές αντιλήψεις και αποτελούν μια ομοιογενή μάζα ενώ τα παιδιά ξεχωρίζουν έστω με τα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα και η συμπεριφορά τους κυμαίνεται από εχθρική σε φιλική και τανάπαλιν).

Η Άλη είναι ένα «διαφορετικό» πλάσμα που σαν παιδί κι αυτό πλησιάζει τα φωτεινά και χαρούμενα φώτα του λούνα παρκ, όπου και συναντά τους συνομηλίκους της κι αρχίζουν τα βάσανά της. Στην αρχή σκέφτηκα πως είναι πρόσφυγας, σύντομα όμως κατάλαβα πως έχουμε έναν βροντερό, αν και διακριτικά γραμμένο, φόρο τιμής στο ολοκαύτωμα των Ρομά, ένα γεγονός που ήξερα ότι δυστυχώς έλαβε επίσης χώρα, δε φανταζόμουν όμως το μέγεθος της κτηνωδίας. Γι’ αυτό και η μικρή ηρωίδα έχει τόση μελαγχολία στο βλέμμα της, γι’ αυτό «κουράστηκε να τρέχει μακριά να σωθεί» (είναι οι μόνες φράσεις που λέει σε όλο το κείμενο!), γι’ αυτό και το τραγούδι της ξεχειλίζει από παράπονο. Έτσι φτάνουμε στο δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης, ακούγοντας τον εθνικό ύμνο των Ρομά «Gelem, gelem» (αφεθείτε στους ήχους του, το συνιστώ) και συνειδητοποιούμε πως η Άλη σηκώνει ένα φορτίο μεγαλύτερο απ’ όσο μπορούν ν’ αντέξουν οι ώμοι της. Τι θα γίνει όμως με τους κατοίκους της πόλης; Θα καταλάβουν το λάθος τους; Θα τους συγχωρέσει το κορίτσι; Τα παιδιά θα καταφέρουν να την αγκαλιάσουν επιτέλους;

Η εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη είναι υποδειγματική, ρεαλιστική, συναρπαστική και παραστατική. Εξαίρετες οπτικές γωνίες που ως ιδέα είναι δύσκολο να πραγματοποιηθούν, ο καλλιτέχνης όμως τα καταφέρνει επάξια, σουρεαλισμός και πραγματικότητα, χρώματα και σκοτάδι, ανατροπές, συμβολισμοί μα πάνω απ’ όλα αγάπη απέναντι στο δύσκολο θέμα που διαπραγματεύεται το κείμενο είναι γνωρίσματα που με έκαναν να αγκαλιάσω ακόμη περισσότερο το βιβλίο και τα όσα διαδραματίζονται σε αυτό. Από την αρχή σχεδόν διαπίστωσα πως το μαυροπράσινο μαντίλι με το οποίο ντύνουν και βασανίζουν την Άλη έχει τα δικά του μυστικά (προσέξτε τα μαύρα ανεστραμμένα τρίγωνα, τι να συμβολίζουν άραγε; ) με αποτέλεσμα να το ακολουθώ σε κάθε του απεικόνιση και τελικά να δακρύσω με τη θέση του σ’ ένα ολοφώτεινο κατά τα άλλα τοπίο προς το τέλος του βιβλίου γιατί κατάλαβα τι σημαίνει η (μάλλον μάταιη) προσμονή. Δείτε τους αντικατοπτρισμούς του λούνα παρκ στους νερόλακκους, προσέξτε το πάντα μελαγχολικό βλέμμα του κοριτσιού που δε χαμογελάει ποτέ, παρατηρήστε τη θέση που έχει σχεδόν σε κάθε εικόνα κάτι που θα φωτίσει την εκάστοτε σκηνή, αφιερώστε ένα λεπτό στην επίμαχη σκηνή του Ολοκαυτώματος που αποδίδεται αφαιρετικά και ταυτόχρονα με λεπτομέρεια, αφεθείτε στις αλλαγές των εποχών… Ο Βασίλης Κουτσογιάννης είναι το ιδανικό και απαραίτητο συμπλήρωμα της ιστορίας.

«Από μακριά» λοιπόν μπορούμε να φανταστούμε ό,τι θέλουμε με το νου μας, χωρίς αυτό να μας δίνει το δικαίωμα να λοιδωρούμε το διαφορετικό. Το δύσκολο και το άκρως ανθρώπινο είναι να έρθουμε πιο κοντά και να αγκαλιάσουμε εκείνον που θα χρειαστεί τη βοήθειά μας, να χαρίσουμε ένα «γεια» ουσίας σ’ αυτόν που κουράστηκε να τρέχει για να σωθεί και να πάψουμε να ζούμε με στερεότυπα που κατά μεγάλο ποσοστό μας τα έχουν κληροδοτήσει ή επιβάλλει άλλοι. Η Αγγελική Δαρλάση έγραψε ένα από τα ωραιότερα βιβλία για τον ρατσισμό και το φανατισμένο μίσος. Με συγκίνησε, με έβαλε σε σκέψεις, με προβλημάτισε, μου έδωσε έμπνευση και αισιοδοξία για να βελτιώσω τη συμπεριφορά μου. Όλοι μπορούμε, ν’ αλλάξουμε, υπάρχει ακόμη περιθώριο!

Βιβλίο Άγνωστη χώρα
Συγγραφέας Μαίρη Κόντζογλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βασιλική μεγαλώνει στην Κλεισούρα της Πίνδου, δίπλα στα περήφανα βουνά και στα γιδοπρόβατα, κάνει βαριές αγροτικές δουλειές, τιμά τους γονείς της, προστατεύει και φροντίζει τ’ αδέρφια της. Παρέα της η Χάιδω, ένα κορίτσι ταλαιπωρημένο και κακομοίρικο. Η μοίρα της και η τύχη της αλλάζει όταν της προξενεύουν έναν πλούσιο γαμπρό, την καρδιά της κλέβει όμως ο θείος του, Σωτήρης. Με τον τρόπο της τον κάνει να την προσέξει και να τη ζητήσει σε γάμο, οπότε τον ακολουθεί στη Νέα Υόρκη όπου ζει μόνιμα, και μεγαλώνει τον ορφανό γιο του, Τζόνι. Τα αδέρφια της, Ζήσης, Αδάμος και Νικόλας ζουν πολλές και διαφορετικές περιπέτειες. Η Χάιδω, που ο πατέρας της Βασιλικής της κάνει επίσης προξενιό, το σκάει κι ακολουθεί μια οικογένεια τσιγγάνων, που καταλήγουν στη Θεσσαλονίκη. Η Χάιδω καταφεύγει σε μοναστήρι Αρμένηδων που επιστρέφουν στη Σμύρνη και τους ακολουθεί. Χωρίς να το ξέρει θα παίξει έναν καταλυτικό ρόλο στη ζωή της φίλης της και της Ιλαρίας, καθώς τα σύννεφα πάνω από τη μικρασιατική εκστρατεία πυκνώνουν.

