Βιβλίο Σημαίες
Τίτλος πρωτοτύπου Flags
Συγγραφείς Jonathan Litton / Laura Knowles
Εικονογράφος Natalia Rojas Castro
Μεταφραστής Ειρήνη Παϊδούση
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο

Οι Jonathan Litton και Laura Knowles μας εισάγουν στον κόσμο των εθνικών σημαιών, μιας και η κάθε χώρα μπορεί να έχει και άλλου είδους, όπως ναυτικές και στρατιωτικές, τοπικές κλπ. Οι εθνικές σημαίες λοιπόν αντιπροσωπεύουν την ιστορία, τις φιλοδοξίες, τα τοπία και τον πολιτισμό των εθνών. Άλλες υπάρχουν εδώ και αιώνες, άλλες είναι πρόσφατες, άλλες είναι απλές και άλλες έχουν απίστευτες λεπτομέρειες. Το βιβλίο ξεκινάει με έναν κατατοπιστικό πρόλογο για τα γενικά χαρακτηριστικά, την ιστορία και την ανατομία μιας σημαίας. Τι ρόλο έπαιξε σε ιστορικές περιόδους, πώς ήταν ο κόσμος πριν από αυτήν, πώς ξεχώριζαν οι λαοί, πώς μετέβη η ανθρωπότητα από το κοντάρι στο ύφασμα και στο μετάξι, από τα ξεχωριστά σύμβολα των ισχυρών οικογενειών του Μεσαίωνα στην απαραίτητη ένδειξη της ταυτότητας; Επίσης, τι ρόλο παίζει ο ιστός και τι τοποθετείται προσίστια και αφίστια, τι είναι το φόντο ή έδαφος και το επίθεμα, ποια είναι τα βασικά σχέδια (εντυπωσιάστηκα με το σιρίτι και τη διχάλα), πώς χρησιμοποιούνται τα φύλλα σχεδίασης για μια σημαία, ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες αναλογίες, ποια είναι η πιο μακρόστενη εθνική σημαία;

Στη συνέχεια ταξιδεύουμε χωριστά και ευδιάκριτα σε κάθε ήπειρο, με μια πληθώρα συναρπαστικών πληροφοριών. Η ύλη του κάθε κεφαλαίου είναι χωρισμένη σε μικρές παραγράφους που είναι γραμμένες απλά και κατανοητά και με μια δομή που μας περνάει από το γενικό (χώρα) στο ειδικό (κρατίδια, πόλεις, περιοχές κλπ.), με αποτέλεσμα να συμπληρώνεται κομμάτι κομμάτι το ιστορικό των εκάστοτε σημαιών και ταυτόχρονα να καταγράφονται η ιστορία και οι διάφορες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές τους. Τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν ό,τι θέλουν, με όποια σειρά θέλουν ενώ το χρήσιμο και απαραίτητο ευρετήριο στο τέλος μας δείχνει σε ποιες σελίδες αναφέρεται η χώρα για την οποία θέλουμε να ψάξουμε. Σημαντική βοήθεια παρέχει και το γλωσσάρι που παραθέτει σε αλφαβητική σειρά σημαντικούς ορισμούς του βιβλίου και τους επεξηγεί όπως πάντα συνοπτικά και εύληπτα.

Η Ευρώπη έχει πολλές απλές σημαίες, γιατί προέρχονται από τον καιρό των μαχών, οπότε ήταν απαραίτητο να αναγνωρίζει κανείς από μακριά τον φίλο και τον εχθρό. Επίσης, επειδή υπάρχουν κυρίως χριστιανικές ρίζες, έχουμε πολλούς σταυρούς. Γιατί μοιάζουν οι σημαίες της Ολλανδίας και της Ρωσίας; Τι είναι το τρισκέλιον της Νήσου Μαν; Πώς θα φαινόταν η βρετανική σημαία αν ήταν από πάνω ο σταυρός του Αγίου Ανδρέα και όχι του Αγίου Γεωργίου που επικράτησε; Ποια είναι η παλαιότερη εθνική σημαία; Ποια είναι η μικρότερη ανεξάρτητη χώρα του κόσμου; Γιατί το μοβ είναι το πιο σπάνιο χρώμα και σε πόσες σημαίες εντοπίζεται; Σε αυτήν την ενότητα, μπερδεύτηκα με τις σημαίες των βόρειων χωρών (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία, Δανία, νήσοι Φερόες), για να μην αναφερθώ στην Ολλανδία και το Λουξεμβούργο ή στη Γερμανία και στο Βέλγιο ενώ μου άρεσε που η Ελλάδα έχει τη σημαία με τις περισσότερες λωρίδες στην Ευρώπη.

Από την άλλη, οι εθνικές σημαίες της Ασίας ποικίλλουν όσο και οι λαοί της κι έχουν άφθονους θρησκευτικούς συμβολισμούς, άλλωστε είναι μια ήπειρος όπου γεννήθηκαν έντεκα σημαντικές θρησκείες. Ποια θεωρείται η πιο περίπλοκη σημαία στον κόσμο; Ποια είναι η μοναδική εθνική σημαία με ομπρέλα; Τι συμβολίζουν οι πέντε ακτίνες του αστεριού του Βιετνάμ; Πώς συνδέονται το ροδάνι και το ντάρμα τσάκρα με τη σημαία της Ινδίας; Πού βρίσκεται ο ψηλότερος ιστός του κόσμου; Ποια χώρα απαγορεύει την απεικόνιση της σημαίας σε άλλα αντικείμενα; Τι σημαίνουν τα διακοσμητικά ισλαμικά κείμενα στις σημαίες του Ιράκ και της Σαουδικής Αραβίας; Ποια είναι η μοναδική χώρα της οποίας η σημαία δεν είναι ούτε παραλληλόγραμμη ούτε τετράγωνη; Σε τι διαφέρει το ντρουκ από τους δράκους της Δύσης; Με εντυπωσίασε πάντως που η Κίνα απαγορεύει τις τοπικές σημαίες, με εξαίρεση όμως το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο.

Στην Αμερική, μια ήπειρο που διαμορφώθηκε από την Ισπανία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, θα συναντήσουμε μεγάλη ποικιλία σημαιών, με πολλούς συμβολισμούς από τους ιθαγενείς. Ποια είναι η μοναδική σημαία με την απεικόνιση γράμματος; Πόσες φορές έχει βρεθεί η σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στη σελήνη; Ποια χώρα έχει δύο επίσημες εθνικές σημαίες και πόσο διαφέρουν μεταξύ τους; Πώς συνδέεται η Καραϊβική με την Αφρική; Σε ποιες σημαίες βρίσκεις ανθρώπους; Απ’ την άλλη, η Αφρική φιλοξενεί 54 χώρες, τις περισσότερες από κάθε άλλη ήπειρο, με κοινό στοιχείο των σημαιών τους το πεντάκτινο αστέρι, που αντιπροσωπεύει την ενότητα, την ελευθερία ή τη ζωή. Ποια είναι τα παναφρικανικά χρώματα; Σε τι διαφέρει η σημαία του Εσουατίνι από τις άλλες αφρικανικές χώρες; Ποια είναι η πιο εντυπωσιακή και πολύχρωμη σημαία του κόσμου; Τι ήταν το απαρτχάιντ; Τι απεικονίζεται στη σημαία του Λεσότο; Τέλος, η Ωκεανία καλύπτει ένα τεράστιο κομμάτι ωκεανού κι έχει τη μικρότερη έκταση γης απ’ όλες τις ηπείρους και τους λιγότερους κατοίκους. Οι σημαίες της συνδέονται λοιπόν με τη θάλασσα και τα αστέρια είτε ως αστερισμοί είτε ως Σταυρός του Νότου είτε ως Άστρο της Κοινοπολιτείας. Ποια σημαία έχει δόντι αγριόχοιρου; Ποιο είναι το πουλί του παραδείσου και πού χρησιμοποιούνται τα φτερά του; Σε ποιες χώρες συναντάμε σημαίες με στοιχεία της κουλτούρας των ανθρώπων της;

