Βιβλίο Η πλεξούδα
Τίτλος πρωτοτύπου La tresse
Συγγραφέας Laetitia Colombani
Μεταφραστής Γιάννης Στρίγκος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Laetitia Colombani έγραψε ένα αισιόδοξο μα και σκληρά ρεαλιστικό μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει στη θρησκόληπτη Ινδία, στο φωτεινό τοπίο της Ιταλίας και στο δύσκολο εργασιακό περιβάλλον του Καναδά. Η Σμίτα ανήκει στη χαμηλότερη κοινωνική τάξη, μαζεύει περιττώματα για να βγάζει το μεροκάματο και αποφασίζει αυτό να μην το ζήσει η κόρη της. Η ξέγνοιαστη Τζούλια ανακαλύπτει πως η οικογενειακή τους βιοτεχνία είναι έτοιμη να φαληρίσει και προσπαθεί να βρει τρόπους να τη σώσει ενώ ερωτεύεται μάλλον τον λάθος άνθρωπο. Η Σάρα που εργάζεται σκληρά σε μια σημαντική δικηγορική εταιρεία μαθαίνει πως έχει καρκίνο και διαπιστώνει πως τα όσα κατάφερε τόσα χρόνια μπορούν να της αφαιρεθούν μέσα σε μια στιγμή. Μια πλεξούδα λοιπόν από τρεις τούφες μαλλιά που πλέκονται μεταξύ τους, έτσι διασταυρώνονται οι ζωές των τριών γυναικών του μυθιστορήματος που δε θα συναντηθούν ποτέ.

Η Σμίτα ανήκει στην κάστα των Ανέγγιχτων (Ντάλιτ), στο χαμηλότερο σκαλοπάτι της ινδικής κοινωνίας. Εκατομμύρια άνθρωποι σαν κι αυτήν βρίσκονται εκτός κοινωνικού συστήματος, γιατί ανήκουν σ’ ένα είδος που θεωρείται πολύ μιασμένο για να έρχεται σ’ επαφή με άλλα είδη. Ζουν έξω από τις πόλεις, στην περιφέρεια της ανθρωπότητας. Η Σμίτα ζει σε άθλιες συνθήκες σ΄ ένα χωριό «μια ζωή ανάμεσα σε άλλες», δουλεύει στα αποχωρητήρια των σπιτιών, μαζεύει τις ακαθαρσίες με τα χέρια, είναι το καθήκον της, το ντάρμα της, μια δουλειά που περνάει από μάνα σε κόρη! Ταυτόχρονα, ο άντρας της πιάνει ποντίκια, μια δουλειά που επίσης περνάει από γενιά σε γενιά και βοηθάει τα χωράφια και τις σοδειές των άλλων! Μάλιστα, τους αρουραίους μπορούν να τους φάνε, είναι «η κότα του φτωχού»! Η συγγραφέας περιγράφει χωρίς ωραιοποιήσεις τη σκληρή ζωή της ηρωίδας, τις ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής στα χωριά, όπου «οι αρρώστιες μεταδίδονται σαν σπίθα σε μπαρούτι», τη θέση της γυναίκας όπου ο βιασμός είναι σε πρώτο πλάνο για το παραμικρό, χωρίς τιμωρία των ενόχων ή σωτηρία των θυμάτων. Η κόρη της Σμίτα, Λαλίτα, είναι το στήριγμά της και μια μέρα θα πάρει την παράτολμη απόφαση να τη στείλει σχολείο για να μη βιώσει όσα κάνει η ίδια στη ζωή της, για να μάθει ανάγνωση και γραφή και να μην ξανασκύψει το κεφάλι, για να αποκτήσει αξιοπρέπεια, να ζήσει καλύτερα, να τη σέβονται. Τα πράγματα όμως δεν εξελίσσονται όπως τα περίμεναν, μιας και ο ταξικός διαχωρισμός οδηγεί σε ταπεινώσεις, τιμωρίες και κακοποίηση. «Ο ρόλος του σχολείου είναι να διδάσκει, όχι να υποτάσσει», θυμώνει η Σμίτα κι έτσι στη συνέχεια πραγματοποιεί μια σιωπηλή, αθόρυβη, σχεδόν αόρατη επανάσταση.

Ταυτόχρονα, η Τζούλια Λανφρέντι, κόρη βιοτέχνη περουκών στο Παλέρμο, μιας οικογενειακής επιχείρησης που βρίσκεται σε αδιέξοδο λόγω σημαντικών κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών, ερωτεύεται έναν Ινδό μετανάστη και θα γνωρίσει μια διαφορετική πλευρά της ζωής ενώ ταυτόχρονα θα ανακαλύψει τη δεινή οικονομική θέση της βιοτεχνίας του πατέρα της, όπου εργάζονται σα μια οικογένεια πολλές εργάτριες. Με παραστατικότητα και ωραίες περιγραφές η συγγραφέας μας δίνει ένα κλίμα συναδελφικότητας και αλληλεγγύης ανάμεσα στις γυναίκες αυτές που ξέρουν μυστικά, γελάνε, υποστηρίζουν, φιλιώνουν και ξανατσακώνονται σε έναν αέναο βουερό κύκλο. Χάρη στην ιστορία της Τζούλια έμαθα για την κασκατούρα, παλιά παράδοση της Σικελίας όπου τα μαλλιά των ανθρώπων που πέφτουν ή κόβονται φυλάσσονται για ποστίς και περούκες που κατασκευάζει πλέον ως η τελευταία της παράδοσης η βιοτεχνία Λανφρέντι. Τα μαλλιά είναι πάθος για την οικογένεια, γι’ αυτό και η Τζούλια δεν προχώρησε στις σπουδές της και αφοσιώθηκε στην επιχείρηση. Παρ’ όλ’ αυτά μπορεί να χαθεί με τις ώρες σ’ ένα λογοτεχνικό βιβλίο και αγαπά την ησυχία και την ηρεμία της βιβλιοθήκης. Μας δίνονται παραστατικές εικόνες της συγκομιδής των τριχών από τα νοικοκυριά και τα κομμωτήρια, τρυφερές στιγμές πατέρα-κόρης και ρομαντικά περιστατικά της Τζούλια με τον αγαπημένο της. Η κοπέλα είναι γαλουχημένη από γενιές προκαταλήψεων και στερεότυπων για τις ανθρώπινες σχέσεις και τότε αναπάντεχες εξελίξεις κλονίζουν την ήρεμη ζωή της.

Τέλος, η Σάρα Κοέν είναι μια πετυχημένη δικηγόρος στο Μόντρεαλ, της οποίας κάθε λεπτό της ζωής της μετράει, η μέρα της είναι χρονομετρημένη στο χιλιοστό, τα πάντα προγραμματισμένα, οργανωμένα, προσχεδιασμένα. Είναι εργαζόμενο στέλεχος, διαζευγμένη δυο φορές και μητέρα τριών παιδιών, αγαπάει τη δουλειά της, που είναι η προσωπική της δικαίωση, η επιτυχία της, και έχει καταφέρει να διαπρέψει σ’ ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον,. Επόμενος στόχος είναι η θέση του γενικού διευθυντή που συνταξιοδοτείται αλλά ο καρκίνος ανατρέπει τα πάντα στη ζωή της. Η συγγραφέας αναπτύσσει ένα ενδιαφέρον κείμενο γεμάτο αντιθέσεις: από τη μια η αφοσίωσή της στη δουλειά, εξαιτίας της οποίας θυσίασε πολλά απ’ τις ζωές των παιδιών της, έχασε στιγμές μαζί τους κι έτσι η ενοχή έγινε μόνιμη φίλη της κι από την άλλη οι νέες προοπτικές που της ανοίγει η ασθένεια, στις οποίες αντιστέκεται και τις κρύβει σα να μη συμβαίνει τίποτα ώσπου γίνεται ένα μοιραίο λάθος. Ανατρίχιασα με το γεγονός πως η Σάρα στη δουλειά δεν είπε τίποτα για τα παιδιά της και κατάφερε να κρύψει τις εγκυμοσύνες της, ώστε να μη χάσει ευκαιρίες ανέλιξης, με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα τείχος ανάμεσα στην επαγγελματική και στην οικογενειακή της ζωή, ένα τείχος εύθραυστο με ρωγμές που κάποια μέρα θα καταρρεύσει.

Η συγγραφέας σχεδόν δεν της χαρίζεται: μια όμορφη, πετυχημένη μητέρα και συνέταιρος με μια ζηλευτή καριέρα αλλά έχει ένα τραύμα βαθιά κρυμμένο κάτω από τα ταγέρ και το μακιγιάζ, ένα τραύμα που θα την κόψει στα δύο. Δεν αφήνει τίποτα στην τύχη, «προηγείται των πραγμάτων» και τότε έρχεται ο καρκίνος και ο αποκλεισμός του εργασιακού της περιβάλλοντος. Με επίσης έντονο ρεαλισμό και ολοζώντανες σκηνές μαθαίνουμε πώς είναι η ψυχολογία της, πώς αλλάζουν οι προτεραιότητές της, ποια είναι τα συναισθήματά της πριν και μετά, γιατί δεν αντιδρά στην είδηση, τι θα κάνει, πώς θα παλέψει; Η Σάρα ισχυρίζεται πως θα το χειριστεί όπως χιλιάδες άλλες υποθέσεις της, δεν έχει χάσει ποτέ δίκη και δε θα το αφήσει να τη φοβίσει όσο κακόβουλο κι αν είναι, οπότε οπλίζεται με θάρρος, επιμονή κι υπομονή για να κερδίσει μια αμφίρροπη μάχη ενώ ταυτόχρονα θα διεξαγάγει έναν ύπουλο πόλεμο με τη δουλειά της. Μόνο που: «όταν κάποιος κολυμπά ανάμεσα σε καρχαρίες, καλύτερα να μην αιμορραγεί».

