Βιβλίο Το μυστικό των μυστικών
Τίτλος πρωτοτύπου The secret of secrets
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Dan Brown κινείται στα γνωστά, οικεία και πάντα συναρπαστικά μονοπάτια συνωμοσιολογίας, μυστικών και ανατροπών. Καλοδουλεμένη πλοκή, cliffhangers στο τέλος σχεδόν κάθε κεφαλαίου, σταδιακή κορύφωση της δράσης, ανάμιξη πραγματολογικών στοιχείων με αχαλίνωτη φαντασία, ένας αγαπημένος πρωταγωνιστής, κώδικες και σύμβολα (κεντροπερίβλητα, εικονογράμματα), μυστικά και απειλή κατά της ανθρωπότητας, ανατροπές, ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα που παίρνει βασικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, συμπεράσματα ερευνών και πορίσματα και «την προχωράει παρακάτω», σε ένα γνωστικό και γνωσιακό επίπεδο που μπορεί να το εκμεταλλευτεί κάποιος για κακό σκοπό, ένας ισχυρός εχθρός που κρύβεται στα σκοτάδια, απρόσμενες συμμαχίες, προδοσίες, ανθρωποκυνηγητά, μυστικές υπηρεσίες, απαγωγές, επιθέσεις, δολοφονίες, όλα αυτά συγκροτούν άλλο ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Τη λαμπερή μέρα της διάλεξης της Κάθριν Σόλομον ακολουθούν μια σειρά από φρικιαστικά γεγονότα: η Κάθριν εξαφανίζεται, ο Λάνγκντον κάνει κάτι που θα  τραβήξει την προσοχή της Ούζι, της τσέχικης υπηρεσίας πληροφοριών, με αποτέλεσμα να τον κυνηγάει ο αστυνόμος Όλντριχ Γιανάτσεκ αλλά και ο Μάικλ Χάρις, νομικός εκπρόσωπος της αμερικανικής πρεσβείας. Τα ίχνη για τον εντοπισμό της επιστήμονα είναι κωδικοποιημένα κι ο Λάνγκντον αναλαμβάνει δράση. Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, αραβικοί αριθμοί, λατινικό αλφάβητο, ενωχιανά (γλώσσα μέσω της οποίας υποτίθεται ότι τα μέντιουμ επικοινωνούν με τα πνεύματα) παίρνουν και πάλι τη σκυτάλη σ’ έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο.

Σταδιακά μπαίνουν κι άλλοι χαρακτήρες στο παιχνίδι που θα δείξουν σε κρίσιμα σημεία την πραγματική τους ταυτότητα και τι πραγματικά αποζητούν. Για παράδειγμα, ο Μάικλ Χάρις παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο στην αμερικάνικη πρεσβεία, με αποτέλεσμα να διαπιστώσει αμέσως τι πραγματικά συμβαίνει, μόνο που έχει ήδη αναθέσει στην ερωμένη του, Ντάνα Ντάνεκ, υπεύθυνη των δημοσίων σχέσεων της πρεσβείας, κάτι που θα τη βάλει σε κίνδυνο. Η Δρ Μπριγκίτα Γκέσνερ, κορυφαία Τσέχα νευροεπιστήμονας, επιτυχημένη στον τομέα τεχνολογίας απεικόνισης του εγκεφάλου και στα νευροπληροφοριακά δίκτυα, είναι εκείνη που κάλεσε τη Σόλομον για τη διάλεξη, τι έχει όμως δημιουργήσει με τους συνεργούς της; Γιατί ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το βιβλίο της Κάθριν Σόλομον και θέλει σχεδόν με το ζόρι να την οδηγήσει στο εργαστήριό της; Η Σάσα Βέσνα, βοηθός της Μπριγκίτα, είναι μια γυναίκα που ήρθε από τη Ρωσία και παθαίνει κρίσεις επιληψίας, μια κατάσταση που την οδήγησε σ’ ένα παρακμιακό κρατικό ψυχιατρικό ίδρυμα, όπου έζησε «μια ζωή ποτισμένη από τα φάρμακα και τη μοναξιά». Η Μπριγκίτα Γκέσνερ την έφερε στην Πράγα και τη θεράπευσε από τις κρίσεις της, ποιο ήταν όμως το τίμημα; Και τι θα γίνει με τα κενά μνήμης που εξακολουθεί να έχει;

Επίσης, ποιο είναι το μυστηριώδες Γκόλεμ, μια φιγούρα με μανδύα, βαριά υποδήματα, πασαλειμμένο με πηλό στο κεφάλι και γιατί στο μέτωπό του έχουν χαραχτεί τρία εβραϊκά γράμματα; Σε ποιον είναι αφοσιωμένο να προστατεύει και ως πού θα φτάσει για να το καταφέρει; Η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Πράγα Χάιντε Νάγκελ διαπιστώνει πως ήρθε η ώρα να πάρει την κατάσταση στα χέρια της και να εκδικηθεί όσους τη δελέασαν να πάρει αυτήν τη θέση, αποκρύπτοντάς της τους πραγματικούς λόγους που την ήθελαν σε αυτό το πόστο. Έχουμε όμως και τον Τζόνας Φόκναμ, επιμελητή εκδόσεων στα κεντρικά του Penguin Random House στη Νέα Υόρκη, που είναι έτοιμος να διαβάσει το χειρόγραφο της Σόλομον, όταν μια επίθεση από χάκερ το εξαφανίζει, περνώντας από όλες τις δικλείδες ασφαλείας. Πιστός όμως στην πατροπαράδοτη σχολή έχει εκτυπώσει ένα αντίγραφο, εξ ου και πέφτει θύμα απαγωγής. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες και μερικοί ακόμη αγωνίζονται ο καθένας με τον τρόπο του να φυλάξει κρυμμένο ή να φέρει στο φως ή να ανακαλύψει το μυστικό των μυστικών.

Για άλλη μια φορά, ο Dan Brown έχει εντρυφήσει βαθιά στο θέμα του κι έχει στήσει έναν καλοπλεγμένο ιστό, αποκαλύπτοντας σταδιακά διάφορα πραγματολογικά στοιχεία, οδηγώντας τον αναγνώστη όλο και πιο κοντά στην κεντρική ιδέα εξαιτίας της οποίας η Κάθριν Σόλομον έχει μπει στο στόχαστρο. Ξεκινάμε από τον ορισμό της νοητικής επιστήμης: «Είναι η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης, ένα αντικείμενο που απασχόλησε τον άνθρωπο για αιώνες, μόνο που τα ερωτήματα αυτά τα ερευνούσαμε μέσω της θρησκείας». Οι άνθρωποι αναλογίζονται τη συνείδηση αλλά δυσκολεύονται να την προσδιορίσουν ή και να συζητήσουν γι’ αυτήν. Η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης χωρίζεται σε Υλισμό και Νοητική, με τους υλιστές να θεωρούν πως η συνείδηση είναι υποπροϊόν σωματικών διεργασιών και τους νοητιστές πως η συνείδηση προήλθε από μια θεμελιώδη πτυχή του σύμπαντος που δεν εντοπίζεται καν μέσα στο σώμα. Όλα αυτά γυρίζουν γύρω από τον ανθρώπινο εγκέφαλο που περιέχει 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι σχηματίζουν περισσότερες από 1 τρισεκατομμύριο συνάψεις. Αντιστοιχεί στο μόλις 2% του ανθρώπινου βάρους και καταναλώνει το 20% της ενέργειας και του οξυγόνου του αίματος.