Οι ενότητες των ηπείρων χωρίζονται από δισέλιδα με γενικές θεματικές πληροφορίες, όπως για τα χρώματα, για τα θρησκευτικά σύμβολα, για τον ρόλο του ήλιου και της σελήνης, για τα ζώα, καθώς και με αστεία και παράξενα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Για την εικονογράφηση της Natalia Rojas Castro τα σχόλια περιττεύουν. Άνθρωποι, σημαίες, σχεδιασμοί χωρών, κρατών και ηπείρων, πόλεις και φυσικά τοπία, σημαντικές προσωπικότητες (αν και αποτυπώνονται πολύ αμυδρά, χωρίς έμφαση στη λεπτομέρεια, κάτι που δεν είναι απαραίτητα κακό), μικρές εικόνες μέσα σε μεγαλύτερες, απίθανες και ευφάνταστες λεπτομέρειες, εκατομμύρια χρώματα, σωστές τοποθετήσεις και διαστάσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα μεγάλο, χορταστικό, απολαυστικό πανόραμα του κόσμου που ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, βοηθάει στην καλύτερη απεικόνιση του κειμένου και ζωντανεύει αξιέπαινα τη σκληρή δουλειά των συγγραφέων.

Οι «Σημαίες» των Jonathan Litton και Laura Knowles είναι ένα κείμενο γεμάτο με χιλιάδες λεπτομέρειες και συναρπαστικά μυστικά. 195 ανεξάρτητες χώρες σε έξι ηπείρους και οι αντίστοιχες σημαίες τους αναφέρονται σε αυτό το εκπληκτικό και απολαυστικό ταξίδι στον χρόνο, στην ιστορία, στη γεωγραφία, ένα ταξίδι που δε σταματάει ποτέ, μιας και οι σημαίες εξακολουθούν ν’ αλλάζουν, με τη σημασία τους να επηρεάζεται από γεγονότα που ακόμα δεν έχουν συμβεί. «Το ιστορικό των αλλαγών στις σημαίες και τη σημασία τους μάς φανερώνει πως η ιστορία είναι ζωντανή»! Το ξεφύλλισα, το διάβασα, το μελέτησα, το αγάπησα.

Βιβλίο Αστρο-ιστορίες 
Συγγραφέας Σταύρος Ι. Αυγολούπης
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Ο Σταύρος Ι. Αυγολούπης γνωρίζει πάρα πολλά για τα  άστρα και τους αστερισμούς, μιας και ο ίδιος είναι καθηγητής αστρονομίας και με τη μαγική του πένα μάς τα εξηγεί τόσο απλά σα να διαβάζουμε το πιο όμορφο παραμύθι του κόσμου. Μου άρεσε πολύ που σε κάθε κεφάλαιο μάθαινα και μία διαφορετική ιστορία, με ήρωες βγαλμένους από την ελληνική μυθολογία. Το κάθε κεφάλαιο χωρίζεται σε μικρές ευδιάκριτες ενότητες: αρχικά δίνεται με λίγα λόγια και σε ποιητική φόρμα η ιστορία του κάθε ήρωα, στη συνέχεια ο σχηματισμός του αστερισμού και στο τέλος πολλές σύντομες και εύληπτες πληροφορίες που συνδυάζουν τη μάθηση με το παιχνίδι. Ο Ωρίωνας, η Ανδρομέδα, η Καλλιστώ και όχι μόνο μου κράτησαν συντροφιά και μου είπαν τις ιστορίες τους, καθώς και πώς συνδέθηκαν με τους αστερισμούς. Ο αρχαίοι Έλληνες  πίστευαν ότι πολλοί θεοί και μυθικοί ήρωες μεταμορφώθηκαν σε αστέρια για να μείνουν για πάντα στον ουρανό δίνοντας αιώνια ζωή σε αυτά τα φωτεινά ουράνια σώματα αλλά και στις καρδιές μας, ώστε να μας θυμίζουν τη μυθολογία και την ιστορία μας. Μα τι όμορφη σκέψη!

Η ιστορία που ξεχώρισα ήταν αυτή της Καλλιστώς, που έγινε Μεγάλη Άρκτος. Ήταν μία όμορφη κοπέλα που την αγάπησε ο Δίας και η Ήρα τη ζήλεψε, αναγκάζοντας έτσι τον πατέρα των θεών να τη μεταμορφώσει μαζί με τον γιο της σε αρκούδα και στη συνέχεια σε αστερισμό. Έτσι, δημιουργήθηκαν η Μικρή και η Μεγάλη Άρκτος που φαίνονται στον ουρανό όλο τον χρόνο και όποτε κοιτάζω τον ουρανό ψάχνω να τις βρω. Μέσα από την ιστορία της Καλλιστώς, μαθαίνουμε ότι υπάρχουν αστερισμοί που φαίνονται όλο τον χρόνο και λέγονται αειφανείς, κάτι που δεν ήξερα πριν διαβάσω το βιβλίο. Υπάρχουν φυσικά κι άλλοι ορισμοί κι έτσι γνώρισα απλά και κατανοητά τον μαγικό κόσμο της αστρονομίας. Οι προσεγμένες οδηγίες του συγγραφέα για το πώς να βρούμε τους αστερισμούς στον ουρανό τη νύχτα μ’ έκαναν να νιώθω πως ζω ένα μαγικό ταξίδι στο διάστημα μέσα από το δωμάτιό μου.

Η εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά είναι υπέροχη! Είτε σχεδιάζει τους ανθρώπινους χαρακτήρες είτε τα μυθικά πλάσματα είτε τους αστερισμούς αποτυπώνει παραστατικά τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους ενώ το μπλε χρώμα που επιλέγει για το φόντο ταιριάζει απόλυτα με την υποβλητική ατμόσφαιρα του ουρανού που μας αποκαλύπτει σιγά σιγά τα μυστικά του. Το βιβλίο το αγάπησα γιατί μέσα από τις τόσο ζωντανές εικόνες του, με έκανε να ονειρεύομαι ταξίδια στο διάστημα, σε μακρινούς γαλαξίες, σε έναν κόσμο τελείως διαφορετικό από τον δικό μας!

Βιβλίο Αλφαβητάρι με στίχους 
Συγγραφέας Δημήτρης Χασιώτης
Εικονογράφος Τάσος Αναστασίου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Αλφαβητάρι με στίχους» του Δημήτρη Χασιώτη απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας και τα βοηθάει να κατανοήσουν και να μάθουν το αλφάβητο και τη γλώσσα. Το παιδί θα αναγνωρίσει, θα ονομάσει, θα γράψει και θα πει τους ήχους των γραμμάτων μέσα από θέματα που συναντάει στην καθημερινότητά του μέσα από μια διαδικασία που θα κάνει την αλφαβήτα παιχνίδι. Κάθε γράμμα συνοδεύεται από μια εικόνα, ένα ομοιοκατάληκτο ποίημα γεμάτο χιούμορ και φαντασία και με διαφορετικό ύφος και περιεχόμενο το καθένα, ερωτήσεις κατανόησης, ασκήσεις μέσω των οποίων τα παιδιά αναγνωρίζουν και βρίσκουν το γράμμα μέσα στις λέξεις, πώς γράφεται το γράμμα και διάφορα θέματα προς συζήτηση που αναπτύσσουν ένας λαγός και μια χελώνα (συμπεριφορά, συναισθήματα, περιβάλλον, διατροφή κ. π. ά.). Μόλις τελειώσουν τα γράμματα της αλφαβήτου ξεκινάνε οι συνδυασμοί των γραμμάτων, διπλά σύμφωνα και φωνήεντα κλπ.