Η Ιλαρία μεγαλώνει με τους γονείς της και τ’ αδέρφια της στη Σμύρνη και λόγω της φτώχειας και της ανέχειας δέχονται την πρόταση του θείου της να μετακομίσουν στην Κωνσταντινούπολη και να δουλέψουν στο εργοστάσιό του. Η Ιλαρία δουλεύει στο πλούσιο σπίτι της Ελμάς χανούμ κι ερωτεύεται τον γιο της, Οκάν. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή της πιο περιπετειώδους ζωής που μπορείτε να φανταστείτε. Για μένα η Ιλαρία έχει την πιο ανήσυχη ζωή από τις δυο γυναίκες και την πιο ανατρεπτική. Η μοίρα τη φέρνει στη Μυτιλήνη κι από κει στη Θεσσαλονίκη. Η Λάχεσις, η Άτροπος και η Κλωθώ στήνουν τέλεια το παιχνίδι τους κι αρχίζουν να κινούν τα πιόνια τους.

Το βιβλίο είναι πυκνογραμμένο, αληθινό, με καλολογικά στοιχεία διάσπαρτα από δω κι από κει. Πρόκειται για την πιο πυκνοϋφασμένη μπάντα στον τοίχο της ζωής που έχω διαβάσει ποτέ. Άνθρωποι, καλοί και κακοί, σύζυγοι και εραστές, ορφανά παιδιά, σταυρουδάκια που αλλάζουν χέρια, οι Μοίρες στη χειρότερή τους μέθη χάνουν τον έλεγχο πάνω στις ζωές των πρωταγωνιστών και πραγματικά αναρωτιέμαι ως πού θα φτάσει η φαντασία της συγγραφέως και πότε θα συνέλθουν οι Μοίρες και θα ξαναφτιάξουν την πορεία των μεσημβρινών! Στο βιβλίο αυτό με συγκίνησε ο Ισίδωρος με τη διχασμένη του ταυτότητα και τα συναισθηματικά του αδιέξοδα. Από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις ψυχολογίας που έχω διαβάσει! Μη διστάσετε να ταξιδέψετε με αυτό το βιβλίο στα μονοπάτια της Ιστορίας και να χαρίσετε τις ώρες σας σε δυο γυναίκες που κλήθηκαν να ζήσουν κάτω από αντίξοες και τελείως διαφορετικές μεταξύ τους συνθήκες! Η Μαίρη Κόντζογλου στα καλύτερά της!

Βιβλίο Η συμμορία των πέντε
Συγγραφέας Αντιγόνη Σδρόλια
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ποιος κλέβει τα ζαρζαβατικά από τους κήπους; Γιατί εξαφανίζονται τα μισοφαγωμένα μπισκότα των παιδιών; Ποιος παίρνει το λάδι από τα ξωκλήσια; Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τις παραστάσεις που έρχεται να δώσει ένα ιταλικό τσίρκο στον Βόλο και στα περίχωρά του; Γιατί ο μικρός τσιγγάνος Φεντερίκο κακοποιείται από τον ιδιοκτήτη του τσίρκου; Θα καταφέρει να ξεφύγει από τα νύχια του;

Ένα συναρπαστικό κείμενο για παιδιά από 9 ετών και πάνω, γεμάτο αγωνία, μυστήριο, αποκαλύψεις και ανατροπές, εφάμιλλο των έργων της Enid Blyton! Η συγγραφέας έχει δέσει αρμονικά τις ιστορικές και γεωγραφικές πληροφορίες για τον Βόλο και το Πήλιο με μια περιπέτεια που θα ενθουσιάσει τους μικρούς αναγνώστες! Επιπλέον, έχει διαλέξει να μεταφέρει στα παιδιά πολλά και σημαντικά μηνύματα: αγάπη προς τα ζώα και όχι κακοποίησή τους, ειδικά αν πρόκειται για παράσταση σε τσίρκο (δεν ήξερα ότι πλέον έχει πάψει διά νόμου να επιτρέπεται στα τσίρκο να παρουσιάζουν ζώα, εφόσον αυτά κρατούνται σε συνθήκες αιχμαλωσίας!), απεξάρτηση από κάθε είδους κινητή ηλεκτρονική συσκευή που απομακρύνει τους μικρούς ήρωες της καθημερινότητάς μας από την επικοινωνία με τον γύρω τους κόσμο και κοιμίζει το ενδιαφέρον τους για τη γνώση και τον συνάνθρωπο, την ελαφρότητα κάποιων κατ’ όνομα γονέων να δίνουν τα παιδιά τους έναντι αμοιβής σε περιπλανώμενους θιάσους για να μάθουν και καλά την τέχνη, στην ουσία όμως για να τα ξεφορτωθούν.

Υπέροχο και τρυφερό, διασκεδαστικό και συναρπαστικό, είναι άλλο ένα καλογραμμένο βιβλίο που εντάσσεται στη σειρά των εκδόσεων «Μίνωας» με θέμα «Ταξίδια στην Ελλάδα». Μην το χάσετε!

Βιβλίο Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ομολογώ ότι διαβάζοντας αυτό το μυθιστόρημα είχα πολλές διακυμάνσεις: από τη βαρεμάρα και το ξεφύλλισμα των πρώτων σελίδων ως την ένταση και τα πλούσια συναισθήματα και εικόνες που μου χάρισε το ημερολόγιο του Πέρσαλφ και ως την αγωνία για το αν θα καταφέρουν τελικά η Λένα και ο Φίλιππος να ξανασμίξουν και να ζήσουν τον έρωτά τους. Όποτε περιγράφει η συγγραφέας τα ερωτικά σμιξίματα των δύο νέων, έχουμε πολλές περιττές σκέψεις και εσωτερικές αναζητήσεις, ερωτικές περιγραφές που εμένα δε με κράτησαν και κάποιες παρατραβηγμένες συμπτώσεις. Το ημερολόγιο όμως του Πέρσαλφ ανατρέπει ευχάριστα αυτό το σκηνικό, γιατί περιγράφει με αμεσότητα και παρατηρητικό βλέμμα την καθημερινή ζωή των τσιγγάνων, τις περιπλανήσεις τους, τη φτώχεια, τις κλεψιές, την αποπομπή τους από τον πολιτισμό και τα χωριά, τις αναποδιές τους, τις δύσκολες καιρικές συνθήκες που έχουν να αντιμετωπίσουν τον χειμώνα, τις γιορτές και τα πανηγύρια που στήνονται με την ελάχιστη αφορμή και πολλά άλλα. Και η ιστορία είναι δυνατή: ο Πέρσαλφ ερωτεύεται μια μπαλαμή σε ένα από τα χωριά που κατασκηνώνουν, κόρη ενός πλούσιου αργυροχόου, κι ο έρωτάς τους συναντάει πάρα πολλά εμπόδια και απρόσμενες ανατροπές που κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο.

