Βιβλίο Νεκρωταφίο Ζώων 
Τίτλος πρωτοτύπου Pet Sematary
Συγγραφέας Stehen King
Μεταφραστής Έφη Τσιρώνη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Τρόμου
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλο ένα δυνατό, ανατρεπτικό και άκρως τρομακτικό μυθιστόρημα του Stephen King που όποτε το σταματούσα δεν έπαυα να το σκέφτομαι και όποτε προχωρούσα δεν ήθελα να μάθω τη συνέχεια γιατί έβλεπα το μέγεθος της φρίκης να έρχεται καταπάνω μου. Ένα από τα πολύ καλά έργα του αγαπημένου μου συγγραφέα τρόμου που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο μα πάνω απ’ όλα ξάγρυπνο. Ο Λούις Κριντ μετακομίζει με τη σύζυγό του, Ρέιτσελ και τα παιδιά τους, Αϊλίν και Γκέιτζ, σ’ ένα όμορφο και ήσυχο μέρος όπου τα πάντα φαίνονται τέλεια, αν εξαιρέσεις τον επικίνδυνο δρόμο έξω από το σπίτι όπου περνάνε φορτηγά και αυτοκίνητα με μεγάλη ταχύτητα. Ο Λούις είναι γιατρός και προσλήφθηκε ως διευθυντής της Ιατρικής Υπηρεσίας του τοπικού πανεπιστημίου και ανυπομονεί να κάνουν όλοι μαζί μια νέα αρχή μακριά από τον τοξικό πεθερό του και το βάρος που κουβαλάει η γυναίκα του ως απότοκο της αδελφής της και της ασθένειας με την οποία πάλεψε. Πολλές οι δυσκολίες προσαρμογής και οι αλλαγές από την ως τότε ζωή τους αλλά τους βοηθάνε με χαρά ο ογδοντάρης γείτονας Τζάντσον Κράνταλ και η σύζυγός του, Νόρμα, που πάσχει από αρθρίτιδα. Πολλές φορές μάλιστα ο Τζάντσον και ο Λουίς κάθονται στη βεράντα του πρώτου, «η σιωπή ανάμεσά τους ήταν άνετη, σαν να γνωρίζονταν από καιρό και δημιουργούσε μια αίσθηση οικειότητας» όσο οι γυναίκες τους ανταλλάσσουν συνταγές μαγειρικής.

Πίσω από το σπίτι υπάρχει ένα μεγάλο λιβάδι και πέρα από αυτό ένα πυκνό δάσος που οδηγεί στο «Νεκρωταφίο Ζώων», όπου τα παιδιά της πόλης έχουν θάψει τα κατοικίδιά τους, τα περισσότερα από τα οποία έχουν πεθάνει εξαιτίας του πολυσύχναστου δρόμου με τα φορτηγά. Ο Τζάντσον μια μέρα πηγαίνει την οικογένεια του Λούις εκεί κι αυτό θα στιγματίσει τη μικρή Αϊλίν, μιας κι έρχεται αντιμέτωπη με την αλήθεια του θανάτου. Έχει πάντα μαζί της τον γάτο της, τον Τσορτς, και το κοιμητήριο τη βάζει σε άσχημες σκέψεις: «Δεν θέλω να πεθάνει ποτέ ο Τσορτς! Είναι δικός μου γάτος! Δεν είναι του Θεού! Να πάρει δικό του γάτο ο Θεός!» (σελ. 77). Ο συγγραφέας δίνει μια άψογη αποτύπωση του παιδικού φόβου για το αναπόφευκτο του θανάτου, παραθέτει σωστά επιχειρήματα και χαρίζει προσεγμένες σκιαγραφήσεις χαρακτήρων. Να όμως που τα πράγματα θα στραβώσουν  όταν ένας νεαρός με ανοιγμένο κεφάλι μεταφέρεται στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου και πριν πεθάνει λέει: «Το Νεκρωταφίο Ζώων δεν είναι το πραγματικό νεκροταφείο. Μείνε μακριά από μας»! Στη συνέχεια, μια σειρά από ανεξήγητα γεγονότα θα ανατρέψουν τη γαλήνια εικόνα του τοπίου και την ήσυχη οικογενειακή ζωή που τόσο λυρικά και ρεαλιστικά δόθηκε αρχικά στον αναγνώστη. Ο Τσορτς πέφτει κι αυτός θύμα της ασφάλτου, οπότε ο Τζαντ αποφασίζει να αποκαλύψει στον Λούις ένα μεγάλο μυστικό.

Ο Stephen King χαρίζει άφθονο λυρισμό που κάνει το τοπίο και την καθημερινότητα των πρωταγωνιστών ειδυλλιακή: «Στ’ ανατολικά, το πυκνό δάσος έκλεινε τη θέα, προς τα εκεί που κοίταζαν όμως, προς δυσμάς, η γη του αποκαλόκαιρου κατρακυλούσε σε ονειρικά κύματα, χρυσαφένια και νυσταλέα. Τα πάντα ήταν ακίνητα, θολωμένα, σιωπηλά» (σελ. 57). Τα καλολογικά στοιχεία του κειμένου φυσικά δεν προϊδεάζουν για τη φρίκη που θα ακολουθήσει και δε διστάζουν με την παρουσία τους σε απρόσμενα σημεία του κειμένου να τη μεγεθύνουν: «Οι δυο τους έστεκαν στη φωτεινή, αναξιόπιστη ζεστασιά του Μάρτη που αγωνιζόταν να γίνει Απρίλης» (σελ. 343). Και τότε…. Από την άλλη, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου περνάνε σημαντικά διαχρονικά και πανανθρώπινα μηνύματα γύρω από τον φόβο του θανάτου και κυρίως για την αγάπη και ως πού μπορεί να φτάσει κανείς για το πρόσωπο που λατρεύει. Ό,τι και να κάνουμε, ο άνθρωπος μεγαλώνει και οδεύει προς το αναπόφευκτο, η ζωή έχει πάντα τρόπο να χαράζει τη δική της ζωή και κανείς δεν μπορεί να κάνει κάτι: «Στ’ αλήθεια θα γεράσουμε…Το παιδί πήρε τον δρόμο του…το ίδιο κι εμείς» (σελ. 52). Ή μήπως μπορεί; Και με τι συνέπειες; Τι κόστος; Κάποιος είναι έτοιμος πλέον να κάνει κάτι ασύλληπτο: «Επρόκειτο πράγματι για το πιο σημαντικό μάθημα της ζωής του και… ήταν εκατό τοις εκατό αποφασισμένος να το περάσει μετ’ επαίνων» (σελ. 470). Θα τα καταφέρει;

Ο θάνατος κυριαρχεί παντού στο βιβλίο σε όλες του τις μορφές και με όλες του τις εκφάνσεις και οι ήρωες του μυθιστορήματος καταθέτουν διαφορετικές και συχνά αντικρουόμενες απόψεις, παρακινώντας τον αναγνώστη να σκεφτεί πάνω σε αυτό όσο γίνεται πιο αντικειμενικά, ακόμη και να συμφιλιωθεί μαζί του: «Ο θάνατος, με την εξαίρεση ίσως της γέννησης, ήταν το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο», λέει ο γιατρός πραγματιστής Λούις. Ναι αλλά από την άλλη: «Ο θάνατος δεν έχει τίποτα το φυσικό», υποστηρίζει η Ρέιτσελ. Επιπλέον, η σημερινή εποχή αντιδιαστέλλεται μέσω του ηλικιωμένου Τζαντ με το παρελθόν, όπου μεταξύ των δύο πολέμων υπήρχε σημαντική θνησιμότητα, με την ιατρική να κάνει ακόμη τα πρώτα της βήματα σε πολλούς τομείς. «Εκείνο τον καιρό, ο θάνατος σου χτυπούσε την πόρτα και σου έλεγε γεια… Ήμαστε κοντύτερα στον θάνατο…πόλεμοι, σκοτωμοί, αυτοκτονίες» (σελ. 92-93). Πολλές και ενδιαφέρουσες σκέψεις λοιπόν: «Αυτό που ξέρουμε είναι ότι όταν πεθαίνουμε δύο πράγματα μπορεί να συμβαίνουν: ή να επιζούν με κάποιο τρόπο οι ψυχές και οι σκέψεις μας, να επιβιώνουν δηλαδή μετά τον θάνατο του σώματός μας ή να μην επιζούν. Στην πρώτη περίπτωση, ανοίγονται ένα σωρό πιθανότητες. Στη δεύτερη, το πράγμα τελειώνει εκεί. Τελεία και παύλα» (σελ. 308). Κι αν χάσουμε κάποιον που αγαπάμε; Πώς θα αντέξουμε, πού θα στηριχτούμε; Όσο κι αν δυσκολευτούμε, η αλήθεια είναι μία: «Ο χρόνος περνάει … Η δυνατή θλίψη μετατρέπεται σε μια πιο ήπια πίκρα, η πίκρα μετατρέπεται σε πένθος, το πένθος εντέλει σε ανάμνηση» (σελ. 337).

Το «Νεκρωταφίο Ζώων» είναι ένα συναρπαστικό, ανατρεπτικό και τρομακτικό μυθιστόρημα, γεμάτο διαχρονικές σκέψεις, καλολογικά στοιχεία που μετατρέπουν το καθαυτό κείμενο σε γκροτέσκο, άφθονες λεπτομέρειες στις περιγραφές και εκτενή επεισόδια που παρεμβάλλονται στην αφήγηση, καθώς και μακροσκελή όνειρα και λίγους μονόλογους, στοιχεία που όμως συμβάλλουν στην ατμοσφαιρικότητα του κειμένου και στην κλιμάκωση της ιστορίας. Μια ήσυχη καθημερινότητα, μια καινούργια αρχή, ένας θάνατος, ένα κοιμητήριο και μετά ο έλεγχος χάνεται, με ανυπολόγιστες συνέπειες για όλους. Ανατριχιαστικά αληθινά ή αληθοφανή περιστατικά παίζουν με το μυαλό του Λούις και του αναγνώστη φυσικά, με αποτέλεσμα το κείμενο να ισορροπεί επιδέξια ανάμεσα στον σουρεαλισμό και την πραγματικότητα. Ένα μέρος όπου τα κατοικίδια θάβονται για πάντα ή και όχι, ένας τόπος απ’ όπου τα ζώα επιστρέφουν αλλαγμένα, σα να πήγαν κάπου και γύρισαν αλλά όχι εντελώς (αν ισχύει αυτό, πιάνει και με τους ανθρώπους; ), μια οικογένεια που θα δεχτεί ένα ισχυρό χτύπημα… Τελικά, πόση φρίκη μπορεί να αντέξει ο ανθρώπινος νους;

Βιβλίο Συμφωνία ζωής
Τίτλος πρωτοτύπου Ditt livs affär
Συγγραφέας Fredrik Backman
Μεταφραστής Γιώργος Μαθόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή αυτά τα ερωτήματα, ο Fredrik Backman έγραψε μια συγκινητική ιστορία για το τίμημα που πληρώνεις όταν σώζεις μια ζωή και ταυτόχρονα μια προσωπική του εξομολόγηση για τη γενέθλια πόλη του και ένα αφήγημα γύρω από τον φόβο του για τον θάνατο. Καθημερινά και παντού υπάρχει κι άλλος δρόμος εκτός από αυτόν που επιλέγουμε κι αυτό είναι κάτι που ο αφηγητής τώρα προσπαθεί να ανακαλύψει και να κατανοήσει. «Είναι πρωί στο Χέλσινγμποργ, παραμονή Χριστουγέννων, κι έχω σκοτώσει έναν άνθρωπο…Έχει σημασία τίνος ήταν η ζωή;» (σελ. 17). Έτσι ξεκινάει ένα κείμενο σύντομο, γεμάτο πανανθρώπινες αξίες, διαχρονικές αλήθειες και ωριμότητα.

Ο αφηγητής γνωρίζει ένα πεντάχρονο κορίτσι στο νοσοκομείο να παλεύει με τον καρκίνο. Το παιδί βάφει μια καρέκλα κόκκινη σπαταλώντας είκοσι δύο κουτιά με κηρομπογιές «λες και θα μπορούσε να διώξει την αρρώστια ζωγραφίζοντας». Αγκαλιά με το λούτρινο κουνελάκι της, τη Νέλη, προσπαθεί να κατανοήσει τι της συμβαίνει, να αντιμετωπίσει την πιθανότητα «να πεθάνω αύριο» και συνομιλεί με τον αφηγητή που της φέρεται απόμακρα, η μικρή όμως βρίσκει τον τρόπο να κάμψει τις αντιστάσεις του και να του εγείρει πράξεις, αναμνήσεις και λάθη που πονάνε. Έτσι μαθαίνουμε για τη ζωή του άντρα που αρχικά δείχνει άτρωτος, αμετανόητος, πανίσχυρος, σίγουρος για τον εαυτό του. Να όμως που ο γενέθλιος τόπος του τον ξέρει καλά: «..Ξέρω ποιος είσαι πραγματικά. Είσαι μόνο ένα φοβισμένο αγόρι»! Ο αφηγητής δείχνει σκληρός και πείσμων στις αρχές του και στην προσπάθειά του να γίνει νικητής και να επιβιώσει, αφήνει όμως και κάποιες χαραμάδες για να δούμε μέσα του ποιος πραγματικά είναι! Θεωρεί ότι οι ευτυχισμένοι δεν αφήνουν τίποτα πίσω τους ενώ εκείνος, χάρη στις εμμονές του, κατάφερε πράγματα και αφήνει πίσω του κατάλοιπα. Μήπως όμως η ευτυχία είναι αυτό το κάτι που αξίζει πραγματικά;

Γνωρίζουμε έναν άντρα που επιβιώνει, έναν νικητή που, όπως όλοι όσοι επιβιώνουν, φοβάται τον θάνατο. Έχει μεγάλη ακίνητη περιουσία αλλά του τραβά το ενδιαφέρον το κοριτσάκι με τα μικρά πόδια που «δεν πρόφτασαν να κάνουν κάποιον να ενδιαφερθεί για τα ίχνη που αφήνουν». Ο αυθορμητισμός και η ειλικρίνεια του παιδιού τον κάνουν να γελάει, τον ξαλαφρώνουν από τον δικό του αγώνα. Του θυμίζουν όμως και τον γιο του, που τώρα περιφρονεί τον πατέρα του γιατί αφιέρωσε όλο του τον χρόνο στη δουλειά του. Ο πατέρας του θεωρεί τον εαυτό του πολύ σημαντικό για ν’ ασχολείται με τα συναισθήματα, τις στιγμές, την καθημερινότητα του παιδιού του. Δεν το μετανιώνει παρ’ όλ’ αυτά, γιατί τώρα ο γιος του θα αποκτήσει όλα όσα οι άλλοι άνθρωποι τα κυνηγούν: πλούτη και ελευθερία. Ο γιος όμως έχει γυρίσει την πλάτη σε όσα του εξασφάλιζε ο πατέρας του και δουλεύει μπάρμαν, «ένας άνθρωπος που έμενε ικανοποιημένος από τα λίγα. Δεν φαντάζεσαι τι ευλογία είναι αυτό», παραδέχεται επιτέλους ο πατέρας. Το κείμενο είναι γεμάτο από τραγικές αλήθειες που ο αφηγητής έχει βρει το κουράγιο να τις αντιμετωπίσει, να διαπιστώσει τα λάθη του και να αλλάξει έστω και αργά τη στάση του: «Απέτυχα με σένα. Προσπάθησα να σε κάνω σκληρό κι εσύ έγινες καλός».

Έτσι αρχίζει να ξεδιπλώνεται μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα που με συγκίνησε και μου έδειξε όλες τις πλευρές μιας ζωής σπαταλημένης σε στόχους και σκοπούς αλλά χωρίς ευτυχία. Η ιστορία ξεδιπλώνεται πάντα σε πρώτο πρόσωπο από τη σκοπιά του αφηγητή και πότε μαθαίνουμε για την οικογένεια που δημιούργησε και για τον χαρακτήρα του και πότε για την καθημερινότητα της μικρής με το κουνελάκι, για τις σκέψεις και τους φόβους της. Η μικρή είναι το έναυσμα για την ιδιαίτερη και ξεχωριστή αναδίφηση του αφηγητή στην ψυχή του ενώ ταυτόχρονα με διαρκή πρωθύστερα παρακολουθούμε κάποια γεγονότα που αρχικά φαίνονται ασύνδετα με τη ροή της πλοκής, σταδιακά όμως μπαίνουν στη σωστή θέση, ξεδιπλώνοντας μια μεγάλη ανατροπή. Από τη στιγμή που ο αφηγητής κατάλαβε κάποιες σημαντικές αξίες της ζωής που αντιβαίνουν με τη δική του ως τώρα νοοτροπία, αποφασίζει να παρασυρθεί από τα συναισθήματά του και να έρθει αντιμέτωπος με το πραγματικό τίμημα της παράτολμης πράξης του. Είναι πραγματικά έτοιμος να προχωρήσει; Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα με την γκρίζα ζακέτα και το ντοσιέ στο χέρι; Τι δουλειά κάνει; Γιατί δεν της επιτρέπεται να έχει έναν ευνοούμενο στα καθήκοντά της;

«Δεν αποφασίζουμε εμείς ποιος φεύγει και ποιος μένει. Και γι’ αυτόν τον λόγο, πηγαίνουμε ενάντια στους κανόνες όταν πονάμε» (σελ. 60).

Βιβλίο Λαβ Ζτόρι 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Χιούμορ
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Λαβ Ζτόρι» είναι μια συλλογή «φυστικοκειμένων» που έχουν ανέβει κυρίως στη σελίδα του Φυστικιού στο facebook και τώρα εμπλουτίστηκαν, επιμελήθηκαν και έφτασαν στα χέρια μας με αγάπη και φροντίδα. Σαράντα ένα κείμενα γεμάτα γέλιο και κλάμα, χιούμορ και προβληματισμό, ρομαντισμό και καφρίλα, αγάπη και ανατροπές μου χάρισαν αξέχαστες στιγμές, με ταξίδεψαν, με γέμισαν αγωνία μα και σκέψεις. Νύφες πριν και κατά τη διάρκεια του γάμου, φιλίες χρόνων, ευτυχισμένα και δυστυχισμένα ζευγάρια, μπερδεμένοι γονείς, kinky φαντασιώσεις, έρωτες και απιστίες, σόγια και συγγενείς, δίαιτες και γυμναστήρια, έρωτες-νερομπογιά («στέγνωσε κι έφυγε το χρώμα»), γαμπροί βάσει ζωδίων, μοιραίες γυναίκες που ίσως γίνουν ρεζίλι άθελά τους, διαχρονικές αλήθειες όπως «η αγάπη τρυπάει την επιφάνεια και τα δεδομένα μας και φτάνει στον πυρήνα της ουσίας και των επιθυμιών μας», εγκυμοσύνες που θες χρόνο να σκεφτείς για το παρακάτω («Πάντα να ζητάς ένα λεπτό. Ένα λεπτό φτάνει. Η καρδιά πάντα ξέρει τι θέλει σε ένα λεπτό. Και όταν η καρδιά ξέρει μη φοβάσαι. Το μυαλό θα συνεργαστεί. Έστω και με χρονοκαθυστέρηση», σελ. 174) και πολλά άλλα θέματα ζωντανεύουν μέσα από ολιγοσέλιδα κείμενα γεμάτα παλμό και εκπλήξεις. Ποικιλία αφήγησης (πρωτοπρόσωπη, δευτεροπρόσωπη, τριτοπρόσωπη), θεμάτων και ειδών (ρομαντικά, χιουμοριστικά, σουρεαλιστικά, ρομαντικά κείμενα)  μου κράτησαν συντροφιά για πολλές ώρες και μου σύστησαν χαρακτήρες που ήθελα να γνωρίσω από κοντά, να αγκαλιάσω, να υποστηρίξω ή και να πνίξω!

«Αγάπη είναι» να ροχαλίζει σαν τρένο και να μη χρησιμοποιείς το μπαστούνι του μπέιζμπολ για να βάλεις ένα τέλος στο μαρτύριό σου ή να πετάς το τελευταίο κομμάτι γλυκό που χάλασε γιατί «νόμιζα ότι το θες εσύ». Βασικά, αγάπη είναι «…ένας ανίκητος στρατός δυο ανθρώπων. Εσύ κι εγώ. Δεν φοβάμαι όταν είμαστε μαζί. Όλοι τους και μόνοι μας. Εγώ και εσύ. Δεν τους φοβάμαι» (σελ. 12). Στο «Συγνώμη, κύριε, ποιος είστε;» μαθαίνουμε the hard and funniest way γιατί πρέπει να διαγράφουμε από το κινητό μας παλιές επαφές (αξέχαστη η σκηνή με το πλονζόν μωρό-κινητό). Στο «Μπούζι» μια κοπέλα παγιδεύεται στον λαβύρινθο της Καλλιθέας, όπου «ο Δίας έχει άλλη γνώμη» και της σβήνει αμάξι και της κλείνει κινητό από μπαταρία ταυτόχρονα. Στο «Πρώτο ραντεβού» απολαμβάνουμε τους όρους και τις προϋποθέσεις που οφείλει να δεχτεί το αγόρι της κόρης από τον μπαμπά της όταν την παραλάβει στο πρώτο τους ραντεβού από το πατρικό της: «Είμαι λέων με ωροσκόπο νευρικό δεινόσαυρο και Άρη στον πλανήτη Tomnitsm Anasu» ενώ «η μικρή θα φοράει αισθητήρα κίνησης, άμα την αγγίξεις θα βαρέσει συναγερμός»! Από τα πιο ξεκαρδιστικά, ανατρεπτικά και «κάφρικα» κείμενα της συλλογής είναι το «Σ΄ αγαπώ, την τρέλα μου», με κάθε παράγραφο να δίνει εκατομμύρια αφορμές για γέλιο είτε με το λεξιλόγιο είτε με τις σκηνές που περιγράφει είτε με τα συμπεράσματα που βγαίνουν από τα γεγονότα:  «Αναπαρήχθης… είχαν τελειώσει τα προφυλακτικά εκείνη τη μέρα και σου είπε «trust me, ρε, το ‘χω! Προσέχω!»… «Ωραίες εποχές. Παλιές εποχές. Μετά, είπαμε. Παιδί. Τα κεφάλια μέσα»! Συμπέρασμα: «Μπορείς να είσαι κάφρος και ως γονιός, δεν αλλάζει ο άνθρωπος. Αλλά κάντο σωστά, φίλε. Δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο και εξάσκηση»! Στις «Σαρδέλες» μαθαίνουμε γιατί το κόκαλο μιας σαρδέλας δεν πρέπει να συνδυαστεί με εφημερία στο νοσοκομείο γιατί μπορεί να πέσεις σε κάνα κουκλί ή σε γεροντάκι: «προσωπικός ιατρός του Κωνσταντίνου του Παλαιολόγου, εκείνος είχε προσπαθήσει να συγκολλήσει το κεφάλι του αυτοκράτορα που του το κόψανε στην Άλωση…» (σελ. 116-117). Στο «Δώρον άδωρο» ανοίγουμε τα γαμήλια δώρα και βρίσκουμε το βάζο που πηγαίνει από γάμο σε γάμο λες και είναι μια αρχαία κέλτικη κατάρα και πρέπει να περνάει από χέρι σε χέρι νιόπαντρων! Στο «Κοινό προφίλ» η συγγραφέας έδωσε γραπτά ρέστα με τα προτερήματα, τα μειονεκτήματα και τις γκάφες που γίνονται απ’ όσα ζευγάρια έχουν κοινό προφίλ, όπως η «Βούλα Σοτίρις Γδουμπαλάκη Χλαμπαλέκουλας», μέλος της κλειστής ομάδας «Ελληνίδες Όμορφες Γλυκούλες-Νύχια-Συνταγούλες».

Εκτός όμως από το άφθονο, ξεκαρδιστικό χιούμορ, υπάρχουν και κείμενα που προβληματίζουν και συγκινούν και τα οποία περιγράφουν δύσκολες στιγμές με ρεαλισμό και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Για παράδειγμα «Το τροχόσπιτο στην Πατησίων», όπου μια παιδική φιλία αναπτύσσεται και εξελίσσεται με τόσο τρυφερό τρόπο που το κοριτσάκι θέλει να μπουν στο τροχόσπιτο της Μπίμπι Μπο της και να φύγουν μακριά με τον φίλο της επειδή τρώει συνέχεια ξύλο από τη μάνα του. Στην «Κατερίνα» γνωρίζουμε την κολλητή με το νέο της αγόρι, που «Αν υπάρχει γλοιωδόμετρο, ο τύπος πρέπει να είχε σπάσει το μετρητή» (σελ. 40). Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν αυτός ο γλίτσας κακοποιεί την κοπέλα του ακόμη και μπροστά σε κόσμο, η δε Κατερίνα ντε και σώνει να τον παντρευτεί, ώσπου η λύση και η σωτηρία έρχονται αναπάντεχα από μιαν αράχνη! Στην «Κολλητή» απολαμβάνουμε μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία για μια φίλη που δε βλέπει τον φίλο της πραγματικά, ένα αγόρι που ρίχνεται με πάθος να αλλάξει την εμφάνισή του και να πετύχει στη ζωή του για να πάψει να ζει στη σκιά της όσο εκείνη έτρεχε πίσω από τον κάθε καραγκιόζη. Τι θα συμβεί στο τέλος; Ποιος θα μετανιώσει για τη λανθασμένη στάση του απέναντι στον άλλον; «…όσο και να τρέξεις, δεν μπορείς ν’ απομακρυνθείς ούτε εκατοστό απ’ ό,τι αγαπάς» (σελ. 48), παραδέχεται το αγόρι και τελικά η ιστορία ολοκληρώνεται με ένα από τα ωραιότερα φινάλε που έχω διαβάσει σε διήγημα!

Στη «Μικρή μου μάγισσα» δάκρυζα σχεδόν με κάθε λέξη, μιας και διαβάζουμε το γράμμα ενός πατέρα προς την κόρη του, με τέτοιες λεπτομέρειες και τόσο παραστατικές εικόνες που σταματούσα συνέχεια από τον κόμπο στον λαιμό. Εξίσου σπαραξικάρδιο είναι και το «Σε μισώ», που κρύβει μια τεράστια αλήθεια μέσα του: «Καλύτερα να με μισείς που σε σπρώχνω μπροστά παρά να με μισήσεις κάποια στιγμή που σε κράτησα πίσω…Καμιά απόσταση δε θα με κρατήσει μακριά σου. Αν δεν τα καταφέρουμε, δεν θα φταίει η απόσταση, θα φταίμε εμείς» (σελ. 109). Πάντως, το αγαπημένο μου και ίσως το καλύτερο όλων είναι η «Κροατία», μια υπέροχη ιστορία αγάπης που ξεκινάει εντελώς παράδοξα και είναι γεμάτη έρωτα, μίσος, γέλιο και σασπένς, μιας και δεν μπορούσα να φανταστώ τι θα συμβεί στη συνέχεια και διάβαζα ακατάπαυστα περνώντας από το γέλιο στο κλάμα και το ανάποδο. «Είδες αμυδρά το εσώρουχό σου να διαγράφει κυκλική πορεία και να προσγειώνεται κάπου πάνω στο ψηφιδωτό με τους μεσαιωνικούς Κροάτες πολεμιστές, χαρά που θα πήραν»! (σελ. 225). Φυσικά το στόρι συνεχίζεται στο «Ελλάδα» και ολοκληρώνεται με τον καλύτερο τρόπο , δίνοντας επιπλέον ένα πανέξυπνο κλείσιμο του ματιού στον αναγνώστη για τον «Max!»!

«Λαβ ζτόρι» λοιπόν και «Φυστίκι που κυλάει», ο καλύτερος συνδυασμός! Γέλιο και κλάμα, συγκίνηση και αισιοδοξία, τρυφερότητα και σκληρότητα, ποικιλία χαρακτήρων και αφηγηματικών τρόπων, έξυπνες και ευρηματικές φωτογραφίες που αποτυπώνουν με εύγλωττο και εκφραστικό τρόπο τα όσα διαδραματίζονται στα κείμενα, όλα αυτά δημιουργούν μια πολύ καλή συλλογή διηγημάτων που με ταξίδεψαν, με έκαναν να ξεχαστώ και με ξαλάφρωσαν με το άφθονο γέλιο που σκορπάνε, όταν δε με έριχναν στα μαύρα πανιά με τη ρομαντική τους πλευρά. Έξυπνη και ατακαδόρικη γραφή, πολύ συναίσθημα και μικρή έκταση στα κείμενα, τι άλλο θέλει κανείς;

Βιβλίο Max! 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Non fiction / Χιούμορ
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα ξεκινήσω από τη ζωή της με τον «Μαξ», ένα από τα αγαπημένα της κατοικίδια γατάκια (τι γατάκι, γάταρος έχει γίνει) που μπήκε στο σπίτι της ως τρισχαριτωμένη γούνινη μπαλίτσα γεμάτη χάδια και χαρές και σύντομα μεταμορφώθηκε σε γλυκό δυνάστη, έτοιμο να πατήσει το κόκκινο κουμπί αν δε φάει αυτό που θέλει την ώρα που θέλει από αυτόν που θέλει σε αυτό που θέλει με τον τρόπο που θέλει. Έχουμε λοιπόν ένα μυθιστόρημα που εκπροσωπεί και αντιπροσωπεύει πολλά, αν όχι τα περισσότερα, από τα περιστατικά που βιώνουν οι γατόφιλοι που (επι) βιώνουν με ένα και δύο και τρία γατάκια και είναι γεμάτο ωμό, τρελό, ανεξέλεγκτο κάφρικο χιούμορ. Εξισορροπείται ιδανικά το γέλιο με τον προβληματισμό, οι ελάχιστες βωμολοχίες έχουν λόγο ύπαρξης και τονώνουν τη σκαμπρόζικη ατμόσφαιρα, λέξεις με κεφαλαία γράμματα δίνουν την απαραίτητη έμφαση, κοφτές προτάσεις, πολλές φορές χωρίς ρήμα ή αντικείμενο, συγκροτούν έναν προφορικό λόγο που χαρίζει αμεσότητα στην αφήγηση κι όλα αυτά δημιουργούν ένα απολαυστικό κείμενο που χωρίζεται σε μικρά κεφάλαια για να παίρνουμε και καμιά ανάσα (ή για να τρώμε το κονσερβάκι μας). Απλές (λέμε τώρα), καθημερινές (προσεύχεσαι γι’ αυτό) σκηνές μιας μέσης φυσιολογικής οικογένειας που χάρη στην πένα της συγγραφέως μπορεί να μεταμορφωθεί από Γουόλτονς σε Άνταμς!

Γεμάτο από καλό και ποιοτικό χιούμορ, το βιβλίο με ξαλάφρωσε από τα καθημερινά μου βάσανα και χάρη σε αυτό γνώρισα αξέχαστους πρωταγωνιστές: τον σπερματοδότη πατέρα και την τάχα μου τυχάρπαστη αλλά μάνα-ιν-τσιφ μάνα του λόχου, τη σκληρή βασικά κόρη που θα κλείσει τη μάνα της σε γηροκομείο «τριάμισι δευτερόλεπτα αφότου κλείσει τα 18», το σκυλί Ζήνα, τον αμνό του Θεού που ο Μαξ την πάει τραίνο, τον κτηνίατρο που «μας βλέπει πιο συχνά απ’ ό,τι βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη», τον παππού, τη Λούκι και την Τρίτη, τους νέους επιθεωρητές γατοπρόνοιας που γουστάρισαν το νέο σπιτάκι και άραξαν. «Περνάμε πολύ ωραία εμείς εδώ. Τι; Όχι;», αναρωτιέται η συγγραφέας όσο μας αφηγείται αξέχαστα περιστατικά από τη ζωή της με όλα αυτά τα πλάσματα. Το σπετζοφάι, οι Κυριακές που συνήθως για τους άλλους είναι για άραγμα, τα καλοκαίρια και το ταξίδι με τα ζώα μέχρι το χωριό (για όσα γουστάρουν το αμάξι), η κατεδάφιση του σπιτιού από γατί που βαριέται μόνο του, τρόποι αντιμετώπισης σκατοψυχιάρηδων όταν σε επιπλήττουν που ταΐζεις τα αδεσποτάκια, τα χαριτωμένα εμπόδια που συναντάς όταν πας ανέμελος πχ τα ρούχα για άπλωμα, τις ρυθμίσεις και τις εφαρμογές που ανακαλύπτεις στο λάπτοπ σου μόνο και μόνο επειδή έχει αράξει εκεί η κωλάρα του Μαξ, η άφιξη της τρισχαριτωμένης Τρίτης ή Κούλας από το «Κατοσταρικούλα» γιατί τόσο πήγε το μαλλί στον κτηνίατρο («ευτυχώς γλυτώσαμε το Φούλα από το Νεφρούλα») χαρίζουν άφθονο γέλιο και ταυτόχρονα αφήνουν να περνάνε υποδόρια σκέψεις και προβληματισμοί γύρω από τις σχέσεις του ανθρώπου με τα ζώα, πώς επικοινωνούν μεταξύ τους, τι σημαίνει να βασανίζεις ένα ζώο και γιατί πρέπει να ποινικοποιείται αυστηρά. Πολλές φορές μάλιστα από αλλού ξεκινάει η αφήγηση και αλλού καταλήγει αλλά δε μ’ ένοιαζε γιατί είχα ήδη αλλάξει ρούχα επειδή χαλάρωσα αρκετά από τα γέλια (you know what I mean).

Ο Μαξ γεννιέται στο πλαίσιο ενός σχεδίου του Εξαποδώ που έχει καταστραφεί εδώ και πολύ καιρό χάρη στις γενετήσιες ορέξεις του πατέρα του. Ένα πλάσμα που «ήταν σε εντεταλμένη υπηρεσία. Είχε έρθει για να κάνει θυσίες στον Σατανά. Και να γουργουρίζει, νταξ». Αν έχεις τον Θεό σου (συγνώμη, Βελζεβούλ): «Τρώει μάρμαρα και αφοδεύει οπλισμένο σκυρόδεμα» (σελ. 13)! Στους πρώτους μήνες ζωής ήταν «σα νευριασμένη μύξα, σαν τσαμπουκαλεμένο slime»! Και μετά, η κόλαση αφέθηκε στη γη! Ανατροπές και αναγνωστικές εκπλήξεις, κωμικοί διάλογοι και πραγματικά αστεία περιστατικά ζωντανεύουν με κέφι και προσοχή (για να μην καταντήσει το κείμενο ανεξέλεγκτο και σουρεαλιστικό τσίρκουλο) από μια συγγραφέα που με παιδιά και ζώα στο ίδιο σπίτι δε βαριέται ποτέ (και προσοχή, γάτες και δίπατα σπίτια = κακή επιλογή) (μου τη δίνουν οι παρενθέσεις)! Κι εκεί που έχεις χυθεί στο πάτωμα, στον καναπέ, στον άγνωστο δίπλα σου γελώντας δυνατά, φτάνεις σε σκηνές συγκίνησης που σου δείχνουν πραγματικά ποιος είναι ο άνθρωπος και ποιο το ζώο, μεταφορικά μιλώντας κι εκεί το Φυστίκι δίνει πόνο! Δεν τα προσπερνάμε όμως αυτά τα αποσπάσματα, αντιθέτως, τα διαβάζουμε και τα ενστερνιζόμαστε, γιατί έτσι είναι η ζωή, γέλιο και δάκρυ. Για παράδειγμα: όταν έχεις κανονίσει πριν τέσσερις αιώνες μια έξοδο κι αφού έχει κλείσει ο κτηνίατρος και ο παιδίατρος τότε παιδιά και γατιά παθαίνουν από ιλαρά μέχρι τσιλιβιτρινίαση! «Δε χρειάζεται να ξεβαφτείς, τα πικρά σου δάκρυα είναι το καλύτερο ντεμακιγιάζ»! Ουπς!

«Το καφριλίκι είναι τέχνη» και το Φυστίκι το βούτηξε από τις λέξεις του και το μετέφερε στα σαλόνια των καθωσπρέπει αναγνωστών, τοποθετώντας δίπλα στο κομ-ιλ-φό πιάνο και στο ελεγκάν λάπτοπ απ’ όπου ξεχύνεται απαλή μουσική ανάγνωσης. Ξεχάστε όλα αυτά τα δήθεν και τα «σας-παρακαλώ-δε-θάθελα» και βυθιστείτε στον κόσμο του Μαξ, «που είναι φίρμα και κάνει ταμείο με την κάθε του εμφάνιση»! «Ο Μαξ δεν συγχωρεί, όλοι το ξέρουν αυτό» (σελ. 77), οπότε τι καλύτερο από το να τον αφήσετε να σας κάνει «πατουσάκια» πάνω στους αμφιβληστροειδείς σας την ώρα που κοιμάστε; Ένα ξεκαρδιστικό χρονικό συμβίωσης ζώων και ανθρώπων, ένα «ημερολόγιο» μιας καθημερινής και συνηθισμένης οικογένειας (#not) που πρεσβεύει μια βασική αρχή: «Δεν είναι υποχρεωτικό να αγαπάς τα ζώα. Είναι όμως υποχρεωτικό να μην τα κακοποιείς»! (σελ. 98). Και να γελάς όσο μπορείς!

Βιβλίο Οι μάγισσες του Θερμαϊκού 
Συγγραφέας Όλγα Λιάρατζη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Όλγα Λιάρατζη έγραψε ένα συναρπαστικό κοινωνικό μυθιστόρημα με ενδιαφέρουσες ιδέες και χαρακτήρες που θα αγαπήσεις ή θα μισήσεις. Με φόντο τα ιστορικά γεγονότα της εγκαθίδρυσης της δικτατορίας Μεταξά, των αιματηρών απεργιακών κινητοποιήσεων του 1939 και της γερμανικής κατοχής ξεδιπλώνεται ένα μυθιστόρημα με απρόσμενες εξελίξεις και διαρκή πρωθύστερα που ολοκληρώνουν τους χαρακτήρες και δίνουν άφθονες πληροφορίες για τις καταβολές, τη νοοτροπία και τον τρόπο σκέψης των βασικών προσώπων του βιβλίου. Βρισκόμαστε αρχικά στη Θεσσαλονίκη του 1939, όπου ο Στέφανος Αβράμογλου που ζει στη Λειψία επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη με αφορμή τον θάνατο της μητέρας του, Κοραλίας που δηλητηριάστηκε. Βλέπει τις αντιδράσεις του κόσμου, παρατηρεί τη συμπεριφορά του πατέρα του κι αρχίζει να ψάχνει στο οικογενειακό παρελθόν όχι τόσο για τον ένοχο όσο για να κατανοήσει καλύτερα τις σχέσεις μεταξύ των γονιών του, αφού ως τότε αδιαφορούσε γι’ αυτό, παρασυρμένος από την ψευδαίσθηση της δεμένης κι ευτυχισμένης οικογένειας που είχε όταν έφυγε. Στον δρόμο του θα έρθει η Μυρτώ Παράσχου, η οποία γοητεύεται από τη γνωριμία τους αλλά όταν διαπιστώνει πως είναι ο γιος του Μίλτου εξαφανίζεται. Τι τη συνδέει με τους Αβράμογλου; Γνωρίζει κάτι για τον θάνατο της Κοραλίας; Γιατί η νεκρή πλέον αρχόντισσα δεν ήθελε τη Μυρτώ στη ζωή της; Τι φοβόταν; Τι κακό προέβλεψε;

Στη συνέχεια επιστρέφουμε στο 1935 και συγκεκριμένα στην περίοδο που οι εργάτες, στην πλειονότητά τους βενιζελικοί και αντιμοναρχικοί, οργανώνουν διαδηλώσεις στη συμπρωτεύουσα, με αποτέλεσμα, μετά τον Γενάρη του 1936 που υπήρξε από τους πιο δύσκολους στην ελληνική επικράτεια, με την πείνα και την ανεργία να δοκιμάζουν τις αντοχές του ελληνικού λαού και τη φτωχολογιά να βγαίνει στους δρόμους και να διεκδικεί ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, να οδηγηθούν τα πράγματα στον αιματοβαμμένο Μάιο του ίδιου έτους και στη δικτατορία της 4^ης Αυγούστου. Η Μυρτώ και η Θεανώ, Μικρασιάτισσες προσφυγοπούλες, ζουν με τη μητέρα τους στην Τούμπα, σε καταστάσεις απόλυτης φτώχειας, όπως και όλοι οι εργάτες των γύρω εργοστασίων. Είναι δύο διαφορετικές γυναίκες, εκ των οποίων η Μυρτώ μισεί τη φτώχεια και τη μιζέρια κι αγωνίζεται να αφήσει πίσω της τη δουλειά της υφάντρας, να ετοιμάσει ένα καλύτερο μέλλον ενώ η Θεανώ γοητεύεται από τους πύρινους λόγους του Αρίστου Καλογήρου, ενεργού μέλους στο συνδικαλιστικό κίνημα, που εμπνέει αγωνιστικότητα στους εργάτες. Ο Αρίστος και η Μυρτώ εκπροσωπούν δυο διαφορετικές προσωπικότητες που ακολουθούν παράλληλες πορείες στην προσπάθειά τους να υλοποιήσουν τα όνειρά τους σε μια περίοδο ταραχών και πολιτικής αβεβαιότητας. Εκείνος θα έδινε τα πάντα για τη θρησκεία των φτωχών κι εκείνη θέλει να πετύχει, να γίνει οικονομικά ανεξάρτητη και να δοκιμάσει τις δυνάμεις της.

Το μυθιστόρημα εξελίσσεται πολύ καλά, μας συστήνει χαρακτήρες που, όπως έγραψα και πιο πριν, ή θα αγαπήσεις ή θα μισήσεις και καταφέρνει με πιστότητα, ζωντανούς διαλόγους και ενδιαφέρουσες εξελίξεις να με κρατήσει γεμάτο αγωνία για τη συνέχεια. Τα πάντα αλλάζουν με τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά, λογοκρισία, βασανιστήρια, απηνές κυνηγητό των κομμουνιστών, εξορία στην Κίμωλο και αλλού, όπου καταγράφονται οι σκληρές στιγμές των εξορίστων, η καθημερινότητά τους, η σκληραγώγησή τους μέσα από τις απάνθρωπες αυτές συνθήκες. «…αντιστεκόμαστε στο μίσος με το οποίο μας περιβάλουν οι αρχές με την αγάπη και την αλληλεγγύη που έχουμε αναπτύξει μεταξύ μας» (σελ. 39), όπως γράφει η Θεανώ, η οποία μάλιστα βιώνει ένα οδυνηρό γεγονός που θα την αναγκάσει να πάρει κάποιες σημαντικές αποφάσεις και να κρύψει βαθιά μέσα της το τραύμα. Μόνο που αυτό θα ξαναβγεί στην επιφάνεια τη χειρότερη στιγμή.

Οι εξελίξεις στη ζωή των δύο αδελφών έρχονται και κουμπώνουν με όσα ήδη ξέρουμε από την αρχή του μυθιστορήματος κι έτσι οι χαρακτήρες ολοκληρώνονται, αφήνοντάς με σκεπτικό ως προς τις επιλογές τους και τις αντίστοιχες συνέπειες αυτών. Η οικογένεια Αβράμογλου ξανάρχεται στο προσκήνιο και μέσω των μελών της η συγγραφέας μας δείχνει με τεκμηριωμένο τρόπο το πεδίο των ψυχικών ερευνών της εποχής, μιας και η Κοραλία Αβράμογλου ήταν πνευματίστρια. Ήταν συνεργάτης του Άγγελου Τανάγρα και της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών και είχε ανησυχίες μεταφυσικές, πρσβεύοντας μεταξύ άλλων πως ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και εισπράττει το αποτέλεσμα των επιλογών του, σαν ψυχή όμως μετενσαρκώνεται για να τελειοποιηθεί ηθικά. Είχε τηλεπαθητικά χαρίσματα, εκπληκτική διαίσθηση αλλά ήταν ευάλωτη, με αποτέλεσμα ο περισσότερος κόσμος να τη θεωρούσε αλαφροΐσκιωτη, να όμως που οι πνευματιστικές συγκεντρώσεις που έκανε έφερνε κόσμο στο σπίτι τους και φυσικά έσοδα. Τελικά αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε; Από ποιον; Ποιο ήταν το κίνητρο; Οι ζωές της Μυρτώς και των Αβράμογλου διασταυρώνονται ξανά, αυτήν τη φορά με τον γιο τους, Στέφανο, να προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει συμπεριφορές και να βρει κρυμμένα μυστικά.

Συμπάθησα πολύ τον ρόλο του Μίλτου Αβράμογλου γιατί είναι ένας άντρας που μπορεί να αγαπήσει κάποια χωρίς να εκμεταλλευτεί τη δύναμή του επ’ αυτής, έχει μια διαφορετική σχέση με τη γυναίκα του και η στάση του με προβλημάτισε ως προς τον βαθμό αγάπης που μπορεί να έχει κάποιος για τον σύντροφό του μετά από πολλά χρόνια γάμου που η αγάπη έχει πια ξεφτίσει. Η συγγραφέας ξεφεύγει αρκετά από τα οικεία μυθιστορηματικά στερεότυπα και αποφεύγει τις παγίδες του ρηχού συναισθηματισμού δείχνοντάς μου ένα ζευγάρι δεμένο πιο βαθιά και ουσιαστικά παρά τις υποχωρήσεις και την ελευθερία του ενός προς τη ζωή του άλλου. Από την άλλη δεν κατάφερα να αγαπήσω τη Μυρτώ λόγω του χαρακτήρα της και της όλης στάσης ζωής που ακολούθησε. Προκλητική, έτοιμη για όλα, αδίστακτη και καιροσκόπος, δεν είναι η «κακιά» του μυθιστορήματος αλλά η «μάγισσα» που θα αντιπαρατεθεί στην πραγματική μάγισσα του μυθιστορήματος. Με ψυχικά γνωρίσματα η μία, με σωματικά η άλλη και η σύγκρουση μεταξύ τους θα είναι μοιραία.

«Οι μάγισσες του Θερμαϊκού» είναι ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα που ασχολείται με τη δοτικότητα και την ελευθερία της πραγματικής αγάπης και με τον πνευματισμό και τις μεταφυσικές ανησυχίες, κάτι που ταιριάζει με το μαγευτικό και μυστηριακό τοπίο της Θεσσαλονίκης. Με φόντο τα ιστορικά γεγονότα που βίωσε η περιοχή από το 1935 ως το τέλος του πολέμου, με τα περιστατικά να εκτυλίσσονται από τη Λεωφόρο των Εξοχών ως την Τούμπα και από την Τσιμισκή ως την Εγνατία και με ενδιαφέρουσες, ολοκληρωμένες, αν και μονοδιάστατες ψυχογραφίες, το βιβλίο μας ταξιδεύει σ’ έναν κόσμο σάρκας και πνεύματος, επιθυμιών και απαιτήσεων, αντεκδικήσεων και προσδοκιών όπου άνθρωποι συγκρούονται με το απόλυτο καλό ή με το απόλυτο κακό.

Βιβλίο Εκεί που τραγουδάνε οι καραβίδες 
Τίτλος πρωτοτύπου Where the crawdads sing
Συγγραφέας Delia Owens
Μεταφραστής Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Δώμα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα της Delia Owens με ταξίδεψε σε περιοχές απομακρυσμένες, όπου πατάει μόνο ένας απελπισμένος και κυνηγημένος άνθρωπος και μου σύστησε ένα μοναχικό πλάσμα που θα μεγαλώσει μόνο του, στερημένο αρχικά από στοιχειώδεις ανάγκες: φαγητό και νερό, παρέες, μόρφωση. Ο πατέρας της προτιμάει τον τζόγο και το αλκοόλ και εξαφανίζεται για μέρες αφήνοντάς τη μόνη και νηστική, ώσπου ένα γράμμα τον κάνει να φύγει για πάντα. Η Κάια δεν πάει σχολείο, δεν έχει φίλους, δεν έχει αναπτύξει κοινωνικές δεξιότητες, ζει χωρίς ρεύμα στο σπίτι και οι νύχτες της είναι σκοτεινές και ατέλειωτες, «μοναχικές στιγμές ατέλειωτων μοναχικών ημερών». Ο βάλτος και η λιμνοθάλασσα («… που μύριζε ζωή και θάνατο μαζί, ένα οργανικό ανακάτωμα υποσχέσεων και σήψης», σελ. 185) είναι το σπίτι της, η οικογένειά της. Παρατηρεί και αποθηκεύει τα πάντα, γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι του οικοσυστήματος γύρω της κι όταν επιτέλους μαθαίνει να διαβάζει αρχίζει να αποκτά γνώσεις πολύτιμες για την εξέλιξη των ειδών και για το περιβάλλον στο οποίο ζει. Η συγγραφέας αποτυπώνει με ενάργεια τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του κοριτσιού, παραθέτει περιορισμένο λεξιλόγιο και απλές σκέψεις, με τις οποίες προσπαθεί να αντιληφθεί τον κόσμο γύρω της, να κατανοήσει τη συμπεριφορά του πατέρα της και τελικά να μάθει γιατί την εγκατέλειψε η μητέρα της. Το πλούσιο οικοσύστημα του βάλτου βοηθάει την Κάια να μελετήσει, να εξερευνήσει, να σημειώσει, να καταγράψει κι έτσι να αποκτήσει μεγάλη εμπειρία στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η φύση. Είναι γεμάτη θέληση και πείσμα, έχει κάνει τη μοναξιά φίλη της, καταστρώνει ένα σωρό πράγματα για να απασχολείται, φτιάχνει ένα μικρό μποστάνι, παγιδεύει μύδια και ψάρια για να τα πουλάει και να κερδίζει λίγα χρήματα για φαγητό, για κηροζίνη για τη λάμπα της και για βενζίνη για τη βάρκα της, κάνει ό,τι μπορεί για να ζήσει με αξιοπρέπεια.

Η συγγραφέας, ζωολόγος η ίδια, κατάφερε να μεταφέρει τον θαυμαστό κόσμο της αναπαραγωγής και της επιβίωσης των έμβιων πλασμάτων του βάλτου χωρίς να κουράσει, χωρίς να μακρηγορήσει και χωρίς να παρασυρθεί σε ακαδημαϊκές ορολογίες. Αντιθέτως, κράτησε τις βασικές αρχές κάθε όντος, τις ενέταξε σ’ ένα οικοσύστημα κι έβαλε να τις παρακολουθεί ένα μικρό κορίτσι που μεγαλώνει και ωριμάζει μέσα από αυτές τις διαδικασίες, γυρνώντας την πλάτη της στον «πολιτισμό», στη μόρφωση του σχολείου, στις κοινωνικές δεξιότητες. Κι όταν διαπιστώνεις πως όλο αυτό το κάνει για να κατανοήσει γιατί την εγκατέλειψε η μητέρα της δε γίνεται να μη συγκινηθείς από τον τρόπο με τον οποίο μετουσίωσε η Κάια τον πόνο της απόρριψης και της εγκατάλειψης σε κάτι δημιουργικό και σημαντικό για την επιστημονική κοινότητα, χωρίς να το ξέρει και χωρίς να το επιδιώκει! Όσα ήξερε της τα έμαθε η φύση, εκείνη τη δίδαξε, την ανάθρεψε και την προστάτεψε όταν κανένας άλλος δε φάνηκε πρόθυμος. Το κοντινότερο χωριό, το Μπέρκλι Κόουβ, το βλέπει ελάχιστα και μόνο για να ψωνίζει, γι’ αυτό οι κάτοικοι την αντιμετωπίζουν με περιφρόνηση και καχυποψία. Η εμφάνιση και η συμπεριφορά της την κάνουν αντικείμενο χλεύης για τα παιδιά της πόλης, οι μεγάλοι τη διώχνουν μακριά τους, τη θεωρούν περίεργη, βρώμικη, ακόμη και τρελή. Τα χρόνια της απομόνωσης επηρέασαν τη συμπεριφορά της και κατέληξε να είναι αλλιώτικη από τους άλλους: «Οι πιο σπαρακτικές της αναμνήσεις ήταν από άγνωστες ημερομηνίες όπου μέλη της οικογένειάς της έπαιρναν το δρομάκι και εξαφανίζονταν» (σελ. 187-188). Να όμως που όταν αρχίζει και γίνεται γυναίκα μπαίνει στο μάτι κάποιων. Κάποια στιγμή όμως και συγκεκριμένα το 1960, «το καλοκαίρι της ανάγνωσης», γνωρίζει τον συνομήλικό της Τέιτ που της μαθαίνει γραφή κι ανάγνωση, της απαντάει σε απλά ερωτήματα, όπως «τι είναι μετά το 29;» κ. ά. Τον εμπιστεύεται, τον ερωτεύεται, μόνο που η ζωή έχει άλλα σχέδια.

Η πλοκή ξεδιπλώνεται από το 1952 έως το 1969, οπότε και δολοφονείται ένας νεαρός άντρας, παντρεμένος και με παιδιά αλλά διαβόητος στο χωριό, λάτρης του ποδόγυρου. Η ζωή της Κάια που γίνεται σταδιακά κοπέλα και μετά γυναίκα εξελίσσεται παράλληλα με τις έρευνες για τον φόνο του Τσέις Άντριους και αναρωτιόμουν πώς γίνεται να μπλέξει το κορίτσι σε αυτήν την υπόθεση ώσπου φτάνουμε στο σημείο καμπής κι αρχίζει ένας αγώνας δρόμου για να αποδειχθεί η αθωότητα ή η ενοχή του κατηγορούμενου προσώπου. Ο σερίφης Εντ Τζάκσον, με τον βοηθό του, Τζο Περντιού και τον γιατρό Βερν Μέρφι αγωνίζονται να ξεχωρίσουν την ήρα απ’ το στάρι, να κλείσουν αυτιά και μάτια στις φήμες και στα κουτσομπολιά και να βρουν αποδείξεις, στοιχεία, ντοκουμέντα που θα τους οδηγήσουν στον πραγματικό ένοχο κι όχι σε αυτόν που υποδεικνύουν οι γλώσσες του χωριού. Η δίκη που ακολουθεί όταν μαζεύονται αρκετά στοιχεία είναι άκρως παραστατική, γραμμένη με κλιμακούμενη αγωνία και συνεχείς αντιδικίες, που πότε βοηθάνε και πότε κατακρημνίζουν τον υπόδικο. Ακόμα θυμάμαι την αγωνία μου για την ετυμηγορία των ενόρκων! Η αφήγηση στο μυθιστόρημα είναι συναρπαστική, άκρως ρεαλιστική, με βαθιά και ολοκληρωμένα ψυχογραφήματα και τον κόσμο του βάλτου να καταγράφεται με συναρπαστικές λεπτομέρειες: πώς συμβιώνουν πουλιά, ερπετά και έντομα με ανθρώπους που ξεκινάνε μια νέα ζωή σε ένα μέρος που κανείς δεν το θέλει λόγω της ελώδους κατάστασης, οπότε αποτελεί πρόσφορο έδαφος για τους κυνηγημένους και τους παρίες. Λαβυρινθώδεις διαδρομές, επικίνδυνα περάσματα που οδηγούν σε θανάσιμα ρεύματα ή κρυμμένους παραδείσους, η ρυμοτομία της πιο κοντινής πόλης, του Μπάρκλι Κόουβ, να αποτελείται μόνο από δύο κεντρικούς δρόμους αλλά έχει σχολεία, εκκλησίες και μαγαζιά, όλα δίνουν ένα ζωηρό και παραστατικό φόντο στο οποίο ξετυλίγεται η ζωή της Κάια, του Τέιτ, του Τσέις, των αγαπημένων μου Σάλτα και Μέιμπελ κ. ά. Λυρικές περιγραφές («Η θύελλα καταλάγιασε κι έγινε ένα γκρινιάρικο ψιλόβροχο», σελ. 288), όπως επίσης προσεγμένες και εντυπωσιακές παρομοιώσεις και μεταφορές («Σύννεφα τεμπέλιαζαν ξαπλώνοντας για λίγο στον κόρφο των λόφων κι ύστερα υψώνονταν και χάνονταν μακριά», σελ. 246) στολίζουν σε μερικά σημεία το κείμενο χωρίς να το βαραίνουν όσο οι διαχρονικές αλήθειες ξεπετιούνται ανάμεσα στις γραμμές («Όταν στηρίζεσαι στους άλλους, καταλήγεις πεσμένος στο έδαφος», σελ. 363) ενώ τα ονόματα φυτών και ζώων δίνουν μια συναρπαστική ποικιλία στο κείμενο και σίγουρα πονοκέφαλο στη μεταφράστρια!

«Εκεί που τραγουδάνε οι καραβίδες» ζει ένα κορίτσι εγκαταλειμμένο από την οικογένειά του που προσπαθεί να επιβιώσει μεγαλώνοντας χωρίς παρέες και μόρφωση. Γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι του οικοσυστήματος του βάλτου στον οποίο μένει, παρατηρεί και καταγράφει το πλούσιο φυσικό περιβάλλον γύρω της και κάποια στιγμή αφήνει τον έρωτα να τρυπώσει στη ζωή της. Η δύσκολη, σκληρή και μοναχική ζωή της Κάια και ο καθημερινός αγώνας που δίνει για να επιβιώσει μακριά από τον «πολιτισμό» είναι ένα δυνατό μάθημα για τα όρια της ανθρώπινης δύναμης και της αποφασιστικότητας. Πρόκειται για ένα δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα που αποζητάει την αγάπη και την ελπίδα σε γυρισμένες πλάτες και τόπους εγκατάλειψης.

Βιβλίο Μιχάλης Ανυφαντής 
Συγγραφέας Ντίνος Πετράκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με τη ζωή του Μιχάλη Ανυφαντή, σπουδαστή της ΠΑΣΠ τη δεκαετία του 1980 που ζει διάφορες  καταστάσεις με τους φίλους του, Τάκη και Νίκο αλλά και με την αδερφή του, τη Μυρτώ και τους γονείς τους. Έρωτες και πάθη, εγωισμοί και προδοσίες, αδικίες και τιμωρία καταγράφονται αδρά και με στρωτή αφήγηση. Η ιστορία ξεκινάει με τη δεκαετία του 1980 που ζωντανεύει με πολλές λεπτομέρειες και αληθοφάνεια. Ουφάδικα και τηλεφωνικοί θάλαμοι, ντίσκο και μηχανές, ΠΑΣΟΚ και έγχρωμη τηλεόραση, τα τρόλεϊ με το χαρακτηριστικό κλακ κλακ τους, τα πάντα αναβιώνουν μέσω της καθημερινότητας των ηρώων. Εδώ οι αναφορές στην ποπ κουλτούρα, στις συνήθειες, στα ονόματα, στα κόμικς, στα αντικείμενα και στα μαγαζιά-ορόσημο είναι πιο συχνή από τα επόμενα κομμάτια του βιβλίου και μάλιστα με μεγάλη δόση ρεαλισμού. Πολιτικές αντιπαραθέσεις, διαφορετικές έξοδοι (άλλοι στη Βαβέλ με τα κόμικς, άλλοι στο Seven + Seven), ποικίλα ακούσματα, ποιοτικός και διασκεδαστικός κινηματογράφος όλα συναποτελούν τα ακούσματα, τα ερεθίσματα και τα βιώματα του πρωταγωνιστή.  Εξίσου πρωτότυπα δίνονται και οι ενδείξεις του χωροχρόνου, μιας και το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε τέσσερα μέρη που αντιστοιχούν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Το έτος δίνεται με διαφορετικούς τρόπους κάθε φορά ενώ ο Μιχάλης Ανυφαντής μεγαλώνει, ωριμάζει και αλλάζει. ενώ ενδιάμεσα στο κείμενο ξεπηδάνε διάλογοι εν είδει χορικών αρχαίας τραγωδίας που δίνουν μια διαφορετικότητα στο μυθιστόρημα.

Βιβλίο Τρεις ευχές
Συγγραφέας Κώστας Γραμματικόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τρεις νέοι κάνουν από μιαν ευχή, ρίχνοντας ένα νόμισμα σε σιντριβάνι του Κορυδαλλού. Βρισκόμαστε αμέσως μετά τη Δικτατορία κι ο Στέφανος, ο Ανδρέας κι ο Βασίλης προσπαθούν να σταθούν στα πόδια τους και να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Ο Στέφανος σπουδάζει χημικός, είναι ένας ονειροπόλος επαναστάτης και δεινός ρήτορας που παρασέρνει τον συνομιλητή του. Ο Ανδρέας είναι ασκούμενος δικηγόρος σε μεγάλο γραφείο, και κουβαλάει τραυματικές εμπειρίες που δεν τις ξεπέρασε ποτέ. Ο Βασίλης είναι μουσικός και παραδίδει μαθήματα σε ωδείο του Πειραιά και κατ’ οίκον, λάτρης των μπλουζ και των ρεμπέτικων, («έχουν μια κοινή πηγή, την απόγνωση», σελ, 23), ζει με τη δεκαεξάχρονη αδελφή του, Φένια, στο πατρικό τους στον Κορυδαλλό. «Ήταν ονειροπόλοι, ήθελαν ν’ αλλάξουν την κοινωνία και πίστευαν βαθιά μέσα τους ότι θα τα καταφέρουν» (σελ. 35). Οι τρεις αυτοί άντρες γνωρίζουν πρόσωπα και βιώνουν καταστάσεις που εμπλουτίζουν το κείμενο και σελίδα προς σελίδα μπαίνουμε όλο και πιο βαθιά στην καθημερινότητά τους.

Συναρπαστικός ρυθμός αφήγησης, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και καλολογικά στοιχεία που κοσμούν το κείμενο («…ο ήλιος είχε ξεκινήσει ακάματος την εικοσιτετράωρη αποστολή του», σελ. 33), τονίζοντας και την ομορφιά μιας πόλης όπως η Αθήνα με λεπτομέρειες που σπάνια βλέπουμε, ξεχασμένες από την καθημερινότητα και τη βιασύνη των περαστικών. Αυτά τα όμορφα στοιχεία δίνουν αφορμή στον συγγραφέα να περιγράφει με συγκρατημένο λυρισμό και τις εναλλαγές των εποχών που προχωράνε τις ζωές των πρωταγωνιστών ένα βήμα παραπέρα, μάλιστα δε διστάζει να παρεμβαίνει στο κείμενό του («να πούμε και δυο λόγια γι’ αυτόν…», «ο πειρασμός παραμόνευε», «ας μεταφερθούμε λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά» κλπ.). Από την άλλη ίσως είναι αρκετά αναλυτικές οι περιγραφές της καθημερινότητας των ηρώων, κάτι που με έκανε να νιώθω σα να διαβάζω σενάριο: πού μπήκαν, τι έκαναν, τι κράτησαν, πώς έφυγαν ενώ κάποια ατοπήματα όπως η αδικαιολόγητη εναλλαγή από πληθυντικό ευγενείας σε ενικό κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης μεταξύ δικηγόρου και πελάτη ή η χρήση της λέξης «πανάκριβος» αντί «μονάκριβος» αδυνάτισαν λίγο τη ροή της αφήγησης. Το κλίμα της μεταπολίτευσης ζωντανεύει σωστά και απτά, ο συγγραφέας παραθέτει ονόματα γνωστών μαγαζιών για ρεαλισμό, καταγράφει ονόματα μουσικών και τίτλους τραγουδιών που σίγουρα θα ξυπνήσουν σε αναγνώστες της αντίστοιχης ηλικίας πολλές αναμνήσεις και γενικότερα αναβιώνει περιοχές όπως Νίκαια, Κοκκινιά, Κορυδαλλός, Πετράλωνα, Μοσχάτο, Μοναστηράκι με συναρπαστικές λεπτομέρειες.

Βιβλίο Η σκιά του κυβερνήτη
Συγγραφέας Άρης Σφακιανάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Άρη Σφακιανάκη, μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Πέτρου Σκοτεινού, καταγράφει τα έργα και τις ημέρες του Ιωάννη Καποδίστρια, του Κυβερνήτη που επελέγη από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (1828) για να ξαναφτιάξει την οικονομία, την παιδεία, τον στρατό της Ελλάδας. Η ιστορία ξεκινάει από την επίθεση εναντίον του Κυβερνήτη στην Ανκόνα, όπου περιμένει το βρετανικό πλοίο για να τον μεταφέρει στην Ελλάδα και να αναλάβει τα καθήκοντά του ως την ημέρα της δολοφονίας του έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Το μυθιστόρημα καταγράφει τη διακυβέρνηση ενός πολιτικού άντρα που ανέλαβε να στήσει στα πόδια της μια Ελλάδα ματωμένη, νεογέννητη, γεμάτη εμφύλια πάθη και με σύνορα ως τον Αχελώο και τον Σπερχειό. Ζωντανεύει παραστατικά έναν άνθρωπο με λάθη και διορατικότητα που ξημεροβραδιάζεται πάνω από επιστολές, νομοσχέδια και έγγραφα για να φτιάξει ένα κράτος, θυσιάζοντας τη δική του ξεκούραση και ανάπαυλα, προσπαθώντας να προλάβει τα πάντα, αγωνιζόμενος να πολεμήσει παγίδες και ύπουλα σχέδια, σε μια εποχή και μια χώρα όπου οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφασίζουν για όλα και αναζητούν έναν φίλα προσκείμενο βασιλιά να την κυβερνήσει. Ναύπλιο, Αίγινα και Άργος είναι οι πόλεις που καλωσορίζουν τον Κυβερνήτη κι εκεί καταστρώνει τα σχέδιά του, κόβει νομίσματα, σχεδιάζει σχολεία, πόλεις, δρόμους, επιλέγει, διορίζει, εξουσιοδοτεί.

Όλες οι γνωστές προσωπικότητες της εποχής περνούν από το μυθιστόρημα (Ιωάννης Μακρυγιάννης, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ανδρέας Μιαούλης, Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός, Κανέλλος Δεληγιάννης, Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο κοκορόμυαλος Γιωργάκης Μαυρομιχάλης που θα είναι και ο ένας εκ των δολοφόνων μεταγενέστερα κ ά.) και παίζουν τον δικό τους ρόλο ενώ ταυτόχρονα το κείμενο διανθίζεται με γνήσιες επιστολές και αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα μερικών εξ αυτών, προσδίδοντας αυθεντικότητα και ρεαλισμό. Βήμα προς βήμα καταγράφεται το τιτάνιο έργο του Κυβερνήτη και πόντο πόντο ξεδιπλώνεται ο χαρακτήρας του, αναφερονται οι αλλαγές που έφεραν οι προτάσεις του, πώς έγιναν δεκτές, ποιοι, γιατί και πώς δυσαρεστήθηκαν και έβαλαν εμπόδια, πόσο έντονες ήταν οι αντίθετες φωνές με πρωτεργάτη τον Κανέλλο Δεληγιάννη και γιατί φτάσαμε ως τον μοιραίο Σεπτέμβριο του 1831. Το μυθιστόρημα αξίζει να διαβαστεί, απλώς ίσως φανεί σε κάποιους αρκετά πιο γρήγορο και ρέον απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς σε μια μυθιστορηματική βιογραφία. Αξιοθαύμαστες είναι οι περιγραφές των εκάστοτε πόλεων και η αυθεντικότητα που προσδίδεται όταν οι ήρωες του βιβλίου περπατάνε σε αυτές, όπως ο Σκοτεινός με την κόρη της Πλακεντίας από το ξενοδοχείο «Ευρώπη» στους Αέρηδες με τις παράγκες και το ρολόι του Έλγιν κι από κει στο κονάκι του βοεβόδα, στην Πύλη της Μπουμπουνίστρας και στα καφενεδάκια του Ιλισού. Εξίσου ρεαλιστικά και παραστατικά στήνονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη το Ναύπλιο, η Αίγινα, το Άργος, με τα στενά τους, τις εκκλησίες τους, τα σπίτια, τους κατοίκους, τη ρυμοτομία και τα μνημεία τους.

Παρ’ όλο που το κείμενο είναι πιστό στα πραγματικά γεγονότα και καταγράφει το έργο ενός σημαντικού ανθρώπου για την ελληνική Ιστορία χωρίς να κουράζει ή να μακρηγορεί, ένιωσα πως έλειπε το βάθος που απαιτείται στους χαρακτήρες και στις καταστάσεις για να καταστεί πραγματικό μυθιστόρημα. Υπάρχει φροντίδα και σεβασμός στις ιστορικές πηγές, ζωντανεύουν πιστά τα γεγονότα, ουσιαστικά όμως είναι ένα ημερολόγιο των έργων του Καποδίστρια παρά μυθιστόρημα, μιας και οι περιγραφές, οι σκηνές και τα επεισόδια είναι μια συρραφή των αιτίων και των αιτιατών που μεν οδήγησαν την Ελλάδα στα πρώτα της βήματα, ταυτόχρονα όμως δυσαρέστησαν, αποθάρρυναν κι ενίσχυσαν την αντιπολίτευση, κάτι που σταδιακά οδήγησε στη φριχτή δολοφονία. Η προσωπικότητα του Πέτρου Σκοτεινού, ίσως και λόγω της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, δείχνει ρηχή και «μουδιασμένη», αμήχανη. Έχουμε να κάνουμε με έναν άνθρωπο που έχει αναλάβει έναν ρόλο, έχει όμως τα δικά του σχέδια και ταυτόχρονα είναι λάτρης του ποδόγυρου, γνωρίσματα δηλαδή που ακροβατούν ανάμεσα στο κωμικό και το σοβαρό, χωρίς όμως να καταλήγουν κάπου και τελικά τα προσωπικά του βιώματα πιο πολύ τα θεώρησα εμπόδιο για την κυρίως δράση, της οποίας την κατάληξη όλοι ξέρουμε αλλά ο συγγραφέας κατέγραφε με τρόπο που κεντρίζει το ενδιαφέρον. Ο Σκοτεινός δε διστάζει να φλερτάρει ή και προχωρήσει περισσότερο με την παντρεμένη κόρη της Μπουμπουλίνας ή ακόμη κα με την κόρη της Δούκισσας της Πλακεντίας, δεν πείστηκα όμως απόλυτα για τη συνέπεια ή την ποικιλότητα του χαρακτήρα του. Είναι ξεκάθαρα ένας τυχοδιώκτης, είχε όμως λογοτεχνικές και άλλες γνώσεις (π.χ. είχε διαβάσει Ντοστογιέφσκι κι ας είχε μόλις γεννηθεί αυτός ο συγγραφέας τότε), το έκανε όμως γιατί του άρεσε το διάβασμα ή ως εφόδιο για να κορτάρει τις γυναίκες; Αυτό και άλλα παραδείγματα δείχνουν την αμηχανία χειρισμού της προσωπικότητάς του και του ρόλου του στο κείμενο.

«Η σκιά του κυβερνήτη» είναι μια καλή πρώτη γνωριμία με το τιτάνιο έργο που κλήθηκε να φέρει σε πέρας ο Ιωάννης Καποδίστριας χάρη στη γρηγοράδα της αφήγησης, την παραστατικότητα των σκηνών και την προσοχή που δίνεται στις απανωτές νομοθεσίες, επιστολές, συμβουλές, μάχες, απειλές, θυσίες που συναποτελούν τον καθημερινό βίο του Κυβερνήτη και κρατούν σε εγρήγορση τη λαμπρή προσωπικότητά του.

Βιβλίο Δεκατρία 
Τίτλος πρωτοτύπου Thirteen
Συγγραφέας Steve Cavanagh
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Steve Cavanagh, υπηρετώντας πιστά το δικαστικό θρίλερ μέσω του ήρωά του Έντι Φλιν, γράφει την τέταρτη περιπέτεια του δικηγόρου και δείχνει εκ των έσω όλες τις πιθανές εκπλήξεις και ανατροπές που μπορεί να συναντήσει κανείς σε μια δίκη, καταγράφει έξυπνα και απρόβλεπτα μια ανατρεπτική ιστορία και μπλέκει έναν κατά συρροή δολοφόνο με τέτοιο τρόπο που διάβαζα πυρετωδώς και με κρατημένη ανάσα το κείμενο ώσπου να φτάσω στο αναπάντεχο τέλος. Ο Ρούντι Καρπ, επίσημος συνήγορος υπεράσπισης των αστέρων, ζητάει από τον Φλιν να αναλάβει μαζί του τη δίκη του ηθοποιού του κινηματογράφου Ρόμπερτ Σόλομον για ανθρωποκτονία. Ο Φλιν αρνείται γιατί πιστεύει στην ενοχή του Σόλομον, ο Καρπ όμως του αποκαλύπτει πως είναι αθώος και πως αυτό μόνο ο Φλιν μπορεί να το αποδείξει. Έτσι ξεκινάει μια ενδελεχής έρευνα, που προσπαθεί να καταρρίψει τις κατηγορίες, να εντοπίσει αν οι αστυνομικοί αλλοίωσαν στοιχεία, να αποδείξει την αθωότητα του κατηγορουμένου και σταδιακά μπλέκουμε σ’ ένα γαϊτανάκι αποκαλύψεων που οδηγούν σε σκοτεινά σημεία. Ταυτόχρονα, μαθαίνουμε για το παρελθόν του Καρπ, που είναι χωρισμένος με την Κριστίν κι έχουν μια δωδεκάχρονη κόρη, την Έιμι. Θέλει να ξαναγίνουν οικογένεια αλλά οι υποθέσεις του τον οδηγούν σε μπελάδες. Γιατί κυνηγάει την αθωότητα, ποιος τον εξαπάτησε κάποτε, πώς το αντέχει αυτό το βάρος των τύψεων, τι κάνει γι’ αυτό είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που τον ταλανίζουν κι είναι απότοκα των προηγούμενων βιβλίων της σειράς, στα οποία όμως υπάρχουν ελάχιστες αναφορές κι έτσι το συγκεκριμένο μυθιστόρημα μπορεί να διαβαστεί και ανεξάρτητα.

Η αφήγηση είναι εναλλακτικά πρωτοπρόσωπη από τον δικηγόρο Έντι Φλιν και τριτοπρόσωπη όταν στρέφουμε τη ματιά μας στον Τζόσουα Κέιν, έναν άρρωστο ψυχικά άντρα και αδίστακτο δολοφόνο, τον οποίο παρακολουθούμε να πραγματοποιεί το σχέδιό του και να γίνεται ένας από τους ενόρκους της δίκης, χωρίς να ξέρουμε την ταυτότητα που υιοθέτησε ούτε τα σχέδιά του ούτε τον σκοπό του. Στο παιχνίδι της εξακρίβωσης μας βάζει η παράθεση των προσωπικών στοιχείων καθενός ενόρκου χωριστά σε παρένθετα κεφάλαια για να γνωρίσουμε καλύτερα τα άτομα που κλήθηκαν ν’ αποφασίσουν στην υπόθεση του Ρόμπερτ Σόλομον. Βήμα προς βήμα βλέπουμε το παρελθόν του Κέιν, τα στάδια που ακολούθησε για να φτάσει ως το σημείο της αφήγησης, το οικογενειακό του περιβάλλον, το διαστρεβλωμένο του μυαλό. Πρόκειται για έναν από τους πιο σκοτεινούς χαρακτήρες των δικαστικών θρίλερ και η επιμέρους αποκάλυψη των κινήτρων του, της νοοτροπίας του, των εγκλημάτων που διέπραξε, της ίδιας της ταυτότητάς του έρχεται και κουμπώνει στην ήδη υπάρχουσα αγωνία για το αν είναι αθώος ή ένοχος ο Ρόμπερτ Σόλομον και πώς προσπαθεί να το αποδείξει ο Φλιν. Ο δικηγόρος στρέφεται στην πρώην πράκτορα του FBI, Χάρπερ και χάρη στο δύσκολο και σκληρό παρελθόν του στη σκοτεινή μεριά της ζωής, κάνει σωστή σκιαγράφηση κατά τη διάρκεια δικών και καταλαβαίνει με ποιους έχει να κάνει, θα τα καταφέρει όμως αυτήν τη φορά ή το ένστικτό του θα ξεγελαστεί από έναν πραγματικά σκληρό αντίπαλο; «Εγώ, όμως, είμαι συνήγορος υπεράσπισης. Έχω τον διάβολο στο πλευρό μου. Κι αυτός δεν παίζει έντιμα» (σελ. 461), λέει χαρακτηριστικά. Δικαστής στην υπόθεση είναι ο Χάρι Φορντ, ο άνθρωπος που διέβλεψε τις ικανότητες του Φλιν και τον ώθησε να ασχοληθεί με τη δικηγορία, προσφέροντάς του έτσι την ευκαιρία να απομακρυνθεί από τις λαμογιές και τις απάτες του πεζοδρομίου. Πόσο δύσκολο θα είναι να συνεχίσουν τη φιλία τους όταν έρχονται ενώπιος ενωπίω στα δικαστικά έδρανα;

Το «13» είναι ένα έξυπνο, ανατρεπτικό δικαστικό θρίλερ που εκτυλίσσεται με καταιγιστικούς ρυθμούς και διαδραματίζεται μέσα σε ένα διάστημα πέντε μόλις ημέρων. Στο μυθιστόρημα δείχνεται ο τρόπος με τον οποίο είναι δομημένο το δικαστικό σύστημα, με αποτέλεσμα να παγιδεύονται αθώοι και / ή να διαφεύγουν ένοχοι και μαθαίνουμε για τα στάδια επιλογής ενόρκων, την ψυχολογία τους πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη δίκη, πώς αντιδρούν, τι σκέφτονται. Επίσης βρήκα έξυπνους τους συμβολισμούς που μπορεί να ανακαλύψει κανείς σε ένα δολάριο και μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο συνδέονται αυτοί με τους φόνους. Μάρτυρες, συνήγοροι, αντίδικοι, ένορκοι, γραμματείς, δικαστές, αρχικές και τελικές αγορεύσεις, καταθέσεις είναι το πλαίσιο που συγκροτεί μια ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Η υπεράσπιση θέλει ανεξάρτητα πνεύματα. Η εισαγγελία θέλει στρατιώτες. Πάντως, αυτό που πραγματικά θέλουν και οι δύο πλευρές είναι έναν ένορκο που αποφασίζει μόνος του, αφού ακούσει τους δικηγόρους και τους μάρτυρες» (σελ. 296).

«Η τέχνη της εξαπάτησης και η τέχνη της αντεξέτασης ήταν μία και αυτή» (σελ. 349).

Βιβλίο Ιωνικές μνήμες 
Συγγραφέας Ευάγγελος Χρ. Δρακόπουλος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το ημερολόγιο χωρίζεται σε ευδιάκριτες ενότητες. Το αναγνωστικό ταξίδι ξεκινάει φυσικά από τη Σμύρνη, όπου καταγράφονται ο πληθυσμός, το εμπόριο, η βιομηχανία, οι σχολές, η πνευματική κίνηση κ. ά. με έμφαση στην Άνω Πόλη όπου ζούσε η οικογένεια του συγγραφέα και στη συνέχεια επικεντρωνόμαστε στους προγόνους του Ευάγγελου Χρ. Δρακόπουλου και στην τωρινή οικογένειά του. Το σπίτι τους, τα αδέλφια του, η καθημερινότητά τους, οι συνήθειές τους, τα ήθη και τα έθιμα των Ελλήνων της Σμύρνης, οι παιδικές αναμνήσεις, τα δημοτικά σχολεία, η Ευαγγελική Σχολή, όλα αναφέρονται και καταγράφονται με ενάργεια και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Το ημερολόγιο στη συνέχεια καταγράφει μάχες, μετακινήσεις, σελίδες λαμπρές και σκοτεινές, νίκες και προελάσεις, την οπισθοχώρηση και κλείνει με την προσφυγιά, τη νέα ζωή στον Πειραιά, την καριέρα του Δρακόπουλου και το προσκύνημά του χρόνια αργότερα (1973) στη χαμένη πατρίδα.

Η αφήγηση είναι συναρπαστική, χωρισμένη σε ευδιάκριτα κεφάλαια που ο κάθε αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει με τον δικό του ρυθμό. Φωτογραφίες και κείμενα, ακόμη και σελίδες από το αυθεντικό ημερολόγιο του Ευάγγελου Χρ. Δρακόπουλου εναλλάσσονται σκορπώντας μια γλυκιά νοσταλγία για τις στιγμές του ελληνισμού που θα εξαφανιζόταν σύντομα, θαυμασμό για όσα συγκράτησε η μνήμη αλλά και συγκίνηση και πίκρα για όσα έγιναν από το 1919 και εφεξής. Παιδικές σκανταλιές ανοίγουν πόρτες για λεπτομέρειες που ίσως χάνονταν αλλιώς στο πέρασμα του χρόνου, ήθη και έθιμα αναβιώνουν στο μυαλό του συγγραφέα και καταγράφονται αδρά στις σελίδες του βιβλίου. Τα γεγονότα παρατίθενται όσο γίνεται αντικειμενικά, με μικρές, κοφτές προτάσεις, χωρίς υπερβολικές συναισθηματικές κορόνες ενώ η μεταγενέστερη ζωή αναβιώνει ως αναπόσπαστο κομμάτι των περιπετειών της οικογένειας Δρακόπουλου στη νέα πατρίδα. Το προσκύνημα μου έφερε δάκρυα στα μάτια γιατί ο συγγραφέας, σχεδόν αποστασιοποιημένα αλλά νιώθει κανείς το βάρος της αδικίας και της αρπαγμένης ζωής πίσω από τις λέξεις, περπατάει με την οικογένειά του στα στενά που μεγάλωσε παρατηρώντας τις αλλαγές που υπέστησαν τα μέρη και τα κτήρια. Οι αναλυτικές υποσημειώσεις συμπληρώνουν καίρια, τεκμηριωμένα και σωστά το όλο ιστορικό, οικογενειακό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό πλαίσιο ενώ το γενεαλογικό δέντρο δείχνει το αδιάσπαστο ενός ταξιδιού που ξεκίνησε βίαια το 1922. «Ιωνικές μνήμες» λοιπόν, άλλη μια σημαντική κατάθεση μνήμης για τον μελετητή αλλά και για τον απλό αναγνώστη.