Δράκοι, βατράχια, αρκουδάκια, γατούλες, ψάρια, νυφίτσες και άλλα ζώα αποτελούν κυρίως τους ήρωες των ποιημάτων και οι περιπέτειές τους ποικίλουν. Από την άλλη, ο λαγός και η χελώνα είναι δύο πολύ καλοί φίλοι και οι μικρές ιστορίες τους δίνουν έμπνευση για συζήτηση και προκαλούν γέλιο και σκέψη. Απλοί διάλογοι, σύντομες αλλά πυκνογραμμένες προτάσεις και ωραία ελληνικά χαρίζουν αξέχαστες στιγμές στα παιδιά. Η εικονογράφηση του Τάσου Αναστασίου συμπληρώνει και ενισχύει το κείμενο και χρησιμοποιεί λιτές γραμμές και απλές εικόνες ώστε να μην αποσπά την προσοχή των παιδιών από την εκμάθηση.

Βιβλίο Θυμάμαι
Τίτλος πρωτοτύπου I remember
Συγγραφέας Jeanne Willis
Εικονογράφος Raquel Catalina
Μεταφραστής Ράνια Μπουμπουρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta

Η γιαγιά Κάθριν υποδέχεται κάθε μέρα ένα αγοράκι με γαλάζιο παλτό και παίζουν μαζί, μόνο που δε θυμάται τι της είναι αυτό το παιδί. Ο μικρός Τζορτζ από την άλλη επισκέπτεται τη γιαγιά του με λαχτάρα και δε βαρυγκωμά όποτε χρειάζεται να την ντύσει ή να τη βγάλει βόλτα. Η Jeanne Willis ζωντανεύει μικρά καθημερινά περιστατικά που βιώνουν γιαγιά και εγγονός με τέτοιο τρόπο που τα δάκρυα έρχονται αβίαστα. Πόσο γλυκά και μαλακά θυμίζει το παιδί στην Κάθριν ποιος είναι, με πόσο απλό τρόπο τη βοηθά να νιώσει ασφάλεια κοντά του και με πόση αφοπλιστική παιδική «αφέλεια» νικάει τους φόβους της! «-Σε κέρασα μπισκότα; Δε θυμάμαι πού τα έχω βάλει! -Θυμάμαι εγώ, έχω ταλέντο στο να βρίσκω μπισκότα». Όταν η γιαγιά δεν καταφέρνει να κουμπώσει το παλτό της, ο Τζορτζ με χαρά τής δείχνει πώς έμαθε να το κάνει μόνος του ώστε να νιώσει περήφανη γι’ αυτόν. Και τι τρυφερή ατάκα: «-Δεν μπορώ να θυμηθώ τι έκανα πριν πέντε λεπτά. -Μάλλον επειδή θα έκανες κάτι βαρετό»! Κι όταν η γιαγιά κλαίει από τη στενοχώρια της που δε θυμάται το όνομα του εγγονού της, ο Τζορτζ της θυμίζει πόσο τον αγαπάει, κάτι που έχει μεγαλύτερη αξία για κείνον!

Μέσα λοιπόν από πολλά μικρά τέτοια στιγμιότυπα τα παιδιά κατανοούν τι σημαίνει να έχει κάποιος αλτσχάιμερ και πώς μπορούν να τον φροντίσουν με τον δικό τους τρόπο. Η εικονογράφηση της Raquel Catalina είναι εξαίρετη από κάθε άποψη. Είτε με μικρά καρέ που θυμίζουν κόμικς είτε με ολοσέλιδες εικόνες ζωντανεύει την ιστορία με παραστατικότητα και ρεαλισμό. Ο σκεπτικός Τζορτζ της σελίδας τίτλου εξαφανίζεται όταν μπαίνει στο σπίτι της γιαγιάς και οι στιγμές που περνάνε μαζί είναι σα να ζωντανεύουν φωτογραφίες από το οικογενειακό άλμπουμ όσων είχαμε την τύχη να ζήσουμε με γιαγιάδες. Αν δεν κλάψατε με το κείμενο, οι δύο τελευταίες σελίδες θα το κάνουν.

Βιβλίο Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια 
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το δεύτερο βιβλίο της σειράς αφορά τα κυκλαδικά ειδώλια, «μια παρέα που γνώρισα πέρσι το Πάσχα στη Νάξο», όπως λέει ο μικρός αφηγητής. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία τους, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν, τι είναι ο κυκλαδικός πολιτισμός, πώς έφτασαν στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, τι σημαίνει η λέξη «ειδώλια», τι συμβολίζουν τα σταυρωμένα χέρια τους, τι χαρακτηρίζει τη χάρη και την κομψότητά τους, σε τι χρησιμοποιούνταν, πώς ενέπνευσαν τη σύγχρονη τέχνη κ. π. ά. Μικρές και εύληπτες πληροφορίες, συναρπαστικά εγκυκλοπαιδικά στοιχεία και παιχνίδια βοηθάνε τα μικρά παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα αυτά τα πανέμορφα αγαλματάκια και να κατανοήσουν πόσο σημαντικά είναι για την τέχνη του προϊστορικού κόσμου και όχι μόνο.

Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Μαθαίνουμε για τη Νάξο, για την αρχαιοκαπηλία, για τα ειδώλια στα μουσεία του κόσμου και για πολλά άλλα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο και αποτυπώνει με τέχνη τις μορφές των ειδωλίων και το νησί της Νάξου που τα φιλοξενεί.

«Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια» παίρνει αυτήν τη φορά ο Ευτύχης, ο ρεπόρτερ των μουσείων κι έτσι μαθαίνουμε για τη σημασία και την αξία των μαρμάρινων ειδωλίων που δημιουργήθηκαν στις Κυκλάδες. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στους προϊστορικούς χρόνους για ένα αντικείμενο που ακόμη και σήμερα αναζητείται ο πραγματικός σκοπός χρήσης του.

Βιβλίο Φαντάσου να… έπεφτε ένα σύννεφο στο κεφάλι σου! 
Συγγραφέας Σάκης Σερέφας 
Εικονογράφος Τόμεκ Γιοβάνης
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σάκης Σερέφας έγραψε δέκα πανέξυπνα κεφάλαια και σε καθένα από αυτά εξετάζει και μια διαφορετική περίπτωση αναμιγνύοντας ιδανικά σουρεαλισμό και πραγματικότητα, με τρόπο που ξεκαρδιζόμουν στα γέλια. Για παράδειγμα, στο κεφάλαιο για το σκάψιμο στην άλλη άκρη της γης, ξεκινάμε με ένα απλό φτυαράκι και πάμε όλο και πιο βαθιά, πεταγόμαστε στο λογοτεχνικό σύμπαν του Ιουλίου Βερν και συνεχίζουμε ώσπου να βγούμε στην άλλη άκρη και να μας υποδεχθούν τηλεοπτικά συνεργεία για το κατόρθωμά μας! Έτσι και με την αράχνη, σ’ ένα κείμενο-ποταμός μαθαίνουμε τα πάντα για το έντομο αυτό, από τη μυθολογική της προέλευση ως τον Σπάιντερμαν κι από την ανατομία της ως τον ρόλο της στη φύση αλλά κυρίως γιατί δεν κάνει να πλύνουμε τα πατουσάκια της! Εξίσου ξεκαρδιστικό είναι το κεφάλαιο με το γαργαλητό, όπου η βασική ιδέα είναι πως δεν μπορούμε να γελάσουμε εμείς τον εαυτό μας αλλά, μέχρι να μας πει τι θέλει, ο συγγραφέας μάς ξυπνάει ένα πρωί πριν ετοιμαστούμε για το σχολείο την πρώτη μέρα μετά τις χριστουγεννιάτικες διακοπές και στήνει ολόκληρη παράγραφο-φόντο για να αναπτύξει το θέμα του! Το ίδιο κάνει και στο κεφάλαιο με τις νιφάδες όπου επιπλέον παρασύρεται σε πεζοποιήματα γεμάτα γέλιο και ξεκαρδιστικές σκηνές.

