Βιβλία Υπατία: Ουρανογραφία μνήμης
Συγγραφέας Μαριάννα Λαμπίρη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κάππα Εκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Υπατία (370-415 μ. Χ.) ήταν Ελληνίδα φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια που δολοφονήθηκε από όχλο φανατικών χριστιανών. Πολλοί από τους μαθητές της ανήκαν στους ανώτατους κύκλους της αριστοκρατίας της πόλης. Οι νόμοι της εποχής και του τόπου μαζί με την εκπαίδευσή της συνετέλεσαν στα δημόσια κηρύγματά της, να διδάσκει και να δίνει συμβουλές σε άνδρες, να μετακινείται στην πόλη χωρίς κάποιον να την επιβλέπει και να κατέχει το δικό της σπίτι. Ο θάνατός της ακόμη δεν έχει διαλευκανθεί ως προς τα κίνητρα και το πρόσωπο που βρισκόταν από πίσω.

Η Μαριάννα Λαμπίρη σπούδασε στο Κέντρο Αρχαίου Δράματος της Ασπασίας Παπαθανασίου (1991-1994) και παρακολούθησε σεμινάρια και μαθήματα χορού, κίνησης, σκηνικού λόγου και τραγουδιού. Από το 1997 μέχρι σήμερα προσανατολίστηκε σε περαιτέρω σπουδή των τομέων της Συμβουλευτικής και Αυτογνωσίας και από το 2015 πειραματίζεται με το είδος «Θεατρικό Ντοκιμαντέρ», σκηνικό τεκμηριογράφημα με δραματοποιημένα στοιχεία. Ένα υπέροχο δείγμα της δουλειάς της είναι το κείμενο της παράστασης «Υπατία» που κυκλοφορεί σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κάπα Εκδοτική.

Σε ελληνική, αραβική και αγγλική γλώσσα ζωντανεύει ο βίος, η σκέψη, η φιλοσοφία, ο χαρακτήρας και ο τραγικός θάνατος μιας σημαντικής επιστήμονα που μνημονεύεται ως σήμερα. Από την αρχή με κέρδισαν η αφηγηματική δεινότητα, ο σχεδιασμός του βίου της Υπατίας και μάλιστα σε θεατρική μορφή μα κυρίως η γλώσσα του κειμένου, στην οποία δε συναντάμε σύγχρονες ή / και ξένες λέξεις και η χρήση πολυτονικού συστήματος. Τα δυο τελευταία γνωρίσματα δείχνουν τον σεβασμό και την κοπιώδη μελέτη της Μαριάννας Λαμπίρη απέναντι στη γυναίκα που βιογραφεί και στην εποχή της. Αν προστεθεί σε αυτά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες για τις απόψεις και τη ζωή της Υπατίας αλλά σκόρπιες αναφορές, αυτό δείχνει το μέγεθος του δύσκολου έργου που ανέλαβε η ηθοποιός και συγγραφέας για να συγκροτήσει τον βίο και την πολιτεία της Υπατίας.

Οι Πράξεις του θεατρικού έργου μετονομάζονται σε Μνήμες κι έτσι παρακολουθούμε τη ζωή και την πορεία της Υπατίας από τα παιδικά της χρόνια ως τη δολοφονία της χωρισμένες σε δεκατέσσερις Μνήμες, όσοι και οι αστερισμοί. Ο τρόπος ανατροφής της από τον πατέρα της, η ευνοϊκή για τις γυναίκες εποχή και πόλη, οι σπουδές της, οι αγαπημένοι της φιλόσοφοι, ο τρόπος σκέψης της, οι εφευρέσεις και οι ανακαλύψεις της, οι διαλέξεις της, οι έννοιες που αναλύει και εμπλουτίζει με τον νου της, η πλήρης αφοσίωση στη γνώση εις βάρος της παρθενίας της, η συγκαλυμμένη έπαρση, τα αίτια που οδήγησαν στον θάνατό της, όλα καταγράφονται όμορφα, στρωτά, απλά και κυρίως κατανοητά. Ακόμη και οι δύσκολες φιλοσοφικές αξίες της Υπατίας αναλύονται με τρόπο που ο καθένας μπορεί να τις εμπεδώσει και να τις ενστερνιστεί. Αυστηρή, γοητευτική, σχεδόν απρόσιτη, πανέξυπνη, ευρηματική, φιλομαθής, η Υπατία ήταν μια γυναίκα που άλλαξε τον κόσμο της φιλοσοφίας και της αστρονομίας.

Η έκδοση περιέχει επίσης σύντομα βιογραφικά και πληροφοριακά στοιχεία για την ηρωίδα του κειμένου, για τον τρόπο σκέψης της και για την επιρροή της στους σημερινούς φιλοσοφικούς κύκλους, γραμμένα από έγκριτους επιστήμονες και πανεπιστημιακούς. Στις τελευταίες σελίδες περιέχονται βιογραφικά στοιχεία όσων ανθρώπων μνημονεύονται στο έργο και σύντομες πληροφορίες για τις πόλεις και τους τόπους της εποχής.

The post «Υπατία: Ουρανογραφία μνήμης», της Μαριάννας Λαμπίρη, εκδ. Κάπα Εκδοτική appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Η ιστορία των γυναικών 
Τίτλος πρωτοτύπου Historia kobiet
Συγγραφέας Katarzyna Radziwill
Εικονογράφος Joanna Czaplewska
Μεταφραστής Αναστασία Χατζηγιαννίδη
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τι έκαναν οι γυναίκες σε κάθε εποχή; Σε τι διαφέρει η ιστορία τους από αυτήν των αντρών; Η Katarzyna Radziwill έγραψε μια συναρπαστική αναδρομή στην ανθρώπινη ιστορία από τα προϊστορικά χρόνια ως σήμερα μέσα από τα μάτια των γυναικών. Ένα πλούσιο σε πληροφορίες και εύληπτο βιβλίο γεμάτο γνώσεις, ιστορίες, μυστικά και αποκαλύψεις που θα βοηθήσει τα παιδιά από 8 ετών και πάνω να κατανοήσουν την πορεία της γυναίκας και των ασχολιών της μέσα στον χρόνο.