Η συγγραφέας δεν ακολουθεί μονοδιάστατη, επίπεδη αφήγηση, αλλά διαλέγει με προσοχή το πώς θα ξετυλίξει κάθε μέρος της ιστορίας της. Στην αρχή έχουμε τη γνωριμία των πρωταγωνιστών, μετά το ημερολόγιο, που σταματά σε καίριο σημείο, οπότε την αφήγηση τη συνεχίζουν οι ίδιοι οι γονείς της Λένας και στη συνέχεια ψάχνουμε να βρούμε τα ίχνη του Φίλιππου, που έχει παραιτηθεί από το νοσοκομείο. Αυτό το μέρος της πλοκής εκτυλίσσεται με πολύ πυκνογραμμένο τρόπο και εξαπλώνεται σε αρκετές σελίδες, κάτι που δείχνει την επαρκή εξισορρόπηση των επιμέρους κομματιών της ιστορίας (εδώ είναι η πιο παρατραβηγμένη σύμπτωση κατ’ εμέ: ο άνεργος, πεινασμένος Φίλιππος άγεται και φέρεται στην αφιλόξενη Αθήνα και λιποθυμά από την εξάντληση μπροστά σε γκαλερί έργων τέχνης, της οποίας οι ιδιοκτήτες ανακαλύπτουν το κρυφό του ταλέντο, του ζωγράφου, και τον κάνουν όνομα στον χώρο της τέχνης).

Σε γενικές γραμμές ένα κατά τόπους καλογραμμένο κείμενο, ένας έρωτας δοσμένος με πρωτότυπο τρόπο κι ένα καλογραμμένο κείμενο που θα κρατήσει συντροφιά με τον πλούτο του λεξιλογίου και τον επιδέξιο χειρισμό της πλοκής. Πολύ όμορφα τα λουλούδια που στολίζουν την αρχή κάθε κεφαλαίου. Μου έδειξαν μια πολύ φροντισμένη επιμέλεια, κάτι που χαρακτηρίζει κάθε μυθιστόρημα των εκδόσεων Διόπτρα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ο τσιγγάνος δεν λογαριάζει τα λεφτά, κι αν τα ‘χει, δεν τα κρατάει για πολύ. Ξέρει καλά πως είναι άχρηστα και περιττά. Ο τσιγγάνος νοιάζεται μόνο για το σήμερα. Το αύριο δεν το ξέρει, περιμένει να ξημερώσει για να το παλέψει, κάθε φορά κι ένας καινούργιος αγώνας. Αν βγει χαμένος ή κερδισμένος, δεν τον νοιάζει, αρκεί να προλάβει τη νύχτα… Η ελπιδα κάθε μέρας είναι μία ακόμα νύχτα, τότε ακουμπά την καρδιά του και νιώθει πως η ζωή είναι εκεί και τον περιμένει. Μόνο αυτό έχει σημασία. Αυτό το ξέρει πολύ καλά» (σελ. 162).

«Οι άλλοι κι εμείς… Αυτή ήταν πάντα η ζωή μας κι έπρεπε να το δεχτούμε αυτό. Ένα βήμα μπροστά, δέκα πίσω και πάλι μπροστά και πάλι…και πάλι… Ο τσιγγάνος και ο δρόμος, η απόλυτη ευτυχία!» (σελ. 280).

«Αποφάσισε λοιπόν κι έβαλε ελάχιστες σκιές εδώ κι εκεί, χωρίς όμως να δείχνει τη θέση του ήλιου. Μόνο ένας που κοίταζε προσεκτικά τον πίνακα θα μπορούσε να καταλάβει ότι ήταν μεσημέρι. Μια ώρα που αφήνει ελπίδες και προσδοκίες, που αφήνει το περιθώριο να το σκεφτείς και ν’ αλλάξεις γνώμη, να τρέξεις και να προλάβεις ή να γυρίσεις την πλάτη και να ξεκινήσεις κάτι καινούριο. Ακριβώς η μέση της μέρας» (σελ. 418).

Βιβλίο Ασκίμ θα πει αγάπη
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Μαρία Κωνσταντούρου επιστρέφει με ένα απαιτητικό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο ιστορίες, ανατροπές, έρωτα, βαθιά κρυμμένα μυστικά και διαχρονικά μηνύματα κι αλήθειες. Χαρακτήρες, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, μύθοι και θρύλοι πολύ καλά δεμένοι με την πραγματικότητα κι ένα ασκίμ που του έχουν δώσει μαγικές ιδιότητες και το ψάχνουν εναγωνίως άνθρωποι πονηροί αλλά και αγνοί. Το ασκίμ είναι ο κύριος άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι επιθυμίες και τα πάθη των ηρώων του μυθιστορήματος, μιας και είναι η πέτρα πάνω στην οποία έπεσε το αίμα του Ζαμίρ όταν γκρεμίστηκε από τα βράχια ενός γκρεμού και σ’ εκείνη εναπόθετε τις ευχές και τις ελπίδες της η Ραλλού. Αυτή η πέτρα συν τω χρόνω διαδόθηκε πως έχει μαγικές ιδιότητες για όποιον την κρατά και προσεύχεται σε αυτήν με όλη του τη δύναμη. Μήπως όμως δεν είναι έτσι; Μήπως η πέτρα φέρνει μόνο κακοτυχία; Κι αν είναι έτσι, γιατί δεν κατέστρεψε όλους τους κατόχους με το πέρασμα του καιρού; Πώς μπορεί μια πέτρα να έχει αγάπη μέσα της;

Η γραφή και οι δυνατότητες της συγγραφέως να στήσει σωστά μια περιπέτεια ήταν τα πρώτα χαρακτηριστικά που με κράτησαν σε αυτό το βιβλίο. Ελάχιστα βιβλία που έχω διαβάσει και είχαν συγκεράσει τον θρύλο με την πραγματικότητα μπόρεσαν να με πείσουν και να με ταξιδέψουν. Η κυρία Κωνσταντούρου με το «Ασκίμ θα πει αγάπη» χάρισε έναν πλούσιο και ποικίλο κόσμο με καλούς και κακούς χαρακτήρες, πολυδιάστατη πλοκή, ανατροπές και ολοκληρωμένες προσωπικότητες, από τις οποίες ελάχιστες παρέμειναν στάσιμες. Όλοι οι άνθρωποι που περνάνε από τις σελίδες του βιβλίου ξεκινούν με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και ψυχοσύνθεση και μέσα από τις εξελίξεις και τα γεγονότα σταδιακά αρχίζουν να αλλάζουν και να βελτιώνονται ή να χειροτερεύουν ως άνθρωποι. Η νομοτέλεια της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τον ρου της ιστορίας και τα φυσικά φαινόμενα του χρόνου και του τόπου είναι διάχυτη στο κείμενο, χαρίζοντάς του αληθοφάνεια και ρεαλισμό.