Τρεις ενδιαφέρουσες, συγκινητικές, τρυφερές μα και σκληρές ιστορίες που μπλέκονται μεταξύ τους, σταματώντας σε κρίσιμο σημείο για να δώσουν τη θέση τους η μία στην άλλη, μας συστήνουν γυναίκες στιγματισμένες μα αποφασισμένες, ορμητικές και ουσιαστικά ελεύθερες και αποφασισμένες. Η Σάρα είναι προνομιούχα και σταδιακά στιγματίζεται, η Σμίτα γεννιέται και μεγαλώνει στιγματισμένη, η Τζούλια προσπαθεί να αποφύγει τον στιγματισμό. Τρεις γυναίκες σφιχτά δεμένες με τις πλεξούδες ενός ψεύτικου καθωσπρεπισμού, υποχρεωμένες να υπακούσουν στις προσταγές των γονιών ή / και της κοινωνίας. Αν αντιδράσουν, αν επαναστατήσουν, είναι έτοιμες να πληρώσουν το τίμημα; Με τι κόστος θα εναντιωθούν σε απόψεις αιώνων; Στην κλειστή, αυστηρή κοινωνία της Ινδίας οι γυναίκες σε όποια τάξη κι αν ανήκουν είναι ασήμαντες για τους άντρες, στην προοδευτική Ιταλία η κόρη αναγκάζεται να υπακούσει και να δοθεί σε άντρα που δεν θέλει, στον Καναδά η ασθένεια είναι εμπόδιο για την πορεία των εργασιών και γκρεμίζει σε μια στιγμή ό,τι έχει καταφέρει για χρόνια μια γυναίκα σ’ ένα περιβάλλον αντρών. Τρεις γυναίκες που τελικά θα έρθουν κοντά με απρόσμενο και έξυπνο τρόπο, κάνοντάς με να θαυμάσω το στήσιμο της ιστορίας και πώς ουσιαστικά έβλεπα το ίδιο πρόσωπο από τρεις διαφορετικές μεριές, με την κάθε μία να απέχει χιλιόμετρα από την άλλη, όσο και οι τρεις αυτές γυναίκες ενώ ταυτόχρονα οι ιστορίες τους συγκλίνουν, κάνοντάς με να τελειώσω το βιβλίο με δάκρυα στα μάτια αλλά και γεμάτος αισιοδοξία.

Βιβλίο Γεωγραφία για εντελώς αγεωγράφητους 
Συγγραφείς Η γεωγραφία είναι πολύ κουλ
Κατηγορία Non fiction / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ας ξεκινήσουμε με δύο καίριες αλήθειες: έχουμε συνδέσει «τη διαδικασία της μάθησης με τη μαραζωτική και ξενέρωτη εμπειρία του σχολείου» και «σχεδόν όλοι είμαστε αγεωγράφητοι και αυτό είναι λογικό». Επομένως, αν θέλουμε από μόνοι μας να μάθουμε πράγματα, αν μας λείπει η πραγματική και ουσιαστική μάθηση, αν η κοιμισμένη παιδική μας περιέργεια ξεκουράστηκε αρκετά με άφθονο ύπνο, αυτό το βιβλίο είναι η καλύτερη ευκαιρία να ξεκινήσουμε από την αρχή και με τους δικούς μας ρυθμούς να μάθουμε, να γνωρίσουμε, να κατανοήσουμε και να θαυμάσουμε την ομορφιά και τη μαγεία του πλανήτη μας. Ας μην ξεχνάμε πως η γεωγραφία είναι η πιο κατάλληλη αφετηρία για να κατανοήσουμε την ιστορία και την επικαιρότητα, οπότε οι απορίες που γεννιούνται οδηγούν σε νέο ψάξιμο κ. ο. κ. «Είναι η γνωριμία με τον χώρο στον οποίο συμβαίνουν όλα και έχει ενδιαφέρον γιατί πολλές φορές ο χώρος ο ίδιος καθορίζει τα γεγονότα. Η πορεία του ανθρώπινου είδους (και όχι μόνο) έχει καθοριστεί σε τεράστιο βαθμό από τη γεωγραφία και είναι κρίμα που της έχει κολλήσει η ρετσινιά του πιο βαρετού μαθήματος» (σελ. 7).

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία ξεκάθαρα κεφάλαια: τα Βασικά με χιλιάδες διευκρινίσεις πάνω στους χάρτες, στα κράτη, στο φυσικό περιβάλλον, στα σύνορα, στην Ιστορία κλπ., τις Συχνές απορίες και παρεξηγήσεις που συμπληρώνουν τις πρώτες γνώσεις και τις Εξυπνάδες, οπότε αφήνεσαι εντελώς ελεύθερος να γελάσεις και να μάθεις μέσα από ερωτήσεις που πολύς κόσμος θεωρεί χαζές αλλά είναι πέρα για πέρα σωστές. Μικρά υποκεφάλαια, ακόμη πιο μικρές και συμπυκνωμένες παράγραφοι, παραστατική εικονογράφηση που βοηθάει πάρα πολύ, πολλά και διαφορετικά χρώματα που στηρίζουν ακόμη περισσότερο τον τρόπο μάθησης, διάσπαρτο χιούμορ και αστείες παρατηρήσεις, ο συνδυασμός της επιστημονικής γνώσης με τον προφορικό, οικείο και άμεσο λόγο (χρησιμοποιείται το β΄ ενικό πρόσωπο), η ξεκάθαρη και βοηθητική δομή είναι τα βασικότερα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με έπιασε από το χέρι και με οδήγησε σωστά στον αρχικά δύσβατο κόσμο της γεωγραφίας και με γέμισε ιδέες, απορίες, σκέψεις και προβληματισμούς.

Από την αρχή παθαίνεις «Ένα μικρό σοκ»: Μόνο το 29% της γης είναι ξηρά και μάλιστα μόνο το 1% κατοικείται, δηλαδή αν ενώναμε όλες τις πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά κλπ. θα δημιουργούνταν μια αστική έκταση όση το ¼ της ερήμου Σαχάρα! Κι όσο προχωρούσα και βυθιζόμουν στον κόσμο που με περιβάλλει, απορροφημένος από τις γεωπολιτικές και στρατηγικές μεταβολές, να σου και η ατάκα: «Η Ασία όμως, που είναι και τεράστια, είναι ένα γεωμορφολογικό τουρλουμπούκι» (σελ. 52). Επίσης, δεν ήξερα πως οι ωκεανοί, που φαίνονται σα βαρετές και άδειες εκτάσεις, σφύζουν από ζωή! Ω, ναι! Το 95% όλων των έμβιων όντων του πλανήτη ζει στους ωκεανούς, οι οποίοι είναι και ο πραγματικός πνεύμονας του πλανήτη, γιατί εκεί παράγεται το 70% του οξυγόνου της ατμόσφαιρας! Πιο συγκεκριμένα, ο Ειρηνικός είναι μεγαλύτερος σε έκταση απ’ ό,τι όλη η ξηρά της γης μαζί, στα νησιά του ζουν 15.000.000 άνθρωποι, χώρια ο πληθυσμός της Αυστραλίας ενώ ταυτόχρονα στα νερά του έχουν γίνει πάνω από 1000 πυρηνικές δοκιμές! Τι άλλο να σημειώσω; Α, ναι! Μπορώ να φτιάξω ένα δικό μου κράτος; Με βάση το Διεθνές Δίκαιο μπορώ αλλά: πρέπει να είναι σε εδαφική περιοχή που δεν ανήκει ήδη σε άλλον, να έχει μόνιμο πληθυσμό, δική του κυβέρνηση που να συνεννοείται με τα άλλα κράτη, να έχει σύνταγμα, νόμους, σημαία και εθνικό ύμνο, να έχει κηρυχθεί ανεξάρτητο και να το αναγνωρίζουν τα υπόλοιπα κράτη!

Αυτά είναι ελάχιστα μόνο δείγματα γραφής και γνώσης που βρήκα στο εκπληκτικό «Γεωγραφία για εντελώς αγεωγράφητους». Ταξίδεψα, έμαθα, προβληματίστηκα, ξεκαθάρισα, συνειδητοποίησα και θαύμασα την ομορφιά και τις εξελίξεις του γύρω μας κόσμου. Ποια είναι η ψηλότερη κορυφή της Αυστραλίας και γιατί δε βρίσκεται στην Αυστραλία; Γιατί δεν πρέπει να ταυτίζουμε την έννοια του κράτους με την έννοια του έθνους; Ποιες είναι οι χώρες με τη μεγαλύτερη και ποιες με τη μικρότερη έκταση; Γιατί η Ινδονησία έχει μουσουλμανικό πληθυσμό και μάλιστα τον μεγαλύτερο της Νοτιοανατολικής Ασίας; Ποιο είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Αφρική και λειτούργησε ως εμπόδιο στην ανάπτυξη της ηπείρου και γιατί είναι τόσο φτωχές οι χώρες της ενώ έχουν τόσο φυσικό πλούτο; Τι είναι η μερκατορική προβολή ενός χάρτη; Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Αγγλίας, Μεγάλης Βρετανίας και Ηνωμένου Βασιλείου; Αυτές και χιλιάδες άλλες ερωτήσεις βρίσκουν απαντήσεις σε αυτό το βιβλίο και περιμένουν τον καθένα από μας να ψαχουλέψει, να ξεφυλλίσει, να μάθει και να κατανοήσει!

Βιβλίο Αγαπημένο μου ημερολόγιο 
Συγγραφέας Ξενοφών Φύτρος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλώς ήλθατε στην Ελλάδα του 2031, μια χώρα που διαλύεται μετά την εξέγερση του 2015. Η Βουλή κάηκε, η κυβέρνηση κατέρρευσε, πλιάτσικο και καταστροφές παντού, η χώρα αποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη, τα σύνορα έκλεισαν, τέλειωσαν οι επιδοτήσεις, τα προγράμματα, ο τουρισμός. Η Τουρκία έχει εισβάλει, γεμίζει τα νησιά με τοποτηρητές και στρατόπεδα φιλοξενίας, παρατηρείται αθρόα εισροή μεταναστών και προσφύγων που οδηγούν στην αναρχία και στον εμφύλιο ανάμεσα σε απρόθυμους οικοδεσπότες και απρόσκλητους επισκέπτες. Το τελειωτικό χτύπημα είναι η αρρώστια, μια επιδημία που δεν κάνει διακρίσεις όσο το υποβαθμισμένο και παραμελημένο λόγω χρεοκοπίας ΕΣΥ σηκώνει τα χέρια ψηλά: «Τα κρεβάτια της εντατικής έγιναν ο μαύρος χρυσός της εποχής» (σελ. 63). «Η αρρώστια ήταν άδικη, σκότωνε αλόγιστα, η κοινωνία τη μιμούνταν» (σελ. 63). Σαπίλα, φαγωμάρα, διαφθορά από τα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια ως μέσα στις ίδιες τις οικογένειες: «Τώρα που τα χρήματα έχουν χάσει την αξία τους, το σημαντικό είναι τι έχεις να ανταλλάξεις, τι είσαι διατεθειμένος να δώσεις γι’ αυτό που θέλεις να πάρεις. Γυρίσαμε στην εποχή των σπηλαίων…ανταλλάσσουμε χάρες και εξυπηρετήσεις, καρφώματα και ρουφιανιές, πληροφορίες και κουτσομπολιά…Ποτέ δεν ξέρεις ποιον θα χρειαστεί να εκβιάσεις ή ποιος θα επιχειρήσει να σε παγιδέψει» (σελ. 167).

Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η πλοκή του ανατρεπτικού και ευρηματικού μυθιστορήματος του Ξενοφώντα Φύτρου που με εντυπωσίασε με την καλοσχεδιασμένη εξιστόρηση, με τους ενδιαφέροντες χαρακτήρες, με τη διεισδυτική ματιά σε πρόσωπα και καταστάσεις και με την αποκάλυψη της ταυτότητας του δολοφόνου. Όταν βγήκε η αλήθεια στο φως είδα πόσο έξυπνα έπαιξε ο συγγραφέας με το μυαλό μου, πώς κατάφερε να τοποθετήσει προτάσεις και αφηγήσεις με τρόπο που αλλάζουν τα γεγονότα μ’ ένα απλό κλικ και πώς έβαλε τα πράγματα στη σωστή τους θέση αφήνοντάς με άφωνο. Έχουμε τριτοπρόσωπη αφήγηση που εναλλάσσεται με την πρωτοπρόσωπη του ημερολογίου που κρατάει ο δολοφόνος και εκφράζει τις σκέψεις, τους προβληματισμούς, τις πράξεις του, κάτι που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον. Ο δολοφόνος δε νιώθει τίποτα απολύτως για τα θύματα, τα διαλέγει στην τύχη. «Από εκείνο το βράδυ ζω για να σκοτώνω… Έθαψα τον παλιό μου εαυτό κι ανακάλυψα έναν καινούργιο, πιο αδίστακτο και αποφασισμένο. Ξαναγεννήθηκα κι ένιωσα αμέσως καλύτερα» (σελ. 20, μια φράση που σημαίνει πάρα πολλά!). Πώς έφτασε ως αυτό το σημείο, ποιος ήταν πριν, είχε σχέση, δουλειά; Γιατί απογοητεύτηκε απ’ όλα κι απ’ όλους; «…μόλις που καταφέρνω να επιβιώνω πλέον. Αλλά όχι μόνο εγώ, και η αιτία γι’ αυτό είναι άλλη» (σελ. 25). Ένας άνθρωπος που καταγράφει την κατρακύλα της χώρας του, παρατηρεί τα πάντα γύρω του, ανοίγεται σταδιακά, καταγράφει τα αίτια της μεταστροφής του και ξεδιπλώνει τον χαρακτήρα του, φέρνοντας στο φως κάθε του πτυχή. Δείχνει απαισιόδοξος, πεσιμιστής, αλλά οξυδερκής. Με δεξιοτεχνία περνάμε σταδιακά από το γενικό, την κατάσταση δηλαδή που βιώνει ο κόσμος και ο δολοφόνος και τη μαθαίνει έτσι ο αναγνώστης, στο ειδικό, στον τρόπο σκέψης του, στα κίνητρά του κλπ.

Στο ημερολόγιο λοιπόν δίνονται συναρπαστικές και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές από το δυστοπικό περιβάλλον στο οποίο δρουν οι ήρωες του μυθιστορήματος και όλα δείχνουν τόσο οικεία που λες πως, πράγματι, θα μπορούσε να γίνει και στη σημερινή μας πραγματικότητα το καθένα από αυτά. Είμαστε στην εποχή του rollphone, της απαγόρευσης κυκλοφορίας, της διανομής τροφίμων, σύζυγοι αλληλοσφάζονται για το καμένο φαγητό, έφηβοι σκοτώνουν τους γονείς τους για το χαρτζιλίκι, γίνονται θανάσιμοι καβγάδες στο λεωφορείο για μια θέση, απελπισμένοι πνίγουν κατάκοιτους γονείς, μητέρες πετούν τα νεογέννητα μωρά τους. «Μια ολόκληρη χώρα ξέσκιζε τις σάρκες της». Μια απελπισία: «Η πείνα δεν τους άφηνε να σκεφτούν, πόσο μάλλον να ελπίζουν για το μέλλον που ερχόταν σαν φρενιασμένο τρένο καταπάνω τους» (σελ. 27). Η Πολιτοφυλακή είναι το σώμα ασφαλείας το επιφορτισμένο με τη διατήρηση της τάξης όσο ο Μητροπολιτικός Δήμος Αττικής δέχεται τρόφιμα από ξένες κυβερνήσεις για να τα μοιράσει στον κόσμο. Πολλά κτήρια άλλαξαν χρήση, όπως η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών (πρώην Περιφέρεια Αττικής) στην Κηφισού και η ΓΑΔΑ (πρώην ΟΠΑΠ) στη λεωφόρο Αθηνών. Ανατριχιαστικές και ασφυκτικές οι περιγραφές ενός κόσμου που καταρρέει και εξαφανίζεται: «Στην αρχή ήταν θέμα ασφαλιστικών εταιρειών. Μετά την οικονομική κατάρρευση, θέμα γνωριμιών και μέσου. Μετά την πανδημία, θέμα χρημάτων και μόνο, πραγματικών χρημάτων» (σελ. 63). «Κανείς δε γράφει πια, κανείς δε διαβάζει, κανείς δεν κρίνει αυτά που βλέπει και ακούει. Ποιος ο λόγος να μάθεις γράμματα, παιδί μου;» (σελ. 92).

Ανατριχιαστικές είναι οι περιγραφές του γκέτο των Εξαρχείων και Νεάπολης: «Τα παλιά νεοκλασικά έστεκαν αγέρωχα… Κάποια ήταν ακόμη κατοικήσιμα… Κάποιων η πρόσοψη ήταν ακόμη μαύρη από την καπνιά… Οι άνθρωποι που ζούσαν μέσα κι έξω από τα κτίρια… δε διέφεραν από τα κτίσματα που είχαν καταλάβει. Κάποιοι στέκονταν ακόμη όρθιοι, στα πόδια και στο μυαλό. Κάποιων η ψυχή είχε μαυρίσει για πάντα… και άλλοι ήταν ζωντανοί-νεκροί, ζούσαν γιατί δεν είχε έρθει η ώρα τους να πεθάνουν…αλλά η ψυχή τους είχε πεθάνει από καιρό…Κανείς δεν ήθελε να μπει, κανείς δεν μπορούσε να βγει» (σελ. 42). Πολυμελείς οικογένειες, άνθρωποι στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον, οι νέοι άντρες δουλεύουν σε κακοπληρωμένες κι επικίνδυνες δουλειές, κόπος μέγιστος αλλά μεροκάματο ελάχιστο. Οδοφράγματα και συρματοπλέγματα, ο στρατός φυλάει τους δρόμους, μια χώρα μέσα σε μια άλλη χώρα. Κι αυτό προσφέρει την ευκαιρία σε αδίστακτους σωματέμπορους και ναρκέμπορους να κάνουν χρυσές δουλειές!

Ποιοι δρουν λοιπόν σε αυτόν τον εσχατολογικό κόσμο; Ο υπαστυνόμος του Τμήματος Ανθρωποκτονιών Παύλος Οικονόμου, απογοητευμένος από την κοινωνική κατάσταση, από τη διαφθορά, από τις ανισότητες, από την τρέλα που κυριαρχεί στον κόσμο, βιώνει μια δύσκολη κατάσταση, με την προϊσταμένη του Τμήματος, αστυνόμο Μαριλένα Αθανασίου να ζει έναν εφιάλτη, αφού οι νέες υποθέσεις που τους περιμένουν είναι πάντα περισσότερες από αυτές που καταφέρνουν να επιλύσουν. Οι μεταξύ τους σχέσεις είναι τεταμένες, αφού έχει αναθέσει στον Οικονόμου τις υποθέσεις αρχείου στις οποίες φυσικά δεν έχει κάνει καμία πρόοδο, ο άνθρωπος αυτός θέλει όμως να βγει στην ενεργό δράση, να βοηθήσει στον ήδη δύσκολο αγώνα της εγκληματικότητας. Μπροστά στην απειλή όμως να αναλάβει τους φόνους στο γκέτο ξεκινάει με νέα διάθεση, αποφασιστικότητα και σχέδιο τις πεπαλαιωμένες και παγωμένες υποθέσεις: «Ψάξε την εξαίρεση, όχι τον κανόνα». Μήπως όμως αυτή η αλλαγή εξυπηρετεί τα σχέδια κάποιων που προσπαθούν να κρατήσουν τη θέση τους μες στο Σώμα και ψάχνουν για αποδιοπομπαίο τράγο; Από την άλλη, έχουμε τον αστυνομικό συντάκτη Μιχάλη Παυλόπουλο, που συμβιβάστηκε με την ελαφρότητα και με τον ρόλο της νέας του δουλειάς στην επιρροή της κοινής γνώμης, έθαψε τα όνειρά του και τα αντικατέστησε με συμβατικούς στόχους, ταιριαστούς με την πραγματικότητα. Κυνηγάει την αποκλειστικότητα, βιώνει εξίσου δύσκολες καταστάσεις και αναζητά το «λαυράκι».