Ξεκινάμε με τις πρώτες «ομάδες» ανθρώπων που κατέφευγαν σε σπηλιές ή έφτιαχναν σκηνές για να μείνουν, σε μια εποχή που οι γυναίκες μαγείρευαν ή έφτιαχναν κοσμήματα από πρωτόλεια και απλά υλικά. Σπηλαιογραφίες, αγαλματάκια, τα πρώτα ημερολόγια, τα πρώτα κατοικίδια ζώα, οι πρώτες κατοικίες και η αρχιτεκτονική τους μας φέρνουν σιγά σιγά στην αρχαία εποχή: στην Αίγυπτο, με τις ελεύθερες και ανεξάρτητες γυναίκες, στην Ελλάδα με την υποταγμένη κόρη και σύζυγο και στην αρχαία Ρώμη με τις πρώτες διαμαρτυρίες γυναικών. Στον Μεσαίωνα του χριστιανισμού έχουμε την άνθηση των γραμμάτων και οι γυναίκες ασχολούνται με περισσότερα επαγγέλματα, τον 16^ο και τον 17^ο αιώνα έχουμε εργάτριες, νοικοκυρές αλλά και κυνήγι μαγισσών ενώ τον 19^ο αιώνα εμφανίζονται οι γυναίκες συγγραφείς και ξεκινάνε οι αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών. Στον 20ό αιώνα έχουμε νέα επαγγέλματα, δικαίωμα ψήφου, ευκολότερο νοικοκυριό, εξελιγμένη μόδα και τελικά σήμερα έχουμε δράσεις για την καταπολέμηση ανισοτήτων και πολλά άλλα. Το βιβλίο τελειώνει με επιλεγμένες ιστορίες και μαρτυρίες για τη ζωή σε όλες τις ηπείρους από την Κίνα και την Ινδία, τον μουσουλμανικό κόσμο και την Αφρική ως τους Ίνκας και το Μεξικό. Μόδα, εκπαίδευση, αρχιτεκτονική, γεωργία, κοσμήματα, ενδυμασίες, τέχνη, ιστορία, κοινωνία, φεμινισμός, θρησκεία, ήθη και έθιμα, εφευρέσεις και ανακαλύψεις, όλα ξεδιπλώνονται σε μικρά και προσεκτικά σχεδιασμένα κεφάλαια με έναν πλούτο πληροφοριών.

Η εικονογράφηση της Joanna Czaplewska  είναι γεμάτη χρώματα και με μεγάλη προσοχή στην αποτύπωση των εκάστοτε εποχών είτε στα ρούχα είτε στην αρχιτεκτονική είτε στα πρόσωπα. Μικρές εικόνες που συνοδεύουν τα αντίστοιχη έκτασης μέρη των κεφαλαίων στήνουν με απλές γραμμές τον εκάστοτε μικρόκοσμο με αξιέπαινο ρεαλισμό και ιδιαίτερη τέχνη. Το μεγάλο μέγεθος του βιβλίου το κάνει απολαυστικό και χορταστικό, με τα κείμενα και τις εικόνες να αναπνέουν και να εξαπλώνονται σωστά σε κάθε σελίδα για καλύτερη μελέτη και κατανόηση.

Βιβλίο Ώρα να χτίσουμε
Τίτλος πρωτοτύπου ¡Manos a la obrat!
Συγγραφέας-Εικονογράφος Luisa Vera
Μεταφραστής Ιωάννα Καπετάνου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ντιέγκο και η Αΐντα κατασκευάζουν ένα μηχάνημα που θα τους ταξιδέψει στον χρόνο και χάρη σ’ αυτό θα γνωρίσουν όλα τα αρχιτεκτονικά ρεύματα της ιστορίας. Τι είναι ο αρχιτέκτονας, πώς κατασκευάζεται ένα κτήριο, τι πρέπει να προσέξει κανείς κατά το χτίσιμο, ποιες συνθήκες του περιβάλλοντος χώρου πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν, ποια νέα υλικά και ποιες τεχνικές έχουν αλλάξει την αρχιτεκτονική; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε αυτήν τη συναρπαστική ιστορία που απευθύνεται σε παιδιά από 6 ετών και πάνω.

Ξεκινάμε από την προϊστορία, όπου υπάρχουν σπηλιές, κρόμλεχ και ντολμέν, συνεχίζουμε με τις πυραμίδες της Αιγύπτου και το Σινικό Τείχος της Κίνας, τον Παρθενώνα και το Κολοσσαίο. Προχωράμε στην ισλαμική, ρομανική και γοτθική αρχιτεκτονική του Μεσαίωνα, στην Αναγέννηση και στο μπαρόκ και καταλήγουμε στην αρχιτεκτονική του σιδήρου και τη μοντέρνα αλλά και φουτουριστική αρχιτεκτονική. Μικρές παράγραφοι με ευκολοδιάβαστα κείμενα χωριστά από τις εικονογραφημένες σελίδες βοηθάνε τα παιδιά να κατανοήσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε εποχής και ρεύματος και να γνωρίσουν τα σημαντικότερα μνημεία που τα εκπροσωπούν. Το βιβλίο είναι μια υπέροχη σκληρόδετη έκδοση με αναδιπλούμενες σελίδες γεμάτες λεπτομέρειες και αστεία σχέδια. Τα παιδιά απολαμβάνουν τις ιστορίες μέσα στην ιστορία αλλά παίζουν κιόλας, μιας και υπάρχουν ασκήσεις παρατηρητικότητας, κουίζ και παιχνίδια σε κάθε ενότητα, κάνοντας τη μάθηση κυριολεκτικά παιχνίδι!

Η εικονογράφηση είναι της ίδιας της συγγραφέως και είναι ένα πραγματικό πανόραμα λεπτομερειών, αποτύπωσης και χρωμάτων. Παρά τις χιλιάδες αυτές λεπτομέρειες και τις μεγάλου μεγέθους σελίδες όπου χωράνε πολλές σκηνές-έκπληξη, τα παιδιά δύσκολα θα βαρεθούν ή θα αποπροσανατολιστούν από το κείμενο, μιας και η σκληρή δουλειά που έχει γίνει τα συνδέει απερίσπαστα. Εξαίσιες αποτυπώσεις, ενδιαφέροντα φόντα, κόμικ αισθητική, πολλά χρώματα, ρεαλιστική απεικόνιση εποχών και τόπων δημιουργούν ένα αξέχαστο ταξίδι στην ιστορία της αρχιτεκτονικής που το λάτρεψα.