Έλλη και Όμηρος: ένα ντουέτο που μου χάρισε μια ποικιλία συναισθημάτων, από το γέλιο και τον θυμό ως την ευτυχία και την αγωνία. Πρόκειται για ένα κλασικό ζευγάρι που ξεκινάει με αντιπάθεια, συνεχίζει με ανεκτικότητα και καταλήγει ερωτευμένο κι ευτυχισμένο. Τα περιστατικά που διαλέγει η συγγραφέας ενώνουν τους δυο ανθρώπους και τους φέρνουν πιο κοντά. Τονίζονται ωραία η μοναξιά και η ευαισθησία της Έλλης και ο εγωισμός και ο φόβος του Ομήρου.

Κρινάνθη και Δημήτρης: το δεύτερο δίπολο της ιστορίας, με ακόμη περισσότερο συναισθηματικό και ψυχικό βάθος, μιας και ο Δημήτρης είναι το κλασικό αρσενικό-τυχοδιώκτης. Ήρθε στο νησί με τα δικά του σχέδια και μπλέκεται με την παρέα της Έλλης και της Κρινάνθης. Πάρα πολύ αργά αρχίζει να υποχωρεί η ωραιοπάθεια και η κενότητά του μπροστά στον ψυχισμό της κοπέλας. Στην αρχή την αντιμετωπίζει ακριβώς όπως το περίμενα: μια άμαθη χωριατοπούλα που θα την κατακτήσουμε για να περνάει η ώρα μας. Κάτι όμως η αντίληψή της, κάτι η κοσμοθεωρία της, κάτι ο συναισθηματικός της κόσμος που του τον χαρίζει απλόχερα, όλα αυτά αρχίζουν και βάζουν τον Δημήτρη σε σκέψεις και φυσικά σε δίλημμα, γιατί αν υποκύψει θα έρθει σε σύγκρουση με τα συμφέροντα που τον έφεραν στο νησί. Ομολογώ πως η ολοκλήρωση της ιστορίας δε μου άρεσε, γιατί μου φάνηκε πως δόθηκε πολύς χώρος στην απόφαση που πήρε ο Δημήτρης και δε με άγγιξαν πολύ τα εμπόδια που συναντούσε και που δημιουργήθηκαν για να τον κάνουν ν’ αλλάξει γνώμη. Ήταν μια πολύ δυνατή ιστορία και ίσως το φινάλε της περιορίστηκε σε έκταση μικρότερη απ’ όση της αναλογούσε.

Τζίνα και Ιγνάτης: οι γονείς της Κρινάνθης είναι δύο χαρακτήρες που επίσης αγκάλιασα. Η ιστορία της γυναίκας αυτής ξεκινάει με τον ταραγμένο εσωτερικό της κόσμο από την εγκατάλειψη της μητέρας της και τον αγώνα που δίνει ο πατέρας της, χήρος από δεύτερο γάμο, να μεγαλώσει εκείνη και τον ετεροθαλή αδελφό της. Ναι, η μητέρα της επιστρέφει, με όλα τα κλισέ που θα μπορούσε κάποιος να γράψει (γιατί έφυγε και γιατί γύρισε), η συγγραφέας όμως στρέφει την ιστορία εκεί που πραγματικά θέλει και την κάνει ολόδική της και διαφορετική. Η Τζίνα έχει κατάθλιψη κι αυτό το διαπιστώνει με τη βοήθεια των ανθρώπων που γύρισε για να αντιμετωπίσει. Από αδιάφορη και ψυχρή αρχίζει να συνειδητοποιεί τι πραγματικά της φταίει και απλώνει διστακτικά το χέρι για βοήθεια. Θα σταθεί στα πόδια της; Θα σωθεί; Κι αν τελειώσουν όλα αυτά πώς θα είναι η οικογενειακή τους ζωή; Θα τη συγχωρέσει ο Ιγνάτης;

Και όλες αυτές οι ιστορίες βιώνουν μια μεγάλη ανατροπή που θα αλλάξει άρδην την πορεία της πλοκής και θα τοποθετήσει όλους τους ήρωες σε νέα βάση. Ομολογουμένως, η ένταση και η αγωνία μέχρι εκείνο το κομβικό σημείο ήταν κλιμακωτές κι από κει και πέρα κάπως καταλάγιασε και κόπασε το συναίσθημα. Προσωπικά σταμάτησα για λίγο την ανάγνωση, γιατί ήθελα να κατακάτσει μέσα μου ο κουρνιαχτός από τις περιπέτειες των χαρακτήρων και να δω πώς θα προχωρήσει η συγγραφέας τις ιστορίες των ηρώων που γνώρισα κι αγάπησα από το σημείο εκείνο και πέρα. Πιστεύω ειλικρινά πως αν δεν το είχε γράψει η κυρία Κωνσταντούρου θα είχα κουραστεί, αδιαφορήσει, ίσως και θυμώσει. Γιατί μετά τη μεγάλη ανατροπή αρχίζει ένα αέναο κυνηγητό με την πέτρα και κάποιος προσπαθεί να ενώσει ένα ρέλι ίχνους για το πού βρίσκεται η πέτρα και το ακολουθεί. Αρχίζει το παιχνίδι της κολοκυθιάς, «εσύ έχεις την πέτρα, όχι, εσύ την έχεις, ποιος την κυνηγάει, είναι η αυθεντική, όχι δεν είναι, τότε γιατί την έχεις εσύ», είναι έτσι δοσμένο όμως, με τους ρεαλιστικούς διαλόγους και το μαγευτικό τοπίο της Μυτιλήνης που συνέχισα να ταξιδεύω στις σελίδες χωρίς να κουραστώ, να αδιαφορήσω ή ακόμη και να γελάσω (γιατί κάλλιστα θα μπορούσε κάποιος να πει σε αυτό το σημείο πως προστέθηκαν σελίδες για να φανεί ογκώδες το βιβλίο). Κι όμως, χρειάζεται χρόνος για να αρχίσει ο τροχός να γυρνάει ξανά, απαιτείται ένα περιθώριο να συγκροτηθεί ο ψυχισμός μετά από ένα τέτοιο αναπάντεχο γεγονός που είναι σα να χωρίζει το βιβλίο στα δύο. Κι έτσι βρίσκει περιθώριο να τρυπώσει το παρελθόν και να προχωρήσει χέρι χέρι με το σήμερα ως το λυτρωτικό (;) τέλος.