Στο κεφάλαιο με τις κότες, ο συγγραφέας δίνει ρεσιτάλ γραφής, συνδυάζοντας τις ιδιότητες του τυραννόσαυρου με αυτές του αθώου πουλερικού κι από τα βάθη της προϊστορίας και τις Θερμοπύλες με τον Θεμιστοκλή (πανέξυπνη παρέμβαση) μας ταξιδεύει στο διάστημα, σε μια προσπάθεια να φτάσουμε στο φεγγάρι βάζοντας στη σειρά πάνω από 837.000.000 πουλερικά! Επίσης μου άρεσε που ο συγγραφέας στήνει μικρές ιστορίες από τα βάθη του παρελθόντος για να τις αποδομήσει μετά και να δείξει στα παιδιά τα ιστορικά λάθη που άφησε να παρεισφρήσουν, εξηγώντας τους διάφορες πληροφορίες που κάνουν τη γνώση παιχνίδι (βλ. το κεφάλαιο με τα πατατάκια). Μου άρεσε φυσικά και το γεγονός πως αναφέρονται στίχοι του Οδυσσέα Ελύτη και του Γεωργίου Σουρή, που θα ωθήσουν τα παιδιά να ψάξουν για το έργο αυτών των λογοτεχνών. Με αυτόν τον απλό και κατανοητό τρόπο έμαθα και για τον νόμο της αδράνειας, που, αν καταργούνταν και σταματούσε η Γη, η μια μέρα θα είχε διάρκεια 365 ημέρες: «…σκέψου μια μέρα στο σχολείο που να κρατάει τόσο πολύ»! (το καλύτερο επιχείρημα).

Η εικονογράφηση του Τόμεκ Γιοβάνη είναι υπέροχη και απολαυστική, γεμάτη συναρπαστικές λεπτομέρειες και κόμικ αισθητική. Αναπάντεχες εκπλήξεις συναγωνίζονται σε ευρηματικότητα τα κείμενα και η εκφραστικότητα των προσώπων και των ζώων είναι καλοφτιαγμένη. Σε μερικά κεφάλαια μάλιστα η εικονογράφηση δείχνει να συνδέεται σε ενιαίο σύνολο από σελίδα σε σελίδα, όπως σε αυτό με τις κότες που παρεμβάλλονται στο κείμενο και στο τέλος φτάνουν στο φεγγάρι για να προσγειωθούν. Σε κάποιες εικόνες αποτυπώνονται τόσες λεπτομέρειες που θα κρατήσουν τα παιδιά απασχολημένα για αρκετή ώρα οξύνοντας τη φαντασία και την παρατηρητικότητά τους.

Τι είναι η γενετική μετάλλαξη; Το αυγό έκανε την κότα ή η κότα το αυγό; Τι γεύση είχε το κρέας του τυραννόσαυρου; Γιατί δε γελάμε όταν γαργαλιόμαστε μόνοι μας; Τι υπάρχει στο κέντρο της γης; Πόσες ώρες χρειάζονται για μια πλήρη περιστροφή της Γης; Τι είναι ο νόμος της αδράνειας; Από τι αποτελούνται τα σύννεφα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε δέκα καλογραμμένα, διασκεδαστικά και εύληπτα γραμμένα κεφάλαια που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να μάθουν, να ψάξουν, να ανακαλύψουν όσο το γέλιο ρέει αβίαστα χάρη στις σουρεαλιστικές καταστάσεις και στις αστείες παρατηρήσεις του συγγραφέα. Το κάθε κεφάλαιο συνοδεύεται από μεζεδάκια γνώσης, ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, ατάκες και ρήσεις από γνωστούς συγγραφείς. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πολλές ιδέες για να γράψουν τα παιδιά τη δική τους ιστορία πάνω σε διάφορα περιστατικά ή / και ερωτήματα που θέτει ο συγγραφέας στη διάθεσή τους.

Βιβλίο Μα σε τι χρησιμεύει ο Πύργος του Άιφελ; 
Τίτλος πρωτοτύπου Mais à quoi sert la Tour Eiffel?
Συγγραφέας Samir Senoussi
Εικονογράφος Thomas Baas
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

O Samir Senoussi έγραψε ένα διασκεδαστικό και χρήσιμο πληροφοριακά βιβλίο για το διασημότερο μνημείο της Γαλλίας και μαθαίνει στα παιδιά από 6 ετών και πάνω τη συναρπαστική ιστορία του Πύργου του Άιφελ. Το 1887 στο Παρίσι υπάρχουν η Παναγία των Παρισίων, το Λούβρο και πολλά περιστέρια! Εκείνο το καλοκαίρι, στην αριστερή όχθη (όλοι ξέρουν τι σημαίνει αριστερή όχθη, αδιάβαστους σας βρίσκω), ξεκινάει να δουλεύει ένα εργοτάξιο. Τι φτιάχνουν; Ένα τραμπολίνο, έναν σιδηρόδρομο για τον ουρανό, ένα κανόνι, έναν φάρο; Όχι, τον Πύργο, ο οποίος χτίστηκε μέσα σε δύο χρόνια, δύο μήνες και πέντε μέρες και ήταν ο νικητής του διαγωνισμού της Διεθνούς Έκθεσης του 1889. Είμαστε σε μια εποχή που όλοι ονειρεύονται έναν γιγάντιο πύργο αλλά κανείς δεν αποφασίζει να τον κατασκευάσει. Την πρόκληση αναλαμβάνει ο Γουστάβος Άιφελ με τη βοήθεια δύο μηχανικών και ενός αρχιτέκτονα. Οι πληροφορίες που συγκέντρωσε ο συγγραφέας είναι συναρπαστικές και ταυτόχρονα δοσμένες εύληπτα και με μικρές προτάσεις, χωρίς να κουράζουν. Πόσο συναρπαστική ήταν η διαδικασία από τον σχεδιασμό ως το χτίσιμο και τη με ακρίβεια χιλιοστού ένωση όλων αυτών των σιδηροκατασκευών! Το μνημείο αρχικά δέχτηκε αυστηρή κριτική, κυρίως από τους συγγραφείς, που τότε ο κόσμος τούς διάβαζε και άκουγε τη γνώμη τους, σύντομα όμως έγινε αγαπημένο σημείο των Παριζιάνων. Τι τους έκανε ν’ αλλάξουν γνώμη;