The post «Η ιστορία των γυναικών», της Katarzyna Radziwill & «Ώρα να χτίσουμε», της Luisa Vera, εκδ. Μεταίχμιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Όλα λάθος
Συγγραφέας Κατερίνα Τσαμπά
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Νίκας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα κείμενα έχουν ποικιλία εκφραστικών μέσων, προσώπων αφήγησης (μέχρι και δεύτερο ενικό, που είναι αρκετά δύσκολο) και χαρακτήρων. Άντρες και γυναίκες κινούνται γύρω από το λάθος και είτε προσπαθούν να το διορθώσουν είτε να το εξαλείψουν είτε αφήνονται να παρασυρθούν από τις συνέπειές του. Λάθος επιλογές, δουλειές, πορεία ζωής, τρόποι σκέψης μεν αλλά κάποια διορθώνονται, κάποια βελτιώνονται, κάποια παραμένουν ίδια εις βάρος του ψυχισμού του εκάστοτε ήρωα. Απλές προτάσεις, ρεαλιστικές περιγραφές, ενδιαφέροντα ψυχογραφήματα ζωντανεύουν ιστορίες της διπλανής πόρτας. Σε μερικές έχουμε πλοκή με αρχή μέση και τέλος, σε άλλες τα γεγονότα περιγράφονται με λιτότητα, σε άλλες έχουμε παραβολικότητα και πειραματισμούς έκφρασης. Τα κείμενα εκτείνονται κυρίως σε μία με δύο σελίδες αλλά υπάρχουν και πιο εκτεταμένα ενώ άλλα αποτελούνται από μια παράγραφο ή είναι γραμμένα σε ποιητική μορφή. Κάποια είναι ρομαντικά, κάποια σκληρά, κάποια αισιόδοξα, κάποια εκκρεμή. Χωρισμένοι πατεράδες, επιμελητές σε εκδοτικό οίκο, άνεργοι, ψυχικά μόνοι, δάσκαλοι, νιόπαντροι και εργένηδες, κοινωνικοί και μοναχικοί, κακοποιητές και θύματα, παιδιά και μητέρες δημιουργούν μια ενδιαφέρουσα συλλογή διηγημάτων.

Ξεχώρισα τα εξής:

«Τα δύο σεμεδάκια»: Μια γλυκόπικρη ιστορία με ένα τέλος που χαρίζει προσμονή κι ελπίδα. Μια κοπέλα αρνείται τα συνοικέσια της μάνας της και μόνη της παρηγοριά η αγάπη της γιαγιάς της που είχε σηκώσει κι εκείνη ανάστημα στην αρρωστημένη κατάσταση που βίωνε η εγγονή της. «Ανείπωτα»: Μια τρυφερή και ρομαντική ιστορία, που τονίζει πως πάντα υπάρχει μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή για δυο διαζευγμένους ανθρώπους, αρκεί «Να μιλάνε ανοιχτά για όλα. Να μην αφήνουν τίποτα ανείπωτο».  «Εκείνη που…»: Ένα πολύ μικρό και ταυτόχρονα πολύ δυνατό κείμενο για μια γυναίκα που γέμισε ταμπέλες από τον κόσμο, τις σήκωνε στους ώμους της και τελικά «έμαθε ότι δε χρειαζόταν να αποδείξει τίποτα και σε κανέναν. Κι εκεί ήρθε η ελευθερία, η κατανόηση εαυτού, η αποδοχή του και η αγάπη προς αυτόν». «Η δύναμή της»: Μια ανατριχιαστική ιστορία κακοποίησης παιδιού και μια εκδίκηση που αφήνει στάχτες γύρω της. «Η κούκλα»: Ένα παιδί μπροστά σε βομβαρδισμένα σπίτια, με την παιδικότητά της να παλεύει με την απότομη ενηλικίωση που φέρνει ο πόλεμος. «Αυτός είμαι»: Ένας άντρας μεγαλώνει μόνος χωρίς να υποκύπτει σε κοινωνικές επιταγές και τελικά καταλαβαίνει ποιος είναι όταν αποφασίζει να κάνει ένα μοιραίο βήμα.

«Μαζί»: Μια γυναίκα έχει βυθιστεί στη μοναξιά, απορρίπτει εξόδους, απογοητευμένη από τις ως τότε επιλογές της. Οι ανθρώπινες σχέσεις για κείνη χαρακτηρίζονται από απορρίψεις ειδικά όταν επενδύει σε αυτές. Και τότε μπαίνει ο έρωτας στη ζωή της. Θα ακολουθήσει; «Όλα στη ζωή είναι μια στιγμή. Εκείνη τη στιγμή που αποφασίζεις να πορευτείς μόνος ή με κάποιον μαζί». «Χαρισμένος χρόνος»: Μια ενδιαφέρουσα ιστορία γεμάτη αφηγηματική πρωτοτυπία και όμορφες εικόνες. «Το τελευταίο μου πάρτι»: Μια συγκλονιστική ιστορία, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Οι γονείς τσακώνονται συνέχεια, όλο και πιο έντονα, ο πατέρας αρχίζει να υποχωρεί, να «εξαφανίζεται» κι η μάνα, αντί να ηρεμήσει, του επιτίθεται φραστικά όλο και περισσότερο, με αποτέλεσμα, στα πέμπτα γενέθλια του παιδιού τους, να συμβεί κάτι αναπάντεχο που με λύγισε.

«Όλα λάθος»; Όχι απαραίτητα. Μια καλογραμμένη συλλογή μικρών και μεγάλων ιστοριών που γράφτηκαν ξαφνικά, οργανωμένα και απρόοπτα, για διαγωνισμούς ή ασκήσεις σε μαθήματα δημιουργικής γραφής, ακόμη και από ψήγματα αναμνήσεων. Διηγήματα που αφορούν το τραύμα, την εσωτερική θεραπεία, την αυτοαγάπη, την αυτοπεποίθηση και άλλες σημαντικές έννοιες και ιδέες. Η τόλμη, η αυτοκτονία, η κακοποίηση, η λογοκρισία που βιώνουμε σήμερα στα βιβλία για λόγους πολιτικής ορθότητας, η κακοποίηση, η υποταγή, η μοναξιά, η αυτοπεποίθηση, η δύναμη, η υποταγή, η υποχώρηση, το έγκλημα, η άνοια, η γνώμη των άλλων, τα μυστικά που κρατάμε για τον εαυτό μας από φόβο της κοινωνίας, οι δεύτερες ευκαιρίες, όλα εδώ. Ποικιλία θεμάτων, αφηγηματικών επιλογών και πρωταγωνιστών, με ταξίδεψαν, μου σύστησαν ενδιαφέροντες χαρακτήρες και μου προκάλεσαν πολλά και αντιφατικά συναισθήματα.