Όσο βαθύτερα προχωράμε στην κεντρική ιδέα, τόσο πιο περίπλοκα γίνονται διάφορα συναφή θέματα γύρω από τη συνείδηση, τον φόβο του θανάτου (ο συγγραφέας κατακεραυνώνει: «Ο φόβος του θανάτου είναι ο πατέρας της θρησκείας»!), την άλω και το φωτοστέφανο, την ενόραση, ακόμη και το «σύνδρομο του σοφού», όπου κάποιος, μετά από ατύχημα, μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερες δεξιότητες ή γνώσεις που δεν κατείχε πριν, να παίξει βιολί π. χ. ή να μιλάει μια ξένη γλώσσα (συναρπαστικά και αυθεντικά τα παραδείγματα των ανθρώπων που αναφέρονται). Αυτές οι ανεξήγητες «γνήσιες ανωμαλίες» αμφισβητούν σε θεμελιώδες επίπεδο το υφιστάμενο μοντέλο της συνείδησης και βοηθούν στην αποδοχή πως οι εδραιωμένες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου έχουν πάψει να είναι επαρκείς. «Είναι καιρός για ένα νέο μοντέλο. Είναι καιρός να ομολογήσουμε ότι δε γνωρίζουμε την απάντηση σε μια απλούστατη ερώτηση: από πού πηγάζουν οι σκέψεις, τα ταλέντα και οι ιδέες μας;» (σελ. 177). Από την άλλη, μπορεί η ανθρώπινη σκέψη όταν εστιάζεται να μεταβάλλει κυριολεκτικά τη χημεία του σώματος; Υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο; Γιατί η αγγλική λέξη για το σύμπαν βασίζεται στο uni-versum («τα πάντα ως ένα»); Γιατί οι άνθρωποι αδυνατούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα στις γνήσιες διαστάσεις της; Συνεχίζει η συνείδηση πέρα από τον θάνατο;

Φυσικά, διατυπώνονται και καταγράφονται πληροφορίες και για δευτερεύοντα ζητήματα, όπως τι είναι η ενόραση, αν μπορεί κάποιος να προβλέψει το μέλλον και γιατί πάντα ο άνθρωπος κατέφευγε σε αστρολόγους, χαρτορίχτρες κλπ.;  Ο σκεπτικιστής Ρόμπερτ Λάνγκντον δε διστάζει να αποκαθηλώσει μέχρι και τον Νοστράδαμο: έγραψε «εκτενώς, αινιγματικά και κοινότοπα», με αμφίσημες διατυπώσεις και αναφορά σε κοινότοπα γεγονότα, όπως πολέμους, φυσικές καταστροφές και συγκρούσεις εξουσίας κι αυτό μας οδηγεί στο φαινόμενο Μπαάρνουμ («είναι έντονη η επιθυμία του ανθρώπου να διακρίνει προσωπική αλήθεια σε γενικόλογες τοποθετήσεις»). Η θρησκεία είναι και σε αυτό το βιβλίο παρούσα, ώστε να αντιδιαστέλλεται με τον πραγματισμό της νευροεπιστήμης, με ενδιαφέροντα στοιχεία ανάλογα με την εκάστοτε αφορμή. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι η αναφορά στο φωτοστέφανο, το συνηθέστερο θρησκευτικό σύμβολο του πλανήτη. Είναι ο φωτεινός δίσκος που εμφανίζεται πάνω από το κεφάλι ενός πεφωτισμένου όντος και το εντοπίζουμε στην αιγυπτιακή στήλη του Ρα, στο βουδιστικό φέρετρο του Κανίσκα, σε αναγεννησιακούς πίνακες, όχι μόνο στους αγίους. Εξειδικευμένη μορφή του φωτοστέφανου είναι το ακτινωτό στέμμα που συναντάμε στα κεφάλια του Ώρου, του Πτολεμαίου, του Καίσαρα, ακόμη και του Κολοσσού της Ρόδου ή του Αγάλματος της Ελευθερίας. Ήσσονος σημασίας για την πλοκή αλλά συναρπαστικές είναι οι πληροφορίες για το λογότυπο των Starbucks (δεν είναι γοργόνα αλλά σειρήνα αφού έχει δύο ουρές) και για την ανέλιξη του Penguin Random House, του μεγαλύτερου και σημαντικότερου εκδοτικού οίκου του κόσμου, με 20.000 τίτλους κάθε χρόνο και μεικτά έσοδα πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενός κολοσσού που ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα από δύο ανθρώπους με ποικίλες και διαφορετικές λογοτεχνικές προτιμήσεις που φάνταζαν «τυχαίες» (random).

Τέλος πάντων, η καθαυτή πλοκή κλιμακώνεται διαρκώς, οι χαρακτήρες αποκαλύπτουν πολλά κρυμμένα μυστικά, όσο βυθιζόμαστε στη νευροεπιστήμη, στα μυστικά του εγκεφάλου, στη μαγεία της συνείδησης και του γύρω μας κόσμου, τόσο αρχίζει να αποκαλύπτεται το μυστικό των μυστικών. Κι όλα αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Πράγα: «Ένα μνημείο παγωμένο στον χρόνο», ένας συνδυασμός κτηρίων ρομανικού, γοτθικού, μπαρόκ, αρ νουβό και νεοκλασικού ρυθμού, με περισσότερα από εφτακόσια καμπαναριά και πύργους, μια πόλη που για αιώνες είχε αποτελέσει ευρωπαϊκό κόμβο αποκρυφισμού. Ο Dan Brown έχει πάρει όλα τα τοπόσημα και στήνει αξέχαστες σκηνές δράσης και σασπένς: η Γέφυρα του Καρόλου, ο ποταμός Μολδάβας, η Αίθουσα Βλάντισλαβ του Κάστρου της Πράγας, η πλατεία Σταρομάκ, η Συναγωγή της συνοικίας του Γιοζέφοβ που παραμένει ανέπαφη από τον 13^ο αιώνα, η έπαυλη Πέτσεκ (εδράζεται η Αμερικανική Πρεσβεία), η Βίβλος του Διαβόλου με την ανατριχιαστική ιστορία της δημιουργίας της που απεικονίζει τον Σατανά με περίζωμα από ερμίνα (σύμβολο των γαλαζοαίματων), ο Πύργος Πετρίν, το παλιό Εβραϊκό Νεκροταφείο, το καταφύγιο Φολιμάνκα των 1500 τ.μ., το πιο στοιχειωμένο μέρος της πόλης, το Καφέ Λα Μποέμ, το Κλεμεντίνουμ με τους 20.000 τόμους θεολογικής βιβλιογραφίας (αξέχαστη θα μου μείνει η απόπειρα απόδρασης με άναμμα φωτιάς μέσα σε αυτόν τον σπάνιο και πανέμορφο χώρο) και πολλά άλλα.

«Το μέλλον έρχεται καταπάνω μας όλο και γρηγορότερα, σε καθημερινή βάση» (σελ. 687). Αυτό είναι το βασικό μότο ενός μυθιστορήματος που καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα και που αναλύει βαθιές έννοιες της συνείδησης, της νευροεπιστήμης και της εγκεφαλικής λειτουργίας, κάτι που απαιτεί λίγο χρόνο κατανόησης παραπάνω αλλά το τελικό αποτέλεσμα εντυπωσιάζει. Σίγουρα θα υπάρξουν και ενστάσεις ή εύλογες απορίες, όπως για παράδειγμα η χτυπητή έλλειψη φύλαξης σε ένα σημαντικό μέρος με τη δικαιολογία ότι «δεν είναι σε λειτουργία ακόμη» ή ότι, αντί να το βάλουν στα πόδια αυτοί που βρίσκουν τις αποδείξεις που ζητάνε, προτιμούν να αναλύσει ο ένας στον άλλον τι βρήκαν και πόσο σημαντικές είναι κλπ. Με χιούμορ («Μέσα κοινωνικής δικτύωσης… Το μεγαλύτερο δώρο για τις υπηρεσίες πληροφοριών, από την εποχή που η Καθολική Εκκλησία εφηύρε την εξομολόγηση», σελ. 192), εκπλήξεις, πραγματολογικά στοιχεία, καλογραμμένη πλοκή εκτυλίσσεται μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη καλούς και κακούς, προδοσίες και εγκλήματα, ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις, μυστικές υπηρεσίες και επιστημονικά εργαστήρια, γενικά με όλα τα γνωστά και οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα των μυθιστορημάτων του Dan Brown.

