Βιβλίο Το συμβόλαιο του Παγκανίνι 
Τίτλος πρωτοτύπου Paganinikontraktet
Συγγραφέας Lars Kepler
Μεταφραστής Μαριάννα Κουτάλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το δεύτερο μυθιστόρημα της σειράς βιβλίων με ήρωα τον αστυνομικό επιθεωρητή Γιούνα Λίννα είναι πιο γρήγορο και πιο ανατρεπτικό από το πρώτο, με την ένταση να χτυπάει συχνά κόκκινο, με τις εκπλήξεις να διαδέχονται η μία την άλλη, με τα κομμάτια του παζλ να ενώνονται απρόσμενα και σε κρίσιμα σημεία, απογειώνοντας τις εξελίξεις. Οι δύο αρχικά δολοφονίες φαίνονται άσχετες μεταξύ τους, σύντομα όμως διαπιστώνουμε πως πρόκειται για τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος, αυτού που συνδέει το λαθρεμπόριο όπλων σε χώρες της Αφρικής με ανθρώπους που θα κάνουν τα πάντα για να κερδοσκοπήσουν από αυτό παρά την άσπιλη δημόσια εικόνα τους. Πώς δυσχέρανε την εξαγωγή όπλων από τη Σουηδία το ένταλμα σύλληψης εναντίον του προέδρου του Σουδάν Ομάρ ελ-Μπεσίρ και πώς συνδέονται οι δύο χώρες; Τι κρύβεται πίσω από την εταιρεία κατασκευής όπλων Silencia Defence AB; Τι είναι η Ταξιαρχία και πόσο ταιριάζει ιδεολογικά με τη Μοσάντ και τον Κόκκινο Στρατό; Έχουν σχέση η κλοπή εκρηκτικών από στρατιωτικές αποθήκες με την αύξηση δραστηριότητας στις εξτρεμιστικές ομάδες της αριστεράς;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που αντιμετωπίζει στις έρευνές του ο πεισματάρης Γιούνα Λίννα, αστυνομικός επιθεωρητής της Δίωξης Εγκλήματος, το μοναδικό αστυνομικό σώμα της Σουηδίας με επιχειρησιακή δράση και με την ευθύνη για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Είναι γιος αστυνομικού που σκοτώθηκε στο καθήκον κι έχει διαγράψει σημαντική πορεία ως τώρα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει στην ιεραρχία, χωρίς ωστόσο να είναι αυτός ο σκοπός του. Έχει μια αναλυτική σκέψη που τον οδηγεί σε συμπεράσματα βάσει των στοιχείων που κρατά στα χέρια του κάθε φορά, δεν ακολουθεί την πεπατημένη, ξεχωρίζει τα στοιχεία που γνωρίζει από αυτά που υποθέτει, θέλει ησυχία για να σκεφτεί, διαβλέπει κάτι που άλλα μάτια δεν παρατηρούν. Σε αυτό το βιβλίο μαθαίνουμε λίγα ακόμη πράγματα για το ερωτικό του παρελθόν, κάποιο ψυχολογικό φορτίο που τον ταλανίζει ακόμη και στο τέλος γίνεται μια μεγάλη προσωπική αποκάλυψη που εξηγεί πολλά. Ο Λίννα προσπαθεί να εξιχνιάσει την υπόθεση με τη βοήθεια της Σάγκα Μπάουερ, επικεφαλής επιθεωρήτριας της Αντιτρομοκρατικής, παρά τις αντιρρήσεις του διοικητή της Γενικής Διεύθυνσης Ασφάλειας Βέρνερ Ζαντίεν που νοιάζεται για κείνη. Ομολογώ πως βαρέθηκα να την ακούω να κλαίγεται «είναι δική μου η έρευνα» και «είναι δική μου η έρευνα» αλλά είναι μια πολύτιμη συνεργάτις και της το συγχωρώ. Την πορεία των ερευνών παρακολουθεί η Εθνική Επιτροπή Εγκληματολογικών Ερευνών, μια επιτροπή από έξι άντρες που συνεργάζονται σε υποθέσεις ανθρωποκτονιών σε όλη τη Σουηδία, με κολοσσιαίο έργο και περιζήτητα μέλη. Υπάρχει φυσικά η πρόταση στον Λίννα να προστεθεί στην ομάδα αλλά εκείνος θεωρεί τη μέθοδο που ακολουθούν για τη διερεύνηση δύσκαμπτη για κείνον και αρνείται. Οικεία πρόσωπα από το προηγούμενο βιβλίο εμφανίζονται κι εδώ, προσθέτοντας το λιθαράκι τους στις εξελίξεις: ο διοικητής Κάρλος Ελίασσον, ο επιθεωρητής και προϊστάμενος Πέττερ Νέσλουντ, η βοηθός του Γιούνα, Άννια Λάρσον, ο ιατροδικαστής Νιλς Ολέν κ. ά.

Η ακτιβίστρια Πενέλοπε Φερνάντες, πρόεδρος της SFSF, της σουηδικής οργάνωσης για την ειρήνη και τη διαιτησία, διώκεται μαζί με τον σύντροφό της, Μπιορν Άλμσκογκ, από έναν επαγγελματία εκτελεστή που ήδη κατάφερε να σκοτώσει την αδελφή της, Βιόλα. Ο Καρλ Παλμκρόνα, γενικός διευθυντής της Επιθεώρησης Στρατηγικών Προϊόντων, που επικυρώνει τα συμβόλαια εξοπλισμών της Σουηδίας και είναι υπεύθυνος για τις εξαγωγές σουηδικού πολεμικού υλικού, βρίσκεται κρεμασμένος σ’ ένα άδειο δωμάτιο. Το πτώμα αιωρείται από το ταβάνι και δεν υπάρχουν άλλα έπιπλα στο δωμάτιο. Δολοφονία ή αυτοκτονία; Τι σημαίνουν τα τελευταία του λόγια σε μια γενική συνέλευση «το μόνο που μας μένει είναι να μιμηθούμε τον Άλγκερνον  για να μην έρθουμε αντιμέτωποι με τον εφιάλτη μας»; Ο Άξελ Ρίεσσεν, ύστερα από είκοσι χρόνια αδιάκοπης κατανάλωσης υπνωτικών χαπιών και αλκοόλ κατέστρεψε το ήπαρ του, τα πάντα απαγορεύτηκαν και κατάντησε να κοιμάται μια ώρα κάθε βράδυ. Διαλογισμός, ύπνωση και αυθυποβολή δεν έφεραν αποτελέσματα, ώσπου σε μια ψυχιατρική κλινική γνώρισε τη 14χρονη Μπέβερλι που πάσχει από οριακή διαταραχή προσωπικότητα και συνάπτει παρορμητικές σχέσεις, δεν ξέρει να βάζει όρια και δεν έχει φυσιολογικό ένστικτο αυτοσυντήρηση. Ο Άξελ προσπαθεί να κρύψει τη σχέση τους γιατί έχει ανάγκη να κοιμηθεί κι εκείνη τον χρειάζεται για να είναι ήρεμη κι ευτυχισμένη.

«Το συμβόλαιο του Παγκανίνι» είναι ένα ταξίδι στον σκοτεινό κόσμο του λαθρεμπορίου όπλων, όπου ο θάνατος δε χαρίζεται και η τρομοκρατία είναι αγκαλιά με τον εκβιασμό για να επιτευχθούν τα σκοτεινά συμφέροντα όσων κρύβονται πίσω από τον λαβύρινθο που προσπαθεί να φωτίσει ο Λίννα. Μυστικές προμήθειες, σιωπηρές συμφωνίες, συμβόλαια με τον διάβολο, εκμετάλλευση εμφύλιων καταστάσεων είναι μερικά μόνο από τα εμπόδια που θα συναντήσει στην προσπάθειά του να ενώσει τα κομμάτια ενός αταίριαστου φαινομενικά παζλ. Το κτήριο της Γενικής Διοίκησης της Αστυνομίας, το πανεπιστημιακό νοσοκομείο, τα εξοχικά σπίτια, οι αποθήκες, όλα περιγράφονται με ρεαλισμό και οι λέξεις χρησιμοποιούνται με τέτοιο τρόπο που δίνουν ατμοσφαιρικότητα στο κείμενο και μια γοητεία στην πόλη της Στοκχόλμης. Η υπόθεση προχωράει σχετικά γρήγορα, μέσα από ανακρίσεις και έρευνες, με την αγωνία για το ποιος σκότωσε τη Βιόλα και κυνηγάει την Πενέλοπε και τον Μπιορν να μεγαλώνει, ειδικά όταν βλέπουμε τι είναι ικανός να κάνει για να ξαναπάρει κάτι που έχουν. Σε αυτό το βιβλίο επιπλέον έχουμε πολλές σκηνές ανάλυσης και έρευνας των τόπων του εγκλήματος, με όρους και πρωτόκολλο που μου θύμισε πολύ τις σειρές CSI, έχουμε άφθονες πληροφορίες για τον τρόπο σύνθεσης του Παγκανίνι, για τις νότες και τη θεωρία της μουσικής, για το πώς εκμεταλλεύονται κάποιες χώρες τις εμφύλιες διαμάχες για να πλουτίσουν πουλώντας όπλα και πολλά άλλα. Ταυτόχρονα οι φλυαρίες και οι υπερβολικές περιγραφές μειώθηκαν αρκετά, δεν εξαλείφθηκαν όμως. Για παράδειγμα, υπάρχουν πολλά και εκτενή κεφάλαια γύρω από τις περιπέτειες της Πενέλοπε και του Μπιορν που τους κυνηγάει ένας εκτελεστής και κρύβονται σ’ ένα νησί. Σε γενικές γραμμές, ένα μυθιστόρημα με λίγη περισσότερη δράση από τον «Υπνωτιστή», με άσχετες με την κεντρική πλοκή εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, με σκηνές και κεφάλαια που θα μπορούσαν να κοπούν ή και να περιοριστούν, με κλιμακωτή δράση από ύποπτο σε ένοχο, οπότε εξακολουθώ να μην έχω αποφασίσει αν μου αρέσει ή όχι αυτή η σειρά βιβλίων. Ας πάμε και στο επόμενο.

Βιβλίο Αττικόν άλας 
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η φράση «Αττικόν άλας» χρησιμοποιούνταν στην αρχαία Ελλάδα και κυρίως στην Αττική για να δηλώσει τον λόγο που συνδυάζει ευστροφία πνεύματος, ευφράδεια και χιούμορ, προσδίδοντάς του ανάλαφρη χάρη. Γιατί όμως «αλας;» Η συγγραφέας εξηγεί: όπως το αλάτι νοστιμίζει και συντηρεί τα τρόφιμα, έτσι και το ευφυολόγημα νοστιμίζει τα θέματα με τα οποία ασχολείται και τα συντηρεί ευχάριστα στη μνήμη του λαού. Τα ευφυολογήματα του βιβλίου είναι σύντομα και καυστικά, χαριτωμένα και ταυτόχρονα τερπνά, έχουν λεπτή ειρωνεία, έξυπνο και κομψό λόγο. Λόγια αφανών και επιφανών, μύθοι, διάλογοι σε κάθε στιγμή της καθημερινής ζωής αποτελούν τις πηγές από τις οποίες συγκροτήθηκε το υλικό της μελέτης. Η σκληρή δουλειά που για άλλη μια φορά έριξε η Αγγελική Ζαχαριά, εκτός από απόλαυση κατά την ανάγνωση, προσφέρει και ένα μονοπάτι για να ακολουθήσουμε τη σκέψη των αρχαίων ώστε να ακονίσουμε τη δική μας και να οξύνουμε το μυαλό μας. Σε περίπου 270 σελίδες παρατίθενται αστεία και διδακτισμοί με θέματα όπως Γάμος, Κρασί, Δίκαιο, Ελευθερία, Παιδεία, Αλαζονεία, Σιωπή, Τέχνη, Χρόνος κ. ά., κάνοντας το βιβλίο ένα μικρό λιμάνι στο οποίο όλοι οφείλουμε να καταφεύγουμε για λίγες στιγμές κάθε μέρα.

Βιβλίο Σταλαγμοί αρχαίας σοφίας
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αγγελική Ζαχαριά, ακατάβλητη ερευνήτρια της αρχαίας και νεότερης ελληνικής γλώσσας και φιλοσοφίας, ανέλαβε να ερευνήσει και να ενισχύσει τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας με χρήσιμα και καλογραμμένα βιβλία, συγκεντρώνοντας «σταλαγμούς» της, για να τονίσει τη μεσότητα και τη γοητεία του μέτρου και της λιτής χάρης. «Με τα κληροδοτήματα της σοφίας του προσανατόλισε, παρακίνησε και ενέπνευσε την πανανθρώπινη διανόηση και διαμόρφωσε την οικουμενική κουλτούρα», γράφει η κυρία Ζαχαριά για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Ο αρχαιοελληνικός λόγος αποτέλεσε αδιάλειπτα αντικείμενο ενδιαφέροντος και μελέτης πολλών φιλολόγων, Ελλήνων και ξένων, κι όλα αυτά ήταν το στήριγμα για τον εντοπισμό του αρχαίου κειμένου και της ερμηνείας του. Επομένως, έχουμε άλλο ένα βιβλίο για την αρχαία ελληνική (φιλο) σοφία; Όχι, γιατί αυτήν τη φορά το υλικό διακρίνεται σε θεματικές ενότητες γεμάτες από μύθους, γνώμες, αστεία, παροιμίες και αναφορές σε εκκλησιαστικά κείμενα, μεταγενέστερα λογοτεχνικά αποσπάσματα και άλλα, κάτι που δείχνει την ταύτιση του αρχαίου πνεύματος με τη χριστιανική διδασκαλία και με τη μεταγενέστερη σκέψη. Η ποικιλία των θεμάτων και των εκφραστικών μέσων τονίζουν την ευρύτητα και τη διαχρονικότητα του πνεύματος των προγόνων μας. Αλαζονεία, Σοφία, Δυστυχία, Ειρήνη, Θάνατος, Επιτυχία, Γηρατειά κ. ά. έννοιες φωτίζονται από τη λάμψη της αρχαιοελληνικής σκέψης και βάζουν γερά θεμέλια στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης κάθε αναγνώστη.

Βιβλίο Αρχαϊστικά και παροιμιώδη
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας κατέγραψε την προέλευση και τη σημασία φράσεων που γεννήθηκαν ακόμη και πριν από 2.500 χρόνια αλλά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στον καθημερινό μας λόγο, κυρίως τον προφορικό: «άκρον άωτον», «άλλοι οφθαλμοί γλαυκός, έτεροι του λαγωού» κ. ά. Οι λέξεις και οι φράσεις αυτές προέρχονται από την ιστορία, τη μυθολογία, τη λογοτεχνία, ακόμη και τη Βίβλο κι έχουν λόγια μορφή και αλληγορικό ύφος. Το εντυπωσιακό είναι πως κάποιες από αυτές βρίσκονται αυτούσιες στις νεοελληνικές παροιμίες, δείχνοντας έτσι τη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας. Η σημασία των φράσεων συνοδεύεται από παραδείγματα που βρίσκουμε στη λογοτεχνία ή στην καθημερινή χρήση του λόγου. «Οι λέξεις κοιμούνται χωρίς ποτέ να πεθαίνουν», υποστηρίζει η κυρία Αγγελική Ζαχαριά, γι’ αυτό, όπου είναι εφικτό, παρατίθενται παρεμφερείς νεότερες εκφράσεις ή ακόμη και λατινικές. Μέσα σε περίπου 500 σελίδες παρελαύνει όλη σχεδόν η αρχαιοελληνική και λατινική γραμματεία, η Παλαιά και Καινή Διαθήκη και ο σύγχρονος παροιμιακός πλούτος, καθιστώντας έτσι το έργο αυτό πολύτιμο για κάθε αναγνώστη.

Βιβλίο Πες το με μια παροιμία
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Οι παροιμίες είναι σύντομες και περιεκτικές φράσεις που αντανακλούν τη θυμοσοφία του ανώνυμου λαού», υποστηρίζει η ακατάβλητη συγγραφέας στο βιβλίο της αυτό. Στον πρόλογο αναφέρει πως οι παροιμίες διατυπώνουν μια άποψη και εκφράζουν μια αλήθεια που είναι καταστάλαγμα σοφίας, έρχονται από το βάθος του χρόνου και αποδεικνύουν τη διαχρονική τους αξία, αντέχοντας το βάρος των αιώνων. Στοχεύουν κατά παντός, άρχοντες και φτωχούς, σπουδαγμένους και αγράμματους, άντρες και γυναίκες. «Η παροιμία διακωμωδεί, ειρωνεύεται, επαινεί, θαυμάζει, προειδοποιεί, καλοτυχίζει. Μα πάνω απ’ όλα διδάσκει». Στο συγκεκριμένο βιβλίο έχουν σταχυολογηθεί οι πιο δημοφιλείς και αυτές που απομνημονεύονται πιο εύκολα χάρη στον ρυθμό και το μέτρο τους. «Η παροιμία παρακολούθησε τις αλλαγές της γλώσσας, άλλαξε τη μορφή της, στο βάθος της, όμως, στη σοφία της, έμεινε η ίδια». Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη: στο πρώτο υπάρχει αλφαβητική σειρά του αντικειμένου μελέτης και επιχειρείται η ερμηνεία και η απόδοση του πραγματικού νοήματος, μιας και η σωστή χρήση της ενισχύει περισσότερο τον ρόλο της. Στο δεύτερο οι παροιμίες πλαισιώνονται από βυζαντινές και αρχαίες αντίστοιχες, ως τεκμηρίωση της συνέχειας στον χρόνο. Στο τέλος, υπάρχουν ενότητες με κοινή θεματολογία, κάτι που εξασφαλίζει την καλύτερη συγκρότηση του παροιμιακού υλικού. Άλλη μια σπουδαία και κοπιαστική δουλειά της Αγγελικής Ζαχαριά που αξίζει να προσέξουμε.

Βιβλίο Οδεβεβού
Συγγραφέας Μπάμπης Ν. Αναστόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Captainbook
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όταν ο Μέλιος του Λουντέμη συναντά τον Γεροστάθη του Λέοντα Μελά και κουβεντιάζουν πάνω από ένα φλυτζάνι αναμνήσεις, γλυκόπικρες και δύσκολες, ανταποδοτικές και αισιόδοξες. Ο συγγραφέας μας χαρίζει απλόχερα τη ζωή του, τις σκέψεις του, τα συναισθήματά του, με έναν τρόπο που μου θύμισε έντονα τη νοοτροπία και τις δυσκολίες των λογοτεχνικών χαρακτήρων που ανέφερα πριν. Ο συγγραφέας μεγάλωσε στη Γορτυνία τη δύσκολη και μεταβατική περίοδο του 1950. Όταν έρχεται στην Αθήνα για να μάθει γράμματα γράφεται σε νυχτερινό γυμνάσιο του Πειραιά και το πρωί μεροκάματο: οικοδομές, τσιμινιέρες, τζαμάδικα, αναθυμιάσεις και κακουχίες. Καταφέρνει να μπει ακόμη στη Νομική οπότε οι σπουδές του συμπίπτουν με τα δύσκολα γεγονότα της Δικτατορίας και την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Σήμερα ο κύριος Αναστόπουλος είναι εδώ, παρών μέσα από τις σελίδες της βιογραφίας του, για να ζητήσει συγνώμη από τις μελλοντικές γενιές που δεν τους δίδαξαν οι γονείς τους το μεροκάματο παρά τους πίεσαν για πτυχία και σπουδές και τώρα δεν έχουν δουλειά.

Το κείμενο ρέει ασταμάτητα, γραμμένο με το πολυτονικό σύστημα (που καθόλου δεν ξενίζει και δε δυσκολεύει), είναι πλούσιο σε αναμνήσεις, λεπτομερείς αναπαραστάσεις εποχής, αναπλάσεις ανθρώπων, καταγραφή διευθύνσεων καταστημάτων και εργοστασίων του Πειραιά. Με συγκίνησε και με παρέσυρε. Λατρεύω τα παλιά χρόνια, όλα όσα τότε είχαν αξία κι εμείς σήμερα τα κατεδαφίσαμε ή τα αγνοήσαμε. Ο συγγραφέας έχει μια πολύτιμη παρακαταθήκη το μυαλό του: πώς ήταν ο Πειραιάς (κυρίως) τη δεκαετία του 1950 και πόσο πολύ άλλαξε (όχι απαραίτητα προς το καλύτερο, βέβαια). Φυσιογνωμίες, νοοτροπίες, κατοικίες, εργοστάσια, ραφεία, τζαμάδικα, μνημεία και πλατείες, όλα διασώθηκαν χάρη στο κοφτερό μυαλό του συγγραφέα. Διεισδυτικός, σαρκαστικός και ειρωνικός όπου δει, χαιρετά νοερά τους φίλους και συνοδοιπόρους στον αγώνα της ζωής και βρίζει ολοφάνερα τους ρουφιάνους και τους κάθε λογής «ύπουλους» που του τη φέραν αλλά τους σχωρνάει. Ομολογώ ότι όταν φτάνουμε στα χρόνια των σπουδών στη Νομική με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου κλπ. κάπου έχασα τον ειρμό του συγγραφέα και τη δροσιά του και τις νουθεσίες του αλλά αυτό δε με εμπόδισε να τελειώσω το βιβλίο.

«Τώρα θα μου πεις, τι φταις εσύ να σε ζαλίζω με τις ιστορίες και τα πρόσωπα που σαβουρώνουνε την ψυχή μου. Δίκιο έχεις, μα να ξέρεις πως το σαβούρωμα είναι το έρμα του πλεούμενου. Χωρίς σαβούρα δεν πάει βήμα. Βουλιάζει σούμπιτο. Σ’ τα ακουμπάω απλώς. Πέταξέ τα αν δεν τα θέλεις. Από τρυφερότητα σ’ τα λέω εγώ. Να κοινωνήσεις μαζί μου αυτές τις εμπειρίες, αυτά τα πρόσωπα, όπως εγώ τα αντιλήφθηκα. Δεν είναι απαραίτητο να είναι ακριβώς όπως εγώ τα φαντάστηκα, όπως εγώ τα κατέταξα. Πάντως, για να μείνουνε στο σκοτισμένο μου μυαλό τόσα χρόνια, κάτι θα αξίζουνε διαχρονικά. Αλήθειες είναι. Πιπέρι ελάχιστο…Κρύβω κιόλας, γιατί ούτε ο αναγνώστης μου φταίει, να ακούει τις ανοστίλες μου, ούτε τα πρόσωπα έχω δικαίωμα να τα κάνω μέρος του ασταμάτητου ονειροπολήματός μου» (σελ. 92).

Ο συγγραφέας, χωρίς να κουράζει ή να επαναλαμβάνεται, νουθετεί τον αναγνώστη, δίνει μαθήματα ζωής, εφιστά την προσοχή στις παγίδες της ζωής και μας αποκαλύπτει όλο του το παρελθόν. Όλο; Όχι, το πώς γνώρισε τη γυναίκα του και γιατί την παντρεύτηκε είναι μυστικό δικό του, λέει! Στις τελευταίες σελίδες μάλιστα επεξηγείται και ο τίτλος του βιβλίου: στο Ζευγολατιό της Τρίπολης πριν την έλευση του τρακτέρ, οι ζευγολάτες φωνάζαν στο βόδι που έσερνε το αλέτρι τους «Οδεβεβού», δηλαδή Όδευε, βου! οπότε μεταφορικά «Ανθρωπάκο μου, βοϊδάκι μου, όδευε, καλλιέργησε και ψωμοδότησε την πλάση με τους καρπούς του ιδρώτα σου» (σελ. 391).

Ένα εκπληκτικό ταξίδι στο χτες, μια διαφορετική βιογραφία που διαβάζεται απνευστί.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Με τους μήνες καρφωμένους στο κεφάλι σου. Ένας ένας με τα σουσούμια και τις εικόνες του. Ο Γενάρης με τα κρουσταλλένια κεραμίδια, ο Φλεβάρης με τα Χοιροσφάγια και τις Μπούλες της Αποκριάς, ο Μάρτης με τη σημαία και το σχολείο στη Βαγγελίστρα, ο Απρίλης με τη Μεγάλη Παρασκευή και τον Επιτάφιο, ο Μάης με το ροδάμι και τα οργιαστικά χρώματα της φύσης, ο Ιούνιος με το λιγοστό ψωμί, ο Ιούλιος με το πανηγύρι τ’ Αγιολιός, το θέρο και το αλώνισμα, ο Αύγουστος με τους καρπούς του, ο Σεπτέμβρης με το τελείωμα κάθε συγκομιδής, ο Οκτώβρης με τον Άγιο Δημήτρη, τη σημαία και το ΟΧΙ μας, ο Νοέμβριος με τη σπορά μετά τ’ Αγιοφιλίππου και ο Δεκέμβρης με τον άγιο Νικόλα μας και τις φτωχογιορτές μας!» (σελ. 28).

«Τα παιδιά μας με τα κρινοδάχτυλα χέρια τους ποτές δεν πιάσανε σφυρί ή άλλο εργαλείο. Δεν τα μάθαμε να πιάσουν. Προλαβαίναμε τις ανάγκες τους πριν δημιουργηθούν. Εμείς τα στείλαμε στολισμένα και πεντακάθαρα στις Λαμαρίνες. Αφανιστήκαμε μονάχοι μας…Μια καμένη ασφάλεια, μια λάμπα του ηλεκτρικού δεν ξέρουν ν’ αλλάξουν. Ένα καρφί στον τοίχο δεν μπορούν να καρφώσουν. Μια βρύση δεν ξέρουν να βιδώσουν. Στην πρώτη δυσκολία καλούνε το 100! Πόσο αγιάζει τον άνθρωπο η χειρωνακτική δουλειά και η δημιουργία της τίμιας και ιδρωμένης προσπάθειας! Τον ψηλώνει και τον ανδρώνει. Η ευθύνη ολόκληρη δικιά μας, μάστορά μου. Της γενιάς μου. Βέβαια, οι παρόντες εξαιρούνται. Ελπίζω» (σελ. 78).

«Το δίφραγκο ήταν σκάνδαλο, το φράγκο ευτυχία και το πενηνταράκι ικανοποίηση. Η κοσάρα κατανόηση και η δεκάρα λύπηση» (σελ. 96).

«Πού δουλέ; Στον Περαί. Πόσα παι; Πέντε και. Τι τα κα; Στις πουτά. Που κοιμά; Σε δωμά. Μοναχός; ‘φτα νομά» (σελ. 159).

«Όλο αυτό το ανακάτωμα της πλάσης, όλα αυτά τα παιδιά που πορευόντουσαν κόντρα στη μοίρα τους να την αλλάξουν, αναδίδανε μια υπόγεια ελπίδα για τις ημέρες που έρχονταν. Η επιθετικότητα ενάντια στις αρνητικές καταστάσεις και το πείσμα και ο θυμός ενάντια στην ολοφάνερη κοινωνική αδικία δείχναν την πρώιμη ωριμότητα εκείνων των παιδιών. Την ωριμότητα που έτσι, ακαθόριστα και αόριστα, κάτι το θετικό υποσχόταν για τις επόμενες φάσεις της ζωής τους. Το αισθανόσουν» (σελ. 159-160).

«Συνεχίζω επί μήνες τη δίαιτα. Το έλκος επιμένει. Τσαντίζομαι και αρχίζω τις σκορδαλιές και τα τζατζίκια και τα κρασιά. Έλκος τέλος. Φοβήθηκε» (σελ. 308).

Βιβλίο Μυστικά, νότια του χάρτη
Συγγραφέας Αλέκα Ζωγράφου
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή την περιπέτεια που ζει η Αλεξάνδρα, η οποία για πρώτη φορά θα μείνει με τους παππούδες της στο σπίτι τους μέσα στο Ρέθυμνο και όχι στο χωριό όπου ξεκαλοκαίριαζε κάθε χρονιά, έμαθα πολλά μυστικά της πόλης, χωρίς να κουραστώ καθόλου. Η γραφή της κυρίας Ζωγράφου ήταν πολύ καλή, με ωραίες και παραστατικές εικόνες, έπλασε ωραία την ιστορία της, την πασπάλισε έξυπνα με τα απαραίτητα ιστορικά στοιχεία και μου χάρισε ένα αξιομνημόνευτο κείμενο. Ποιος είναι ο μυστηριώδης τουρίστας και γιατί τριγυρνάει στην πόλη; Τι κάνει κρυμμένος σε ένα εγκατελειμμένο σπίτι; Τι μυστικό κρύβει; Θα καταφέρει η Αλεξάνδρα και οι φίλοι που γνωρίζει στις διακοπές της να τον ξεσκεπάσουν;

Το κείμενο χωρίζεται σε δύο μέρη: στο πρώτο ζούμε τις συναρπαστικές περιπέτειες της Αλεξάνδρας και στο δεύτερο, με αφορμή την επιστροφή του κοριτσιού σε αυτόν τον τόπο, τη λαογραφική και πολιτιστική καταγραφή της περιοχής για τις ανάγκες του Κυνηγιού του Θησαυρού (Ρέθυμνο, 2014) και ειδικότερα για τα παιδιά των δύο τελευταίων τάξεων του δημοτικού σχολείου που μετείχαν σε αυτό με πρωτοβουλία της διοργανώτριας ομάδας «Έκατσ’ η Κουτσή Κατσίκα» (τη λατρεύω αυτήν την έκφραση). Ένα υπέροχο βιβλίο, γεμάτο Κρήτη, Ιστορία, λαογραφία και φυσικά περιπέτεια!

Βιβλίο Μπόκα Λούπο
Συγγραφέας Πάνος Καζόλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ακακία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με άφθονη ναυτική ορολογία και μια πλοκή τόσο αγωνιώδη που με άφησε με κομμένη την ανάσα. Αγγίζει λίγο Καββαδία, αγγίζει λίγο το κατασκοπικό-αστυνομικό αλλά είναι τόσο καλογραμμένο, με παρομοιώσεις και μεταφορές, με καλολογικά στοιχεία, με καταπληκτικές σκιαγραφήσεις χαρακτήρων που πραγματικά με εξέπληξε. Εντύπωση μου έκανε ότι πρέπει να κατουρήσει γυναίκα στην πλώρη για να πάει καλά το φρεσκοφτιαγμένο πλοίο! Ο Παναγιώτης λοιπόν γίνεται Μάριος, μπαρκάρει σε τσιγαράδικο, πλέει στην Αδριατική και γενικά στη Μεσόγειο και ανεβαίνει τα σκαλιά μιας περίεργης ιεραρχίας. Γίνεται σκαφιάς ενός νονού του λαθραίου τσιγάρου και μπαίνει στο μάτι των καταδιωκτικών αρχών του λιμενικού των χωρών της Ευρώπης. Κυνηγητά, αγωνίες, βυθισμένα πλοία, αβαρίες και αγωνία για το φορτίο, ο Παναγιωτάκης να είναι φιλότιμος και να τον εκμεταλλεύονται, ώσπου στις τελευταίες σελίδες ένα συνταρακτικό γεγονός τον αναγκάζει να τα παρατήσει όλα και να κρυφτεί για να μπορέσει να ξεφύγει από τα παρακάλια του νονού. Κι εκεί που λες ότι αυτά τα κυνηγητά και τα παιχνίδια με τον νόμο μάλλον είναι ξεπερασμένα πλέον, στην τελευταία παράγραφο ο Παναγιωτάκης κλείνει το κείμενο με τη σημερινή διάσταση των πραγμάτων: δορυφόροι. Κι η ευχή Μπόκα Λούπο για να πάει καλά κανείς στο ταξίδι του να είναι τόσο μα τόσο ανατριχιαστική. Διαβάστε το, είναι πρωτότυπο και γλαφυρότατο.

Βιβλίο Με παραλήπτη το άγνωστο
Συγγραφέας Έλενα Δαρμή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πάνω σε αυτόν τον καμβά πλέκεται μια όμορφη, μοντέρνα ιστορία και η συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να μας γνωρίσει τρεις αγαπημένες πόλεις, τη Νέα Υόρκη, το Παρίσι και τη Νίκαια, μέσα από τα μάτια των ηρώων της. Πώς ζουν εκεί; Τους αρέσει; Περνάνε ωραία; Κάνουν παρέες; Προσεγγίζουν τα θέλω τους; Βαριούνται; Σκέφτεται ο ένας τον άλλον; Τελικά θα είναι πιστοί στο ραντεβού τους; Θα έχουν αλλάξει ως τότε; Θα έχουν τις ίδιες επιθυμίες;

Ίσως πειράξει κάποιους ότι μια νέα κοπέλα πάει να δουλέψει σε γκαλερί συγγενικού της προσώπου κι αν δεν της αρέσει ίσως πάει αλλού. Ναι, μακάρι οι νέοι της εποχής μας και της χώρας μας να είχαν όλοι αυτές τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες αλλά ας μην ξεχνάμε ότι διαβάζουμε μυθιστόρημα και η πένα της συγγραφέως μας πείθει για το σπάνιο και το αδύνατο. Άλλο θετικό στοιχείο του κειμένου είναι οι συχνές αναφορές σε διάφορα λογοτεχνικά έργα. Είδα να προτείνονται εμμέσως Ισίδωρος Ζουργός, Ρέα Γαλανάκη κ. ά. Οι πόλεις δίνονται με όλα τους τα χρώματα, φωτεινά και σκοτεινά, νοοτροπίες και χαρακτήρες τόσο διαφορετικοί και τόσο ασύμβατοι με την ελληνική κουλτούρα και ψυχολογία. Παρακολουθούμε τα επιτεύγματα των δυο ανθρώπων, τις μικροχαρές τους και τη μοναξιά τους. Ένα ταξιδιωτικό κείμενο που μας ξεναγεί σε ψυχές και νου, σε αισθήματα και τρόπους. Ένα διαφορετικό ρομαντικό μυθιστόρημα για ψυχές που δεν ξεχνούν και δεν ξεχνιούνται.

Βιβλίο Μπαμπά, να μιλήσω;
Συγγραφέας Γιάννης Βλαστός
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλη μια αυτοβιογραφία Κωνσταντινουπολίτη μας χαρίζουν οι εκδόσεις Τσουκάτου. Καλογραμμένη, καίρια, μεστή, γεμάτη πληροφορίες και προσωπικά βιώματα. Ο συγγραφέας με χιούμορ, πίκρα, απορία, αγανάκτηση, ελπίδα, υπερηφάνεια, χαρά μας καλωσορίζει στη ζωή του στην Πόλη, στην καθημερινότητά του, στην οικογενειακή του ζωή, στα επαγγελματικά του επιτεύγματα, στις σχολικές του επιδόσεις, στη θητεία του στο στρατό, στην οικογένεια που δημιούργησε. Μια τοιχογραφία μιας ζωής που δε θα επιστρέψει στην αρχική της ρουτίνα, στους αρχικούς της ρυθμούς. Με κράτησε όμως το στυλ και το ύφος του κυρίου Βλαστού γιατί ήταν τόσο λογοτεχνικό και όμορφο, λυρικό και άμεσο, που δεν μπορούσα απλώς να ξεφυλλίσω το βιβλίο. Γενικά οτιδήποτε θεωρείται από αρκετούς δεδομένο ότι μπορούν ανά πάσα ώρα και στιγμή να το επισκεφθούν, να το ξανανιώσουν, να το γευτούν πάλι, ο συγγραφέας με τον τρόπο του μας δείχνει ότι αυτός, μεταξύ χιλιάδων, θα μείνει μόνιμα και οριστικά με τις αναμνήσεις, οι τόποι χάθηκαν, οι άνθρωποι χώρισαν, οι περιουσίες μοιράστηκαν. Διαβάστε το βιβλίο και θα περάσετε όμορφα με τις αναμνήσεις του συγγραφέα, θα δείτε με τα μάτια του τα πλοία να διασχίζουν τον Βόσπορο και θα οσφρανθείτε με τη μύτη του το αρωματικό τσάι που θα σας κρατάει συντροφιά στην ανάγνωση.

Βιβλίο Η μοναξιά των συνόρων
Συγγραφέας Γλυκερία Γκρέκου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Χαρούλα, με καταγωγή από την Τραπεζούντα του Πόντου, ζει μόνη της στον Άγιο Παντελεήμονα κοντά στην Αχαρνών. Μόνη της παρέα η Αλβανίδα Ρόζα που της καθαρίζει το σπίτι και τα σποραδικά τηλεφωνήματα του παντρεμένου γιου της. Αρχίζει να μιλάει στον εαυτό της για να περάσει την ώρα της, κάνει πολλές δουλειές για να κυλήσει η μέρα της κι όλα αλλάζουν όταν στο απέναντι υπόγειο διαμέρισμα έρχεται η Χαμιντάινα με τον αδερφό της, πρόσφυγες από το Αφγανιστάν. Η Χαρούλα κερδίζει την εμπιστοσύνη του παιδιού και η γνωριμία τους εξελίσσεται σε βαθιά φιλία όταν η Χαρούλα αρχίζει να της κάνει μαθήματα ελληνικής γλώσσας!

Στο μικρό αυτό λογοτεχνικό διαμαντάκι η συγγραφέας δίνει τις πραγματικές διαστάσεις της ξενοφοβίας και του ρατσισμού. Τοποθετεί τις πιο φίλα προσκείμενες σε εγγύτητα μορφές, δυο γυναίκες δηλαδή (πιο σπάνιο να ενωθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο δυο άντρες χωρίς να υπάρξει κάποια βία, κάποια ωμότητα), να ξεπερνούν το εμπόδιο της γλώσσας και να ενώνουν τις ελπίδες και τα όνειρά τους για το άγνωστο, εφήμερο για τους άτυχους ξένους, όνειρο. Από τη μια με έξυπνο τρόπο παραλληλίζεται η προσφυγιά των Ελλήνων το 1922 (μέσα από το ημερολόγιο του πατέρα της Χαρούλας) και από την άλλη δίνονται γλαφυρότατα οι περιπέτειες, η αγωνία και η αβεβαιότητα των προσφύγων για το αν θα φτάσουν στην Ελλάδα και τι θα βρουν εκεί (σύνορα, τρεχαλητό στα βουνά, διακομιδή με βάρκες και μεγάλη τύχη αν δεν τους πνίξουν οι δουλέμποροι για να μην πιαστούν στα πράσα).

Η Χαμιντάινα είναι ένα παιδί που έχει όνειρα, έχει σχέδια, έχει απορίες, είναι αθώα, δεν μπορεί να καταλάβει γιατί πέρασε τόσα εμπόδια και να έρθει σε μια πατρίδα δανεική, όπου ξένοι άνθρωποι, με άγνωστη γλώσσα, επιτίθενται στους μετανάστες και τους διώχνουν από τις προσωρινές τους κατοικίες. Χωρίς αυστηρό ύφος, χωρίς μεροληψία, χωρίς εξάρσεις και κορόνες, μέσα από το κείμενο καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικοί παράγοντες σε αυτόν τον φανατισμό και την ξενοφοβία είναι η φτώχεια και η αμορφωσιά.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Είναι ξένοι, δε χωράει αμφιβολία. Το χρώμα της επιδερμίδας τους, χρώμα της Ανατολής. Τα μελαγχολικά τους μάτια, χρώμα προσφυγιάς. «Μάνα, να προσέχεις! Γέμισε η γειτονιά εγκληματίες!» Αυτό το λαβωμένο ελάφι της Ανατολής εγκληματίας; Τι κακό μπορούν να κάνουν αυτά τα αδύνατα κλαράκια;» (σελ. 68).

«Η φτώχεια είναι ο εχθρός! Η φτώχεια και η αμορφωσιά!…Η φτώχεια! Που συχνά, ευτυχώς όχι πάντα, έρχεται και κυοφορεί άρρωστα παιδιά: το φόβο, την αμορφωσιά, την κλεψιά, το φόνο» (σελ. 85-86).

Βιβλίο Μοιραία Πράγα
Τίτλος πρωτοτύπου Prague fatal
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Δημήτρης Αθηνάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ατμόσφαιρα είναι υποβλητική, ο Χίτλερ είναι μεταξύ σφύρας και άκμονος (κάπου αχνοφαίνεται η ήττα του στη Ρωσία) κι όμως οι Ναζί αξιωματικοί απολαμβάνουν να βασανίζουν, να κλέβουν, να εκτελούν, να βιάζουν. Η ιστορία ξεκινάει στο Βερολίνο και κλιμακώνεται σε ένα υπέροχο κρεσέντο. Η υπόθεση δείχνει να κόβεται στη μέση όταν ο Ρίχαρντ Χάιντριχ, νέος προστάτης του Ράιχ στη Βοημία, καλεί τον Bernie Gunther στον απομονωμένο πύργο του έξω από την Πράγα για να βρει έναν δολοφόνο. Ένας Γερμανός αξιωματικός βρέθηκε νεκρός στο κλειδωμένο από μέσα δωμάτιό του! Ποιος τον σκότωσε και γιατί;

Σίγουρα θα αναρωτιέστε γιατί ξεκινάμε με μια υπόθεση και συνεχίζουμε με μια άλλη. Μη βιάζεστε, όταν ο αναγνώστης αρχίζει να καταλαβαίνει ότι κάτι άλλο κρύβεται πίσω από όλα αυτά κι ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται, οι σελίδες αρχίζουν να περνούν μέσα από τα δάχτυλα με εξωφρενική ταχύτητα ως το λυτρωτικό και αποκαλυπτικό τέλος. Οι ανακρίσεις στον πύργο της Βοημίας φέρνουν σε δύσκολη θέση τους αξιωματικούς που ήταν καλεσμένοι το μοιραίο βράδυ, ο Gunther αρχίζει να ξεσηκώνει ένα κύμα σκόνης, κάτω από την οποία είναι θαμμένα μια περίπτωση ομοφυλοφιλίας στους κόλπους του γερμανικού στρατού, η διαφυγή του τελευταίου από τους Τρεις Μάγους (οι τρεις αρχηγοί της τσεχικής αντίστασης κατά των Ναζί κατακτητών) από τις συλλήψεις και τις ενέδρες των εχθρών του και μια υπόθεση κατασκοπείας στην οποία εμπλέκεται η Αριάνε Τάουμπερ, η γυναίκα που έσωσε ο Bernie Gunther από τον βιασμό, ερωτεύτηκε και παρασύρθηκε σε νύχτες πάθους τόσο έντονες που την πήρε μαζί του στην Πράγα όσο θα διεξάγει τις έρευνες. Ο Gunther θα βρει τον δολοφόνο; Θα καταλάβει τι συμβαίνει πίσω από την πλάτη του και θα διαπιστώσει επιτέλους ότι τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται; Τι συνδέει το πτώμα στις γραμμές του τρένου με τον άντρα που επιτέθηκε στην Αριάνε; Τι μυστικό κρύβει αυτή η γυναίκα και ποιος ο πραγματικός της ρόλος στην ιστορία; Γιατί ο Χάιντριχ κάλεσε τον Gunther να εξιχνιάσει το μυστήριο της δολοφονίας κι όχι κάποιον άλλον;

Κατασκοπεία, διπλή κατασκοπεία, υποκλοπές, δολοπλοκίες για μια ανάρρηση στα ναζιστικά αξιώματα και πίσω από όλα αυτά ένα Βερολίνο πεινασμένο, χωρίς βασικά αγαθά, σκοτεινό και διεφθαρμένο.  Άλλο ένα εκπληκτικό νουάρ μυθιστόρημα για το Βερολίνο και την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου.

Εδώ έχουμε κι ένα ωραίο ψυχογράφημα του Gunther:

«Ναι, είσαι εξαιρετικός επιθεωρητής. Επίμονος. Ανυποχώρητος. Και πολλές φορές έχεις κάνει πολύ καλή δουλειά ως σωματοφύλακας. Όμως είσαι και πολύ ανεξάρτητος κι αυτό είναι που σε κάνει επικίνδυνο. Έχεις κάποιες αξίες που προσπαθείς να τηρείς, αλλά είναι οι δικές σου αξίες, που σημαίνει ότι ουσιαστικά είσαι αναξιόπιστος» (σελ. 448).