The post «Όλα λάθος», της Κατερίνας Τσαμπά, εκδ. Νίκας appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Με τη φωνή της
 Τίτλος πρωτοτύπου She speaks: the women of greek myths in their own words
Συγγραφέας Honor Cargill-Martin
Εικονογράφος Camelia Pham
Μεταφραστής Άγγελος Αγγελίδης
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι ελληνικοί μύθοι είναι από τις σπουδαιότερες ιστορίες που έχουν ειπωθεί ποτέ και διαθέτουν συναρπαστικά συστατικά: μαγεία, μάχες, έρωτες, απάτες! Είναι ιστορίες που περνάνε από γενιά σε γενιά μέσα από την ποίηση, το τραγούδι και την τέχνη, βοήθησαν τους Έλληνες να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους και διασώθηκαν σε πολλές παραλλαγές, με την καθεμιά από αυτές να αντικατοπτρίζει τις πεποιθήσεις εκείνου που την αφηγήθηκε ή την κατέγραψε και τα ενδιαφέροντα της κοινωνίας στην οποία αυτός απευθυνόταν. Οι μύθοι που επέλεξε η Honor Cargill-Martin φέρνουν στο προσκήνιο τις γυναίκες, μιας και επί πολλά χρόνια οι μύθοι διασώζονται από την οπτική γωνία των αντρών, εξ ου και εκείνες έχουν υποστηρικτικό ρόλο στις αφηγήσεις. Ήρθε λοιπόν η στιγμή αυτές οι γυναίκες να αποκτήσουν φωνή και να πει η κάθε μία τη δική της πλευρά των γεγονότων. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση φωτίζει τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής τους ενώ ολόκληρη η ιστορία τους παρατίθεται σε σύντομες παραγράφους στο τέλος του βιβλίου.

Μικρά καλογραμμένα διηγήματα δοσμένα με συναρπαστικό τρόπο, με προσεγμένες λεπτομέρειες και διεισδυτικότητα στους χαρακτήρες ζωντανεύουν ένα σύμπαν γεμάτο εκπλήξεις και ολοζώντανους χαρακτήρες. Η συγγραφέας δεν έδωσε απλώς φωνή σε αυτές τις γυναίκες για να τονίσει τη σημασία και την αξία του φύλου τους στον κόσμο, καταφεύγοντας σε στεγνές κραυγές κατά της ανδροκρατίας αλλά έστησε ένα ολόκληρο, άψογα μελετημένο, συμπάν, γεμάτο συναρπαστικές λεπτομέρειες στις περιγραφές, ολοκληρωμένους χαρακτήρες και κλιμακούμενη πλοκή που αντικατοπτρίζει μέσα από τα γεγονότα τη δεινή θέση της γυναίκας κατά την αρχαιότητα (και δυστυχώς μέχρι σήμερα). Μπορεί να ξέρουμε το τέλος του κάθε μύθου, η οπτική γωνία της εκάστοτε ηρωίδας όμως μας βάζει σταδιακά στην εποχή και στον τόπο, μας συστήνει τις εκάστοτε κοινωνικές και όχι μόνο συνθήκες κι έτσι ζωντανεύουν με παραστατικότητα και ενάργεια όλη η καθημερινή ζωή, η κουλτούρα και ο τρόπος σκέψης της αρχαίας Ελλάδας. Σε αυτό συμβάλλουν οι λιτοί και σύντομοι διάλογοι και οι ενδιαφέρουσες περιγραφές των θεών και των ηρώων, για τους οποίους τόσα έχουμε ήδη διαβάσει αλλά σε αυτό το βιβλίο πάντα βρίσκουμε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον ή μια διαφορετική λεπτομέρεια. Για παράδειγμα, μου άρεσε ο τρόπος που αποδίδεται η μεταφορά από τον Όλυμπο στον κόσμο των θνητών, το πώς εμφανίστηκε ο Ποσειδώνας στη Μέδουσα, οι περιγραφές των τόπων της κάθε ιστορίας που αποτυπώνουν όλη τη φαντασιακή γεωγραφία της εποχής των μύθων κ. π. ά. Αυτή ακριβώς η προσοχή στη λεπτομέρεια που με μάγεψε, με έκανε να αντιδράσω όταν διάβασα ότι οι Γοργόνες έτρωγαν για πρωινό «κέικ» με μέλι (σε δύο διαφορετικά κεφάλαια μάλιστα) ή όταν χρησιμοποιήθηκε η τουρκική λέξη «τσουβάλι», αυτές οι λεπτομέρειες όμως δε μου χάλασαν την άψογη συνολική εικόνα που έχω για το βιβλίο.