Βιβλίο Φαντάσου να… έπεφτε ένα σύννεφο στο κεφάλι σου! 
Συγγραφέας Σάκης Σερέφας 
Εικονογράφος Τόμεκ Γιοβάνης
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σάκης Σερέφας έγραψε δέκα πανέξυπνα κεφάλαια και σε καθένα από αυτά εξετάζει και μια διαφορετική περίπτωση αναμιγνύοντας ιδανικά σουρεαλισμό και πραγματικότητα, με τρόπο που ξεκαρδιζόμουν στα γέλια. Για παράδειγμα, στο κεφάλαιο για το σκάψιμο στην άλλη άκρη της γης, ξεκινάμε με ένα απλό φτυαράκι και πάμε όλο και πιο βαθιά, πεταγόμαστε στο λογοτεχνικό σύμπαν του Ιουλίου Βερν και συνεχίζουμε ώσπου να βγούμε στην άλλη άκρη και να μας υποδεχθούν τηλεοπτικά συνεργεία για το κατόρθωμά μας! Έτσι και με την αράχνη, σ’ ένα κείμενο-ποταμός μαθαίνουμε τα πάντα για το έντομο αυτό, από τη μυθολογική της προέλευση ως τον Σπάιντερμαν κι από την ανατομία της ως τον ρόλο της στη φύση αλλά κυρίως γιατί δεν κάνει να πλύνουμε τα πατουσάκια της! Εξίσου ξεκαρδιστικό είναι το κεφάλαιο με το γαργαλητό, όπου η βασική ιδέα είναι πως δεν μπορούμε να γελάσουμε εμείς τον εαυτό μας αλλά, μέχρι να μας πει τι θέλει, ο συγγραφέας μάς ξυπνάει ένα πρωί πριν ετοιμαστούμε για το σχολείο την πρώτη μέρα μετά τις χριστουγεννιάτικες διακοπές και στήνει ολόκληρη παράγραφο-φόντο για να αναπτύξει το θέμα του! Το ίδιο κάνει και στο κεφάλαιο με τις νιφάδες όπου επιπλέον παρασύρεται σε πεζοποιήματα γεμάτα γέλιο και ξεκαρδιστικές σκηνές.

Στο κεφάλαιο με τις κότες, ο συγγραφέας δίνει ρεσιτάλ γραφής, συνδυάζοντας τις ιδιότητες του τυραννόσαυρου με αυτές του αθώου πουλερικού κι από τα βάθη της προϊστορίας και τις Θερμοπύλες με τον Θεμιστοκλή (πανέξυπνη παρέμβαση) μας ταξιδεύει στο διάστημα, σε μια προσπάθεια να φτάσουμε στο φεγγάρι βάζοντας στη σειρά πάνω από 837.000.000 πουλερικά! Επίσης μου άρεσε που ο συγγραφέας στήνει μικρές ιστορίες από τα βάθη του παρελθόντος για να τις αποδομήσει μετά και να δείξει στα παιδιά τα ιστορικά λάθη που άφησε να παρεισφρήσουν, εξηγώντας τους διάφορες πληροφορίες που κάνουν τη γνώση παιχνίδι (βλ. το κεφάλαιο με τα πατατάκια). Μου άρεσε φυσικά και το γεγονός πως αναφέρονται στίχοι του Οδυσσέα Ελύτη και του Γεωργίου Σουρή, που θα ωθήσουν τα παιδιά να ψάξουν για το έργο αυτών των λογοτεχνών. Με αυτόν τον απλό και κατανοητό τρόπο έμαθα και για τον νόμο της αδράνειας, που, αν καταργούνταν και σταματούσε η Γη, η μια μέρα θα είχε διάρκεια 365 ημέρες: «…σκέψου μια μέρα στο σχολείο που να κρατάει τόσο πολύ»! (το καλύτερο επιχείρημα).

Η εικονογράφηση του Τόμεκ Γιοβάνη είναι υπέροχη και απολαυστική, γεμάτη συναρπαστικές λεπτομέρειες και κόμικ αισθητική. Αναπάντεχες εκπλήξεις συναγωνίζονται σε ευρηματικότητα τα κείμενα και η εκφραστικότητα των προσώπων και των ζώων είναι καλοφτιαγμένη. Σε μερικά κεφάλαια μάλιστα η εικονογράφηση δείχνει να συνδέεται σε ενιαίο σύνολο από σελίδα σε σελίδα, όπως σε αυτό με τις κότες που παρεμβάλλονται στο κείμενο και στο τέλος φτάνουν στο φεγγάρι για να προσγειωθούν. Σε κάποιες εικόνες αποτυπώνονται τόσες λεπτομέρειες που θα κρατήσουν τα παιδιά απασχολημένα για αρκετή ώρα οξύνοντας τη φαντασία και την παρατηρητικότητά τους.

Τι είναι η γενετική μετάλλαξη; Το αυγό έκανε την κότα ή η κότα το αυγό; Τι γεύση είχε το κρέας του τυραννόσαυρου; Γιατί δε γελάμε όταν γαργαλιόμαστε μόνοι μας; Τι υπάρχει στο κέντρο της γης; Πόσες ώρες χρειάζονται για μια πλήρη περιστροφή της Γης; Τι είναι ο νόμος της αδράνειας; Από τι αποτελούνται τα σύννεφα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε δέκα καλογραμμένα, διασκεδαστικά και εύληπτα γραμμένα κεφάλαια που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να μάθουν, να ψάξουν, να ανακαλύψουν όσο το γέλιο ρέει αβίαστα χάρη στις σουρεαλιστικές καταστάσεις και στις αστείες παρατηρήσεις του συγγραφέα. Το κάθε κεφάλαιο συνοδεύεται από μεζεδάκια γνώσης, ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, ατάκες και ρήσεις από γνωστούς συγγραφείς. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πολλές ιδέες για να γράψουν τα παιδιά τη δική τους ιστορία πάνω σε διάφορα περιστατικά ή / και ερωτήματα που θέτει ο συγγραφέας στη διάθεσή τους.

Βιβλίο Όταν όλα πήγαν στραβά 
Τίτλος πρωτοτύπου When everything went wrong
Συγγραφείς Max Temporelli, Barbara Gozzi
Εικονογράφος Agnese Innocente
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τόμας Έντισον ασχολήθηκε από νωρίς με τις εφευρέσεις και μας χάρισε τον πολύγραφο, τον φωνογράφο, το κινητοσκόπιο και τον ηλεκτρικό λαμπτήρα. Ο Τζαν Ερνστ Ματσέλιγκερ ρίχτηκε με τα μούτρα να συνδυάσει τη μηχανική που τόσο αγαπούσε με την υποδηματοποιία στην οποία εργαζόταν ως μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες και κατάφερε να εξασφαλίσει χρόνο και χρήμα για τις βιομηχανίες. Ο Γουλιέλμος Μαρκόνι αφοσιώθηκε στα ραδιοκύματα και θέλησε ν’ ανακαλύψει τον τρόπο να στέλνει σήματα πολύ μακριά και χωρίς καλώδια. Με τον τηλέγραφο λοιπόν έφερε τους ανθρώπους πιο κοντά «για να κατανοήσουν περισσότερο τον εαυτό τους και να γίνουν καλύτεροι», όπως είπε χαρακτηριστικά ενώ είχε ανακαλύψει εμμέσως την ιονόσφαιρα όπου αντανακλώνταν αυτά τα σήματα! Ο Ουίλσον Γκρέιτμπατς ανακάλυψε τον βηματοδότη και μελέτησε σε μεγάλο βαθμό την καρδιά και τις λειτουργίες της. Ο Τζέιμς Ντάυσον εφηύρε την ηλεκτρική σκούπα χωρίς σακούλα, φέρνοντας επανάσταση στα νοικοκυριά. Η Μαργκαρέτε Στάιφ στράφηκε στη ραπτική και αγάπησε την τσόχα, την οποία χρησιμοποίησε από ένα εντελώς τυχαίο γεγονός για την παραγωγή παιχνιδιών. Η Στέφανι Λουίζ Κουόλεκ ήταν μια γυναίκα ακριβής και προσεκτική και εργάστηκε στη βιομηχανική χημεία, όπου ανακάλυψε το κέβλαρ, μια ίνα πέντε φορές πιο ανθεκτική από τον χάλυβα. Ο Τσαρλ Γκούντγιαρ ασχολήθηκε με τα μυστικά του καουτσούκ. Ο Πέρσυ Σπένσερ εργάστηκε στην ανάπτυξη της τεχνολογίας και των εξαρτημάτων και τελικά ανακάλυψε τον φούρνο μικροκυμάτων. Ο Τζων Στιθ Πέμπερτον έμαθε να φτιάχνει φυτικά σκευάσματα για τη θεραπεία των ασθενειών και από ένα λάθος ανακάλυψε την τονωτική κόκα-κόλα.