Παράλληλα με όλες αυτές τις αλλαγές και τις ανατροπές ξεδιπλώνεται και η ιστορία της Ραλλούς με τον Ζαμίρ, η οποία δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη. Μετά το τραγικό τέλος εκείνου, η ιστορία ακολουθεί τη ζωή της Ραλλούς και των επιλογών της, που έχουν συνέπειες και αντίκτυπο και στα κατοπινά χρόνια, σε απογόνους και επιγόνους, οπότε κομματάκι κομματάκι ερχόμαστε στο σήμερα και αποκαλύπτονται οι πραγματικοί ρόλοι κάποιων χαρακτήρων! Ποιοι λοιπόν κυνηγάνε την πέτρα και γιατί; Ποια είναι τα κίνητρά τους; Εκδίκηση, απληστία, ικανοποίηση; Επίσης σε κάποια κεφάλαια την εξιστόρηση την αναλαμβάνει ένας αφηγητής-έκπληξη, οπότε η κυρία Κωνσταντούρου δίνει τον καλύτερό της εαυτό σε εκφραστικά μέσα και καταγραφή συναισθημάτων, μιας και της δίνεται το περιθώριο να κάνει υπέροχες συγκρίσεις, λυρικές περιγραφές και να δώσει με τη δική της ευαίσθητη και τρυφερή ψυχή άφθονο υλικό για σκέψη και συναίσθημα. Έχουν σημασία οι ευχές; Ποια η διαφορά ευχής και ονείρου; Πόση δύναμη έχει η αγάπη; Τι πρέπει να προσέχει κανείς όταν προτιμάει τον εγωισμό και το μίσος; Πόσο εύκολη είναι η συγχώρεση; Πόσο απαραίτητη είναι η λύτρωση;

«Ασκίμ θα πει αγάπη» λοιπόν και το μυθιστόρημα αυτό είναι ένας άρτια ζωγραφισμένος πίνακας, με δομημένη προοπτική, ποικιλία χαρακτήρων, εναλλαγές και ανατροπές κι ένα ειδυλλιακό σκηνικό, το νησί της Λέσβου. Βατούσα, Σίγρι, Καλλονή, Αγιάσος, Μυτιλήνη και τόσα άλλα μέρη είναι οι τόποι όπου εκτυλίσσεται η δράση του βιβλίου και αποδίδονται με έναν προσεκτικό χρωστήρα από ποικιλόχρωμη παλέτα. Δεν είναι δηλαδή μόνο οι άνθρωποι που με ταξίδεψαν αλλά και ο τόπος που με καλωσόρισε. Ήλιος, θάλασσα, φως, σε αντιδιαστολή με τον εγωισμό, τη σκιά και το μίσος. Μύθος και θρύλος αντάμα με ρεαλισμό, ποικιλία γεγονότων, ικανοποιητικό φινάλε για όλους και πολλά συναισθήματα είναι ελάχιστα από τα θετικά χαρακτηριστικά που μπορώ να τονίσω σε αυτό το φροντισμένο και μεστό μυθιστόρημα.

Βιβλίο Το φθινόπωρο της μάγισσας
Συγγραφέας Καίτη Οικονόμου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα καλογραμμένο ρομαντικό μυθιστόρημα, με σκόρπια καλολογικά στοιχεία που συμπληρώνουν όμορφα την ιστορία. Το φθινόπωρο είναι μια εποχή ρομαντισμού και θλίψης που μπορεί να δώσει πολλές και διαφορετικές αποχρώσεις. Η Μυρσίνη πηγαίνει στη Μακεδονία να τακτοποιήσει τις κληρονομικές διαφορές της, καθ’ υπόδειξιν του αρραβωνιαστικού της, ο οποίος την πιέζει σε πολλά πράγματα και δεν την αφήνει ελεύθερη να εκφράσει τις σκέψεις της. Εκεί η Μυρσίνη νιώθει να αφυπνίζεται η έκτη της αίσθηση, ένα προαίσθημα που το είχε πνίξει γιατί την είχε τρομάξει αλλά τώρα κοντά στον τόπο καταγωγής της, τη βοηθά να τοποθετήσει τα γεγονότα στην πραγματική τους διάσταση. Κι ερωτεύεται. Η γραφή σχεδόν προφορική, αδύναμη, με πολλή χρυσόσκονη και ζάχαρη άχνη, καλούς διαλόγους αλλά σε κάποια σημεία της πλοκής βοηθούν την κατάσταση. Δεν έχουμε μόνο τον έρωτα μιας αρραβωνιασμένης με έναν χήρο, που της αλλάζει ζωή και νοοτροπία αλλά κι έναν κακό άνθρωπο που επιβουλεύεται τη ζωή της. Οπότε ευτυχώς τα σαλιαρίσματα και η φλυαρία εναλλάσσονται με κάποιες (ελάχιστες για μένα) στιγμές αγωνίας. Τον ένοχο τον κατάλαβα από νωρίς, αν και κρατούσα επιφυλάξεις γιατί δεν ήξερα τι μπορεί να είχε στο μυαλό της η συγγραφέας (το προφανές είχε, τελικά) και αν έχετε δει Λάμψη στα πρώτα της επεισόδια ή στα Ατίθασα Νιάτα τη Σίλα με τον Σκοτ θα καταλάβετε κι εσείς ποιος την κυνηγά αυτήν την ξενομερίτισσα!! Μην περιμένετε δυνατό τέλος ή σοβαρή λύση του μύθου, μονόλογος πλάνης και παράφορου έρωτα είναι αλλά έχε χάρη που τελειώνει το βιβλίο. Σε γενικές γραμμές ένα αξιοπρεπέστατο γυναικείο μυθιστόρημα που κάτι λέει παραπάνω από μια ερωτική ιστορία.

Βιβλίο Καυτή σοκολάτα
Τίτλος πρωτοτύπου Chocolat
Συγγραφέας Joanne Harris
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή, το κείμενο ίσως να περιέχει spoilers

Το μυθιστόρημα είναι προσγειωμένο, ανθρώπινο, φυσικό και φυσιολογικό (όσο γίνεται) και αφορά μια γυναίκα και τον ψυχικό της κόσμο: την αγωνία της να μη γίνει αντιληπτή και τραβήξει πάνω της την προσοχή σε σημείο ώστε να δίνει εξηγήσεις για το παρελθόν της, τον καθημερινό αγώνα που δίνει να προστατεύσει αυτήν και την κόρη της, Ανούκ, από τη βαριά κληρονομιά της οικογένειας, τις προσπάθειές της να πείσει την κόρη της ότι η μαγεία δεν είναι για καλό κι αν ξεφύγεις από τη δύναμή της θα βλάψεις άλλους ανθρώπους. Πώς γίνεται λοιπόν μια γυναίκα, που έχει ζήσει στο πετσί της την ανασφάλεια, την αστάθεια, το αφόρητο βάρος, να φτιάξει μια ζωή σε σταθερές βάσεις, να ριζώσει κάπου και να αγωνιστεί σκληρά γι’ αυτό;

Η Βιάν Ροσέ κουράστηκε να είναι με μια βαλίτσα στο χέρι, βαρέθηκε να έχει συνέχεια την κόρη της από τρένο σε αμάξι και από αμάξι σε βαπόρι. Θέλει να ηρεμήσει, να κατασταλάξουν κάπου, να ζήσουν σα φυσιολογικοί άνθρωποι, να κάτσουν κάπου όπου κανείς δε θα τους ρωτά τίποτα, θα είναι διακριτικοί και θα αποτελέσουν το μέρος ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου. Οι ελπίδες της φαίνεται να αναπτερώνονται όταν καταλήγουν στο Λανσκνέ. Ένα ασήμαντο, μικρό χωριουδάκι, με λίγους κατοίκους. Το δοκιμάζει: ανοίγει τη σοκολατερί Λα Σελέστ Πραλίν. Μυστικές συνταγές, κάποια ελαφρά ξόρκια για βελτίωση της προσωπικότητας και…ιδού! Ο κόσμος αρχίζει να συρρέει.