Γυναίκες της ελληνικής μυθολογίας με καλωσόρισαν στον κόσμο τους και μου έδειξαν τη μειονεκτική τους θέση σε αυτόν και πώς προσπάθησαν να τη βελτιώσουν ή να αντιδράσουν, συχνά με άσχημο και επαναστατικό τρόπο, ώστε να κυνηγήσουν τα όνειρα και τις προσωπικές τους φιλοδοξίες. Η Πανδώρα, η πρώτη γυναίκα στον κόσμο, γοητεύεται από το σύμπαν όπου τη δημιούργησαν οι θεοί και φυσικά δεν μπορεί ν’ αντισταθεί στην επίκτητη γυναικεία περιέργεια, εξ ου και ανοίγει το πιθάρι με τα δεινά του κόσμου. Αυτό το γνώρισμα εκμεταλλεύεται και ο Ιππομένης στην ιστορία της Αταλάντης, της δυνατότερης γυναίκας της εποχής της, που αποφάσισε να παντρευτεί μόνο αυτόν που θα την κερδίσει στο τρέξιμο. Η αδέσμευτη και ελεύθερη κυνηγός όχι μόνο ερωτεύτηκε αλλά δέχτηκε με χαρά την ήττα της από το έξυπνο σχέδιο του γοητευτικού άντρα. Ως προς την Πανδώρα, επειδή ακριβώς η γραφή και τα πραγματολογικά στοιχεία ξεδιπλώνουν άψογα τον χαρακτήρα της εκάστοτε ηρωίδας και την εποχή στην οποία έζησε, θα ήθελα να υπάρχει και μια αναφορά στο τι έκανε όταν άνοιξε το πιθάρι και ξαμολήθηκαν τα κακά στον κόσμο. Η ιστορία τελειώνει όταν ανακαλύπτει την ελπίδα κι έτσι δε μαθαίνουμε αν και κατά πόσο την άλλαξε αυτό το λάθος, τι έκανε στη συνέχεια, αν μετάνιωσε, στοιχεία δηλαδή που θα ταίριαζαν με την τρόπο που ξεδιπλώνεται η ζωή των άλλων γυναικών και που απολαμβάνουμε σε επιμύθια άλλων ιστοριών του βιβλίου. Αυτό το απότομο τέλος το συναντάμε και στην ιστορία της Πενθεσίλειας, όπου το κεφάλαιο κλείνει ξαφνικά λίγο πριν μπουν στη μάχη της Τροίας οι Αμαζόνες, μόνο που εδώ έχουμε ένα έξυπνο cliffhanger που ωθεί τον αναγνώστη να αναζητήσει περισσότερα στοιχεία και να μάθει τι συμβαίνει.

Με σασπένς και ρεαλισμό μαθαίνουμε και για τις άλλες γυναίκες, για τη Μέδουσα και πώς μεταμορφώθηκε σε τέρας, για τη Μήδεια και για τις μαγικές τελετές στη θεά Εκάτη και για την Κίρκη, τη μάγισσα-βασίλισσα που μεταμόρφωσε τους άντρες του Οδυσσέα σε γουρούνια. Μου άρεσε πολύ η ιστορία της Αριάδνης, που είναι από την αρχή αυστηρή απέναντι στους γονείς της: «Η οικογένειά μου, αν και βασιλική, έχει μπόλικα μυστικά. Υποθέτω πως όλες οι οικογένειες έχουν αλλά η δική μας είναι μεγαλύτερη και πιο τερατώδης απ’ τις άλλες». Αυτός ο θυμός αιτιολογεί τη βοήθεια προς τον Θησέα, μιας και η Αριάδνη νιώθει ντροπή για τον πατέρα της που ξεγέλασε τον Ποσειδώνα κι εκείνος τους τιμώρησε δικαίως με τον Μινώταυρο κι είναι έξαλλη όταν ανακαλύπτει πως ο Μίνωας ταΐζει αυτό το τέρας με ανθρώπους. Κατ’ εμέ η πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα είναι αυτή της Ελένης, μιας γυναίκας που έχει κουραστεί από τον μύθο της και θέλει να την αγαπήσει κάποιος με μια αγάπη που εκείνη θα διαλέξει, με μια αγάπη για την οποία είναι ικανή ν’ αφήσει να ξεκινήσει και πόλεμος. Είναι ένας χαρακτήρας που εξοργίζεται στην επιθυμία των επίδοξων μνηστήρων που τη θέλουν «σιωπηλή» και την οποία κανείς δε ρώτησε αν θέλει να παντρευτεί και ειδικά τον Μενέλαο που της επέλεξαν. Εδώ έχουμε ένα αποφασιστικό φινάλε: η Ελένη φοβάται πως ο Μενέλαος θα έρθει να την πάρει από την Τροία με στρατό και στόλο «αλλά αυτό είναι κάτι που βρίσκεται πλέον στα χέρια των θεών» και στο κάτω κάτω: «….αν πρόκειται να παλέψουν οι άντρες για μένα, ας μπορώ τουλάχιστον να επιλέξω με ποια πλευρά θα είμαι εγώ»!

«Με τη φωνή» τους παρουσιάζονται οκτώ γυναίκες της ελληνικής μυθολογίας και μας δείχνουν την άλλη πλευρά των μύθων, μέσα από τους οποίους αποτυπώνεται με ενάργεια και σαφήνεια η υποδεέστερη θέση της γυναίκας στην αρχαιοελληνική κοινωνία. Συναρπαστικές μικρές ιστορίες, με ανατροπές και παραστατικότητα, μας συστήνουν γυναίκες επαναστάτριες, ατίθασες, που αγωνίζονται να υπερασπιστούν και να προασπιστούν τη θέση τους σ’ έναν ανδροκρατούμενο κόσμο. Το κείμενο συνοδεύεται από την εικονογράφηση της Camelia Pham, η οποία εμπνεύστηκε από την αρχαία ελληνική τέχνη, μιας και τα κείμενα δε δίνουν πολλές πληροφορίες για την εμφάνιση των ηρώων, και αποτυπώνει με σαφήνεια και ρεαλισμό το πνεύμα που χαρακτηρίζει τις γυναίκες του βιβλίου. Ένα διαφορετικό και απολαυστικό ταξίδι στην αρχαία ελληνική μυθολογία.

The post «Με τη φωνή της», της Honor Cargill-Martin, εκδ. Μεταίχμιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Το υπόγειο στην οδό Ήρας 12 
Συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Πασχαλία Τραυλού έγραψε ένα συγκλονιστικό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα για την αυτοδιάθεση της γυναίκας και για τις σκληρές, απάνθρωπες συνθήκες που αυτή βιώνει ακόμη και σήμερα, στην προοδευτική υποτίθεται κοινωνία μας. Με αφορμή τις παράνομες δουλειές και τον απάνθρωπο χαρακτήρα του παπα-Δρόσου, τη μοίρα που περιμένει την κόρη του, Ανθή, να ακολουθήσει την πορεία των γυναικών του χωριού (γάμος, παιδιά, νοικοκυριό και άφθονο ξύλο), τα ανομολόγητα μυστικά της ηγουμένης Ζαμπίας, τον πολύτιμο ρόλο του γιατρού Μόραλη και τον προοδευτικό δάσκαλο Στρατή Κλωναρίδη ξεδιπλώνεται ένα μυθιστόρημα-ποταμός γεμάτο μυστικά, απάτες, βία, κινδύνους και ιστορικά στοιχεία γύρω από τις αμβλώσεις, το γυναικείο κίνημα και όχι μόνο. Σε πάνω από 500 σελίδες ξετυλίγεται μια ιστορία με καλούς και κακούς χαρακτήρες, με στερεότυπα που διαιωνίζονται και ελάχιστοι άνθρωποι καταφέρνουν να τα σπάσουν, με σκληρές σκηνές, με αναπάντεχες εκπλήξεις και με λιτούς διαλόγους. Καλολογικά στοιχεία βρίσκουν χώρο να τρυπώσουν στο κείμενο σε μια δύσκολη προσπάθεια να ομορφύνουν τα όσα διαδραματίζονται ενώ οι εξελίξεις είναι ραγδαίες από κεφάλαιο σε κεφάλαιο.