Ωραία όλα αυτά αλλά τελικά σε τι χρησιμεύει; Με το γνωστό του χιούμορ και ειλικρίνεια, ο συγγραφέας παραδέχεται την αλήθεια: Σε τίποτα! Ούτε ναός είναι ούτε όπερα ούτε ιστορικό μνημείο, επομένως και σύμφωνα με τους όρους κατασκευής ο πύργος σε λίγα χρόνια έπρεπε να κατεδαφιστεί. Απελπισμένος, ο Άιφελ σκέφτηκε διάφορα κόλπα για να φανεί χρήσιμος: έφτιαξε στην κορυφή του έναν χώρο επιστημονικής παρατήρησης, κατόπιν μετεωρολογικό σταθμό και τελικά ένα στρατιωτικό παρατηρητήριο με κεραία ραδιοφώνου και σύστημα ασύρματης τηλεγραφίας. Τι απ’ όλ’ αυτά έσωσε τον πύργο και μένει ως σήμερα στη θέση του; Μα φυσικά ο έρωτας! Ποιος έρωτας; Μα δε θα σας τα πω όλα! Η εικονογράφηση του Thomas Baas είναι γεμάτη λεπτομέρειες και αποτυπώνει σωστά την εποχή και τον τόπο των τελών του 19^ου αιώνα. Έχουμε ωραίες σκηνές της καθημερινής ζωής με φορέματα και αντικείμενα εποχής, προοπτικές και σωστή απεικόνιση του μεγέθους του Πύργου, προσωπογραφίες επιφανών Γάλλων που ισορροπούν ανάμεσα στον ρεαλισμό και την καρικατούρα κι ένα ταλαίπωρο πουλί που πετάει από σελίδα σε σελίδα δίνοντας μια διακριτική κωμική νότα στο βιβλίο. Μου άρεσε επίσης που κάποιες σελίδες ήταν όλες κίτρινες ή πράσινες κλπ. χωρίς εικόνες παρά μόνο με κείμενο, κάτι που τραβάει και ξεκουράζει το βλέμμα.

Το «Μα σε τι χρησιμεύει ο Πύργος του Άιφελ;» είναι ένα καλογραμμένο βιβλίο γεμάτο ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τον τρόπο κατασκευής του εμβληματικού γαλλικού μνημείου και μικρά μυστικά από την ιστορική του διαδρομή μέχρι σήμερα. Ο συγγραφέας παραθέτει με συναρπαστικό τρόπο την ιστορία του Πύργου, τον τρόπο κατασκευής του, πώς γλύτωσε από την αρχική σκέψη για κατεδάφιση, σε τι τελικά φάνηκε χρήσιμο και διατηρήθηκε κι επιπλέον χαρίζει μικρά στιγμιότυπα μέσα από τα οποία αποτυπώνεται η συμβολή του μνημείου στην κουλτούρα των Παριζιάνων και πώς ενέπνευσε λογοτέχνες και καλλιτέχνες. Το μέγεθος μάλιστα της έκδοσης είναι αρκετά μεγάλο και προσιδιάζει στο ύψος του Πύργου ώστε τα παιδιά να έχουν μια πρώτη εικόνα μεγέθους.

Βιβλίο Τίνα η πιγκουίνα 
Τίτλος πρωτοτύπου Het ijskoude zoekboek van pinguïn Pip
Συγγραφέας-Εικονογράφος Bente Pompen
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

H Bente Pompen έγραψε και εικονογράφησε μια καταπληκτική ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και χρήσιμες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για τα πιο γλυκά και χαριτωμένα πλάσματα του κόσμου. Μικρές και απλές προτάσεις μαθαίνουν στα παιδιά για τις συνθήκες ζωής τους στον Νότιο Πόλο, για το πώς αντέχουν στο κρύο, για την καθημερινότητά τους, για τα πολλά και διαφορετικά είδη (αυτοκρατορικοί, τζέντου, μακαρόνι κ. ά.) κ. π. ά. Άγνωστες πληροφορίες μου έδειξαν έναν διαφορετικό τρόπο ζωής και επιβίωσης γεμάτο χαρές αλλά και κινδύνους. Δεν ήξερα ας πούμε πως οι πιγκουίνοι στέκονται στις φτέρνες τους για να μην πατάνε με ολόκληρη την πατούσα στον πάγο, ότι ένας ενήλικος αυτοκρατορικός πιγκουίνος ζυγίζει όσο ένα μοσχαράκι και ότι οι αγκαλιές βοηθάνε πολύ στο κρύο.

Οι πιγκουίνοι είναι από τα λίγα πουλιά που δεν μπορούν να πετάξουν αλλά ο θείος Τζων υποστηρίζει πως αν πιστέψουμε στον εαυτό μας και κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε θα καταφέρουμε τα πάντα, ακόμη και να πετάξουμε (για τους πιγκουίνους μιλάμε πάντα, ε!). Ποια είναι τα πουλιά που δεν μπορούν να πετάξουν, ποια ζώα μπορούν να κρατήσουν περισσότερο την αναπνοή τους κάτω από το νερό, σε τι είναι αξεπέραστοι οι πιγκουίνοι, από ποια ζώα κινδυνεύουν να φαγωθούν, πότε είναι η αναπαραγωγική περίοδος και πώς βρίσκουν το ταίρι τους, πώς δείχνουν την αγάπη τους, πόσο πολύ και πώς ταξιδεύουν για να βρουν τροφή, πώς επωάζουν τα αυγά τους και πολλές άλλες πληροφορίες βοηθάνε τους μικρούς αναγνώστες να δουν πώς είναι η ζωή στον Νότιο Πόλο.

Η εικονογράφηση είναι εκπληκτική! Χιλιάδες στην κυριολεξία λεπτομέρειες, μικροί και μεγάλοι πιγκουίνοι και άλλα ζώα δημιουργούν εξαίρετες απολαυστικές εικόνες με πλήθος κρυμμένων στοιχείων μέσα σε αυτές που θα χαρίσουν στα παιδιά ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού. Η Bente Pompen επιπλέον σχεδόν σε κάθε σελίδα παρακινεί τα παιδιά να βρουν κάτι μέσα στους απολαυστικούς πίνακες του βιβλίου ενώ οι απαλοί τόνοι του γαλάζιου και του μπλε δίνουν το ιδανικό φόντο για τη ζωή στους πόλους. Τα δισέλιδα σαλόνια με πανοραμικές εικόνες από την κοινότητα των πιγκουίνων είναι καλοδουλεμένα και δε χόρταινα να τα κοιτάζω και ν’ ανακαλύπτω λεπτομέρειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά. Επίσης με εντυπωσίασαν οι πολλοί και διαφορετικοί πιγκουίνοι στις πρώτες εσωτερικές σελίδες, φίλοι και συγγενείς της Τίνας που όλοι τους έχουν και διαφορετικά γνωρίσματα για να ξεχωρίζουν. Η Μαίρη Πιγκουίνι με την ομπρέλα της, η γιαγιά με την ποδιά και τα λουλουδάτα γυαλιά, ο σοβαρός Πάρκερ, οι γονείς της Τίνας με τη χαρακτηριστική καρδιά στο στήθος και πολλοί άλλοι καλωσορίζουν αμέσως τα παιδιά στον κόσμο όπου ζουν.

Η Τίνα η πιγκουίνα είναι μια απολαυστική και γεμάτη χρήσιμες γνώσεις ιστορία που μας δείχνει τον τρόπο ζωής και την καθημερινότητα των πιγκουίνων. Μικρές προτάσεις, εύληπτα παραδείγματα, καταπληκτική εικονογράφηση δημιουργούν την καλύτερη πηγή γνώσης γι’ αυτά τα κομψά και γλυκά πλάσματα.