Ένας αγνός ήρωας του βιβλίου είναι η παθολόγος Άννα Χαριτάκη, η οποία εργάζεται καταβεβλημένη και καταπονημένη σε νοσοκομείο που αγωνίζεται να μείνει όρθιο παρά τις διακοπές ρεύματος, τα ελάχιστα φάρμακα και τις συνεχείς μεταλλάξεις ενός θανατηφόρου ιού: «Το παν ήταν να μην μπεις στο νοσοκομείο…Να πάρεις και αγαπημένα πρόσωπα μαζί σου στο τελευταίο ταξίδι, εξαιτίας ενός ύστατου αποχαιρετισμού, ενός ένοχου φιλιού» (σελ. 58). Κόρη συνταξιούχου καρδιοχειρουργού και μέλους της κυβέρνησης που εκπροσωπεί το χρήμα και την εξουσία στα μάτια της κόρης του, η οποία γυρίζει την πλάτη της σε αυτά και προσφέρει ανιδιοτελώς σε όσους τη χρειάζονται, ακόμη και μετά τη βάρδια της. Μένει μακριά από τη φρουρούμενη Εκάλη και τη βίλα του πατέρα της και οι εκρήξεις μεταξύ τους είναι συχνές. Και μιας που αναφέραμε την κυβέρνηση, εκεί γίνεται το «έλα να δεις», με απανωτά διαπλεκόμενα παιχνίδια, παγίδες, συμφωνίες σιωπής και πολλά άλλα, σχεδόν όλα ενορχηστρωμένα από τον Χάρη Βλασιάδη, γραμματέα του υπουργικού συμβουλίου, πρωτεργάτη της εκποίησης επιλεγμένης δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας. Στο πλάι τους δρουν και άλλα πρόσωπα, όλα με τον δικό τους στενό ή ευρύτερο οικογενειακό, φιλικό και επαγγελματικό κύκλο, που φωτίζουν διαφορετικές πτυχές της κοινωνίας που έχει στήσει ο συγγραφέας κι αρχίζουν σταδιακά να δένονται μεταξύ τους και να γίνονται αναπόσπαστοι κρίκοι μιας αλυσίδας συναρπαστικών γεγονότων. Ποιος λοιπόν είναι αυτός που πήρε την κατάσταση στα χέρια του και σε τι αποσκοπεί; Ποια είναι τα κίνητρά του και ποιος θα βρεθεί να τον σταματήσει, αφού τα πάντα καταρρέουν;

Το «Αγαπημένο μου ημερολόγιο» είναι ένα άρτιο, πανέξυπνο αφηγηματικά και όχι μόνο, καλά σχεδιασμένο αστυνομικό δυστοπικό μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας ξέρει, βλέπει, παρατηρεί τι γίνεται γύρω μας στο σήμερα και με τον κατάλληλο βαθμό φαντασίας φτάνει τον κόσμο μας στα άκρα: η Ευρωπαϊκή Ένωση πέφτει στα έξι μέλη με τις άλλες χώρες να περνούν σε άλλες σφαίρες επιρροής (π. χ. Κρεμλίνο), το μεταναστευτικό έχει οδηγήσει σε εμφύλιο πόλεμο την Ελλάδα και πολλά άλλα. Μέσα σε αυτό το εσχατολογικό περιβάλλον, με τις σημαντικές παρατηρήσεις, τις αληθοφανείς ακρότητες και την απόλυτη διαφθορά, οι αλληλοεπιδράσεις των ηρώων είναι στενά δεμένες μεταξύ τους και όλοι μαζί δημιουργούν ένα ντόμινο εξελίξεων όπου ο ένας πέφτοντας παρασύρει τον άλλον. Ο θάνατος κόβει βόλτες ανάμεσά τους και γύρω τους, μία λέξη φέρνει ανατροπές, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα όταν έρχεται στο φως τους συνδέει απάντεχα με κάτι άλλο κι έτσι έχουμε ένα παλλόμενο παζλ που δεν ξέρεις τι θα βρεις κάτω από το κάθε κομμάτι του. Η αφήγηση και το στήσιμο του κόσμου είναι σωστά μοιρασμένο με τις καθαυτές εξελίξεις κι έτσι το κάθε κεφάλαιο κόβει ακόμη περισσότερο την ανάσα κι όσο κλιμακώνεται η πλοκή τόσο μεγαλώνει η αγωνία για τη συνέχεια, για την ταυτότητα του δολοφόνου και για τη μοίρα όλων αυτών που κοιτάνε την πάρτη τους και μόνο, πιόνια κι αυτοί ενός παγκόσμιου παιχνιδιού. «Αγαπημένο μου ημερολόγιο», θα κάνω καιρό να σε ξεχάσω!

Βιβλίο Ο αναπληρωματικός Άγιος Βασίλης
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Δέσποινα Γιαννακάκη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα /  Χιούμορ
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε μια πρωτότυπη και συγκινητική ιστορία για τη διαφορετικότητα, γραμμένη με τέτοιο τρόπο που πότε γελούσα και πότε προβληματιζόμουν. Ο συγγραφέας δοκιμάζεται πρώτη φορά στον χώρο του παιδικού βιβλίου και μπορώ να πω πως τα κατάφερε καλά, γιατί και μηνύματα υπάρχουν και ανατροπές και προσεγμένο λεξιλόγιο και ολοζώντανες σκηνές. Η γραφή του είναι  ένα μίγμα χιούμορ και γλυκύτητας και παρουσιάζει ενδιαφέροντες ολοκληρωμένους χαρακτήρες που σκέφτονται, έχουν νοοτροπία και αντιλήψεις, δρουν και αντιδρούν. Διασκέδασα πολύ με τα καμώματα του Μπάμπη που ενώ θέλει να δείχνει στρυφνός και μονόχνοτος κατά βάθος είναι καλόκαρδος και σταδιακά διαπιστώνει πως η επιλογή της μοναξιάς του δεν είναι και η καλύτερη λύση. Αυτό όμως δεν τον εμποδίζει να παραμένει καυστικός και δηκτικός σε απρόσμενες στιγμές, όπως για παράδειγμα όταν η ξαδέρφη του έρχεται με τον Ρούντολφ, αποδομώντας έτσι τον μύθο: «Ποιο ελαφάκι; Αυτός εδώ ήταν ολόκληρο γομάρι»! Η γειτόνισσα του Μπάμπη, Βαρβάρα, διαλύει συχνά πυκνά την ηρεμία του, αφού είναι φασαριόζα και φωνακλού αλλά της είναι υποχρεωμένος γιατί χρησιμοποιεί το τηλέφωνό της. Ο ίδιος δε θέλει ούτε τέτοια συσκευή ούτε ίντερνετ ούτε υπολογιστή, θέλει τα ζωάκια του και την ησυχία του (α, ναι, το ξανάπαμε αυτό!). Το τηλέφωνο το έδωσε μόνο για λόγους ανάγκης σε δυο τρεις πολύ κοντινούς του ανθρώπους και να που έρχεται η ώρα να το πληρώσει! Η Βαρβάρα πάντως τον έχει κερδίσει με τον χαρακτήρα της κι ας μην το παραδέχεται, γιατί τον εντυπωσιάζει η θετικότητα και η αισιοδοξία της! Η κόρη της, Φανή, είναι σε αναπηρικό αμαξίδιο αλλά η πραότητά της  τον ηρεμεί, περνάνε όμορφο χρόνο μαζί και ο Μπάμπης έχει δεθεί φιλικά μαζί της. Είναι μια οικογένεια λοιπόν που τα φέρνει δύσκολα, δέχεται απανωτές αναποδιές αλλά η Βαρβάρα συνεχίζει να χαμογελάει και να είναι αισιόδοξη!

Τέλος πάντων, ας επικεντρωθούμε στην ιστορία μας και ας απολαύσουμε τους διασκεδαστικούς διαλόγους μεταξύ ξαδέλφων όταν έρχεται η ώρα η Μάρθα να πείσει τον Μπάμπη να γίνει Άγιος Βασίλης στη θέση του Αγίου Βασίλη. Πόσο γέλασα με τα αντεπιχειρήματα που έθετε ο Μπάμπης στην πρόταση της ξαδέλφης του: «-Δεν θα βάλουν τις φωνές. Θα το νιώσουν πως είσαι ο Άγιος Βασίλης. -Άμα δεν το νιώθω εγώ, πώς θα το νιώσουν αυτοί; Κι έπειτα οι άνθρωποι πρώτα βλέπουν και μετά αισθάνονται. Αν δουν κάποιον που να μοιάζει κλέφτης, δεν θα προλάβουν να αισθανθούν, θα προλάβουν μόνο να ουρλιάξουν. Και να με βαρέσουν» (σελ. 26). Εκατομμύρια παιδιά φτωχά και μόνα έχουν ανάγκη από το παραμύθι του Αγίου Βασίλη και αυτό θα το καταστρέψει η αναποφασιστικότητα του Μπάμπη; Όχι, κάτι πρέπει να γίνει! Άλλωστε, οποιοδήποτε συναίσθημα είναι καλύτερο από τη μοναξιά που και ο ίδιος παραδέχεται τελικά ότι βιώνει! Μετά από ένα περιπετειώδες ταξίδι λοιπόν, ο Μπάμπης φτάνει στον Βόρειο Πόλο για να βρει έναν άρρωστο παππούλη, ξωτικά πλανταγμένα στο κλάμα, μια πελαγωμένη γραμματέα και δυο ελάφια που δεν ξέρουν τι να κάνουν. Φυσικά τα πάντα πάνε στραβά κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης και γελούσα ασταμάτητα με τις αναποδιές και τις γκάφες, όλα αυτά όμως είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και δεν υπάρχουν απλώς και μόνο για να γεμίζουν τις σελίδες. Μου άρεσε η προσοχή που δίνεται για να περάσουν υποδόρια κάποια μηνύματα: ένας μοναχικός άνθρωπος που απολαμβάνει την ησυχία του καταφέρνει τελικά να ξεπεράσει τους δισταγμούς του γιατί κατάλαβε τι πραγματικά σημαίνει μοναξιά χάρη σ’ ένα περιστατικό που βίωσε, αυτό δε σημαίνει όμως ότι θα τα καταφέρει και αμέσως. Πρέπει να δοκιμαστεί, να πειστεί πως θέλει να το κάνει, εξ ου και η εκπαίδευσή του με τις δυσκολίες και τα προβλήματα. Μα πόσα είδη καμινάδας υπάρχουν και γιατί πρέπει να μπαίνει σε αυτές ο Άγιος Βασίλης αντί να χτυπάει το κουδούνι ή να πετάει τα δώρα μέσα σε αυτές; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στις σελίδες του απολαυστικού αυτού μυθιστορήματος.

