Βιβλίο Η σωστή λέξη
Συγγραφέας Αδαμαντίνη Κουμιώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια τρυφερή, ρομαντική ιστορία γραμμένη με το γνωστό ξεχωριστό στυλ και ύφος της Αδαμαντίνης Κουμιώτου. Λέξεις και φράσεις βάζουν τα γιορτινά τους ή τα σκούρα τους, ανάλογα ποια περίσταση κοσμούν και ταξιδεύουν τον αναγνώστη μέσα από καλογραμμένα μονοπάτια. Το επάγγελμα της Ευρυάνθης -φιλόλογος- δίνει την αφορμή να ζωντανέψουν στο πλάι της ήρωες της αρχαίας μυθολογίας και γραμματολογίας, όχι με υπερφυσικό τρόπο αλλά με τις ιστορίες τους ως επιμύθιο ή παράδειγμα προς μίμηση ή αποφυγή και πάντα ταιριαστά με τις εξελίξεις. Ως άντρας αναγνώστης ομολογώ πως οι ρομαντικές ιστορίες δεν είναι από τις πρώτες μου επιλογές, όταν όμως είναι γραμμένες από την Αδαμαντίνη Κουμιώτου αφήνομαι να σεργιανίσω με λαχτάρα στις ιστορίες της, γιατί ξέρω πως θα χειριστεί σωστά και χωρίς υπερβολές τις διαπροσωπικές σχέσεις των χαρακτήρων της, θα κοσμήσει με προσεκτικά επιλεγμένα αποσπάσματα της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας κάθε της κεφάλαιο, θα μου δείξει πόση δύναμη μπορούν να αποκτήσουν οι λέξεις και πώς μπορούν να τους αποδοθούν και μεταφορικές χρήσεις αυτών, απογειώνοντας τον λόγο της.

Παρ’ όλη την προσεγμένη και καθόλου περιττή χρυσόσκονη της καλλιέπειας, το μυθιστόρημα διαπραγματεύεται την ψυχολογική κακοποίηση μιας γυναίκας όταν αλλάζουν τα πάντα στη ζωή του συζύγου κι εκείνος, αντί να αντιμετωπίσουν μαζί τα προβλήματά του, δε χάνει ευκαιρία να κατηγορεί εκείνη και να ξεσπάει λεκτικά πάνω της. Η συγγραφέας θέτει αρκετά ζητήματα επί τάπητος, όπως την ανασφάλεια, την αμφιβολία, την ταπείνωση, τον πόνο που προκύπτουν από μια τέτοια κατάσταση και χειρίζεται έτσι τις εξελίξεις που να επιτρέψει στην αληθινή αγάπη να παρεισφρήσει τη σωστή στιγμή. Θα τονίσω και πάλι πως οι εξελίξεις δεν είναι ανεδαφικές ούτε υπερβολικές αλλά γεγονότα που θα μπορούσαν να συμβούν στον καθένα. Άλλο θετικό γνώρισμα του κειμένου είναι πως σε αρκετά σημεία ο Λαέρτης και η Ευρυάνθη ανταλλάσσουν εκτενή ηλεκτρονικά μηνύματα γεμάτα όμορφες όπως πάντα λέξεις και τρυφερά αισθήματα γεμάτα αγνότητα και αγάπη. Και φυσικά αγάπησα τις  περιγραφές της Βιέννης, όχι μόνο της πόλης ως αστικό ιστό ή τουριστικό προορισμό με τα μουσεία, τα μνημεία και τα αξιοθέατά της αλλά και της νοοτροπίας των κατοίκων της, της καθημερινότητάς τους, των συνηθειών τους, που συγκρίνονται με τα δικά μας όχι για να βγει κάποια από τις πόλεις πρώτη σε υπεροχή αλλά για να ανακαλύψει ο αναγνώστης μόνος του τα υπέρ και τα κατά της καθεμιάς.