Βιβλίο Τα ομόηχα είναι μπελάς 
Συγγραφέας Αλέκα Ζωγράφου
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αλέξης που αγαπούσε τις λέξεις βρίσκει το τετράδιό του της ορθογραφίας γεμάτο από κόκκινα σημάδια της δασκάλας και μια ψυχρή υπογραφή της, χωρίς μπράβο. Απελπισμένος, ζητάει τη βοήθεια της αδελφής του, Ρόης, για να καταλάβει τι έγραψε λάθος κι εκείνη του προτείνει κάτι επαναστατικό: να ζητήσουν εξηγήσεις από τη δασκάλα Σοφία Ορθογραφία γιατί «Δεν φτάνει που προστατεύει τις λέξεις, διαλέγει και την ορθογραφία τους»! Μια και δυο πάνε λοιπόν στο σπίτι της και το μάθημα ξεκινάει. Οι ομόηχες έχουν διαφορετική σημασία και ορθογραφία, έχουν άλλη έννοια, σημαίνουν κάτι άλλο κι έχουν δικαίωμα να γράφονται αλλιώς. Οι καημένες δε φταίνε σε τίποτα και μόλις μάθουμε γι’ αυτές δε θα τις αδικήσουμε ποτέ ξανά. Μέσα λοιπόν από προσεγμένα παραδείγματα και με απλό λεξιλόγιο οι μικροί αναγνώστες κατανοούν γιατί γράφονται διαφορετικά οι λέξεις που ακούγονται το ίδιο αλλά και πώς μπορεί ν’ αλλάξει το νόημά τους με τη μετάθεση ενός τόνου. Πιάνο και πιάνω, το ζήτα και το ρήμα ζήτα, γύρο και γύρω, κλίση και κλήση, Αίγινα και έγινα, Δράμα και δράμα, Λάμπης και λάμπεις, λύπη και λείπει, φυλή και φιλί, ψηλή και ψιλή, τόποι και τόπι, αργό και αργώ και χιλιάδες άλλες λέξεις αποκαλύπτουν τα μυστικά τους.

Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι παραστατική, λεπτομερής, γεμάτη χρώματα και ζωντανεύει με ρεαλισμό το σπίτι του Αλέξη και της δασκάλας του. Η φαντασία της απογειώνεται όταν σχεδιάζει τον Αλέξη να πνίγεται στον ωκεανό των λέξεων ή όταν τρέχει να τους ξεφύγει πάνω σε μια άσπρη κόλλα χαρτί ενώ γέλασα πολύ με τη σκηνή του «δικαστηρίου»! Μα τι όμορφα και έξυπνα δοσμένη ιστορία! Ως προς τα δισέλιδα με το λεξιλόγιο η εικονογράφηση για λόγους κατανόησης περιορίζεται στις βασικές γραμμές που αναπαριστούν τα αντικείμενα αλλά παραμένει ελκυστική και όμορφη.

«Τα ομόηχα είναι μπελάς», υποστηρίζουν ο Αλέξης και η αδελφή του, η δασκάλα τους όμως, με υπομονή και μέθοδο, θα τους αποδείξει πόσο εύκολές είναι στη χρήση τους και πόσο απλά και κατανοητά μπορούμε να θυμόμαστε μικρά κόλπα για τη σωστή ορθογραφία. Η Αλέκα Ζωγράφου έγραψε μια συναρπαστική ιστορία γραμμένη απλά και εύληπτα και παραθέτει σε ξεχωριστά δισέλιδα πολλές λέξεις που διαλέγει κάθε φορά ως παράδειγμα. Με αυτόν τον τρόπο βοηθάει τα μικρά παιδιά να καταλάβουν καλύτερα τον πλούτο του ελληνικού λεξιλογίου και πόσο αρμονικά εντάσσονται οι ομόηχες λέξεις στην καθημερινότητά μας, εμπλουτίζοντας τη γλώσσα μας ενώ ταυτόχρονα οι χαρακτήρες και η συμπεριφορά των παιδιών θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να ταυτιστούν μαζί τους. Η ώρα κυλάει πολύ γρήγορα κι ευχάριστα, ο τρόπος μάθησης είναι εύληπτος και μετατρέπεται σε παιχνίδι για αξέχαστες ώρες διασκέδασης και όχι μόνο. Μια συναρπαστική ιστορία που ζωντανεύει με ενδιαφέρουσες εξελίξεις, χιούμορ και βοηθητικό τρόπο εκμάθησης των λέξεων άλλη μια περιπέτεια της ελληνικής γλώσσας.

Βιβλίο Με τη φωνή της
 Τίτλος πρωτοτύπου She speaks: the women of greek myths in their own words
Συγγραφέας Honor Cargill-Martin
Εικονογράφος Camelia Pham
Μεταφραστής Άγγελος Αγγελίδης
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι ελληνικοί μύθοι είναι από τις σπουδαιότερες ιστορίες που έχουν ειπωθεί ποτέ και διαθέτουν συναρπαστικά συστατικά: μαγεία, μάχες, έρωτες, απάτες! Είναι ιστορίες που περνάνε από γενιά σε γενιά μέσα από την ποίηση, το τραγούδι και την τέχνη, βοήθησαν τους Έλληνες να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους και διασώθηκαν σε πολλές παραλλαγές, με την καθεμιά από αυτές να αντικατοπτρίζει τις πεποιθήσεις εκείνου που την αφηγήθηκε ή την κατέγραψε και τα ενδιαφέροντα της κοινωνίας στην οποία αυτός απευθυνόταν. Οι μύθοι που επέλεξε η Honor Cargill-Martin φέρνουν στο προσκήνιο τις γυναίκες, μιας και επί πολλά χρόνια οι μύθοι διασώζονται από την οπτική γωνία των αντρών, εξ ου και εκείνες έχουν υποστηρικτικό ρόλο στις αφηγήσεις. Ήρθε λοιπόν η στιγμή αυτές οι γυναίκες να αποκτήσουν φωνή και να πει η κάθε μία τη δική της πλευρά των γεγονότων. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση φωτίζει τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής τους ενώ ολόκληρη η ιστορία τους παρατίθεται σε σύντομες παραγράφους στο τέλος του βιβλίου.

Μικρά καλογραμμένα διηγήματα δοσμένα με συναρπαστικό τρόπο, με προσεγμένες λεπτομέρειες και διεισδυτικότητα στους χαρακτήρες ζωντανεύουν ένα σύμπαν γεμάτο εκπλήξεις και ολοζώντανους χαρακτήρες. Η συγγραφέας δεν έδωσε απλώς φωνή σε αυτές τις γυναίκες για να τονίσει τη σημασία και την αξία του φύλου τους στον κόσμο, καταφεύγοντας σε στεγνές κραυγές κατά της ανδροκρατίας αλλά έστησε ένα ολόκληρο, άψογα μελετημένο, συμπάν, γεμάτο συναρπαστικές λεπτομέρειες στις περιγραφές, ολοκληρωμένους χαρακτήρες και κλιμακούμενη πλοκή που αντικατοπτρίζει μέσα από τα γεγονότα τη δεινή θέση της γυναίκας κατά την αρχαιότητα (και δυστυχώς μέχρι σήμερα). Μπορεί να ξέρουμε το τέλος του κάθε μύθου, η οπτική γωνία της εκάστοτε ηρωίδας όμως μας βάζει σταδιακά στην εποχή και στον τόπο, μας συστήνει τις εκάστοτε κοινωνικές και όχι μόνο συνθήκες κι έτσι ζωντανεύουν με παραστατικότητα και ενάργεια όλη η καθημερινή ζωή, η κουλτούρα και ο τρόπος σκέψης της αρχαίας Ελλάδας. Σε αυτό συμβάλλουν οι λιτοί και σύντομοι διάλογοι και οι ενδιαφέρουσες περιγραφές των θεών και των ηρώων, για τους οποίους τόσα έχουμε ήδη διαβάσει αλλά σε αυτό το βιβλίο πάντα βρίσκουμε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον ή μια διαφορετική λεπτομέρεια. Για παράδειγμα, μου άρεσε ο τρόπος που αποδίδεται η μεταφορά από τον Όλυμπο στον κόσμο των θνητών, το πώς εμφανίστηκε ο Ποσειδώνας στη Μέδουσα, οι περιγραφές των τόπων της κάθε ιστορίας που αποτυπώνουν όλη τη φαντασιακή γεωγραφία της εποχής των μύθων κ. π. ά. Αυτή ακριβώς η προσοχή στη λεπτομέρεια που με μάγεψε, με έκανε να αντιδράσω όταν διάβασα ότι οι Γοργόνες έτρωγαν για πρωινό «κέικ» με μέλι (σε δύο διαφορετικά κεφάλαια μάλιστα) ή όταν χρησιμοποιήθηκε η τουρκική λέξη «τσουβάλι», αυτές οι λεπτομέρειες όμως δε μου χάλασαν την άψογη συνολική εικόνα που έχω για το βιβλίο.

Γυναίκες της ελληνικής μυθολογίας με καλωσόρισαν στον κόσμο τους και μου έδειξαν τη μειονεκτική τους θέση σε αυτόν και πώς προσπάθησαν να τη βελτιώσουν ή να αντιδράσουν, συχνά με άσχημο και επαναστατικό τρόπο, ώστε να κυνηγήσουν τα όνειρα και τις προσωπικές τους φιλοδοξίες. Η Πανδώρα, η πρώτη γυναίκα στον κόσμο, γοητεύεται από το σύμπαν όπου τη δημιούργησαν οι θεοί και φυσικά δεν μπορεί ν’ αντισταθεί στην επίκτητη γυναικεία περιέργεια, εξ ου και ανοίγει το πιθάρι με τα δεινά του κόσμου. Αυτό το γνώρισμα εκμεταλλεύεται και ο Ιππομένης στην ιστορία της Αταλάντης, της δυνατότερης γυναίκας της εποχής της, που αποφάσισε να παντρευτεί μόνο αυτόν που θα την κερδίσει στο τρέξιμο. Η αδέσμευτη και ελεύθερη κυνηγός όχι μόνο ερωτεύτηκε αλλά δέχτηκε με χαρά την ήττα της από το έξυπνο σχέδιο του γοητευτικού άντρα. Ως προς την Πανδώρα, επειδή ακριβώς η γραφή και τα πραγματολογικά στοιχεία ξεδιπλώνουν άψογα τον χαρακτήρα της εκάστοτε ηρωίδας και την εποχή στην οποία έζησε, θα ήθελα να υπάρχει και μια αναφορά στο τι έκανε όταν άνοιξε το πιθάρι και ξαμολήθηκαν τα κακά στον κόσμο. Η ιστορία τελειώνει όταν ανακαλύπτει την ελπίδα κι έτσι δε μαθαίνουμε αν και κατά πόσο την άλλαξε αυτό το λάθος, τι έκανε στη συνέχεια, αν μετάνιωσε, στοιχεία δηλαδή που θα ταίριαζαν με την τρόπο που ξεδιπλώνεται η ζωή των άλλων γυναικών και που απολαμβάνουμε σε επιμύθια άλλων ιστοριών του βιβλίου. Αυτό το απότομο τέλος το συναντάμε και στην ιστορία της Πενθεσίλειας, όπου το κεφάλαιο κλείνει ξαφνικά λίγο πριν μπουν στη μάχη της Τροίας οι Αμαζόνες, μόνο που εδώ έχουμε ένα έξυπνο cliffhanger που ωθεί τον αναγνώστη να αναζητήσει περισσότερα στοιχεία και να μάθει τι συμβαίνει.

Με σασπένς και ρεαλισμό μαθαίνουμε και για τις άλλες γυναίκες, για τη Μέδουσα και πώς μεταμορφώθηκε σε τέρας, για τη Μήδεια και για τις μαγικές τελετές στη θεά Εκάτη και για την Κίρκη, τη μάγισσα-βασίλισσα που μεταμόρφωσε τους άντρες του Οδυσσέα σε γουρούνια. Μου άρεσε πολύ η ιστορία της Αριάδνης, που είναι από την αρχή αυστηρή απέναντι στους γονείς της: «Η οικογένειά μου, αν και βασιλική, έχει μπόλικα μυστικά. Υποθέτω πως όλες οι οικογένειες έχουν αλλά η δική μας είναι μεγαλύτερη και πιο τερατώδης απ’ τις άλλες». Αυτός ο θυμός αιτιολογεί τη βοήθεια προς τον Θησέα, μιας και η Αριάδνη νιώθει ντροπή για τον πατέρα της που ξεγέλασε τον Ποσειδώνα κι εκείνος τους τιμώρησε δικαίως με τον Μινώταυρο κι είναι έξαλλη όταν ανακαλύπτει πως ο Μίνωας ταΐζει αυτό το τέρας με ανθρώπους. Κατ’ εμέ η πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα είναι αυτή της Ελένης, μιας γυναίκας που έχει κουραστεί από τον μύθο της και θέλει να την αγαπήσει κάποιος με μια αγάπη που εκείνη θα διαλέξει, με μια αγάπη για την οποία είναι ικανή ν’ αφήσει να ξεκινήσει και πόλεμος. Είναι ένας χαρακτήρας που εξοργίζεται στην επιθυμία των επίδοξων μνηστήρων που τη θέλουν «σιωπηλή» και την οποία κανείς δε ρώτησε αν θέλει να παντρευτεί και ειδικά τον Μενέλαο που της επέλεξαν. Εδώ έχουμε ένα αποφασιστικό φινάλε: η Ελένη φοβάται πως ο Μενέλαος θα έρθει να την πάρει από την Τροία με στρατό και στόλο «αλλά αυτό είναι κάτι που βρίσκεται πλέον στα χέρια των θεών» και στο κάτω κάτω: «….αν πρόκειται να παλέψουν οι άντρες για μένα, ας μπορώ τουλάχιστον να επιλέξω με ποια πλευρά θα είμαι εγώ»!

«Με τη φωνή» τους παρουσιάζονται οκτώ γυναίκες της ελληνικής μυθολογίας και μας δείχνουν την άλλη πλευρά των μύθων, μέσα από τους οποίους αποτυπώνεται με ενάργεια και σαφήνεια η υποδεέστερη θέση της γυναίκας στην αρχαιοελληνική κοινωνία. Συναρπαστικές μικρές ιστορίες, με ανατροπές και παραστατικότητα, μας συστήνουν γυναίκες επαναστάτριες, ατίθασες, που αγωνίζονται να υπερασπιστούν και να προασπιστούν τη θέση τους σ’ έναν ανδροκρατούμενο κόσμο. Το κείμενο συνοδεύεται από την εικονογράφηση της Camelia Pham, η οποία εμπνεύστηκε από την αρχαία ελληνική τέχνη, μιας και τα κείμενα δε δίνουν πολλές πληροφορίες για την εμφάνιση των ηρώων, και αποτυπώνει με σαφήνεια και ρεαλισμό το πνεύμα που χαρακτηρίζει τις γυναίκες του βιβλίου. Ένα διαφορετικό και απολαυστικό ταξίδι στην αρχαία ελληνική μυθολογία.

Βιβλία Ιχνηλάτες της Ιστορίας #2: Ταξίδι στον χρόνο
Συγγραφέας Ευγενία Μανωλίδου
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αθηνά και ο Οδυσσέας απολαμβάνουν το καλοκαίρι με τους γονείς τους πριν επιστρέψουν στην Αθήνα και ξεκινήσουν το γυμνάσιο. Ήρθε η ώρα να μάθουν αρχαία ελληνικά, κάτι που αγχώνει τον Οδυσσέα, όσο κι αν η φίλη του του εξηγεί πόσο μοιάζουν με τα νέα ελληνικά, χρησιμοποιώντας μάλιστα πολλά παραδείγματα. Την τελευταία ημέρα των διακοπών τους γνωρίζουν δυο παιδιά που ζουν στην Αγγλία με τους Έλληνες γονείς τους, τη Σίλια και τον Λίαμ, και τα παιδιά αυτά έχουν διδαχθεί αρχαία ελληνικά από το δημοτικό! Αρχίζουν λοιπόν να ανταλλάσσουν γνώσεις, ιστορίες και τρόπους σκέψης και ζωής ενώ στο πλάι τους πετάει ξανά η σοφή κουκουβάγια Γλαύκη που συστήνεται στους νέους φίλους της Αθηνάς και του Οδυσσέα. Τους δίνει λοιπόν ξανά τη χρυσή κορδέλα, αυτήν τη φορά για να μη χαθούν στον χρόνο και η περιπέτεια αρχίζει.

Στο δεύτερο βιβλίο της σειράς ταξιδεύουμε στην ελληνική Ιστορία, από τα αρχαία ως τα νεότερα χρόνια. Μαθαίνουμε για την Ακαδημία Πλάτωνος του 360 π. Χ. και την αρχαία ελληνική φιλοσοφία μέσα από τα λόγια του εντυπωσιακού στον λόγο και στην εμφάνιση Πλάτωνα, στο Λύκειο του Αριστοτέλη του 330 π. Χ., στη ρωμαϊκή Αθήνα του 170 π. Χ. όπου γνωρίζουμε τον Αδριανό και τα έργα του, στην κατακτημένη Κωνσταντινούπολη του 1453 όπου μας συστήνεται ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, στην τουρκοκρατούμενη Αθήνα την εποχή της δήωσης του Παρθενώνα από τον λόρδο Έλγιν, όπου γνωρίζουμε και τον λόρδο Βύρωνα, στην Επανάσταση του 1821 όπου μαθαίνουμε για τα ανδραγαθήματα του Οδυσσέα Ανδρούτσου κ. ά. Ευσύνοπτα κεφάλαια μας οδηγούν βήμα προς βήμα στα στους σημαντικότερους σταθμούς της ελληνικής ιστορίας ενώ διάφορα QR Codes στις σελίδες παροτρύνουν τα παιδιά να σκανάρουν για να μάθουν περισσότερες πληροφορίες! Η εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά είναι γεμάτη χρώματα και ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Σωστή και προσεκτική χρήση σκοτεινών και φωτεινών σημείων, προσωπογραφίες των σημαντικότερων προσώπων που μας γνωρίζει το βιβλίο, ολοσέλιδες εικόνες μα και μικρά καρέ, μίξη φωτογραφίας με σχέδια, όλα αυτά δημιουργούν μια μεθυστική οπτική πανδαισία γεμάτη ερεθίσματα για ψάξιμο, διάβασμα, παιχνίδι!

Τι ήταν οι Μορίες Ελαίες; Πόσο εύκολα είναι να μάθει και να κατανοήσει κανείς αρχαία ελληνικά; Τι σήμαιναν το λύκειο και η ακαδημία στην αρχαιότητα και πώς συνδέθηκαν με τη σημερινή εκπαίδευση; Τι μαθήματα διδάσκονταν στο Λύκειο του Αριστοτέλη; Τι ήταν τα Παναθήναια, πότε τα γιόρταζαν και ποιος ήταν ο συμβολισμός τους; Το δεύτερο βιβλίο της σειράς είναι αφιερωμένο στο «όραμα» και στην «ιδέα», στοιχεία στα οποία είναι βασισμένα η ελληνική ιστορία, οι μύθοι και ο πολιτισμός της Ελλάδας, μιας ηλιόλουστης χώρας γεμάτης φως που χαρίζει τη λάμψη της στον κόσμο. Πρόκειται για μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ιστορία, φιλοσοφία, αρχιτεκτονική, ρητορική και χιλιάδες άλλες πληροφορίες, εύληπτα δοσμένες με συναρπαστικό τρόπο μέσα από ένα ατέλειωτο παιχνίδι!

Βιβλία Με λένε Ιούλιο Βερν
Συγγραφέας Μαριέττα Κόντου
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιούλιος Βερν (1828-1905) ήταν Γάλλος συγγραφέας, ιδιαίτερα γνωστός για τα περιπετειώδη μυθιστορήματά του που ταξίδεψαν γενιές και γενιές αναγνωστών σε μακρινούς και φανταστικούς τόπους. Η Μαριέττα Κόντου κάνει κάτι πρωτοποριακό: αφηγείται τα παιδικά χρόνια του συγγραφέα μέσα από συναρπαστικά περιστατικά, σκιαγραφώντας έτσι με σεβασμό και αληθοφάνεια την προσωπικότητά του.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση είτε εν είδει εξιστόρησης είτε σε μορφή ημερολογίου δίνει αμεσότητα και ειλικρίνεια, μιας και ο Ιούλιος καταγράφει διεξοδικά όνειρα, αισθήματα, προσδοκίες, ελπίδες, σχέδια. Το όνομά του «μυρίζει» διακοπές, θάλασσα και ταξίδια. «…ήμουν ονειροπόλος, σε αυτό ήμουν πολύ καλός». Ο Βερν ήταν ένα παιδί που εκπαιδεύτηκε από νωρίς και μόνο του στα όνειρα ώστε να παίρνει υλικό από αυτά και να πλάθει ιστορίες. Μεγάλωνε με ιδέες που τον νανούριζαν ή τον κρατούσαν ξάγρυπνο ως το πρωί αλλά όλες είχαν ένα κοινό: το ταξίδι! Με τα μάτια του Ιούλιου ταξιδεύουμε στο Παρίσι της εποχής του και μέσα από ένα πλούσιο λεξιλόγιο και διάφορα κωμικοτραγικά περιστατικά μαθαίνουμε για το σχολείο και για το σπίτι του, για τα αντικείμενα και για τα ρούχα, για τις διακοπές του στην εξοχή, για τους φίλους του και για το πώς τον αντιμετώπιζαν τα άλλα παιδιά, για τους ανθρώπους γύρω του, για τον τρόπο σκέψης και παιδείας που επικρατούσε τότε και για πολλά άλλα που δεν κουράζουν στιγμή τους μικρούς αναγνώστες.

Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι άψογη και παραστατική, γεμάτη ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες και με μια υπέροχη μίξη σουρεαλισμού και αφηγηματικής πραγματικότητας. Χορταστικά δισέλιδα και μικρές εικόνες στο κείμενο αναβιώνουν προσεκτικά την εποχή και το περιβάλλον του μικρού Βερν. Θάλασσες και τέρατα, καράβια και στρατιώτες αναμιγνύονται με την αστεία εμφάνιση της μητέρας και με την αυστηρή μορφή του πατέρα. «Με λένε Ιούλιο Βερν» λοιπόν και αυτή είναι η συναρπαστική ζωή του.