«Ο αναπληρωματικός Άγιος Βασίλης» είναι ένα ευρηματικό, πολυεπίπεδο και γεμάτο ιδέες και νοήματα μυθιστόρημα για παιδιά από 8 ετών και πάνω. Είναι ένα κείμενο γεμάτο από αξίες και μηνύματα όπως της αγάπης, της βοήθειας και της διαφορετικότητας αλλά φτάνει και μέχρι την κλιματική αλλαγή και τις βλαβερές της συνέπειες για όλο τον κόσμο όταν βγαίνει στο προσκήνιο ένας θανάσιμος εχθρός, τον οποίο ο Μπάμπης πρέπει να αντιμετωπίσει! Έτσι η πλοκή εμπλουτίζεται και τα παιδιά μαθαίνουν πολλά πράγματα όχι μόνο για τα συναισθήματα που οφείλουν να καλλιεργήσουν για να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τους ανθρώπους που αγαπούν αλλά και για τον κίνδυνο που τα απειλεί αν δεν αλλάξουν κάποια πράγματα στη ζωή όλων μας! Ο κακός της ιστορίας μάλιστα δείχνει παντοδύναμος και η επιρροή του στον κόσμο επίσης θυμίζει οικεία δεινά: «Και τον πιστεύουν πολλοί άνθρωποι δυστυχώς. Τους αρέσει που είναι δυνατός, χωρίς να τους νοιάζει ο λόγος που είναι δυνατός. Ούτε σε ποιους κάνει κακό τους νοιάζει. Μόνο η δύναμή του τους ενδιαφέρει»! (σελ. 64). Το πρώτο παιδικό βιβλίο του Πολυχρόνη Κουτσάκη δίνει μια διαφορετική διάσταση στη μαγεία των Χριστουγέννων και χαρίζει αξέχαστες κωμικοτραγικές στιγμές στους μικρούς αναγνώστες, οι οποίοι θα γελάσουν αλλά και θα προβληματιστούν, θα καταλάβουν σημαντικές και βασικές ηθικές αξίες και θα κοιτάνε με λαχτάρα το τζάκι του σπιτιού τους ή το χριστουγεννιάτικο δέντρο τους προσμένοντας αυτόν τον διαφορετικό Άγιο Βασίλη ονόματι Μπάμπη για να καταλάβουν τι εξαρχής τον προβλημάτιζε πριν πάρει τη θέση του αγαπημένου φίλου όλων των παιδιών του κόσμου!

Βιβλίο Κρυμμένοι σε κοινή θέα 
Τίτλος πρωτοτύπου Hidden in plain sight
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Μαρία Παπανδρέου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είμαστε πλέον στα 1986 και ο Γουίλιαμ Γουόρικ πέρασε τις εξετάσεις για αρχιφύλακας, οπότε πρέπει αναγκαστικά να μετατεθεί στο Τμήμα Δίωξης Ναρκωτικών. Για να μη διαλυθεί όμως η αποτελεσματική ομάδα αποφασίστηκε να δημιουργηθεί ειδική μονάδα στο Τμήμα αυτό, στην οποία επίσης μετατίθενται η αρχιφύλακας Τζάκι Ρόικροφτ, η οποία κουβαλάει το βάρος μιας μεγάλης αποτυχίας από το προηγούμενο βιβλίο και ο υπαστυνόμος τώρα Μπρους Λαμόντ ως επικεφαλής. Στην παρέα τους προστίθεται ο έγχρωμος αστυφύλακας Πολ Αντάζα, με σημαντική προϋπηρεσία στη διερεύνηση εγκλημάτων κι έτσι μέσω αυτού ο συγγραφέας στηλιτεύει τον φυλετικό ρατσισμό που κυριαρχούσε τότε (αλλά εξακολουθεί και σήμερα) σε πολλές εκφάνσεις της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής της χώρας. Σκοπός της νέας μονάδας είναι η σύλληψη του Φιδιού, ενός από τους μεγαλύτερους βαρόνους ναρκωτικών της χώρας. Ο Γουίλιαμ Γουόρικ και η αρραβωνιαστικιά του, Μπεθ Ρέινσφορντ, η οποία είναι βοηθός έρευνας στην πινακοθήκη Φιτζμόλιαν, κατάφεραν να ξεπεράσουν τον σκόπελο των μυστικών της Μπεθ και να προχωρήσουν στο επόμενο βήμα. Επίσης, γνωρίζουμε τη σύζυγο του διοικητή Τζακ Χόκσμπι, Τζόζεφιν, η οποία εκμυστηρεύεται στην Μπεθ πολλά «μυστικά» της διατήρησης μιας σχέσης με αστυνομικό, αφού είναι μια δουλειά με ρίσκα, ακατάστατο ωράριο, επαγγελματικά μυστικά και άλλα.

Έρευνες, πληροφορίες, καταδότες, ντίλερ, βαποράκια, κέντρα διακίνησης αρχίζουν να φτιάχνουν μια συναρπαστική ιστορία που δεν ήξερα πού θα καταλήξει, αναρωτιόμουν αν η πληροφορία είναι σωστή και πού θα οδηγήσει, τι συνέπειες θα υπάρξουν αν πετύχει ή αν αποτύχει κάποιος χαρακτήρας στην πορεία και πολλά άλλα. Στην υπόθεση μπλέκεται ο Έιντριαν Χιθ, συμμαθητής του Γουίλιαμ Γουόρικ, με τον οποίο οι δρόμοι τους διασταυρώνονται ξανά. Ο Χιθ έχει μπλέξει με ναρκωτικά, πραγματοποιώντας τις προβλέψεις του Γουίλιαμ για την κακή του πορεία, τώρα όμως ο αρχιφύλακας τον χρειάζεται για την υπόθεσή του κι αρχίζει να τον προσεγγίζει ξανά. Θα καταφέρει να εντοπίσει το Φίδι και να εξαρθρώσει το κύκλωμα ναρκωτικών που έχει χτίσει; Ταυτόχρονα, ο Μάιλς Φόκνερ και η γυναίκα του, Κριστίνα, παραμένουν στο προσκήνιο, εμπλουτίζοντας την πλοκή, μιας και η καλοστημένη πλεκτάνη τους στο πρώτο βιβλίο ανέτρεψε τα σχέδια των αστυνομικών να κλειστεί ο Μάιλς στη φυλακή. Ο Γουίλιαμ τον έχει από κοντά ώστε να τον πιάσει για το παραμικρό παράπτωμα και στο πλάι του σπεύδει πάλι να βοηθήσει η Κριστίνα, έχει όμως αγνές προθέσεις ή μήπως τα δικά της σχέδια; Ο Μάιλς κάνει πάντως κάποια λάθη κι έτσι απολαμβάνουμε και πάλι δικαστικές μάχες μπροστά στα έδρανα, με την Γκρέις Γουόρικ να δίνει τον καλύτερό της εαυτό, με αποτέλεσμα ο μισογύνης πατέρας της να ζητάει τη γνώμη της σε κρίσιμες περιπτώσεις. Η καλύτερή μου στιγμή ήταν μια κίνηση ματ που την έφερε στο προσκήνιο και την οδήγησε να ανακρίνει εκείνη έναν σημαντικό μάρτυρα στη δίκη αυτού του βιβλίου, κάτι που απόλαυσα, μιας και ο Jeffrey Archer είναι μάστορας στο γράψιμο και ξέρει να τραβάει την προσοχή του αναγνώστη μέχρι την τελευταία λέξη. Έτσι σταδιακά ο πατέρας της Γκρέις και του Γουίλιαμ αρχίζει να «μαλακώνει» και να υπαναχωρεί στις αρχικές του θέσεις.

Έχοντας υπ’ όψιν το μότο του συγγραφέα πως «Αυτό δεν είναι μια αστυνομική ιστορία, είναι μια ιστορία για έναν αστυνομικό», θα έλεγα πως το δεύτερο μυθιστόρημα της σειράς είναι μεν συναρπαστικό αλλά με οικείο τρόπο γραμμένο και πατάει στα χνάρια γραφής του πρώτου βιβλίου, με αποτέλεσμα να νιώθω σα να προσπαθούσε ο συγγραφέας να χωρέσει με το ζόρι στην καινούργια υπόθεση τους δύο βασικούς αντιπάλους, Γουόρικ και Φόκνερ. Απανωτές ανατροπές, εκπλήξεις και αλλαγές, ένα κείμενο που ρέει σα νεράκι, αντιδικίες και δικανικά λογύδρια, περίμενα όμως κάτι διαφορετικό, κάτι πιο ευφάνταστο που να αποτελεί τον κύριο κορμό των ιστοριών του Γουόρικ. Βέβαια όλα αυτά του τα συγχώρεσα όταν άρχισε να στήνεται η επιχείρηση που θα κλείσει την ιστορία του δεύτερου βιβλίου και που ίσως βάλει το Φίδι πίσω από τα κάγκελα, με συναρπαστικές λεπτομέρειες, άψογο σχεδιασμό, έξυπνες ιδέες να έρχονται απανωτά, θα πάνε όλα όμως καλά; Το «Κρυμμένοι σε κοινή θέα» είναι η συνέχεια της καριέρας ενός χαρακτήρα που θέλει να ακολουθήσει το όνειρό του και να ενταχθεί στη Σκότλαντ Γιαρντ ως ερευνητής. Οι εξελίξεις στο δεύτερο βιβλίο θα τον οδηγήσουν στον βαθμό του νεότερου ηλικιακά επιθεωρητή, την ίδια στιγμή όμως θα βρεθεί σε δίλημμα, μιας και ανακαλύπτει πως υπάρχει διαφθορά μέσα στο ίδιο το αστυνομικό σώμα που υπηρετεί, επομένως τι θα κάνει; Θα καταδώσει και θα παραιτηθεί, θα καταδώσει αλλά θα παραμείνει στο Σώμα με τις αναμενόμενες συνέπειες για τη ζωή και την καριέρα του ή θα κάνει τα στραβά μάτια; Πραγματικά αναρωτιέμαι τι θα συμβεί στο επόμενο βιβλίο της σειράς και πότε επιτέλους θα καταλάβω τι έχει στο μυαλό του ο συγγραφέας ως προς τη βασική ιδέα που τον ώθησε να γράψει αυτά τα μυθιστορήματα.