Όλα ξεκινάνε τη δεκαετία του 1950 στον Παράδεισο, ένα χωριό της βόρειας Ελλάδας κάπου μεταξύ Θράκης και Μακεδονίας: «Τόπος μικρός, συφοριασμένος και κακορίζικος, με ανθρώπους που ήθελαν τις γυναίκες υποταγμένες στις εντολές της φαμίλιας τους. Οι πατεράδες και τα αδέρφια τους ήταν τα αφεντικά που όριζαν τις ψυχές και τα κορμιά τους και καμία δεν τολμούσε να σηκώσει ανάστημα. Τις λογόδιναν πάνω στην κολτσίνα ή την πρέφα δίχως να πάρουν τη γνώμη τους, τις παζάρευαν  σαν να ήταν εμπόρευμα παινεύοντας την ομορφιά, τη νοικοκυροσύνη και την προίκα τους και τις έδερναν αν τολμούσαν να ερωτευτούν, να αντιμιλήσουν ή να γυρέψουν να μάθουν γράμματα. Αποκούμπι τους το δάκρυ, η προσευχή και το όνειρο, το λουφαγμένο στα μάτια τους όταν έπλεναν, μαγείρευαν ή κεντούσαν ώσπου η ψυχή να κουραστεί και να αφεθεί στη μοίρα της» (σελ. 7). Άντρες «Τάχα θρήσκοι και συνάμα θεριακλήδες, μετρώντας το αντριλίκι τους με τις φορές που γονιμοποιούσαν το κορμί της γυναίκας τους, έπειτα από τα οργώματα, τα σκαλίσματα, τα ραντίσματα, τις βοσκές, τα αρμέγματα, τα κυνήγια και τα μεθύσια, ήθελα να εκτονώνουν δίχως έγνοια τη φούντωσή τους…» (σελ. 76), ένα σύνολο «…μουλαρωμένοι χωριάτες που ρούπι δεν ήθελαν να κάνουν απ’ όσα πίστευαν» (σελ. 206). Και οι γυναίκες; «…η δύσμοιρη νύφη, που, ως πιο νέα και πιο ανθεκτική, έπαιρνε τη σκυτάλη της σκλαβιάς και η πεθερά έβγαζε το άχτι της πάνω της, μαθαίνοντάς τη να είναι μια φρόνιμη και πειθήνια δούλα στον άντρα αφέντη και τους γονιούς του» (σελ. 77). «…η ισόβια αγωνία τους και το αδιάκοπο τρέξιμο για να τα βγάλουν πέρα με χωράφια, σπίτι, παιδιά, πεθερικά και άντρα, παράλληλα με το αλύπητο ξύλο…» (σελ. 77).

Σε αυτόν τον τόπο πρυτανεύουν το ξύλο, η βία, η υποταγή, η υπακοή, με το ξυλοφόρτωμα μέχρι λιποθυμίας να θεωρείται απλώς ένα καβγαδάκι που γίνεται κάπου κάπου! Τον Παράδεισο εξουσιάζει ο παπα-Δρόσος, που λύνει και δένει περισσότερο από τον πρόεδρο του χωριού, μια μαριονέτα στα χέρια του ιερέα «για να μην τον ζαλίζει με κατάρες, αφορισμούς και τα ρέστα». Ταυτόχρονα, κοντά στο χωριό, στην πιο απόμακρη αετοράχη του Παγγαίου, υψώνεται το μοναστήρι της Αγίας Λεχούσας, με ηγουμένη τη Ζαμπία, αδελφή του παπα-Δρόσου, το οποίο ο πατέρας τους, ο παπα-Διονύσης, ίδρυσε και έκανε γνωστό με πλάγιους και ύποπτους τρόπους («εργολαβία τα ιερατικά αξιώματα στο σόι τους»). Ολόκληρη επιχείρηση το μοναστήρι της Αγίας Λεχούσας, την οποία επικαλούνταν όλες οι ετοιμόγεννες και αντίστοιχα χρύσωναν με τάματα οι κάτοικοι του χωριού. Κανείς δεν έψαξε για την Αγία Λεχούσα όμως, κανείς δεν τόλμησε να μιλήσει για το τι γίνονταν τα τάματα αυτά και για τους πραγματικούς λόγους που έπαιρνε νεαρές κοπέλες για καλόγριες η μονή. Μόνο κάπου κάπου άφηνε υπονοούμενα ο παπα-Ζαφείρης απ’ το διπλανό χωριό της Νικήσιανης, κι αυτά μόνο στις κουβέντες του με τον καινούργιο δάσκαλο Στρατή Κλωναρίδη!