Άντρες και γυναίκες που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν δύο αιώνες πριν και σήμερα εξακολουθούν να είναι σημεία αναφοράς χάρη στις μοναδικές και πρωτοποριακές τους ανακαλύψεις παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο με συναρπαστικό τρόπο. Πειραματίζονται, απογοητεύονται και πεισμώνουν, αφοσιώνονται, κάνουν γκάφες και λάθη, το αποτέλεσμα όμως, ακόμη κι αν δεν είναι το προσδοκώμενο, τους δικαιώνει. Μικρές παράγραφοι, σύντομες προτάσεις, απλοποιημένη ορολογία για καλύτερη κατανόηση και η παραστατική εικονογράφηση της Agnese Innocente βοηθάνε τα παιδιά από 8 ετών και πάνω να κατανοήσουν τις επαναστατικές αλλαγές των βιογραφούμενων προσώπων. Η Innocente μάλιστα δημιουργεί όχι μόνο μικρές και μεγάλες εικόνες σε διάφορα σημεία των σελίδων αλλά συχνά παρεμβάλει και δισέλιδες ιστορίες κόμικ που επικεντρώνονται στο συγκεκριμένο στιγμιότυπο του κάθε προσώπου που θα επιφέρει την αλλαγή, θα κατανοήσει το λάθος του, θα αποδυθεί σε νέο γύρο πειραματισμών.

«Όταν όλα πήγαν στραβά» οι επιστήμονες και τεχνικοί δεν τα παράτησαν, δεν απογοητεύτηκαν, δεν γκρίνιαξαν, αντίθετα, μελέτησαν ακόμη πιο πολύ, παρατήρησαν καλύτερα, ξενύχτησαν και τελικά βρήκαν τρόπους που βελτίωσαν τη ζωή του μέσου ανθρώπου. Ο τρόπος σκέψης τους και οι απόψεις τους αποτελούν διαχρονικά ηθικά διδάγματα που θα εμπνεύσουν τους μικρούς αναγνώστες να μην υποκύψουν στην πρώτη δυσκολία, να μην αποθαρρυνθούν και κυρίως να μη νιώσουν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Μια άλλη ματιά σ’ ένα φαινομενικό λάθος, η διαίσθηση, η κατανόηση της αστοχίας, η αυτοπεποίθηση είναι μερικοί παράγοντες που σταδιακά θα μας οδηγήσουν σε κάτι καινούργιο, διαφορετικό, απρόσμενο. Ακριβώς όπως συνέβη με τα πρόσωπα του βιβλίου.

Βιβλίο Τα χειρόγραφα της Μέλισσας
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου με το νέο της μυθιστόρημα ασχολείται με κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι μας έχει συνηθίσει ως τώρα: με τη φυσική, την ενέργεια, τους παράλληλους κόσμους και το βάθος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Ξεδιπλώνει την ιστορία της σε δύο παράλληλες και εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους χρονικές περιόδους και χαρίζει μέσα από συναρπαστικές ανατροπές και μια κλιμακούμενη πλοκή πολλές και σημαντικές πληροφορίες γύρω από έναν κόσμο που ελάχιστοι γνωρίζουμε και ακόμη λιγότεροι κατανοούμε με σκοπό να αναδείξει τις αρετές της ανθρώπινης ψυχής και να τις βάλει να αντιπαλέψουν με την επιστημονική δεοντολογία. Τα πραγματολογικά στοιχεία δίνονται σε υποσημειώσεις κι έτσι ήταν στο χέρι μου να εντρυφήσω περισσότερο σε θεωρήματα, έρευνες, αξιώματα ή να προχωρήσω απλώς στην ανάγνωση της ιστορίας. Με την εξιστόρηση σε διαφορετικούς χρόνους και με μια πλούσια σε πρόσωπα και πλοκή αφήγηση όπως αυτή του σήμερα το βιβλίο κυλούσε σα νεράκι και μου δημιουργούσε ανάμικτα κατά καιρούς συναισθήματα, αγωνία και σασπένς, συγκίνηση και ενδιαφέρον κλπ.

Η Μέλισσα καταγράφει σε χειρόγραφα την ιστορία της και μέσα από αυτά ξεδιπλώνεται η μοναχική και σκληρή ζωή της ως τη στιγμή που τη βρήκε Εκείνος, ο Δάσκαλος. Κάποιος την εγκατέλειψε μωρό ακόμη στα σκαλιά του ναού της Ήρας στη Σάμο και την έσωσε η Λευκάτη, η πιο τρανή μάγισσα του νησιού. Στο πλάι της μεγάλωσε και τελικά παγιδεύτηκε, μιας και καταλαβαίνει πως η γυναίκα που τη μεγάλωσε δεν έχει και τα πιο αγαθά κίνητρα. Έτσι, αποφασίζει να κάνει την επανάστασή της, δυστυχώς πληρώνοντας το αντίστοιχο τίμημα. Η γνωριμία της με τον άγνωστο άντρα τη βοηθάει να εμβριθήσει στην ψυχοσύνθεσή της και να κατανοήσει βασικές αρχές της ανθρώπινης σκέψης και διανόησης. Γιατί τον κυνηγάει όμως ο τύραννος της Σάμου Πολυκράτης; Τι φοβάται από αυτόν τον φιλόσοφο;

Η ζωή της Μέλισσας λειτουργεί συμπληρωματικά με την κυρίως ιστορία, η οποία εμπλουτίζεται από ενδιαφέροντα πρόσωπα, αναπάντεχες εξελίξεις και σωστά μελετημένα πραγματολογικά στοιχεία. Μπορεί να ξεκινάει με το όνειρο ενός νεαρού άντρα να σπουδάσει στην Αθήνα ενώ προσπαθεί να ξεχάσει τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε, διαπιστώνουμε όμως σύντομα πως αυτό είναι η αρχή ενός ιστού που εξυφαίνεται δεξιοτεχνικά από τη συγγραφέα και που θα φέρει σε σύγκρουση ή σε θετικές επαφές τους ήρωες του βιβλίου. Ο Νίκος λοιπόν, γιος της Θεοδώρας και του τσαγκάρη Φανούρη, ζούσε με την αρραβωνιαστικιά του, Αναστασία, μια περίεργη γυναίκα που του έλεγε πράγματα για κείνον χωρίς να της τα έχει εκμυστηρευτεί ποτέ αυτός! «Να εξάρεις τα καλά και τα σπουδαία», του τόνιζε συχνά. Αυτό το ιδιαίτερο πλάσμα τράβηξε την προσοχή ενός επιστήμονα, ο οποίος έστησε γύρω της μια ολόκληρη ερευνητική εργασία. Τι το ιδιαίτερο είχε αυτή η κοπέλα; Τι σχέση είχε με όλα αυτά ο θάνατός της; Ο Νίκος διαπιστώνει πως εξακολουθεί να παθαίνει ανεξήγητες διαλείψεις και να βιώνει περίεργες καταστάσεις όποτε βρίσκεται μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, κάτι που θα προσέξει ο ηλικιωμένος γείτονάς του, Φαίδωνας, ένας μοναχικός και απόμακρος άντρας που τα βράδια διαβάζει ασταμάτητα. Μήπως όμως έχει κι αυτός κρυμμένα μυστικά;

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δίνει ένταση και ταχύτητα, με προσεγμένο λεξιλόγιο και πιστή αναπαράσταση της εποχής (θαύμασα τον τρόπο μέτρησης του αρχαίου χρόνου μεταξύ άλλων) εμβαθύνουμε στην εσωτερική αναζήτηση της Μέλισσας και σε διάφορα φιλοσοφικά, μυθικά και επιστημονικά στοιχεία που θα τη βοηθήσουν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό της. Πολλά από αυτά μάλιστα διασταυρώνονται, καταρρίπτονται ή εμπλουτίζονται από τις εξελίξεις στην εποχή του Νίκου κι έτσι μαθαίνουμε για την «Πολιτεία» του Πλάτωνα όπου βρίσκουμε τις απαρχές της αναζήτησης για το πού πάνε οι ψυχές όταν φεύγουν, για το δίπολο «νείκος-φιλότητα», για το ποροφάραγγο των αρχαίων και τη μελανή οπή των αστρονόμων, για τη θεωρία των χαμηλών συχνοτήτων και την επιστήμη της νευροφυσιολογίας ενώ ταυτόχρονα διαβάζουμε προσπάθειες ερμηνείας στο ερώτημα «τι είναι ύλη και τι ψυχή», τι τις ορίζει στον χώρο και στον χρόνο, γιατί είναι η βάση των πάντων κ. ά. Πώς βοηθάνε οι μαθηματικές εξισώσεις να περιγράψουν σχήματα που τα ανθρώπινα μάτια δε βλέπουν; Τι ρόλο παίζει στην πλοκή ο Άγγελος Τανάγρας, ο πατέρας της ελληνικής παραψυχολογίας; Πληροφορίες όπως η εντυπωσιακή για μένα άποψη της σύγχρονης φυσικής πως η έννοια της γέννησης ενός σώματος ταυτίζεται με την αύξηση της πυκνότητας της ενέργειας σε μια περιοχή κι αντίστοιχα του θανάτου ότι οφείλεται στην ελαχιστοποίηση αυτής της πυκνότητας κάτω από συγκεκριμένο όριο ή ακόμη και πέρα από ένα άλλο ανώτερο όριο με άφησαν με ανοιχτό το στόμα και μου άρεσε ο τρόπος που εντάσσονταν στις εξελίξεις.