Βιβλίο Ένα φτερό
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Νικολέττα Φιλιππίδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Υδροπλάνο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Παγώνης ζει στο Βασίλειο των Πουλιών, περήφανος, καμαρωτός, πλουμιστός, κι όταν θέλει να εντυπωσιάσει ανοίγει τα φτερά του σε μια μεγάλη βεντάλια. Κατά καιρούς οι φίλοι του του ζητούν ένα μονάχα φτερό για να τους βοηθήσει σε μια σημαντική στιγμή της ζωής τους αλλά ο κύριος Παγώνης πάντα αρνιέται. Έτσι όπως ήταν ανοιγμένα τα φτερά του όμως ο κύριος Παγώνης δεν έβλεπε τι γινόταν γύρω του κι έτσι κάποια στιγμή παθαίνει άσχημη ζημιά, τα πουλιά όμως θα τον βοηθήσουν τώρα που έχει αυτός την ανάγκη τους; Η Κωνστνατίνα Τασσοπούλου έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον παραμύθι για τη δοτικότητα και την αλληλεγγύη. Μέσα από μια έξυπνη ιστορία με ήρωες μικρά και μεγάλα πουλιά μαθαίνουμε πως όποιος κομπάζει αγνοεί ό,τι συμβαίνει γύρω του και πέφτει θύμα μεγάλης συμφοράς, πως δεν είναι ωραίο να έχεις πολλά και να μη δίνεις, πως «Άμα δεν ξέρεις να δίνεις είσαι φτωχός κι ας έχεις να δώσεις. Άμα ξέρεις να δίνεις είσαι πλούσιος κι ας μην σου περισσεύουν» κ. ά. Από την άλλη, γιατί ενώ ο κύριος Παγώνης που του περίσσευαν φτερά δεν προσέφερε ποτέ ούτε ένα τον πλησίαζαν όλο και περισσότεροι για να του ζητήσουν ακριβώς αυτό; Υπέροχη και συναρπαστική ιστορία, γεμάτη ανατροπές και ηθικά διδάγματα που θα βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν τις αρχές της υποστήριξης και της βοήθειας κάπου που μας έχει ανάγκη ενώ ταυτόχρονα γνωρίζουμε οικεία και αγαπημένα πουλιά, όπως ο Κόρακας, το Ξεφτέρι, ο Κόκορας, το Περιστέρι, η Καρακάξα, η Χήνα, η Πάπια κ. ά, για τα οποία παρατίθενται εύληπτες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες στο τέλους του βιβλίου. Η εικονογράφηση της Νικολέττας Φιλιππίδη είναι πολύχρωμη, με μεγάλες επιφάνειες, παραστατικότητα, ωραίες οπτικές γωνίες και για πρώτη φορά συναντώ ένα βιβλίο που παραθέτει τις εικόνες τόσο οριζόντια όσο και κάθετα στις σελίδες, κάνοντας την ανάγνωση ένα ατέλειωτο παιχνίδι!

Βιβλίο Δύο φτερά
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Νικολέττα Φιλιππίδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Υδροπλάνο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο Βασίλειο των Πουλιών την πιο κρύα μέρα του χειμώνα συμβαίνει το πιο θερμό επεισόδιο που έγινε ποτέ σε αυτό το μαγικό μέρος! Δύο πιγκουίνοι έρχονται να ζήσουν στο Βασίλειο κι αμέσως τα πουλιά, που τους θεωρούν ξένους, τους βομβαρδίζουν με ερωτήσεις για την ταυτότητά τους και τον λόγο της άφιξής τους. Μέσα από μια πανέξυπνη αφήγηση, γεμάτη παραλληλισμούς, μαθαίνουμε για τον αγώνα των δύο πιγκουίνων να πείσουν τα πουλιά πως κι αυτοί ανήκουν στο ίδιο είδος, αν και διαφορετικοί στη συμπεριφορά και στην εμφάνιση. Η κοινωνία δεν το δέχεται αυτό ώσπου διαπιστώνουν πως σε κάτι θα τους είναι χρήσιμοι. Η συγγραφέας δείχνει τις δυσκολίες προσαρμογής σε μια νέα πατρίδα, τον σκληρό αγώνα που δίνει ο κάθε μετανάστης για να ενσωματωθεί σε μια δύσκολη να τον καλωσορίσει κοινωνία κι αποκτάει έτσι «δυο φτερά», δύο χώματα γης για να πατήσει, αυτήν που άφησε πίσω του κι αυτήν στην οποία ξεκινάει τώρα. Ομολογώ πως συγκινήθηκα γιατί η ιστορία καταγράφει ακριβοδίκαια τα όσα βιώνουν όσοι έρχονται για ένα καλύτερο αύριο και ίσως διαφέρουν σε κάτι από μας είτε εμφανισιακά είτε συμπεριφορικά είτε οτιδήποτε, επομένως, αντί να τους διώχνουμε και να τους απομονώνουμε, είναι καλύτερο να τους κάνουμε μέρος της ζωής μας αφού παραμένουν άνθρωποι (συγνώμη, πουλιά) σαν εμάς. Η εικονογράφηση της Νικολέττας Φιλιππίδη είναι πολύχρωμη, με μεγάλες επιφάνειες, παραστατικότητα, ωραίες οπτικές γωνίες και για πρώτη φορά συναντώ ένα βιβλίο που παραθέτει τις εικόνες τόσο οριζόντια όσο και κάθετα στις σελίδες, κάνοντας την ανάγνωση ένα ατέλειωτο παιχνίδι!

Βιβλίο Ευανθία Καΐρη, η πιο μικρή δασκάλα
Συγγραφέας Ιφιγένεια Μαστρογιάννη
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευανθία Καΐρη (1799-1866), αδελφή του νεοέλληνα διαφωτιστή και φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη, σπούδασε στη Σχολή των Κυδωνιών της Μικράς Ασίας (σημερινό Αϊβαλί) όπου δίδασκε ο αδελφός της, σε μια εποχή που η μόρφωση της γυναίκας ήταν κάτι ανέφικτο. Ήδη από τα δεκατρία της χρόνια μελετούσε αρχαία ελληνικά και μαθηματικά ενώ μάθαινε ιταλικά και γαλλικά. Το 1818 ανέλαβε τη διεύθυνση του Παρθεναγωγείου και άρχισε να γράφει λογοτεχνικά κείμενα, με τον «Νικήρατο» (1826) να θεωρείται το πρώτο θεατρικό έργο της νεότερης Ελλάδας. Με παρότρυνση του Αδαμαντίου Κοραή μετέφρασε βιβλία ηθικοπλαστικού περιεχομένου για μόρφωση των νεανίδων της εποχής από τα γαλλικά και το πνευματικό της επίπεδο εντυπωσίασε Ευρώπη και Ελλάδα. Το 1825 δημοσίευσε ανώνυμα ανοιχτή επιστολή-έκκληση προς τις γυναίκες της Ευρώπης να βοηθήσουν τη μαχόμενη Ελλάδα κι έτσι βοήθησε να γεννηθεί ένα σημαντικό ρεύμα φιλελληνισμού προς την πατρίδα της.

Την ιστορία της Ευανθίας Καΐρη μας παρουσιάζει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση η στενή της φίλη, Θεανώ Ρήγου, η οποία έμενε στις Κυδωνίες κι εκεί γνωρίστηκαν όταν ήρθε η για να σπουδάσει. Είμαστε σε μια εποχή που η πόλη είχε αποκτήσει προνόμια κι ενώ δεν είχε πολλούς Τούρκους ήταν «λεύτερη σε μια ρωμιοσύνη σκλαβωμένη». Σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο πρυτανεύει η μάθηση για να πάψει το σκοτάδι της αμάθειας και ο φόβος, καλλιεργείται ο σπόρος του κοινωνικού και εθνικού ξεσηκωμού και φωταγωγείται ο όπου γης ελληνισμός. Το κείμενο της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη καταφέρει να αναβιώσει όλα αυτά τα γεγονότα με τρόπο εύληπτο και συναρπαστικό, ιδανικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά φυσικά και για μεγάλους. Με μικρά κεφάλαια, σύντομα περιστατικά και ελάχιστους διαλόγους παρακολουθούμε από κοντά τη ζωή στα μικρασιατικά παράλια, τον ξεσηκωμό του Αδαμάντιου Κοραή, τη στάση των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι στον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821 και ταυτόχρονα τα στεγανά της ίδιας αυτής κοινωνίας ως προς την ανατροφή των γυναικών. Τονίζεται πάντα και με κάθε ευκαιρία η αξία και η σημασία των γραμμάτων και της μόρφωσης ώστε να αποφεύγεται η τυφλή βία, η τυφλή υπακοή κ. ά. καθώς και άλλα σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Ευανθίας δίνοντας αυτήν τη φορά έμφαση πιο πολύ σε εικόνες που συμβολίζουν μια ιδέα ή ένα νόημα παρά σε αποτύπωση της καθημερινότητας της δασκάλας. Λεπτομέρειες από αντικείμενα, γρφικές γειτονιές και οικεία αρχιτεκτονικά γνωρίσματα σε συστοιχίες σπιτιών, αντιγραφές υπογραφών όπως αυτή του Ρήγα Φεραίου ή των σελίδων τίτλου των βιβλίων συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα μιας εποχής γεμάτης ιδέες και αναβρασμό.