Η Ζαμπία, πρώην Ελένη, βρέθηκε, μετά τον θάνατο του πατέρα της, μαραζωμένη και εξαντλημένη από τις βαριές δουλειές που την έβαζε να κάνει η μάνα της, μια χοντροκομμένη χριστιανή που ξέσπασε όλα τα απωθημένα από τον συζυγικό βίο στα παιδιά της. Είναι από τους πιο ενδιαφέροντες χαρακτήρες του μυθιστορήματος, μιας και βαδίζει στα χρώματα του γκρίζου, δείχνοντας αυστηρή και υπάκουη, απαραίτητο συμπλήρωμα στις δουλειές του παπα-Δρόσου, να όμως που η ψυχή της δε λερώθηκε, μόνο μαύρισε λίγο εκεί στα ξέφτια γιατί η ηγουμένη κάνει τα πάντα για να προστατεύει και να προσέχει την ανιψιά της, την Ανθή, με τον αδερφό της να σκοτώνονται συχνά για κείνη αλλά και μια αμοιβαία συμφωνία να τους κρατά στις γωνίες τους. Με σκουριασμένες και απαράδεκτες ιδέες αλλά με πιο ανοιχτό μυαλό ως προς την ανιψιά της λόγω της τρομοκρατίας που βιώνει στο σπιτικό της, εξ ου και την έχει από κοντά και την υποστηρίζει. Ο παπα-Δρόσος είναι αυστηρός, απόμακρος, απόλυτος, δεν αφουγκράστηκε ποτέ την καρδιά του παιδιού του κι έτσι βρήκε ευκαιρία ο διάβολος κι έβαλε την ουρά του για να ταράξει τη γαλήνη του χωριού, όπως κάνει σε κάθε Παράδεισο! Θανάσιμος εχθρός του παπά από τότε που κατέδωσε τον πατέρα του στους ταγματασφαλίτες, με τους οποίους τα είχε κάνει πλακάκια στον εμφύλιο, είναι ο γεωπόνος Νώντας Σιδέρης, δηλωμένος κομμουνιστής, παρορμητικός και αψίκορος, με γυάλινο μάτι αλλά όμορφος. Επίσης, στο σπιτικό της Ανθής δουλεύουν οι ψυχοκόρες Βγενιώ και Θεανώ, με τη μία να συντρέχει και να υποστηρίζει την κυρά της, την Ανθή, και την άλλη, φίδι κολοβό, να μη χάνει ευκαιρία να κάνει την καλή στον ιερέα για να ξεφύγει από τη μαύρη της μοίρα κολακεύοντάς τον και καρφώνοντάς του ό,τι αφορά την κόρη του.

Μα πόσους και πόσο ενδιαφέροντες χαρακτήρες περιέχει αυτό το μυθιστόρημα! Άλλος ένας μίσχος που αγωνίζεται για το φως είναι η πόρνη Λούλα, με τραγικό και δύσκολο παρελθόν, έχει αυτοπεποίθηση, ξέρει τι κάνει, εκμεταλλεύεται το σώμα της εν γνώσει της, η ψυχή της όμως παραμένει σαν παιδιού. Και μέσα σε αυτόν τον φαύλο κύκλο βίας, παρανομίας και κακοποίησης παρακολουθούμε τους αγώνες του δασκάλου από το διπλανό χωριό να αποτινάξει από τα μυαλά των χωριανών τις προκαταλήψεις και τις δεισιδαιμονίες, να ανοίξει τα μυαλά των κοριτσιών, να διδάξει σωστά  τα μαθήματά του, να βοηθάει στην πράξη τους ανήμπορους χωρίς ανταμοιβή, εξ ου και μαθαίνει γράμματα στη Λούλα κι ας τον κατηγορούν πως την επισκέπτεται για το ακατανόμαστο! Πράος, βοηθητικός αλλά και αυστηρός με την ξεροκεφαλιά, αδιάφορος για όσα του σούρνουν πίσω από την πλάτη του, στο πλάι του πάντως βρίσκεται παραδόξως ο παπα-Δρόσος που χρησιμοποιεί τις άκρες του στην Αρχιεπισκοπή για να μην τον απομακρύνει το Υπουργείο μετά τις σωρείες αναφορών και καταγγελιών. «Η συμπόνια και η καλοσύνη λουστράριζαν το κοίταγμά του και το έκαναν να μοιάζει ουράνιο» (σελ. 245). Κι όταν η ιστορία αρχίζει να διαδραματίζεται στην Αθήνα, βρίσκουμε τον γιατρό Αλέξανδρο Μόραλη, ένα υπόδειγμα επιστήμονα και άντρα που δε διστάζει να αντιπαρατεθεί με τους νόμους της εποχής του, να σταθεί στο πλάι των κατατρεγμένων γυναικών και να κρύβει μια χρυσή καρδιά πίσω από το αυστηρό, επαγγελματικό του προσωπείο στο ιατρείο του και στις παραδόσεις της Σχολής. Πώς θα σπάσει άραγε αυτό το προσωπείο από μια γυναίκα, όταν απαιτεί από αυτήν ήθος, ωριμότητα και αξιοπρέπεια, να σιγουρευτεί πως θέλει να αφοσιωθεί σε μια επιστήμη που θα τη δεσμεύει για πάντα, απομακρύνοντάς την από οικογένεια, παιδιά, έρωτες;

Την άνοιξη του 1955 λοιπόν η Ανθή, η κόρη του παπα-Δρόσου, το έσκασε από το χωριό και από τη σκληρή ζωή των γυναικών: «Έτσι απλά γίνονται οι επαναστάσεις και αλλάζει ρότα ο κόσμος» (σελ. 8). Η Ανθή που διέφερε, που δεν την καταλάβαιναν, που είχε όνειρα αταίριαστα στη μοίρα των γυναικών του Παράδεισου με μια της κίνηση πυροδοτεί εξελίξεις που δεν ξέρεις πού θα οδηγήσουν στη συνέχεια. Στο χέρι της κρατούσε το τεφτέρι της Παγώνας, «εγχειρίδιο διαχείρισης της γυναικείας απόγνωσης», κάτι παραπάνω από θησαυρός μαγείας και μαντζουνιών! Βρήκα έξυπνη και αληθινή τη σκέψη της Ανθής να απευθυνθεί στο πρόσωπο που διάλεξε για βοήθεια και συμπαράσταση στα σχέδιά της, δημιουργώντας έτσι μια συγκινητική φιλία και ταυτόχρονα μια απρόσμενη εξέλιξη. Οι συνθήκες που οδήγησαν την Ανθή σε αυτήν την απόφαση, το σχέδιό της να δραπετεύσει, η απρόσμενη βοήθεια που δέχτηκε και πολλά άλλα συγκροτούν μια καλοσχεδιασμένη πλοκή γεμάτη ανατροπές, εμπόδια, ελπίδα αλλά και σκότος, προδοσίες, μυστικά και φυσικά, πάντα, βία. Η συγγραφέας περνάει χιλιάδες μηνύματα μέσα από τις γραμμές, μου χάρισε αξέχαστες αναγνωστικές στιγμές, πολλούς προβληματισμούς πάνω στα ανθρώπινα γενικότερα και της γυναίκας ειδικότερα δικαιώματα. Με κοφτερή πένα καταγράφονται τα γνωρίσματα της κακοποίησης (σκοτεινιασμένο βλέμμα, αφηρημάδες, σιωπή, σβησμένα γέλια, τρίψιμο με σφουγγάρι να φύγει η αίσθηση της βρωμιάς κ. ά.) αλλά το χειρότερο είναι που: «…οι αισθήσεις έχουν αμείλικτη μνήμη και αρνούνται σθεναρά να ξεχάσουν» (σελ. 69), οδηγώντας στην αυτοτιμωρία, στην αίσθηση πως φταίει το θύμα κι όχι ο θύτης: «Ένιωθε την ψυχή της μπουκωμένη τύψεις σαν ξέχειλο αμπάρι» (σελ. 70).