Τι είναι το φυτό ροδιόλα ή «χρυσή ρίζα» του Προμηθέα; Τι συνδέει τα μυστηριώδη Αναστενάρια με τα Ελευσίνια μυστήρια; Ποιος είναι ο καθηγητής Αριστομενέας και γιατί προκάλεσε σάλο στην επιστημονική κοινότητα με τη θεωρία που διατύπωσε γύρω από τα ερεθίσματα και την αντίληψη; Πώς συνδέεται με την κλοπή ενός πειραματικού φαρμάκου από ένα ίδρυμα ερευνών και ποιος το έχει στην κατοχή του; Πώς θα το χρησιμοποιήσει χωρίς να υπολογιστούν οι συνέπειες στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Πώς θεραπεύει η τρεβετόλη τη σχιζοφρένεια και γιατί, μία στις δέκα που δεν πετυχαίνει στα ποντίκια, προκαλεί τρόμο στους επιστήμονες που πειραματίζονται μαζί της; Γιατί τα πέντε αξιώματα του Ευκλείδη δεν έχουν αποδειχθεί ποτέ και πώς αυτό θεωρείται αποτέλεσμα της περιορισμένης επεξεργασίας του ανθρώπινου εγκεφάλου; Πώς έχει αποδειχθεί πως αυτό που μπορούμε να δούμε γύρω μας δεν είναι η πραγματικότητα αλλά μια εικόνα της, δηλαδή προβολές πάνω σ’ έναν χώρο; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πότε μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα και πότε μας φέρνει σε ένα πιο κοντινό μας παρελθόν. Οι ήρωες μπλέκονται σε επικίνδυνες καταστάσεις, γνωρίζουν πρωτόφαντα μυστικά, αγωνίζονται να μάθουν και να κατανοήσουν και όλα τελειώνουν μ’ ένα υποδειγματικό κλείσιμο που επιφέρει τη λύτρωση και εξάρει τις αρετές του ανθρώπου που θα αποτελεί πάντα αστάθμητο παράγοντα απέναντι στην τυπολατρική, προσεκτική, μετρημένη επιστήμη. «Τα χειρόγραφα της Μέλισσας» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο, καλογραμμένο μυθιστόρημα που χαρίζει άφθονες πληροφορίες γύρω από τη διάσταση, την πραγματικότητα, τον χώρο και τον χρόνο, εντάσσοντάς τες σε μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και κινδύνους που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο (Δεν) υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη
Τίτλος πρωτοτύπου There Are (No) Stupid Questions … in Science
Συγγραφέας Leah Elson
Μεταφραστής Ευθαλία Σιαντούφη
Κατηγορία Non fiction / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας σπούδασε Προϊατρική, Βιοτεχνολογία και Επιδημιολογία και ξεκίνησε να πειραματίζεται για το κοινό που την παρακολουθούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διάφορες περιπτώσεις, προσπαθώντας να δείξει και να εξηγήσει περίπλοκες έννοιες και απόψεις. Το ένα έφερε το άλλο και τελικά η αυξανόμενη θέαση, επισκεψιμότητα και ακολουθία την οδήγησε σε αυτό το βιβλίο που είναι χωρισμένο σε ενότητες (Βιολογία, Χημεία, Φυσική, Φυσιολογία του ανθρώπου και Διάστημα) και μου χάρισε χιλιάδες πληροφορίες και επεξηγήσεις για έννοιες, καταστάσεις και αντικείμενα που ποτέ δεν ήξερα ότι θα βρω συγκεντρωμένα σε ένα βιβλίο μα πάνω απ’ όλα θα κατανοήσω. Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκα σε κάποια θέματα, ακόμη και με την απλότητα με την οποία παρατίθενται τα σχετικά κεφάλαια, τα περισσότερα όμως τα απόλαυσα και πιστεύω πως κέρδισα πολλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Άλλωστε είναι έτσι δομημένο που ο καθένας θα διαβάσει αυτό που τον ιντριγκάρει περισσότερο και είναι πιο κοντά στα δικά του γνωστικά ενδιαφέροντα.

Για παράδειγμα, δε θα σκεφτόμουν ποτέ πως η θεραπεία του κρυολογήματος μέσω της κοτόσουπας θα γινόταν αντικείμενο κλινικής έρευνας με σωστά και έγκυρα αποτελέσματα! Στη συνέχεια, ξετρελάθηκα όταν διαπίστωσα πως το DNA λειτουργεί σαν μια καλά οργανωμένη, πλούσια και μεγάλη σε έκταση και περιεχόμενο βιβλιοθήκη! Επιτέλους κατάλαβα τη διαφορά μεταξύ μπέικιν πάουντερ και σόδας! Δε θα φανταζόμουν ποτέ πως το γουργούρισμα της γάτας προέρχεται από δόνηση του αέρα στον λάρυγγα και στο διάφραγμα. Με αφορμή τον τρόπο δράσης των εμβολίων έμαθα, κατανόησα και ανακάλυψα πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα (ενδογενές και επίκτητο) και αναπαρέστησα τον πόλεμο των κυττάρων του ανοσοποιητικού με τους ιούς και τα βακτήρια ως κανονικό πόλεμο αλλά σε μικρογραφία! Εξίσου ευφάνταστος είναι ο παραλληλισμός της αναμονής των σπερματοζωαρίων για γονιμοποίηση με ένα λυπητερό ρωσικό μυθιστόρημα (όταν διαβάσετε το σχετικό κεφάλαιο θα καταλάβετε τι εννοώ και θα γελάσετε όσο κι εγώ).

Χάρη στη δουλειά της Leah Elson κατανόησα τι είναι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και πόσο επικίνδυνα είναι καθώς και γιατί σπάνε τα κρύα ποτήρια αν τους βάλουμε καυτό νερό! Επίσης, δεν ήξερα ότι οι ιοί δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί! Έπαθα σοκ με τις φυσικές συνέπειες στη γη και στους κατοίκους της αν ο πλανήτης σταματούσε μια μέρα να περιστρέφεται! Στα κείμενα υπάρχει και χιούμορ: «Με ανακούφιση θα ακούσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, ότι το μέλι δεν είναι τα κακά των μελισσών. Είναι πιο πολύ σαν τον εμετό τους. Είδες; Δεν σου ‘φυγε ένα βάρος;» (σελ. 59). Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την ανάλυση για τον ρόλο και τον σκοπό της κλωνοποίησης, τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται και τους λόγους για τους οποίους προτείνεται. Και πόση «επιστημονική μαγεία» υπάρχει στο κατακόκκινο αίμα, αφού ο σίδηρος κάνει τα μαγικά του, όπως και με τη σκουριά! Επίσης με συγκίνησε ο απλουστευμένος ορισμός του καρκίνου: «…ένα κύτταρο που ξεχάστηκε στο βιολογικό φωτοτυπικό μηχάνημα και γεμίζει το σώμα σου με αντίγραφα του βλαμμένου εαυτού σου» (σελ. 187).