Όλα θα ήταν ευνοϊκά αν δεν υπήρχε ο πατήρ Ρενό, ο εφημέριος του χωριού και ισχυρός παράγοντας του τόπου. Κλιμακωτά, η Βιάν και ο Ρενό έρχονται σε αντιπαράθεση λόγω των θρησκευτικών πεποιθήσεων της Βιάν, λόγω του ότι αρχίζει να κερδίζει κόσμο και να τον έχει στο πλάι της, λόγω του ότι αρχίζει να εμπνέει αυτοπεποίθηση σε αδύναμους χαρακτήρες, σε γενικές γραμμές του κάνει το ποίμνιο μαντάρα! Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα όταν περνάνε από το χωριό σε βάρκες μια ομάδα τσιγγάνων, τους οποίους οι χωρικοί δεν εμπιστεύονται και σύντομα δημιουργούνται εχθρότητες, ειδικά όταν η Βιάν δεν αρνείται να τους εξυπηρετεί στο μαγαζί της.

Τα πράγματα μπαίνουν σε μια σειρά, η Βιάν έχει να αντιμετωπίσει συγκεκριμένους εχθρούς και τα καταφέρνει (συχνά χωρίς να χρησιμοποιεί τα ξόρκια της!). Βοηθάει τη Ζοζεφίν να απομακρυνθεί από την ψυχολογική επιρροή και τη σωματική βία που της ασκεί ο σύζυγός της. Είναι η καλύτερη φίλη της ηλικιωμένης Αρμάντ, την οποία βοηθάει να αποκτήσει επαφή με τον εγγονό της, παρά τη θέληση της κόρης της, που δε βλέπει την ώρα να πεθάνει η μάνα της για να της πάρει την κληρονομιά. Και στο Μαχαλά, κοντά στο ποτάμι, στρατοπεδεύουν για λίγες μέρες οι τσιγγάνοι. Με τον Ρούσο ανάμεσά τους. Έναν άντρα που η Βιάν δεν αντιστέκεται στη γοητεία του, υποκύπτει σε μια νύχτα πάθους αλλά καταλαβαίνει ότι η ζωή της, ο χαρακτήρας της, ο εαυτός της, δεν ενδείκνυνται για μονιμότητες. Κι όταν αλλάζει φορά ο άνεμος ξαναφεύγει με την κόρη της.

Η Ανούκ μεγαλώνει σε αυτό το όμορφο και ήσυχο περιβάλλον, κάνει φίλους, αναπτύσσεται μέσα σε μυρωδιές και γεύσεις μοναδικές. Ο Ρούσος κερδίζει και τη δική της καρδιά. Η χαρά της είναι μεγάλη όταν οργανώνει με τους φίλους της ένα φεστιβάλ σοκολάτας!Την Κυριακή του Πάσχα! Ο πατήρ Ρενό αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να καταστρέψει το μαγαζί του Σατανά! Είναι όμως τόσο εγκρατής στο φαγητό και στη σωματική απόλαυση καιρό τώρα, που μόλις παραβιάζει το μαγαζάκι για να το κάψει, υποκύπτει στα θέλγητρα της σοκολάτας και γίνεται ρεζίλι όταν τον πιάνουν στα πράσα!

Σε γενικές γραμμές ένα όμορφο βιβλίο, καλογραμμένο (την ιστορία αφηγούνται εναλλάξ ο πατήρ Ρενό και η Βιάν), που σέβεται τον αναγνώστη του, έχει πράγματα να πει, δίνει τροφή για σκέψη (πέραν της κυρίαρχης ιδέας: πειρασμός ή Εκκλησία), έχει ανατροπές, έχει σοβαρά αισθήματα, περιγράφει πρόσωπα και καταστάσεις της διπλανής πόρτας και η συγγραφέας μας ξετυλίγει έναν διαφορετικό γυναικείο κόσμο.

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Ξέρω τις προτιμήσεις τους. Είναι ένα χάρισμα, ένα επαγγελματικό μυστικό, όπως η χειρομάντισσα που διαβάζει την παλάμη. Η μητέρα μου θα γελούσε μ’ αυτή τη σπατάλη των ικανοτήτων μου, αλλά εγώ δεν έχω καμία διάθεση να σκαλίσω τη ζωή τους περισσότερο. Δε θέλω τα μυστικά τους ή τις ενδόμυχες σκέψεις τους. Ούτε και τους φόβους ή την ευγνωμοσύνη τους. Αλχημιστή της δεκάρας θα με αποκαλούσε η μητέρα μου με τρυφερή περιφρόνηση, να ασχολούμαι με τη μαγεία της κουζίνας ενώ θα μπορούσα να είχα σκαρώσει θαύματα. Εμένα όμως μου αρέσουν αυτοί οι άνθρωποι. Βλέπω με συμπάθεια τις ανομολόγητες και ασήμαντες ανησυχίες τους. Μπορώ και διαβάζω τα μάτια τους και τα χείλη τους με μεγάλη ευκολία… Πουλάω όνειρα, μικρές παρηγοριές, γλυκούς, άκακους πειρασμούς, ικανούς να κάνουν πολλούς αγίους να βουτήξουν με το κεφάλι μέσα σε φουντούκια και νουγκατίνες. Είναι τόσο κακό αυτό» (σελ. 65-66);

Βιβλίο Ο κόσμος βαριέται να διαβάζει θλιβερές ιστορίες
Συγγραφέας Μαρούλα Κλιάφα
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πολύ καλό αμάλγαμα μυθοπλαστικής αφήγησης και ρεαλιστικής καταγραφής προσώπων, πραγμάτων και εθίμων. Το βιβλίο διακρίνεται σε δύο μέρη: στο πρώτο, αφηγηματικά η μικρή Ελπίδα μας περιγράφει την καθημερινότητά της σε τσιγγάνικο καταυλισμό κοντά στα Τρίκαλα ενώ στο δεύτερο τη σκυτάλη παίρνει η ίδια η συγγραφέας και μας συμπληρώνει τις εικόνες και τις εντυπώσεις του παιδιού με τη δική της ωμή και αυθεντική ματιά, συμπληρώνοντάς την με φωτογραφίες-ντοκουμέντα.

Ο μικρόκοσμος των τσιγγάνων, οι καθημερινές τους ασχολίες, η έλλειψη σωστών συνθηκών υγιεινής και εκπαίδευσης, η αποξένωση από την ντόπια κοινωνία (γι’ αυτό και δε ζουν μέσα στις πόλεις αλλά γύρω από αυτές), η στάση του κράτους, η στάση των απλών ανθρώπων, όλα ακρίτως και αδιακρίτως οδηγούν στην αποπομπή των τσιγγάνων, παρ’ όλο που και πλούσια γλώσσα έχουν και ωραία έθιμα και συνεκτικότητα μεταξύ τους. Ένα βιβλίο-μαρτυρία, που ξεκίνησε ως ιδέα από τον καταυλισμό στη γενέτειρα της συγγραφέως, τα Τρίκαλα, για να βρει εφαρμογή και επαφή με την πραγματικότητα των τσιγγάνικων καταυλισμών σε όλη τη χώρα. Για μένα το βιβλίο έχει το συγκλονιστικότερο εξώφυλλο που έχω δει ποτέ. Μια εικόνα, χίλιες λέξεις! Ψάξτε να βρείτε το βιβλίο (άλλωστε είναι εμπλουτισμένη επανέκδοση παλαιότερης έκδοσης) και αποκτήστε μια πρώτη επαφή με τον κόσμο αυτών των άγνωστων νομάδων.

Βιβλίο Ο χορός των μυστικών
Συγγραφέας Ελένη Κ. Τσαμαδού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή, spoilers

Ξεδιπλώνονται τα ήθη και τα έθιμα της εποχής, η ντοπιολαλιά, τα κουτσομπολιά και τα νυχτέρια, η κοσμιότης και η ηθική που πρέπει να διακατέχει μια νύφη πριν παντρευτεί (και για να παντρευτεί). Κάπου ένιωσα ασφυκτικά ακόμη κι εγώ για τις δυνατότητες διαφυγής μιας γυναίκας τότε από αυτόν τον περίγυρο (ουσιαστικά, καμία). Προχωράμε στην ιστορία του γιου της Αννέζως, που παντρεύεται τη Σοφούλα. Και ξαναζούμε τα ίδια πράματα. Είναι τέτοιες οι ανατροπές της ζωής και τα απανωτά γεγονότα, που ο έρωτάς τους στερεύει. Ο Γιώργης για να αποστασιοποιηθεί φεύγει στην Αμερική. Μπροστά στα μάτια μας ξεδιπλώνονται οι αγωνίες και η ταλαιπωρία των μεταναστών των αρχών του 20ού αιώνα. Πώς πηγαίνανε στην Αμερική (με σαφή διάκριση πρώτης και τρίτης θέσης), τι συζητάγανε, τι ελπίζανε, τι περιμένανε και ποια τα συναισθήματά τους όταν αντίκριζαν το Άγαλμα της Ελευθερίας. Ο Γιώργης ζει το αμερικανικό όνειρο κι η Σοφούλα καταφεύγει κοντά του. Και πάλι η ζωή δεν τους αφήνει σε ησυχία. Νέοι έρωτες, η αληθινή ταυτότητα κάποιων έμπιστων ανθρώπων και η Σοφούλα γυρνά στο χωριό με την κόρη της, Αννέζω (Τζούλη). Και φτάνουμε στο τρίτο μέρος, όπου ξαναγυρνάμε στο χωριό, τη μικρόνοια και την κακία των συγχωριανών, τα κουτσομπολιά, τις μονότονες, καθημερινές μικροχαρές. Και ο κύκλος κλείνει σιγά σιγά, με νέα ηρωίδα πολύπαθη την Τζούλη και τον κρυφό της έρωτα, όπου ανακατεύεται η μάνα της με σκοπό να τους ενώσει και καταφέρνει να βάλει μόνιμη ταφόπλακα στη σχέση τους. Κι η ιστορία κλείνει με την εγγονή της Αννέζως-Τζούλης, Αννέζω-Τζίνη, που μεγάλωσε με το θείο της πίσω στην Αμερική, κι έρχεται το 2002 στην Ελλάδα να ανακαλύψει την αλήθεια για τον περίεργο θάνατο της μάνας της με τη βοήθεια του “Φως στο σκοτάδι”.

Συγκριτικά η πλοκή που περιέγραψα παραπάνω δεν δίνει με τίποτα το πραγματικό περιεχόμενο του κειμένου, όπου χορεύουν και κινούνται πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, συναισθήματα και αδικίες. Όλα δικαιολογημένα, όλα εξηγημένα κατά το ορθόν, επιθυμίες και τρόποι έκφρασης που ναι, αντιστοιχούν στην εκάστοτε πραγματικότητα. Σε γενικές γραμμές ένα καλοδουλεμένο κείμενο, με σφιχτή πλοκή, που καταφέρνει να μην κουράσει και να μην επαναλαμβάνεται. Φαίνεται ξεκάθαρα ότι οι γυναίκες θα είναι οι πρωταγωνίστριες από την αρχή του μυθιστορήματος. Και πραγματικά δεν ξέρεις με ποιαν να ταυτιστείς, ποια να πρωτοπαρηγορήσεις. Κινήσεις και πράξεις, μυστικά και πάθη, που φαίνονται αρκετά αληθοφανή. Θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει γυναικουλίστικο ή ακόμη και μίσανδρο. Όμως όχι. Η αγάπη της συγγραφέως για τους άντρες που τριγυρίζουν τις ηρωίδες της την οδηγεί να τους μαλακώνει, να τους αλλάζει τη νοοτροπία, και πάλι με τα γυρίσματα της ίδιας της ειμαρμένης και όχι με κούφιες δασκαλίστικες κατηχήσεις. Ναι, η Αννέζω-Τζίνη καλά έκανε και γύρισε στην Αμερική, για να καλυφθεί το μεγάλο χάσμα των σχεδόν 50 χρόνων, γιατί ειλικρινά κάποια στιγμή θα κούραζε να μαθαίναμε και για τις δικές της περιπέτειες (ήδη διαβάσαμε απνευστί 3 γενιές). Το σταφιδικό και ο πόλεμος του 1880, οι Βαλκανικοί και οι παγκόσμιοι πόλεμοι, το κραχ του 1929 στην Αμερική, ο Τιτανικός. Είναι ελάχιστα από τα ιστορικά και πραγματολογικά στοιχεία που δίνουν αληθοφάνεια και επηρεάζουν τις τύχες των ηρώων και των ηρωίδων. Λίγο χαζούλικο ήταν το τελευταίο κεφάλαιο με την κοινωνική εκπομπή στυλ Φως στο Τούνελ (“Φως στο σκοτάδι”) και την άτεγκτη παρουσιάστρια, που ήθελε να το εκμεταλλευθεί για να βγάλει θέαμα. Ναι, οκ, ίσως γίνεται αυτό αλλά θα μπορούσε να μην αναφέρει τον τίτλο της εκπομπής που μόνο χαμόγελα φέρνει.

Ένα πολύ καλό μυθιστόρημα, με γλώσσα και στυλ ρέοντα, με αληθινά πρόσωπα, πραγματικές καταστάσεις, καθόλου ακραίες ανατροπές και με ένα ωραίο φινάλε, που κλείνει τον “κύκλο του πόνου και του αίματος”, ησυχάζει τις ψυχές των ταλαίπωρων γυναικών κι ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον.