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα και σκληρή ιστορία, που γεννήθηκε από την ανάγκη να προστατευτούν οι γυναίκες από τις συνέπειες της αντροκρατίας και της πατριαρχίας, μιας και το τελευταίο διάστημα έχει αυξηθεί υπερβολικά ο αριθμός των γυναικοκτονιών και να χρησιμεύσει ως μέτρο προστασίας τους, ως λιμάνι και καταφύγιό τους, με πρότυπο μια γυναίκα σαν κι αυτές, που έζησε την κόλαση αλλά κατάφερε να ξεφύγει. Σκληρές σκηνές, γυναίκες-θύματα, γυναίκες-σκιές που ψάχνουν αυτήν τη θρυαλλίδα που θα αλλάξει το ριζικό τους και θα κατατροπώσει την πατριαρχία στη σκιά της οποίας μεγαλώνουν με πόνο, βάσανα, στερήσεις. Μικρά πρωθύστερα, καλογραμμένοι διάλογοι, αφήγηση που κυλάει σα νερό γεμάτη μεταφορές και παρομοιώσεις, ρεαλισμός και ανατροπές είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος. Ανατρίχιασα με τις προσπάθειες μιας γυναίκας με ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη να ρίξει το παιδί της με φαρμάκια και κόλπα ενώ ταυτόχρονα του μιλούσε ζητώντας του συγχώρεση και εξηγώντας του τους λόγους που το έκανε! Από την άλλη θύμωνα με τα πρακτικά προβλήματα που δημιουργούνταν από τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και με τα αληθοφανέστατα επιχειρήματα που δεν υποστήριζαν άλλα παιδιά (η φτώχεια, τα προβλήματα υγείας κλπ.) αλλά ο παπα-Δρόσος να επιμένει στις κατάρες και στα αναθέματα για όποιον συζητά για εκτρώσεις ή ακόμη και προφυλάξεις, θεωρώντας την υπακοή στον άντρα και στο θέλημα του Θεού αρετή! Η αποχή, η συζήτηση, ακόμη και η έκτρωση απαγορεύονταν δια ροπάλου ή μάλλον άνευ μετανοιών και Θείας Κοινωνίας! Δεν είναι στόχος όμως του βιβλίου η Εκκλησία, απλώς έτυχε ως κεντρικός ήρωας και κινητήριος μοχλός των εξελίξεων να είναι ο παπα-Δρόσος λόγω της θέσης ισχύος του που βοηθάει πολύ συγγραφικά. Το παράλογο ενάντια στη λογική, η αντρική επιθυμία ενάντια στη γυναικεία, αυτά είναι τα δίπολα που παλεύουν λυσσαλέα σε όλο το μυθιστόρημα!

Τα πάντα για τους αγώνες της γυναίκας σε προσωπικό και σε συλλογικό επίπεδο περνάνε από αυτό το μυθιστόρημα. Η έκτρωση από ηθικής, θρησκευτικής, κοινωνικής και ιατρικής πλευράς, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, η ανάγκη να γίνει σεβαστή η επιθυμία της γυναίκας στον ερωτικό και στον οικογενειακό τομέα, το δικαίωμά της στη μόρφωση, η ανάγκη να θεωρείται ισότιμο μέλος της κοινωνίας, να γίνει αποδεκτή στον επαγγελματικό τομέα, να γίνει σεβαστή η αξία της και να αναδειχθούν τα ταλέντα της και τα προσόντα της, να καταξιωθεί στον χώρο εργασίας της κλπ. Η συγγραφέας είναι ξεκάθαρη: «Την ελευθερία του γυρεύει ο άνθρωπος σε όλη του τη ζωή. Μόνο που οι γυναίκες δεν ξέρατε καν τι σήμαινε η λέξη. Δεν προφταίνατε να την ψάξετε. Σας έπεισαν πως είναι ντροπή να την αποζητά η καρδιά σας. Την καταχώνιαζαν σε απίστευτες κρυψώνες για να μην τη βρείτε ποτέ. Μέσα στα γράμματα που δεν ξέρατε, κάτω από τις στοίβες με τα άπλυτα και τα ασιδέρωτα ρούχα του αφέντη, κάτω από τα κλάματα των παιδιών που γεννούσατε» (σελ. 372). «Το υπόγειο στην οδό Ήρας 12» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό, γεμάτο ιδέες, αλήθειες και ανατροπές μυθιστόρημα που χαρίζει απλόχερα σφαιρική γνώση και καταρρίπτει μυθεύματα και δόγματα που απλώς αυξάνουν τον τρόμο και συσκοτίζουν την αλήθεια και την αυτοδιάθεση. Είναι γεμάτο «Οδηγίες διάσωσης… τρόπους για να προστατευτούν οι γυναίκες, όσο γινόταν, την ψυχή και το σώμα τους, σ’ έναν κόσμο φτιαγμένο από άντρες για άντρες που ήθελαν να έχουν τα θηλυκά μαριονέτες στα αδίστακτα χέρια τους» (σελ. 84). Άλλωστε: «Ανίκητη η δύναμη της συνήθειας και αναπόφευκτη η υποταγή του ανθρώπου στην εξουσία που του ασκούν οι φόβοι του. Όπως είναι αναπόδραστη και η σκλαβιά του στον φόβο κάθε εξουσίας» (σελ. 225). Και: «Μόνο τολμώντας να αντιδράσεις μπορείς να λιάσεις τα φτερά σου στο φως της ελπίδας» (σελ. 8).

The post «Το υπόγειο στην οδό Ήρας 12», της Πασχαλίας Τραυλού, εκδ. Διόπτρα appeared first on Πανος Τουρλης.