Η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς, προχωράει, εμπλουτίζεται με διαρκείς γνώσεις, μελέτες και έρευνες και το «(Δεν) Υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη» συμβάλλει τα μέγιστα σε αυτόν τον αγώνα με τις χιλιάδες κατανοητές πληροφορίες που περιέχει για πολλά θέματα που γενικότερα και κατά μεγάλο ποσοστό απωθούν το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, εδώ όμως γίνονται κτήμα του με υποδειγματικό τρόπο. Έξυπνοι παραλληλισμοί, απλή και όχι απλοϊκή γλώσσα, άφθονα παραδείγματα, ποικιλία θεμάτων και αντικειμένων μελέτης, ζητήματα βιοηθικής και δυνατές, συγκλονιστικές απόψεις: «Αλλά μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να το κάνουμε, αυτό σημαίνει και ότι πρέπει; Είμαστε βρέφη του σύμπαντος, τυφλωμένα από τον ενθουσιασμό για αυτό που ονομάζουμε μεγαλείο μας. Πόσα ακόμα έχουμε να μάθουμε και πόσο μικρό είναι το αποτύπωμά μας στ’ αστέρια!» (σελ. 71). Γέλασα, έμαθα, έψαξα, το ευχαριστήθηκα!

Βιβλίο Το μυστήριο του μηχανισμού των Αντικυθήρων
Συγγραφέας Λένα Τερκεσίδου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η μητέρα του Οδυσσέα και της Φανής, Τερέζα, εντάχθηκε σε μια επιστημονική αποστολή που σκοπό έχει να συνεχίσει τις έρευνες στο ναυάγιο των Αντικυθήρων και τα παιδιά της την παρακαλούν να την ακολουθήσουν μαζί με τον σκύλο τους, τον Τσίφτη. Μιας και η φίλη τους, Δανάη, έχει καταγωγή από το νησί, τα πράγματα είναι εύκολα κι έτσι ανοίγει ο δρόμος για νέες περιπέτειες, αρκεί ο Οδυσσέας να υποσχεθεί πως δε θα μπλέξει σε περιπέτειες! Η μητέρα του κοριτσιού, Σοφία, τα προσέχει και μένουν όλοι μαζί στο σπίτι που άφησαν συγγενείς του άντρα της για να το φροντίζουν όσο η Τερέζα καταλύει στο πλοίο της αποστολής. Δύτες, συντηρητές και αρχαιολόγοι μελετούν ξανά το ναυάγιο των Αντικυθήρων, μαζεύουν πολύτιμους θησαυρούς και ανακαλύπτουν νέα κομμάτια του μηχανισμού. Κάποιος όμως έχει άλλα σχέδια και βάζει σε εφαρμογή με τον συνεργό του μια πλεκτάνη που θα ταράξει τα νερά. Οι κινήσεις τους γίνονται αντιληπτές από τον Οδυσσέα και η κατάσταση περιπλέκεται. Ποιοι είναι οι δύο άντρες που παρακολουθούν την αποστολή, τι θέλουν, τι περιμένουν, για λογαριασμό ποιανού δουλεύουν;

Τα πραγματολογικά και εγκυκλοπαιδικά στοιχεία που εμπλουτίζουν το κείμενο χαρίζουν άφθονες πληροφορίες για τα Αντικύθηρα και τις παραλίες τους, για την καθημερινότητα των 25 μόνιμων κατοίκων και πώς αλλάζουν όλα αυτά το καλοκαίρι, με αποκορύφωμα τη γιορτή του Αγίου Μύρωνα, πολιούχου των Αντικυθήρων. Πώς γιορτάζεται και πόσες μέρες κρατάει, πού βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα του αγίου, ποιες είναι οι πιο όμορφες παραλίες του νησιού, πόσο σημαντικός βιότοπος είναι και άλλες ερωτήσεις απαντώνται εύληπτα και απλά όσο κορυφώνεται η αγωνία για το αν θα πετύχει το σχέδιο των ληστών. Χάρη στο βιβλίο αυτό έμαθα αρκετά για τον μηχανισμό των Αντικυθήρων, ένα αριστούργημα μαθηματικών, μηχανικής και αστρονομίας, σε τι χρησίμευε, πώς λειτουργούσε, πώς γνωρίζουμε γι’ αυτόν και πώς διασώθηκε, πώς χρησιμοποίησε τον μηχανισμό του η NASA και σε τι τη βοηθάει κ. ά. Λίγοι διάλογοι, απανωτές ανατροπές, ωραία πλοκή με κράτησαν ως το τέλος και μου εμφύσησαν για άλλη μια φορά, όπως και στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, αγάπη για την αρχαιολογία και τους θησαυρούς της πατρίδας μου. «Το μυστήριο του μηχανισμού των Αντικυθήρων» είναι ένα φροντισμένο βιβλίο που εναλλάσσει τα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία με την περιπέτεια, είναι γραμμένο με συναρπαστικό τρόπο και μου χάρισε αξέχαστες στιγμές εκπλήξεων και συγκίνησης!

Βιβλίο Οι περιπέτειες του νεαρού Ιούλιου Βερν 5: Παγιδευμένοι στη Σελήνη
Τίτλος πρωτοτύπου Las aventuras del joven Jules Verne 5: Atrapados en la luna
Συγγραφέας Miguel Garcia
Μεταφραστής Κάλλια Ταβουλάρη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιούλιος Βερν (1828-1905) ήταν Γάλλος μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέας και επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την επιστημονική φαντασία ως είδος λογοτεχνίας. Η αχαλίνωτη φαντασία του και οι επιστημονικές του γνώσεις τον οδήγησαν να γράψει μυθιστορήματα με αεροπλάνα, αερόστατα και ταξίδια στο διάστημα (και όχι μόνο) καιρό πριν αυτά γίνουν πραγματικότητα. Ο Miguel Garcia αγάπησε το σύμπαν αυτού του σημαντικού Γάλλου συγγραφέα και έπλασε γύρω από τον μύθο του μια ενδιαφέρουσα σειρά περιπετειών με κεντρικό ήρωα τον συγγραφέα σε ηλικία 11 ετών. Βρισκόμαστε στη Νάντη στα μέσα του 19^ου αιώνα. Ο Βερν, ο κολλητός του, Χουάν, η ξαδέλφη του, Καρολίνα και η εύστροφη Μαρί δημιούργησαν την ομάδα «Οι κυνηγοί της περιπέτειας του 21^ου αιώνα» και μπλέκουν σε συναρπαστικές περιπέτειες, πιστές στο πνεύμα της εποχής και στην προσωπικότητα του αρχηγού τους. Η οικογένεια του Βερν είναι αστικής τάξης και καθωσπρέπει, με αποτέλεσμα οι «φαντασιοπληξίες» του παιδιού τους να ανησυχούν τους γονείς αλλά και τ’ αδέλφια του, Παύλο και Άννα. Παρ’ όλ’ αυτά, ο πλοίαρχος Νέμο σέβεται την εφευρετικότητα του παιδιού, προσέχει να καλλιεργήσει σωστά τα ενδιαφέροντά του και προλογίζει τα βιβλία της σειράς. Οι υποθέσεις και οι χαρακτήρες απηχούν τεκμηριωμένα την εποχή και τις καταστάσεις της ενώ η ευρηματικότητα του Miguel Garcia τοποθετεί με φροντίδα και προσοχή μικρές λεπτομέρειες που θα θυμίσουν στους αναγνώστες περιστατικά από τα γνωστά βιβλία του συγγραφέα. Οι ιστορίες είναι γεμάτες πολυεπίπεδη πλοκή και απανωτές εκπλήξεις ενώ ο δεσμός μεταξύ των παιδιών είναι αδιάρρηκτος, τονίζοντας έτσι τη σημασία της φιλίας και τις υποχωρήσεις που οφείλει κάποιος να κάνει για να την περισώσει. Στον νέο τίτλο της σειράς, «Παγιδευμένοι στη σελήνη», είμαστε στα τέλη του καλοκαιριού του 1840 και ο Εθνικός Διαγωνισμός Νεαρών Εφευρετών δίνει την ευκαιρία στον Βερν να ετοιμάσει έναν πύραυλο που θα ταξιδέψει τον άνθρωπο στη Σελήνη. Μόνο που μια συνωμοσία θα οδηγήσει τα παιδιά σ’ ένα άγνωστο και μυστηριώδες τοπίο.

Βιβλίο Μυστικά και χαμένοι θησαυροί-Σέρλοκ Χολμς: Η Οργάνωση των Κοκκινομάλληδων
Τίτλος πρωτοτύπου Sherlock Holmes: The Red-Headed League
Συγγραφέας Stephanie Baudet
Εικονογράφος Arianna Bellucci
Μεταφραστής Χαρά Κατσαρή
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σέρλοκ Χολμς είναι ένας από τους σημαντικότερους χαρακτήρες της αστυνομικής λογοτεχνίας και δημιουργήθηκε από τον Σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ το 1887, όταν άρχισε να δημοσιεύει τις περιπέτειές του στο περιοδικό The Strand. Με βοηθό τον δρ Τζον Γουάτσον έχουν επιλύσει περίπλοκες υποθέσεις σε τέσσερα μυθιστορήματα και πενήντα έξι διηγήματα. Οι μέθοδοί του είναι αξιοθαύμαστες, αφού είναι σε θέση, κοιτώντας ένα αντικείμενο ή έναν άνθρωπο, να δημιουργήσει ολόκληρη ιστορία γύρω από αυτά. Υπομονετικός αλλά και παθιασμένος εκνευρίζει πολλές φορές με τη μυστικοπάθειά του και τους συλλογισμούς του τον Γουάτσον. Η Stephanie Baudet ζει και εργάζεται στην Αγγλία ως εκπαιδευτικός, ασχολείται με μαθήματα δημιουργικής γραφής κι έχει γράψει αρκετές σημαντικές σειρές παιδικών βιβλίων, ανάμεσά τους και τις διασκευές των ιστοριών του Σέρλοκ Χολμς για παιδιά από 8 ετών και πάνω. Με γλώσσα απλή και ταυτόχρονα πλούσια σε λεξιλόγιο, με χαριτωμένη ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Arianna Bellucci, με σεβασμό στην πλοκή των αρχικών κειμένων και με παρένθετες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, η σειρά «Μυστικά και χαμένοι θησαυροί» είναι ο καλύτερος και ιδανικότερος τρόπος να έρθουν οι μικροί αναγνώστες σε επαφή με τον συναρπαστικό κόσμο του Σέρλοκ Χολμς, να λύσουν μυστήρια, να μάθουν τρόπους σκέψης και επαγωγικές μεθόδους, να διασκεδάσουν και να αγαπήσουν τη σημαντική αυτή μορφή της παγκόσμιας αστυνομικής λογοτεχνίας.

Στα αγγλικά έχουν κυκλοφορήσει είκοσι βιβλία, εκ των οποίων τα δύο είναι τα μυθιστορήματα «Σπουδή στο κόκκινο» και «Το σήμα των τεσσάρων» και τα υπόλοιπα είναι διηγήματα από τις διάφορες συλλογές που είχαν κυκλοφορήσει μεταξύ 1891 και 1927. Οι εκδόσεις Μίνωας, πάντα με σεβασμό και αγάπη στο παιδικό βιβλίο, μετέφρασε στα ελληνικά τον πέμπτο τίτλο της σειράς, «Η Οργάνωση των Κοκκινομάλληδων», όπου για να γίνεις μέλος πρέπει να είσαι κοκκινομάλλης και άνω των 21 ετών. Όταν όμως κάποιος απολύεται χωρίς λarianόγο και εξηγήσεις, ζητά τη βοήθεια του Σέερλοκ Χολμς. Πρόκειται για μια πολύ καλή ευκαιρία να γνωρίσουν τα παιδιά μας τον Σέρλοκ Χολμς, τις μεθόδους του και τις διασκεδαστικές συζητήσεις του με τον Γουάτσον, που αγωνίζεται να κατανοήσει τους συλλογισμούς του και να λύσει τα μυστήρια πριν από αυτόν! Αγωνία, περιπέτεια, εκπλήξεις, ανατροπές, χιούμορ και επιστημονικές γνώσεις εύληπτα δοσμένες είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας σειράς βιβλίων που θα συντροφέψει ευχάριστα τον ελεύθερο χρόνο των μικρών αναγνωστών.

Βιβλίο Περιπέτεια στο τσίρκο
Τίτλος πρωτοτύπου The circus of adventure
Συγγραφέας Enid Blyton
Εικονογράφος Arianna Bellucci
Μεταφραστής Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Enid Blyton (1897-1968) πραγματικά δε χρειάζεται συστάσεις. Είναι η συγγραφέας που μας χάρισε αξέχαστες στιγμές ανάγνωσης και μας σύστησε ευρηματικές παρέες παιδιών που ζουν περιπέτειες, λύνουν μυστήρια, ταξιδεύουν, κινδυνεύουν και χάρη σ’ αυτούς περνούσαν ευχάριστα και όμορφα οι εξωσχολικές μας ώρες. Ποιος δεν έχει διαβάσει τους Μυστικούς 7 ή τους 5 φίλους, ποιο κορίτσι δεν έχει ονειρευτεί το Σεν Κλερ ή το Μάλορυ Τάουερ; Έτσι λοιπόν οι εκδόσεις Μίνωας επανακυκλοφορούν τη σειρά «Περιπέτεια», προσθέτοντας τον έβδομο τίτλο: «Περιπέτεια στο τσίρκο». Ο Τζακ, η Λούσι-Αν, ο Φίλιπ και η Ντάινα, μαζί με τον παπαγάλο τους, Κίκι, είναι μια παρέα παιδιών που προσπαθούν να περάσουν ήσυχα τις μέρες τους, μόνο που πέφτουν πάντα πάνω σε περιπέτεια, ανακαλύπτουν χαμένους θησαυρούς και τους κυνηγάνε οι κακοί των ιστοριών! «Στο τσίρκο», τα παιδιά ετοιμάζονται να περάσουν και πάλι όμορφες διακοπές, μόνο που αυτήν τη φορά φιλοξενούν τον μικρό Γουσταύο. Ένα μακρινό κι εξωτικό βασίλειο θα μπλέξει τα παιδιά σε μια μεγάλη συνωμοσία ενώ ο Τζακ θα καταφέρει να το σκάσει και θα ακολουθήσει ένα περιπλανώμενο τσίρκο. «Περιπέτεια» λοιπόν και ξεκινήστε άφοβα να γνωρίσετε μια νέα παρέα μικρών ηρώων που θα σας συναρπάσει χάρη σε μια πένα που ξέρει τι ζητάνε οι μικροί αναγνώστες από 8 ετών και πάνω και το προσφέρει απλόχερα και γλαφυρά. Το γεγονός ότι εκδόθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και εξακολουθούν να είναι στις πρώτες προτιμήσεις παιδιών και γονέων λέει από μόνο του πολλά!

Βιβλίο Άγκαθα Μίστερι 1: Το μυστήριο της Βεγγάλης
Τίτλος πρωτοτύπου Agatha Mystery: La perla del Bengala
Συγγραφέας Sir Steve Stevenson
Εικονογράφος Stefano Turconi
Μεταφραστής Βιολέττα Ζεύκη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άγκαθα Μίστερι είναι μια δωδεκάχρονη επίδοξη συγγραφέας που της αρέσει να λύνει αστυνομικούς γρίφους. Στο πλάι της έχει τον γκαφατζή έφηβο ξάδελφο και σπουδαστή ντετέκτιβ Λάρι Μίστερι, τον μπάτλερ κύριο Κεντ και τον γάτο της, Γουάτσον. Στο πρώτο βιβλίο της σειράς «Το μαργαριτάρι της Βεγγάλης» η αποστολή της Άγκαθα (καλά, εντάξει, του Λάρι που πρέπει να βρει την άκρη του νήματος ώστε να περάσει το μάθημα στη σχολή) είναι να βρει το μαργαριτάρι που εκλάπη μυστηριωδώς από τον ναό της θεάς Κάλι στην περιοχή του Γάγγη. Τα παιδιά ήθελαν να το συνδυάσουν με μια επίσκεψη-έκπληξη στους γονείς της Άγκαθα αλλά μπλέκουν σε μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και άφθονο μυστήριο.

Διασκέδασα πάρα πολύ με τα καμώματα των παιδιών που δρούσαν κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του μπάτλερ που τα πρόσεχε και μου άρεσε πολύ που βαδίζει στα χνάρια ενός κλασικού whodunit καθώς συνοδεύεται από τσάι και μια σειρά υπόπτων. Το συστήνω ανεπιφύλακτα για αγόρια και κορίτσια!