«Η σωστή λέξη» είναι αυτή που θα ειπωθεί όταν έρθει η σειρά της, όχι όταν πρέπει, όχι νωρίτερα, όχι αργότερα, είναι αυτή που θα δέσει την Ευρυάνθη και τον Λαέρτη σε μια σειρά από τρυφερές στιγμές αγάπης και έρωτα κάτω από τη σκιά του Παύλου. Σεργιάνι στην πρωτεύουσα της Αυστρίας και ταυτόχρονα περιδιάβαση στην ψυχολογία μιας γυναίκας που ταλαιπωρήθηκε πολύ κι έχει δικαίωμα στο αύριο, όσο σκοτεινό κι αν προοιωνίζεται, αυτά είναι τα παράλληλα μονοπάτια που ανοίγει η συγγραφέας, χαρίζοντάς μας άλλο ένα ταξίδι ψυχής.

Βιβλίο Η Μαρινέλλα όπως την οίδα 
Συγγραφέας Αλίντα Μαυρογένη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο λεύκωμα η κυρία Μαυρογένη ντύνει με ελάχιστες επεξηγηματικές λέξεις τις φωτογραφίες, αποφεύγοντας να δώσει άλλη μια βιογραφία της Μαρινέλλας. Εμμένει και επιμένει στην εικόνα που σε αυτήν την περίπτωση είναι «χίλιες εκφράσεις» και όχι «χίλιες λέξεις». Από την Αφετηρία, τη γνωριμία της κυρίας Μαυρογένη και την επιλογή της από τη Μαρινέλλα ως προσωπική της φωτογράφο, στην καριέρα εκτός συνόρων, από τις Προσωπογραφίες στις Μεγάλες συναντήσεις (εξαιρετική η φωτογραφία με τον Γιώργο Νταλάρα αλλά και με την Άννα Βίσση), από τις Οικείες ώρες στη Σκηνή, είναι οι ενότητες των φωτογραφιών που δε χόρταινα να κοιτάζω ξανά και ξανά. Από τη δεκαετία του 1970 ως τη δεκαετία του 1980, μεγάλες πίστες, μεγάλες συνεργασίες, η μόδα της εποχής, οι καινοτομίες της τραγουδίστριας, όλα εδώ, μέσα από εξαιρετικά σπάνιο και πανέμορφο υλικό.

Ένα υπέροχο, ξεχωριστό, διαφορετικό λεύκωμα για τη Μαρινέλλα από μια γυναίκα που την οίδε καλά και τη δι-οίδε ακόμη καλύτερα.

Βιβλίο Μίλα μου για το Μανώλη
Τίτλος πρωτοτύπου Manolis
Συγγραφέας Allain Glykos
Μεταφραστής Ελίνα Μαρμαρίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο δε με ενθουσίασε ιδιαίτερα, μάλλον επειδή είχα την προσδοκία να διαβάσω πολλά πράγματα για τα Βουρλά και αυτά φάνηκαν ελάχιστα μες στο βιβλίο. Η γραφή είναι ωραία, λιτή, σχεδόν δωρική, με ωραίες εκφράσεις και παρομοιώσεις και δείχνει τον αγώνα του ταξιδιώτη από τη μια να γνωρίσει την οικογένεια του πατέρα του και από την άλλη την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα. Και ο δόλιος βρίσκεται στην Κρήτη, όπου ο πολιτισμός του νησιού είναι τελείως ξεχωριστός και ιδιαίτερος από τον γενικότερο ελληνικό και όπου οι διαφορές λύνονται «με τις γροθιές και τη ρακή». Κρητική προφορά, η ρακή, οι μαυροντυμένες γυναίκες, οι δύσκολες λέξεις, οι αρχαιολογικοί τόποι, η ελιά είναι στοιχεία που μαγεύουν τον γιο του Μανόλη. Η θεία Ειρήνη έχει άνοια, επομένως και εδώ έχουμε μια δυσκολία να καταλάβουμε και να μάθουμε τι συνέβη τότε στα Βουρλά και πώς ζούσαν. Θα το ξαναγράψω πως αυτό το κομμάτι σχεδόν δεν υπάρχει στο κείμενο: αποσπασματικές πληροφορίες για την καθημερινότητά τους τότε εκεί, χωρίς ιδιαίτερες λεπτομέρειες, ελάχιστα κομμάτια για τον ξεριζωμό και στην αρχή του βιβλίου συνοπτικά το ταξίδι του Μανόλη από τη Μικρά Ασία στη Γαλλία.

Το μυθιστόρημα είναι ένα καλό ψυχογράφημα και μια διαφορετική προσέγγιση πατέρα και γιου, καθώς και ένα ωραίο ταξιδιωτικό κείμενο για την Κρήτη της δεκαετίας του 1980, με χιουμοριστικές αλλά και ανθρωπιστικές παρατηρήσεις και σχόλια, που δίνουν ένα ωραίο σύνολο χαρακτήρων και τόπων. Η μετάφραση από το γαλλικό πρωτότυπο έγινε με τη συνεργασία του ίδιου του συγγραφέα.

Βιβλίο Ο μεγάλος σοφός
Συγγραφέας Νεκταρία Ζαγοριανάκου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κόζιμο των Μεδίκων (1389-1464) ήταν ο πρώτος της δυναστείας, μεγαλοτραπεζίτης και πάτρονας των Τεχνών, με υποκαταστήματα σε όλη την Ευρώπη. Την εποχή των Μεδίκων γεννήθηκε η ιταλική αναγέννηση, η Φλωρεντία έγινε το πολιτιστικό κέντρο της Ευρώπης, τη ζωή τους την κατέγραψε ο Νικολό Μακιαβέλι, πολλά θαύματα της ιταλικής αρχιτεκτονικής στη Φλωρεντία είναι έργο δικό τους! Ο Κόζιμο κυριάρχησε στην οικονομική, πολιτική αλλά και καλλιτεχνική ζωή της Φλωρεντίας, παίζοντας ταυτοχρόνως καθοριστικό ρόλο στην ιταλική και ευρωπαϊκή ιστορία του καιρού του: εξόρισε τους πολιτικούς του αντιπάλους, χρησιμοποίησε παρασκηνιακά πάπες και βασιλιάδες ως μαριονέτες και άφησε κληρονομιά μια απίστευτη περιουσία που θα επηρέαζε πολιτική, διπλωματία και τέχνη όσο λίγα πράγματα του καιρού…Πέρα από την πρωτόγνωρη οικονομικά υποστήριξή του στις καλές τέχνες, ο Κόζιμο οργάνωσε και μια από τις πρώτες και σοβαρές προσπάθειες ανεύρεσης αρχαίων παπύρων και περγαμηνών, τόσο εντός της χριστιανοσύνης όσο και στην Ανατολή, πληρώνοντας σουλτάνους και χαλίφηδες να του παραδώσουν ό,τι αρχαίο σύγγραμμα είχαν στην κατοχή τους. Αυτά τα έργα των αρχαίων συγγραφέων αποτέλεσαν τη βάση της ονομασθείσης από τον εγγονό του Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης, την ίδια ώρα που έβαλε στρατιά γραφιάδων να αντιγράψουν τους θησαυρούς για να γίνουν κτήμα όλων.

Μιας και ο γιος του Κόζιμο ήταν άρρωστος από ποδάγρα, διάδοχος ανακηρύχτηκε ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής που συνέχισε επάξια το έργο του Κόζιμο. Η αρχή όμως του τέλους των Μεδίκων πλησιάζει και ακούει στο όνομα Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα (1452-1498). Πολιτικός και θρησκευτικός ηγέτης, μοναχός με τεράστια επιρροή στα πλήθη της Φλωρεντίας, πρωτοστάτησε στο κάψιμο των βιβλίων και μισούσε τα δείγματα της τέχνης που προστάτευαν οι Μέδικοι.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο κινείται και η ζωή του Θεόδωρου, μιας πολύπλευρης προσωπικότητας που η συγγραφέας μας συστήνει και με τα αρνητικά του και με τα θετικά του γνωρίσματα. Η αφήγηση είναι στρωτή, με διαρκείς εκπλήξεις, καθόλου βαρυφορτωμένη με τα ανωτέρω ιστορικά γεγονότα. Η πρωτοτυπία είναι που κατά την πορεία του κειμένου, στο οποίο κυρίως μιλάει ο Θεόδωρος σε πρώτο πρόσωπο, σε κάποια κεφάλαια αφηγούνται άλλοι χαρακτήρες του μυθιστορήματος: ο Κόζιμο, ο Λαυρέντιος, ο Σαβοναρόλα κλπ. Η συγγραφέας προνόησε και στο εκάστοτε κεφάλαιο διευκρινίζει ποιος μιλάει. Αυτή είναι μια διαφορετική προσέγγιση γιατί γνωρίζουμε εκ των ένδον κι άλλους χαρακτήρες κι όχι μόνο τον πρωταγωνιστή. Ειδικά τα τρία πρώτα κεφάλαια είναι ό,τι πιο ανατρεπτικό έχω διαβάσει!

Από την περίληψη φαίνεται ότι η ιστορία θα εκτυλιχτεί γύρω από τα χειρόγραφα και το πολύτιμο περιεχόμενό τους, όμως τελικά δε μας απασχολούν πολύ. Αντίθετα, με ευρηματικό τρόπο και χωρίς να καταφεύγουμε σε άλλη μια χιλιοειπωμένη αστυνομική ιστορία, τα χειρόγραφα βρίσκουν τη θέση τους στην ιστορία και αποτελούν την αφορμή για να το σκάσει ο Θεόδωρος από τον δρόμο του για το Άγιον Όρος και να καταφύγει στη Φλωρεντία. Το κείμενο είναι ζωντανό, παραστατικό, αληθοφανέστατο και ιστορικά απόλυτα τεκμηριωμένο. Αγάπησα τον μοναχό Θεόδωρο, έναν άντρα που κρύφτηκε από τον πραγματικό κόσμο και από τον έρωτα, με τα οποία ήρθε αντιμέτωπος ξαφνικά: αναγκάστηκε να βγει στο φως, να πρωτοστατήσει σε ιστορικά γεγονότα, έγινε ευνοούμενος σημαντικών προσωπικοτήτων, αγάπησε, αδικήθηκε, βασανίστηκε, έκλαψε…Η ιστορία του με την πλούσια πόρνη Μπιάνκα ήταν πολύ καλά δοσμένη ενώ η απόπειρα δολοφονίας του Λαυρέντιου από τους Πέτσι ήταν ανατριχιαστική!

«Ο μεγάλος σοφός» είναι ένα υπέροχο ιστορικό μυθιστόρημα, που πρεσβεύει τις αρετές του ουμανισμού, φωτίζει τις αλλαγές και τις εξελίξεις στην Ιταλία της Αναγέννησης και βρίθει πολυσχιδών χαρακτήρων που θα αγαπήσετε. Κατά τη γνώμη μου ένα σύντομο ιστορικό παράρτημα ή κάποιες σημειώσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα σημαντικό συμπλήρωμα για τον αναγνώστη που δε γνωρίζει τόσο καλά ή και καθόλου ούτε τους Μέδικους ούτε την άνθιση της τυπογραφίας τότε. Άλλο ένα εξαίρετο δείγμα γραφής της κυρίας Ζαγοριανάκου που καταπιάνεται με αγάπη και επίμονη έρευνα με κάθε νέο της μυθιστόρημα.

Βιβλίο Με τη φλόγα στην καρδιά
Τίτλος πρωτοτύπου Until death do us part
Συγγραφέας Ingrid Betancourt
Μεταφραστής Έφη Κορομηλά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ωκεανίδα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Betancourt αφηγείται τα παιδικά της χρόνια, τους δύο δεσμούς της με αντίστοιχους συζύγους αλλά κυρίως και περισσότερο τον αγώνα της να αντισταθεί σε αυτήν τη διαφθορά, να παλέψει για τη διαφάνεια και να φωτίσει αθέατες πλευρές των κυβερνήσεων, όχι γιατί είναι κατά της διαφθοράς μόνο αλλά και γιατί τα χρήματα που εμπλέκονται σε νοθείες, εκβιασμούς, λαθρεμπόριο θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη ζωή χιλιάδων φτωχών οικογενειών της Κολομβίας που πεθαίνουν από πείνα και στερήσεις και έχουν πάψει να ελπίζουν και να ονειρεύονται. Αντικειμενικά (;) η Betancourt καταγράφει όλες τις παγίδες που της στήσανε και όλα τα εμπόδια που συνάντησε στη σταυροφορία της για μια καλύτερη Κολομβία και την επιτυχία της να εκλεγεί γερουσιαστής. Δεν πρόλαβε όμως να κάνει κάτι ως γερουσιαστής γιατί απήχθη από αντάρτες (απελευθερώθηκε το 2008 και η εμπειρία της γράφτηκε σε νέο βιβλίο). Από την άλλη όμως, μια γυναίκα που μεγάλωσε χωρίς στερήσεις και σε αριστοκρατικά σχολεία δύσκολα θα αφοσιωθεί αφιλοκερδώς σε έναν αγώνα τέτοιου μεγέθους και έντασης, κρατώ όμως την πρόταση που έλεγε συνέχεια ο πατέρας της στη συγγραφέα: το ότι ανατράφηκες έτσι άνετα το χρωστάς στην Κολομβία και πρέπει να της το ανταποδώσεις, οπότε μια τέτοια γαλουχία σίγουρα δε βοηθά να αναπτυχθεί τυχόν κομπασμός, έπαρση κλπ. Κι όμως έχω διαβάσει και για τέτοιες εκδηλώσεις του χαρακτήρα της.

Τέλος πάντων, ο άνθρωπος είναι πάντα σύνθετη προσωπικότητα, οπότε το βιβλίο το συστήνω σε όσους θέλουν να γνωρίσουν μια άλλη Κολομβία και για όσους ενδιαφέρονται για καλογραμμένα απομνημονεύματα.

Βιβλίο Melioribus annis
Συγγραφέας Νίκος Ταραντίνος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο βιβλίο παρατίθενται εμπεριστατωμένα γεγονότα, εξελίξεις και αλλαγές στη νεοελληνική κοινωνία σε όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής: από τα σχολικά χρόνια και τα παιδικά παιχνίδια ως το αυτοκίνητο, τις εκδρομές, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το σινεμά και πολλά άλλα. Ο συγγραφέας μας άνοιξε το σπίτι με τις αναμνήσεις και μας ξεναγεί σε κάθε γωνιά του, από την πιο φωτεινή ως την πιο σκοτεινή. Συγκρίνει, παραθέτει, αναλύει, αναπολεί, ελπίζει για ένα καλύτερο μέλλον. Σε πολλά σημεία κατηγορεί συγκεκριμένες συνθήκες και πολιτικές καταστάσεις που συνέβαλαν στην αλλαγή προς το χειρότερο της κοινωνίας μας, αλλά δεν το κάνει οχυρωμένος πίσω από ένα άδειο φλιτζάνι τσάι, κακολογώντας άνευ επιχειρημάτων ό,τι πετάει και ό,τι κολυμπάει, όπως κάνουν οι περισσότεροι. Αντίθετα, έχει κριτική σκέψη, δομική ανάλυση, μελετάει, τεκμαίρει και πάντα αφήνει μια αχτίδα ελπίδας: τα πάντα σχεδόν καταστράφηκαν, ευτελίστηκαν αλλά ποιος ξέρει στο μέλλον γιατί….

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η βασική διαφορά του τότε με το σήμερα είναι ο ελεύθερος χρόνος και ότι τίποτα δεν υπήρχε τότε στο χέρι, τα πάντα κατασκευάζονταν (παιχνίδια, ρούχα, καθημερινές ανάγκες του νοικοκυριού), οι άνθρωποι επικοινωνούσαν κι επιπλέον ο χρόνος μετακίνησης στη μικρή τότε πρωτεύουσα δεν τους εμπόδιζε να διασκεδάζουν και να συναναστρέφονται! «Είχαμε όρεξη γιατί φτιάχναμε κάτι στην αρχή με τη φαντασία μας, κατόπιν με το μυαλό μας και τέλος με τα χέρια μας και νιώθαμε μεγάλη ικανοποίηση όταν αυτό το κάτι έβγαινε πετυχημένο, όσο μικρό και να ήταν…Σήμερα δεν υπάρχει πια η δυνατότητα αυτή. Αγοράζουμε ό,τι μπορούμε, έτοιμο, από ένα ράφι, το οποίο γεμίζει τον εσωτερικό μας κόσμο για ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα και μετά πάλι εμφανίζεται το κενό, για να το ξαναγεμίσουμε πρόσκαιρα. Το κενό γρήγορα ξανάρχεται. Και επειδή δεν έχουμε την οικονομική δυνατότητα να επαναλαμβάνουμε συνεχώς τις ίδιες κινήσεις, μένουμε στο τέλος με το κενό να μας κρατάει συντροφιά… Ήταν η εποχή της όρεξης. Της όρεξης για οτιδήποτε. Όρεξη για φαγητό, διασκέδαση, δημιουργία» (σελ. 97).

«Τότε δεν υπήρχαν οι πολλές χαμένες ώρες του (πολλές φορές) εγκληματικού διαδικτύου. Αν με τις χαμένες ώρες της τηλεόρασης γίναμε σκλάβοι του συστήματος, με τον υπολογιστή αφαιρέθηκε και το μυαλό και η σκέψη και γίναμε οι περισσότεροι από εμάς, και ιδιαίτερα οι νέοι, υποχείριά του» (σελ. 117).

«Με βάση τις προηγούμενες διαπιστώσεις, οι σκέψεις την εποχή εκείνη δεν ήταν πολυτέλεια. Κάναμε πάρα πολλές σκέψεις και πολλά όνειρα, γιατί η εποχή μας το επέτρεπε. Ήταν η εποχή των σκέψεων, της δημιουργίας και των ονείρων για το μεγαλύτερο κομμάτι της νεολαίας» (σελ. 117).

Ίσως αυτά να ακούγονται παλιακά και γραφικά από κάποιους νεότερους αλλά ως τριανταπεντάχρονος που είμαι θα υποστηρίξω την αλήθεια αυτών των λόγων. Πραγματικά, η εποχή fast food που ζούμε δεν μπορεί να συγκριθεί με το σήμερα. Ειλικρινά, αναρωτιέμαι μετά από χρόνια τι θα θυμάμαι με ρίγγη συγκίνησης από αυτά που ζω σήμερα, ποια τραγούδια θα θέλω να ξανακούσω, ποιες ταινίες να ξαναδώ, ποιες συσκευασίες προϊόντων θα με χαροποιούν όταν τις ανακαλύπτω ξεχασμένες……

Το βιβλίο του κυρίου Ταραντίνου είναι μια γλυκόπικρη κατάθεση ψυχής, με ρέοντα λόγο, χωρίς κουραστικές λεπτομέρειες, με παράθεση γλαφυρών αποσπασμάτων που τεκμηριώνουν αμεσότερα τις αναμνήσεις και τις περιγραφές του γράφοντος και είναι ένα πολύτιμο απόκτημα για οποιονδήποτε έζησε ή θα ήθελε να ζήσει στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Μην το χάσετε!

Βιβλίο Μέχρι να αλλάξει ο άνεμος
Συγγραφέας Μαρία Λιάσκα-Μαυράκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια καλογραμμένη ερωτική ιστορία με έναν διαφορετικό τρόπο αφήγησης. Την ερωτική ιστορία του 1940 την αναβιώνουν τα δυο αθώα εντεκάχρονα κορίτσια μέσα από τα γράμματα που διαβάζουν κι έτσι η ιστορία συμπληρώνεται με τη μέθοδο του πρωθύστερου. Ρομαντικό και σκληρό, με ένα φινάλε που αν και δεν ήταν πρωτότυπο με συγκίνησε, είναι ένα κείμενο που με κράτησε χάρη στην ικανότητα της συγγραφέως να αναπαριστά με σαφήνεια τις κοινωνικές και ιστορικές στιγμές της πλοκής. Δύσκολα τα χρόνια του Εμφυλίου, όπου ο αλληλοσκοτωμός και το αλληλοφάγωμα ήταν στην πρώτη γραμμή και η κυρία Λιάσκα βρίσκει τον τρόπο μέσα από αυτές τις στάχτες να κρατά ζωντανή τη σπίθα του έρωτα.

Θα σταθώ ιδιαίτερα στον χαρακτηρισμό της Λήμνου: «Το έχει αυτό η Λήμνος: κρατάει τα μυστικά σου καλά κρυμμένα από αδιάκριτους ανθρώπους και ξωτικά. Αν ξαναέρθεις χρόνια μετά, θα τα βρεις ακριβώς εκεί όπου τα είχες θάψει. Γι’ αυτό πρέπει να είσαι σίγουρος, όταν θα ζητήσεις τη βοήθειά της για μια κρυψώνα…» (σελ. 287). Σε λίγες προτάσεις, όλη η ψυχή του νησιού. Επίσης, στη σελίδα 193 δίνεται με τον καλύτερο τρόπο η αγωνιώδης κατάσταση στην Αθήνα κυρίως κατά τη διάρκεια της Κατοχής: «Όταν μια πόλη αφήνει τα παιδιά της να ζουν ή πιο σωστά απλά να υπάρχουν στους δρόμους, ξυπόλητα, κοντοκουρεμένα, με άδεια πιατάκια στα χέρια, τότε σίγουρα δεν είναι έτοιμη για την επόμενη ημέρα… Κι αν η επόμενη ημέρα είναι το ίδιο άγρια με την προηγούμενη, δεν μπορείς να ελπίζεις σε τίποτα καλό…». Χωρία σαν κι αυτό είναι που με κάνουν να περιμένω με ανυπομονησία κάθε επόμενο έργο μιας γυναίκας που μας χάρισε το αξεπέραστο «Ο κύκλος με τη θάλασσα» και να την επικροτώ σε κάθε νέα της προσπάθεια.

Βιβλίο Το ταξίδι του γυρισμού
Τίτλος πρωτοτύπου Rush home road
Συγγραφέας Lori Lansens
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα καταπληκτικό βιβλίο. Συγκινήθηκα πάρα πολύ με την ιστορία της άτυχης Άντι. Είναι μια γυναίκα που δεν γνωρίζει τον έρωτα ποτέ υπό τις κατάλληλες συνθήκες κι όταν τον βρίσκει τον στερείται με τον πιο απότομο και βάρβαρο τρόπο. Η παρουσία του κοριτσιού που της το παρατά η μάνα της γιατί δεν έχει λεφτά την κάνει να ξαναβγεί στη ζωή και να το φροντίσει εκείνη. Κι ο πατέρας του παιδιού πού είναι; Τις τελευταίες σελίδες τις ρούφηξα. Αξίζει πραγματικά να διαβαστεί και να διαδοθεί. Τραγικές και ολοζώντανες οι περιγραφές των πόλεων και των τρόπων ανατροφής και αντίληψης ενός παιδιού. Η περιοχή με τα τροχόσπιτα ήταν λες και ζούσα κι εγώ εκεί μαζί τους.

Βιβλίο Ο σταυρός και η ημισέληνος
Τίτλος πρωτοτύπου La croce e la mezzaluna
Συγγραφέας Arrigo Petacco
Μεταφραστές Ηλιοφώτιστη Παπαστεφάνου, Στέλλα Πεκιαρίδη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Εξαιρετικό, καλογραμένο και τεκμηριωμένο. Συναρπαστικό (σύντομη κριτική μου που πρωτοδημοσιεύτηκε το 2012).

Βιβλίο Η σημασία των πραγμάτων
Τίτλος πρωτοτύπου La importancia de las cosas
Συγγραφέας Marta Rivera de la Cruz
Μεταφραστής Ιφιγένεια Καλοδίκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αγάπησα τον Μάριο Μένκελ, τον πιο ήσυχο και διακριτικό καθηγητή πανεπιστημίου, που έχει φτάσει σε προχωρημένη ηλικία χωρίς να ταράξει την ομαλή, θα έλεγα ακόμη και βαρετή ζωή του, με μια ερωτική ιστορία, ή έστω με μια κραυγή! Έχοντας γράψει το μυθιστόρημα του αιώνα εδώ και αρκετά καιρό, χωρίς όμως άλλες βλέψεις, εργάζεται ως καθηγητής δημιουργικής γραφής σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Μαδρίτης. Ρουτινιάρικη ζωή, στη θέση του θ’ αυτοκτονούσα ευχαρίστως. Έλα όμως που προλαβαίνει να αυτοκτονήσει ο μυστηριώδης νοικάρης του! Ο Μένκελ έχει κληρονομήσει ένα διαμέρισμα, στο οποίο μένει ένας υποδειγματικός ενοικιαστής, που καταθέτει τακτικά το ενοίκιο, δεν ενοχλεί, δεν απαιτεί. Καθ’ υπόδειξιν του Μένκελ, δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή κι επικοινωνούν μέσω μεσιτικού γραφείου. Όταν αυτοκτονεί ο Μοντάλβο, λοιπόν, ο Μένκελ αναγκάζεται να πάει στο διαμέρισμα ώστε να αποφασίσει τι θα κάνει με τις χιλιάδες συλλογές που μάζευε οργανωμένα και τακτοποιημένα ο Μοντάλβο: βεντάλιες, νομίσματα, στρατιωτάκια, κονκάρδες, καπάκια, θεατρικά προγράμματα, γραμμόφωνα είναι λίγα από τα αντικείμενα που συγκέντρωνε με πάθος ο αυτόχειρ.

Αγάπησα την Μπεατρίθ Μιγιάρες, μια γυναίκα που βρήκε τη δύναμη να εγκαταλείψει τον άντρα της μόλις της έριξε το πρώτο χαστούκι αντί να περιμένει το χαστούκι να γίνει ξυλοδαρμός. Συνάδελφος του Μένκελ στο πανεπιστήμιο, δέχτηκε την πρότασή του να μείνει στο διαμέρισμα του Μοντάλβα. Έτσι ξεκινάει μια από τις πιο αργές στην ανάπτυξή της, τρυφερές και συναρπαστικές ερωτικές ιστορίες, γιατί μαζί θα φροντίσουν τα πράγματα του νεκρού, μαζί θα ψάξουν για το παρελθόν του, μαζί θα ταξιδέψουν ως το Μιλάνο (ο Μένκελ που δεν είχε αλλάξει ποτέ πόλη, τώρα θα αλλάξει και χώρα!) για να βρουν την άκρη του νήματος, μαζί θα αγαπήσουν ο ένας τον άλλον σε μια υπέροχη κλιμάκωση που με συγκίνησε.

Αγάπησα την Άννα Λίβια Στσέρνι, μια υπερήλικη γυναίκα που αντί να το βάλει κάτω και να κλειστεί μες στο σπίτι αναπολώντας τη ζωή της, νουθετώντας τους νέους με ατέλειωτους μονολόγους, πλέκοντας κάλτσες και χαϊδεύοντας γάτες, καλεί συνέχεια φίλες και φίλους, κάνει τη ζωή της χωρίς να προκαλεί, φέρνοντας σε δύσκολη θέση την ηλικία της και στο τέλος υποκύπτει στο φλερτ ενός γλυκού συνομηλίκου της που πραγματοποιεί το όνειρό της: τα παρατά όλα κι επιστρέφει στην Ινδία από όπου είχε φύγει παιδούλα ακόμη λόγω μετάθεσης του διπλωμάτη πατέρα της! Από τις πιο γλυκές, ουσιαστικές και τρυφερές ιστορίες του μυθιστορήματος για μια γυναίκα που επέχει θέση-κλειδί στην εξέλιξη της κεντρικής ιστορίας!

Μέσα σε όλα αυτά λοιπόν βάλτε κι έναν πρύτανη που έχει όνειρο ζωής το ιδιωτικό πανεπιστήμιο που ο ίδιος δημιούργησε να ανέβει ακόμη πιο ψηλά σε κύρος, έναν εκδοτικό οίκο που αναζητά τον Μένκελ για να του δώσει όσα χρήματα θέλει, αρκεί να γράψει ένα δεύτερο μυθιστόρημα, την ερωτική ιστορία του αυτόχειρα Μοντάλβο με τη μυστηριώδη Κλάρα και το πώς δένει η ιστορία του με το παρελθόν του ίδιου του Μένκελ και θα έχετε ένα πρωτότυπο, ανθρώπινο, συγκινητικό, γεμάτο, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα για απαιτητικούς αναγνώστες! Ξεχωριστή αναφορά θα κάνω στη μετάφραση, η οποία έδωσε ρέστα, χρησιμοποιώντας ιδιολέκτους όπου έπρεπε (μα «τσαμπασίρια»; ακόμη γελάω) και σωστό λεξιλόγιο καθ’ ολη την έκταση του κειμένου, οπότε με τις εύστοχες επιλογές της μεταφράστριας ο αναγνώστης πότε γελάει και πότε σοβαρεύει, αφήνεται όμως χωρίς διακοπή να ταξιδέψει στον κόσμο της Ντε Λα Κρουθ και να συστηθεί στους πιο πρωτότυπους και διαφορετικούς χαρακτήρες μυθιστορήματος που έχω ανακαλύψει! Και έμεινα άφωνος για τον λόγο που τελικά ο Μοντάλβο μάζευε ό,τι μάζευε! Ακόμη δακρύζω!

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«… εκείνη η γόησσα που τώρα γλιστρούσε στην άβυσσο της ηλικίας, κάποτε υπήρξε σίγουρα μια πραγματική καλλονή που είχε το δικαίωμα να κάνει νυχτερινό μπάνιο σε οποιοδήποτε σιντριβάνι της Ρώμης» (σελ. 333).