Βιβλίο Η νύχτα της αλήθειας
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη το χαρακτηρίζει μια φρέσκια μάτια και πειραματίζεται μ’ έναν διαφορετικό θεματικό ιστό. Φεύγει από τον αποκλειστικό κινητήριο μοχλό του έρωτα και ζωντανεύει με την προσεκτική πένα του διάφορες παράλληλες ιστορίες γεμάτες μυστήριο, αγωνία, συγκίνηση και ένταση, συγκροτώντας στο τέλος μια πολυπρισματική πλοκή που με κράτησε ως την τελευταία λυτρωτική σελίδα. Η δικαίωση, η τιμωρία, η εκπλήρωση, η αντοχή, η δοτικότητα πρωταγωνιστούν σε ένα μυθιστόρημα που αποκαλύπτει σταδιακά τα μυστικά του και συστήνει ενδιαφέροντες χαρακτήρες: την έφηβη Φένια που βλέπει τη ζωή της ν’ αλλάζει δραματικά μέσα σε μια μέρα, τη Ναταλία και τον Πάτροκλο που κουβαλούν ένα βάρος από το παρελθόν, τον ηλικιωμένο Διονύση από την Ιθάκη και την άρρωστη γυναίκα του, Αντωνιάνα, με την οποία ενώθηκαν στα δύσκολα χρόνια του Εμφυλίου, την αγαπημένη μου Ελευθερία με τον δικό της ψυχολογικό σταυρό και τον Στράτο, που όλα τον καταδεικνύουν για δολοφόνο της γυναίκας του. Ενορχηστρωμένοι σωστά και με ψυχογραφήματα που ανταποκρίνονται στις αλλαγές που συντελούνται γύρω τους ζωντανεύουν μ’ έναν τρόπο που μ’ έκανε να νιώσω πως ανασαίνουν δίπλα μου, ζουν και μιλάνε σα να μην είναι αποτυπωμένοι σε χαρτί.

Για παράδειγμα, η Ελευθερία, με υπέροχα κεντίδια προσωπικότητας, με σθένος και αντοχές, χιούμορ έξυπνο και ταιριαστό σε δύσκολες στιγμές που αλαφραίνει την κατάσταση, με την προσωπική της οικογενειακή τραγωδία που έδειξε διακριτικά το μεγαλείο της ψυχής της έτσι όπως ήρθε στο φως, ήταν μια γυναίκα που την αγάπησα και θέλησα πραγματικά να γνωρίσω, έτσι και ήταν πραγματικός άνθρωπος. Αρχικά δείχνει να έχει ζήσει πολλά και με την πείρα της υποστηρίζει έναν ηλικιωμένο άντρα όσο επισκέπτεται τη γυναίκα του, σταδιακά όμως εξελίσσεται σε έναν φίλο καρδιάς και τελικά σε μια ηρωίδα μάνα που, όχι μόνο δε λυγίζει, αλλά ατσαλώνεται και πεισμώνει για να αντέξει μέσα από τη δοτικότητα απέναντι στους ανθρώπους που συναναστρέφεται. Θα μπορούσε να είναι απρόσιτη και μισάνθρωπος, θα μπορούσε να απομυζεί τη χαρά και την ευτυχία των γύρω της ή να τους ζηλεύει, η Ελευθερία του Σπύρου Πετρουλάκη όμως είναι ένα ατόφιο διαμάντι. Στο ίδιο περίπου μοτίβο κινούνται και οι υπόλοιποι, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, αναπνέουν και ζουν μέσα σε μια κρυστάλλινη γυάλα όπως αυτή στο εξώφυλλο, που όμως θα έρθει η στιγμή που θα σπάσει και τότε το οξυγόνο ίσως να μην το αντέξουν όλοι.

Η ιστορία είναι γεμάτη πρωθύστερα που με ταξίδεψαν από το πιο μακρινό ως το πιο κοντινό σήμερα και φώτισαν σκοτεινά σημεία ακριβώς τη στιγμή που έπρεπε, αυξάνοντας έτσι την ένταση της πλοκής και ταυτόχρονα αφήνοντας νέες ερωτήσεις που κι αυτές θα απαντηθούν με τη σειρά τους. Τα κεφάλαια είναι ευσύνοπτα αλλά και μεγαλύτερης έκτασης, με επικεφαλίδες που τονίζουν ακριβώς τη χωροχρονική τοποθέτηση της δράσης, κάτι που βοήθησε αρκετά την ανάγνωση κι όσο πλησίαζε το τέλος τόσο τα επιμέρους νήματα κόβονταν σε καίριο σημείο. Η κλιμάκωση της αγωνίας όσο ζύγωνε το τέλος ήταν κάτι που δεν έχω βιώσει σε τέτοια ένταση, τουλάχιστον ως τώρα, ενώ μ’ άρεσε επίσης που ο συγγραφέας δε χαρίστηκε στους χαρακτήρες του, μιας και τους άλλαξε αληθοφανώς και λελογισμένα όλους (ή… σχεδόν όλους).

Κανείς δεν αμφισβητεί πλέον το γνώριμο και οικείο στυλ του Σπύρου Πετρουλάκη, απλώς εδώ ένιωσα σα να βρήκε τον προορισμό του. Εκτός από την καλοδουλεμένη πλοκή που ήδη ανέφερα, θαύμασα την ικανότητά του να με ταξιδέψει στα βουνά της Ευρυτανίας, σε ένα απομονωμένο καταφύγιο όπου θα διαδραματιστεί μεγάλο μέρος του βιβλίου. Εξυμνεί την καταπράσινη και άγρια φύση των βουνών, τονίζει τα χρώματα και τις μυρωδιές, δείχνει τα πεύκα, τις λίμνες, τα ρυάκια, με βοηθάει να κλείσω τα μάτια και ν’ αφεθώ στο σπάνιο κάλεσμα του θυμαριού και της ρίγανης, να χαϊδέψω από απόσταση ζαρκάδια και τρυποκάρυδους… Ένα ολόκληρο, φωτεινό, ζωντανό ελληνικό τοπίο επηρέασε και ενέπνευσε τον συγγραφέα να φτιάξει έναν απίθανο καμβά που θα βοηθήσει κάποιους ήρωές του να πάρουν σημαντικές αποφάσεις και να αλλάξουν τον ρου της ιστορίας.

Η δύναμη της συγχώρεσης, η πίκρα της αδικίας που αποζητά επανόρθωση, ένα παιδί και μια δολοφονία, τρία χρυσά αστέρια και μια σημαντική απόφαση περιμένουν τη «Νύχτα της αλήθειας» για να έρθουν στο φως. Το μυθιστόρημα είναι ένα στρωτό, γλυκό και ταυτόχρονα σκληρό κείμενο με τρισδιάστατους χαρακτήρες, αναπάντεχες εξελίξεις και πολλά νοήματα που με ταξίδεψε, με εξέπληξε και με γέμισε αγωνία και ποικίλα συναισθήματα.