Η Θεανώ είναι εντελώς αντίθετος χαρακτήρας από τη φίλη της, υποταγμένη, υπάκουη, σιωπηρή, κάπου μέσα της όμως σιγοκαίει η φλόγα της μάθησης και παύει να ονειρεύεται γάμους και αποκατάσταση, φέρνοντας τον πατέρα της στα όριά του. Εκείνη είναι που γεννάει στην Ευανθία τον σκοπό της ζωής της: «Θα μάθουμε γράμματα, οτιδήποτε κι αν κοστίσει. Και θα βοηθήσουμε όσα κορίτσια φέρει στον δρόμο μας ο Θεός να μάθουν κι εκείνα γράμματα» (σελ. 34). Τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής της Ευανθίας περνάνε μέσα από σύντομα, πλούσια και μεστά γραμμένα κεφάλαια με συναρπαστικές λεπτομέρειες που ζωντανεύουν την εποχή, τον τόπο, τους ανθρώπους (ανατρίχιασα με την παράθεση των αυθεντικών ιδιόχειρων επιστολών της Ευανθίας και του Κοραή), στοιχεία ενός πολιτισμού που καταστράφηκε από αντίποινα των Τούρκων όταν ξεσηκώθηκε η Ρούμελη και ο Μοριάς. Έτσι, τα δυο κορίτσια κατέφυγαν αρχικά στην Άνδρο και στη συνέχεια στη Σύρο, με την Επανάσταση να εξαπλώνεται αλλά να γεμίζει ο τόπος χήρες κι ορφανά την ίδια στιγμή που οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφορούσαν και κώφευαν, εξ ου και η ευαίσθητη ψυχή της Ευανθίας την οδήγησε να γράψει τη σπαρακτική έκκληση προς τις φιλελληνίδες γυναίκες ώστε «να μάθουν, να νιώσουν την απόγνωση και τον πόνο του λαού μας».

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο έκτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Ευανθίας Καΐρη και του μικρασιατικού ελληνισμού πριν την Επανάσταση του 1821, καθώς και για τα ιδεώδη του Διαφωτισμού που οδήγησαν στον ξεσηκωμό. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται σύντομο βιογραφικό σημείωμα της εμπνευσμένης αυτής γυναίκας που δίκαια της αποδόθηκε ο τίτλος της «δέκατης μούσας».

Βιβλίο Δέλτα όπως Διδώ: μικρασιατικές μνήμες 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Διδώ Σωτηρίου (1909-2004) γεννήθηκε στον Κιρκιντζέ της Μικράς Ασίας και μετά την καταστροφή του 1922 ήρθε πρόσφυγας στον Πειραιά. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα και στο Παρίσι και ξεκίνησε να εργάζεται το 1936 ως δημοσιογράφος σε διάφορα έντυπα. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Αντίστασης και αργότερα υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων. Το 1959 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Οι νεκροί περιμένουν», κι έκτοτε έγραψε πολλά σημαντικά βιβλία, με κυριότερο εξ αυτών τα «Ματωμένα χώματα», ένα μυθιστορηματικό χρονικό του μικρασιατικού ελληνισμού. Η Μαριάννα Κουμαριανού διασκεύασε τα πρώτα χρόνια αυτής της πλούσιας σε λογοτεχνική και όχι μόνο δράση ζωής σε ένα κείμενο ελκυστικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά και για μεγάλους, αφιερωμένο όχι μόνο στη Διδώ μας αλλά και ευρύτερα στον ελληνικό πολιτισμό της Μικράς Ασίας.

Στο βιβλίο ξεδιπλώνονται οι χαρούμενες στιγμές των Ελλήνων στο Αϊδίνι και τη Σμύρνη, όπου μετακόμισε η οικογένεια της Διδούς το 1917. Ιδιώματα στολίζουν το κείμενο, καταγράφονται οι αγροτικές εργασίες, τα ήθη και τα έθιμα, η ομορφιά των δύο πόλεων, ο ανάκατος πληθυσμός, τα γέλια και οι μυρωδιές. Η αεικίνητη Διδώ παρατηρεί τα πάντα, καταγράφει κάθε λέξη, κάθε συμπεριφορά, κάθε μορφή, κάθε εικόνα της Σμύρνης όπου ζει πλέον έξι χρονών παιδί και στο κείμενο παρεισφρέουν αυθεντικά λόγια της Διδούς Σωτηρίου από τα βιβλία της. Δεκατρείς μαχαλάδες, ο καθένας με το χρώμα του και την ταυτότητά του, όλοι οι κάτοικοι όμως θέλουν να μοιάσουν στην προκοπή και στις δεξιότητες των Ελλήνων. «Ανατολή και Δύση ενώνονταν σε μια γη τόσο εύφορη που όποιος πατούσε το πόδι του εκεί δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανθίσει. Ευλογημένος τόπος» (σελ. 47). Σχολεία, χαμάμ, δημόσια κτήρια, η συμβίωση όλων αυτών των ανθρώπων, όλα ζωντανεύουν και στήνουν χορό χαράς και ανεμελιάς. Η συγγραφέας παρασύρεται από τη μαγεία των χαμένων πλέον εικόνων, από όλα αυτά που αγωνίζεται να ζωντανέψει με την πένα της, αφήνεται και μαζί της κι εμείς. Από το 1919 όμως αρχίζουν οι σφαγές, με πρώτο θύμα το Αϊδίνι και τους ηρωικούς προσκόπους του.

Δώδεκα κεφάλαια γεμάτα με λογιών λογιών πληροφορίες για όλα τα καταστήματα, τους δρόμους, τα θέατρα, τα σχολεία, τις εκκλησίες, για τα πάντα, ένας πλούτος γνώσεων και εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών που ανασυστήνουν μια πόλη που έχει χαθεί για πάντα. Αυτός είναι και ο σκοπός του βιβλίου, να μας γνωρίσει τη Διδώ των πρώτων της χρόνων, να μας ταξιδέψει στον τόπο όπου μεγάλωσε και στα μέρη που την επηρέασαν, να αναβιώσει μικρές και μεγάλες στιγμές του μικρασιατικού ελληνισμού και να μας γνωρίσει τη μικρασιατική άνοιξη των 100 χρόνων που κάηκε και εξαφανίστηκε για πάντα τον Σεπτέμβριο του 1922. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Διδούς Σωτηρίου ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα τοπόσημα, τα μνημεία και οι περιοχές της Σμύρνης. Καραβάνια από καμήλες και σιδηροτροχιές δημιουργούν μπορντούρες στην κάτω μεριά αρκετών σελίδων ενώ μικρές λεπτομέρειες εμφανίζονται αναπάντεχα στολίζοντας με κομψό τρόπο το κείμενο και συνοδεύοντας τις ολοσέλιδες απεικονίσεις πόλεων, ανθρώπων, ιστορικών στιγμών που οδήγησαν με μαθηματικά ακρίβεια στον χαλασμό και στον ξεριζωμό.

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο όγδοο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Διδούς Σωτηρίου, μιας από τις σημαντικότερες συγγραφείς της ελληνικής λογοτεχνίας, στην υπέροχη, λαμπερή και κοσμοπολίτισσα Σμύρνη με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται στο τέλος του βιβλίου από σύντομο χρονολόγιο της πόλης της Σμύρνης από τα μυθικά και τα αρχαία χρόνια ως την καταστροφή, από ευρετήριο τοπωνυμίων και από βιβλιογραφία.

Βιβλίο Γιαννούλης Χαλεπάς: παραμύθι από μάρμαρο 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938) γεννήθηκε στον Πύργο της Τήνου και χάρη στη λυρική πένα της Μαριάννας Κουμαριανού γνωρίζουμε με συναρπαστικό τρόπο τα παιδικά του χρόνια, το άφθαστο ταλέντο του και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην ενήλικη ζωή του. Πόνεσα με τα εμπόδια που του έβαλαν, έκλαψα για τις δυσκολίες που του σάλεψαν το μυαλό και δικαιώθηκα με το τέλος του βιβλίου ότι καμία συνθήκη δεν είναι ικανή να αφανίσει ούτε να εκμηδενίσει το πάθος για δημιουργία. Η σχεδόν ποιητική γραφή με την ιδιάζουσα σύνταξη ζωντανεύει έναν τόπο κι έναν άνθρωπο άκρως σημαντικούς για τον κόσμο της τέχνης και της ομορφιάς. Η Τήνος, ένα πανέμορφο νησί κι ο  Γιαννούλης Χαλεπάς, ένας μάστορας με πανέμορφα έργα, πόσο ιδανικός συνδυασμός! Πόσο όμορφα και κυκλικά αποτυπώνει την καθημερινή ζωή στα χωριά της Τήνου η συγγραφέας, τονίζοντας με πρωτότυπο τρόπο τις εμπειρίες, τα βιώματα και τις αφορμές που ρουφάνε σα σφουγγάρια καλλιτέχνες φτασμένοι σαν τον Χαλεπά. Σαν γέρνει ο ήλιος οι γυναίκες βγαίνουν να υφάνουν όλες μαζί κι η πιο ηλικιωμένη, η πιο σοφή, αφηγείται παραμύθια με δράκους, ξωτικά και νεράιδες, στοιχεία που το πρωί οι τεχνίτες θα πάρουν τον μαντρακά και θα τα ζωντανεύουν με τη μαστοριά τους, φτιάχνοντας τους κόσμους των παραμυθιών που συντρόφευαν τα βράδια τους. «Κάθε γούρνα και μια ιστορία. Κάθε φεγγίτης κι ένα όνειρο στο φως» (σελ. 22). Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, συναγωνίζεται το ταλέντο του δημιουργού αποτυπώνοντας με το δικό του στυλ τα έργα του καλλιτέχνη ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα εργαλεία και το εργαστήριο του καλλιτέχνη, η Φιλοστοργία και η Ωραία Κοιμωμένη, ο ίδιος ο Χαλεπάς!

«Όση ομορφιά υπήρχε γύρω του, τόσο χαλεπά ήταν τα χρόνια της ζωής του». Ταλαντούχος και δυστυχισμένος ο Χαλεπάς «γιατί είναι ευχή και κατάρα να είσαι πλασμένος από υλικό παραμυθιών… Γιατί στον κόσμο των ανθρώπων ο θαυμασμός μεταμορφώνεται σε φθόνο και κάποιες φορές γίνεται μίσος. Και το μίσος δεν αφήνει τα όνειρα να ανθίσουν» (σελ. 26). Μέσα από την ιστορία ξεπηδάνε οι δυσκολίες μα και οι ευκαιρίες, τα αριστουργηματικά έργα, οι σπουδές, ο έρωτας με τη Μαριγώ, η ευρωπαϊκή φήμη που απέκτησε, η Ωραία Κοιμωμένη, οι ατέλειωτες παραγγελίες, η πάλη με το μυαλό του, ο εγκλεισμός στο ψυχιατρείο, καταγράφονται τα πάντα με όσες λεπτομέρειες είναι απαραίτητες για να κρατήσουν το παιδί ή και τον ενήλικο που θα διαβάζει αυτό το βιβλίο σε εγρήγορση. Μέσα από τις σελίδες ζωντενύει ένας άνθρωπος σιωπηλός και ήσυχος, ντροπαλός, με ήθος και περηφάνια, που στα τελευταία χρόνια είχε τη μάνα του την κυρά-Γιαννούλα να καταστρέφει ό,τι έφτιαχνε γιατί πίστευε πως η μαρμαροτεχνία έκανε το μυαλό του να σαλέψει κι έτσι πόσα χρόνια τον κρατούσε χώρια από το όνειρο και από τη λύτρωση ταυτόχρονα!