Βιβλίο Η μέτρηση του κόσμου 
Τίτλος πρωτοτύπου Die Vermessung der Welt 
Συγγραφέας Daniel Kehlmann
Μεταφραστής Κωνσταντίνος Κοσμάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αλήθεια είναι ότι δεν το τελείωσα. Με κούρασε. Δεν το βαρέθηκα όμως. Αξίζει να διαβαστεί. Με συνήρπασαν περισσότερο τα μαθηματικά κεφάλαια με τον Γκάους. Με τρόμαξε το μέγεθος της περιέργειας των εξερευνητών και τα βασανιστήρια που εθελοντικά υποβάλλονταν για να ανακαλύψουν και να μετρήσουν πράγματα που σήμερα τα θεωρούμε δεδομένα! Ίσως σε έναν άλλον αναγνώστη να φανεί πιο καλό. Αλίμονο, δεν το παραπετάω. Ρίξτε του μια ματιά (εις βάθος) και δε θα βγείτε χαμένοι.

Βιβλίο Εφευρέσεις: σαράντα επαναστατικές ιδέες / Η ιστορία των εφευρέσεων
Τίτλος πρωτοτύπου Inventions: quarante idées révolutionnaires / The story of inventions: a first book about world-changing discoveries
Συγγραφείς Robert Pince / Catherine Barr, Steve Williams
Εικονογράφος Le Duo / Amy Husband
Μεταφραστές Αριστέα Κομνηνέλλη /  Δέσποινα Δανιήλ
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι μεν «Εφευρέσεις», για αναγνώστες από 8 ετών και πάνω, περιγράφουν σαράντα επαναστατικές ιδέες που σημάδεψαν την ιστορία της ανθρωπότητας και αφιερώνονται σε «όλους τους παθιασμένους με την ιστορία, την επιστήμη και την τεχνολογία». Φωτιά, τροχός, γραφή, νόμισμα, χαρτί, πυξίδα, τυπογραφία, τηλεσκόπιο και μικροσκόπιο, ατμομηχανή, αυτοκίνητο, κινηματογράφος και ραδιόφωνο, πληροφορική και άλλα εξηγούνται απλά και λιτά και αποδίδονται εικονογραφικά με ζωηρά χρώματα και σωστά μελετημένα σε αυτό το πολύτιμο βιβλίο γνώσεων. Η κάθε εφεύρεση έχει ένα δισέλιδο στο οποίο παρατίθενται σε μικρές παραγράφους τα χαρακτηριστικά, η ιστορία, ο τόπος και η εποχή δημιουργίας και άλλες μικρές και πολύτιμες πληροφορίες ενώ μια μεγεθυμένη εικόνα δείχνει τα συστατικά τους μέρη. Χιούμορ και εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, δοσμένα σε μικρές ποσότητες και σκορπισμένα σε όλο το δισέλιδο, μαθαίνουν στα μικρά παιδιά βασικές αρχές φυσικής, χημείας, βιολογίας, αστρονομίας κ. ά. μέσα από τις οποίες ξεπήδησαν μηχανήματα και υλικά απαραίτητα για την εξέλιξη του ανθρώπου και τα παροτρύνουν για περαιτέρω έρευνα και μελέτη.

Η δε «Ιστορία των εφευρέσεων» απευθύνεται σε μικρότερα παιδιά και αφορά επίσης σημαντικά ευρήματα που διευκόλυναν τη ζωή μας, όπως το χαρτί, ο τροχός, το ρολόι, η πυξίδα, η ατμομηχανή, η πυρίτιδα, τα εμβόλια, οι υπολογιστές, το τηλέφωνο, το αεροπλάνο και πολλά άλλα. Με μικρότερα κείμενα και περισσότερη εικονογράφηση, το βιβλίο ταξιδεύει τα παιδιά με διασκεδαστικό τρόπο από το παρελθόν στο παρόν και στο μέλλον και δείχνει τις σημαντικές αλλαγές που δέχτηκαν οι εφευρέσεις αυτές με το πέρασμα των χρόνων και πώς άλλαξαν ριζικά τη δική μας ζωή. Το κάθε αντικείμενο έχει κι αυτό το δικό του δισέλιδο, μόνο που το βάρος ρίχνεται στην εικονογράφηση, η οποία αποδίδεται με ζωηρά χρώματα και πάμπολλες λεπτομέρειες. Αρκετές φορές προσομοιάζει με κόμικ («μπαλονάκια» με λίγες λέξεις και επιφωνήματα, αδιόρατα καρέ) ενώ άλλες σχηματίζεται ένα ξεκάθαρο εικονογραφικό μονοπάτι που οδηγεί πιο εύληπτα στο θέμα του κάθε κεφαλαίου.

Οι «Εφευρέσεις» και «Η ιστορία των εφευρέσεων» είναι η ιδανική επιλογή για όσα παιδιά ενθουσιάζονται με τις επιστήμες και παρατηρούν ασταμάτητα το γύρω τους περιβάλλον. Με σωστή εικονογράφηση, κατανοητά κείμενα και εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες βοηθάνε τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν πώς εξελίχθηκαν και πώς έφτασαν κοντά μας διάφορα μικρά και μεγάλα αντικείμενα της ζωής μας, χωρίς τα οποία τελικά δε θα ήμαστε και τόσο άνετα.

Βιβλίο Όλα σου τα ‘μαθα, μα ξέχασα μια λέξη
Συγγραφέας Δημήτρης Μπουραντάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια κοπέλα γνωρίζει κι ερωτεύεται τον καθηγητή της, που τη βοηθά να προχωρήσει σε ακαδημαϊκή καριέρα και να ξεπεράσει τις ψυχολογικές της ανασφάλειες και φοβίες και στο τέλος δένονται συναισθηματικά. Πολύ απλή περίληψη, πιστέψτε με, ειδικά όταν έχεις να κάνεις με ένα δοκίμιο περί Ηγεσίας, Μάνατζμεντ και Διοίκησης Επιχειρήσεων όπως αυτό. Ελάχιστα καλολογικά στοιχεία, που χάνονται ανάμεσα στις σελίδες, αραιότατη πλοκή, διάλογοι μακροσκελείς και σχοινοτενείς με ένα σωρό επίθετα και όρους που μόνο σε δοκίμια θα βρεις (για παράδειγμα στη σελ. 134: «Έχω τη γνώμη ότι ο σεβασμός, η πειθαρχία και η προσπάθεια δεν επιτυγχάνονται στους υφισταμένους με τα γαλόνια και το φόβο. Πιστεύω ότι περισσότερο κερδίζονται με την εμπιστοσύνη, την έμπνευση, το φιλότιμο, την αξιοπρεπή μεταχείριση, την ενίσχυση της αυτοεκτιμήσεως, την ακεραιότητα, την ευαισθησία προς τους άλλους ανθρώπους και με την αυστηρότητα ταυτόχρονα»). Δηλαδή αν υπάρχει άνθρωπος στον πλανήτη που αυτά θα τα πει όντως προφορικά και πηγαία ή ηθοποιός που θα μπορεί να τα απομνημονεύσει σε θεατρικό έργο τότε τους βγάζω το καπέλο. Τι να πω. Ο συγγραφέας είναι διαπρεπής καθηγητής (και όχι μόνο) του Μάνατζμεντ και αυτό γίνεται εμφανέστατο σε ΟΛΟ το βιβλίο.

Η Άννα, από τη στιγμή που παίρνει την απόφαση να ασχοληθεί ακαδημαϊκά με το μάνατζμεντ, εργάζεται σε ηγετική θέση σε πολυκατάστημα, δημοσιεύει άρθρα, κάνει αιτήσεις λέκτορος κλπ. Αναλυτικότατα case studies, αναλυτικότατες παρουσιάσεις μαθημάτων, αναλυτικότατες αποφάσεις ελεγκτικών συνεδρίων που απορρίπτουν την υποψηφιότητά της (λες και διάβαζα πρακτικά), δηλαδή ένα πολύ καλό υλικό για όποιον σπουδάζει μάνατζμεντ και θέλει κάτι πιο ελαφρύ για να κατανοήσει έννοιες όπως η ηγεσία και οι παραμέτρους της. Σε αυτό ο συγγραφέας κάνει πολύ καλή δουλειά, αφού έφτασα (και σοβαρολογώ) να ψάξω να διαβάσω βιβλία του για το μάνατζμεντ που είμαι σίγουρος ότι θα κατέχει το αντικείμενο. Πάρα πολύ κουραστικό, μονότονο και ανούσιο (προσπερνώ το γεγονός ότι βραβεύτηκε, εκτός κι αν θεωρήθηκε δοκίμιο, οπότε θα συμφωνήσω). Για μένα δεν είναι μυθιστόρημα και δεν θα κρατήσει το ενδιαφέρον του ευρύτερου κοινού. Με τίποτα!