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο πέμπτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για τη ζωή και το έργο του σημαντικού γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται από το χρονολόγιο στο τέλος του βιβλίου.

Βιβλίο Το αίνιγμα του Ερωτόκριτου
Συγγραφέας Βασιλική Μακρή
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bookoo
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βασιλική Μακρή έγραψε μια ιστορία που με ξάφνιασε από την αρχή με τον τρόπο γραφής, τον χειρισμό και τον πυκνό καμβά πάνω στον οποίο ξεδίπλωσε τις ζωές των χαρακτήρων της. Ο Γερμανός αξιωματικός Γκούσταβ Ράινχαρντ επιστρέφει στο νησί της Κρήτης για να βρει το κρυμμένο άγαλμα που ξέθαψε στα ανοιχτά της Ντίας και να το παραδώσει στο ελληνικό κράτος, γεμάτος τύψεις για όσα έκανε τις ημέρες της γερμανικής κατοχής. Μόνο που η άνοια δεν τον αφήνει να θυμηθεί και αναθέτει στον διευθυντή του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου Ματθαίο Ηλιοπετρίτη και στην αρχαιολόγο Ναυσικά Αργυρίου να διαβάσουν το ημερολόγιό του, όπου κάπου ανάμεσα στις λέξεις κρύβει το μέρος όπου έθαψε το άγαλμα καθώς και μια πινακίδα με γραμμική γραφή Β. Η εμφάνιση της Ναυσικάς θα του ξυπνήσει άσχημες μνήμες και θα τον οδηγήσει σ’ ένα ταξίδι ενδοσκόπησης και αναπολήσεων, αυξάνοντας τη λαχτάρα του για συγχώρεση. Στον δρόμο τους εμφανίζεται ξανά και ο ψαράς ενώ ταυτόχρονα η Ναυσικά αρχίζει να βρίσκει σε αυτήν την ιστορία σκόρπια κομμάτια που τη φέρνουν αντιμέτωπη με τα παιδικά της βιώματα και αναστατώνουν την οικογένειά της που είχε καταφύγει στη Λέρο μετά την Κατοχή και κρύβει βαθιά μέσα της ένα περιστατικό στο ψυχιατρείο του νησιού. Η ιστορία ξεδιπλώνεται με πρωθύστερα, με παραστατικούς διαλόγους και με επιλεγμένες αποκαλύψεις που φέρνουν στο φως μόνο όσα κομμάτια θέλει εκείνη τη στιγμή η συγγραφέας, οπότε η αγωνία αυξάνεται και η ανάγνωση προχωράει με πυρετώδεις ρυθμούς. Η καθαυτή ιστορία δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη αλλά έχει θύτες και θύματα, δυσκολίες και μυστικά οπότε τα πάντα είναι ρευστά μέχρι κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

Οι χαρακτήρες έχουν ρεαλισμό και είναι ολοκληρωμένοι, οι σκέψεις τους, οι αντιδράσεις τους, οι πράξεις τους έχουν άμεση σχέση με το παρελθόν τους και υπάρχει συνέχεια και συνέπεια. Ο Γλεντούσης είναι γιος σφουγγαρά που υπέκυψε τελικά στη νόσο των δυτών, άλλωστε αυτόν τον πατέρα δεν τον χόρτασε, πιο πολύ μια αντίστροφη μέτρηση ήταν ως την εκάστοτε επιστροφή του αφού το μεροκάματο τον έβγαζε συνέχεια για μπάρκο. Ο ψαράς λατρεύει την απόκοσμη ησυχία του βυθού, είναι προσεκτικός όταν βουτάει κι η ζωή του δυσκόλεψε κι άλλο όταν ξέσπασε ο πόλεμος, οπότε άρχισε να κάνει τον ψαρά για λογαριασμό των κατακτητών ώστε να επιβιώσει. Ο Γερμανός αξιωματικός Γκούσταβ Ράινχαρντ που τον πλήρωνε για τα μαθήματα κατάδυσης έχει ένα σωματικό ελάττωμα που τον έκανε συχνά θύμα εκφοβισμού στα σχολικά του χρόνια. Είναι πιστός στο καθήκον του, σκοτώνει και εκτελεί, κατά βάθος όμως έχει κάποιες στιγμές ανθρωπιάς που δε βρίσκουν χώρο και χρόνο να βγουν στο φως παρά μόνο μετά τον πόλεμο, όπου ήδη η ψυχολογία του είναι βεβαρημένη απ’ όσα έκανε. Η γνωριμία του με μια ντόπια κοπέλα στην κατακτημένη Κρήτη θα δυσχεράνει πολύ τα πράγματα και θα τον οδηγήσει σε ακρότητες και απονενοημένες πράξεις που θα βρουν τις συνέπειές τους σαράντα χρόνια μετά με απροσδόκητο τρόπο.

Η αρχαιολόγος Ναυσικά Αργυρίου προσελήφθη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, τον τόπο καταγωγής της μητέρας της με την οποία ζούνε τώρα στη Λέρο αλλά δεν παύει να σκέφτεται το Βερολίνο όπου σπούδασε, την καθημερινότητά του, το Τείχος, την ιστορία του και περπατάει στην πόλη του Ηρακλείου, την οποία γνωρίζουμε κι εμείς μαζί της. Τα τοπόσημα και τα μνημεία έχουν σημαντική ιστορική και αρχαιολογική αξία και η συγγραφέας καταφέρνει να τα κάνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των χαρακτήρων της, παρέχοντάς μας γνώσεις και πληροφορίες με τρόπο που δεν κουράζει ούτε βαραίνει την πορεία της ανάγνωσης. Πότε ταξιδεύουμε στη μινωική εποχή μέσα από ντοκουμέντα και κτερίσματα, πότε αποκωδικοποιούμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες την πινακίδα με τη γραμμική γραφή Β κι όλα αυτά σε συνδυασμό με τις εξελίξεις που τρέχουν! Η σημαντική πινακίδα που έχει θαφτεί μαζί με το άγαλμα είναι μια επιστημονική πρόκληση που αναγκάζει την κοπέλα να αγνοήσει το ναζιστικό παρελθόν του Γερμανού αξιωματικού και να ξεχάσει για λίγο τις δύσκολες στιγμές που βίωσε η οικογένειά της στην Κατοχή. Στο πλάι της Ναυσικάς είναι ο επίσης αρχαιολόγος Ματθαίος Ηλιοπετρίτης, με ειδίκευση στη γραμμική γραφή Β, μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που δείχνει διαφορετική στάση και συμπεριφορά ανάλογα με τις συνθήκες. Η επαγγελματική τους σχέση αρχικά θα μπει εμπόδιο στον ρομαντισμό που υποφώσκει ανάμεσά τους, θα έρθει όμως η στιγμή που θα υποχρεωθούν να παραδεχτούν αισθήματα και θα υποστούν τις αντίστοιχες συνέπειες.

Απόλαυσα τη στρωτή γραφή που είναι γεμάτη από ολοζώντανες εικόνες και εναλλαγές αφήγησης, αφού στην καταγραφή των εξελίξεων παρεμβάλλονται αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Γερμανού αξιωματικού, στίχοι του ποιήματος του Βιτσέντζου Κορνάρου και επιστολές. Μετρημένοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, δύναμη παραστατικότητας, ιστορικά, λαογραφικά και γεωγραφικά στοιχεία που περνάνε ανάμεσα από τις γραμμές και μου χάριζαν γνώσεις, χωρίς να το καταλάβω και χωρίς να κουράζουν (αξέχαστη θα μου μείνει η αποκωδικοποίηση της γραμμικής γραφής Β σύμβολο προς σύμβολο) ενώ ταυτόχρονα τα σύντομα πρωθύστερα φωτίζουν σημαντικές στιγμές του χτες και δεν είναι περιττά. Με τον τρόπο της η συγγραφέας μου έδειξε πως τα εκθέματα διαχέουν τη μαγεία τους με το πρώτο φως της μέρας και χωρίς τους τουρίστες, οι μορφές στις τοιχογραφίες ανασαλεύουν, οι γαλάζιες κυρίες ψιθυρίζουν μεταξύ τους κι όλα αυτά όσο ο Μίνως Καλοκαιρινός, ο Άρθουρ Έβανς, ο Νικόλαος Πλάτων, σημαντικές προσωπικότητες της αρχαιολογίας και όχι μόνο, είναι σα να αγωνιούν μαζί με τον αναγνώστη για το αν θα καταφέρει η Ναυσικά να βρει το άγαλμα και να το φέρει στο φως.

Τι θυμίζουν στην αρχαιολόγο οι ζωγραφιές του Γερμανού; Πού βρίσκεται το άγαλμα; Πώς θα συνδεθεί η ζωή της με αυτόν τον άγνωστο άντρα; Πώς μπορεί η αναζήτηση ενός αρχαίου αγάλματος να κουμπώσει με τους προραφαηλίτες ζωγράφους αλλά και με την ίδια τη Ναυσικά; Τι έχει συμβεί στη ζωή του Γκούσταβ που έχει ανάγκη από συγχώρεση; Τι σταυρό κουβαλάει για τόσα χρόνια και πώς θα καταφέρει να εξιλεωθεί μετά από τόσο καιρό; Ποια είναι η Αρετούσα στην οποία απευθύνεται και γιατί της εξομολογείται τη ζωή του, προσπαθώντας να την πείσει πως δεν είναι ένα τέρας όπως οι συμπατριώτες του; «Το αίνιγμα του Ερωτόκριτου» είναι μια ανατρεπτική πολυεπίπεδη ιστορία που αγγίζει πολλά θέματα και περιγράφει τις περιπέτειες και τις συγκρούσεις διαμετρικά αντίθετων χαρακτήρων με αφορμή μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη.