Τα δύο αδέλφια Λυκούργος και Ρόδη πάνε για διακοπές με τους γονείς τους στην Ιτέα όπου θα ζήσουν νέες συγκλονιστικές περιπέτειες και θα μάθουν πολλές σημαντικές πληροφορίες για τα ταξίδια στον χρόνο και για τις προφητείες του μαντείου των Δελφών. Ποιο μυστικό κρύβεται στο διασημότερο ιερό της αρχαίας εποχής; Μπορεί να ταξιδέψει κανείς στον χρόνο; Ποιοι είναι οι μυστηριώδεις Νορβηγοί που ακολουθούν κατά πόδας την παρέα του μυθιστορήματος;

Βιβλίο Μυστήριο στο μαντείο των Δελφών 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Λυκούργος και η Ρόδη που γνωρίσαμε στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς «Ο χαμένος μύθος του Αισώπου» αυτήν τη φορά δε θα πάνε στη Σάμο για διακοπές με τους αγαπημένους τους θείους, Διαμαντούλα και Πυθαγόρα. Ο πατέρας τους αποφάσισε να πάνε στην Ιτέα, στο ξενοδοχείο ενός φίλου του. Εκεί ο Λυκούργος συναντάει τον παλιό του συμμαθητή, Σοφοκλή, που κάνει διακοπές σε σκάφος με τους δικούς του γονείς. Ο θείος του, Αρίσταρχος, με καταγωγή επίσης από τη Σάμο, με μεγάλη χαρά καλωσορίζει τα παιδιά και τους αναφέρει την ιστορία του αστρονόμου Αρίσταρχου του Σάμιου που έχει και το όνομά του. Τα δυο παιδιά διαπιστώνουν πως έπεσαν σε νέο «θείο Πυθαγόρα» και μαθαίνουν πως ετοιμάζει μια μυστηριώδη εφεύρεση για την οποία δε λέει κουβέντα σε κανέναν.

Τι σχέση έχει η Σάμος με την Ιτέα και πώς συνδέεται το άγαλμα του Ηνίοχου με το νησί του Πυθαγόρα; Τι σημαίνει η φράση «ες αύριον τα σπουδαία»; Πώς κατακτήθηκε η αρχαία Κίρρα από τη Δελφική Αμφικτιονία; Πότε έλαβε χώρα ο πρώτος «χημικός πόλεμος»; Μπορούμε να ταξιδέψουμε στον χρόνο και πώς αυτή η πιθανότητα ενέπνευσε σενάρια σειρών και βιβλία; Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος για μια τέτοια ανακάλυψη; Τι μυστικά κρύβονται στο CERN της Γενεύης, στο μεγαλύτερο κέντρο πυρηνικών ερευνών της Ευρώπης; Ποιοι είναι οι δύο μυστηριώδεις Νορβηγοί που παρακολουθούν αθέατοι τον Αρίσταρχο και τα παιδιά της ιστορίας και τι ψάχνουν; Τι είναι το κβαντικό λάπτοπ; Πώς μπορούσαν οι ιερείς των Δελφών να προλέγουν το μέλλον και τι σχέση έχει αυτό με την πηγή της Κασταλίας; Πώς μπλέχτηκε ο Αίσωπος με τη σκευωρία που γνωρίσαμε στο πρώτο βιβλίο της σειράς;

Ο Κώστας Στοφόρος συνεχίζει να σεργιανίζει στις ελληνικές πόλεις σαν άλλη Αντιγόνη Μεταξά και να χαρίζει με τον δικό του μοναδικό τρόπο πάμπολλες γνώσεις και ιστορικά στοιχεία για τον κάθε τόπο. Δε χόρταινα να διαβάζω για τον Ηνίοχο, για την Κίρρα, για τους Δελφούς, όλα διανθισμένα με άψογες περιγραφές τοπίων που με έκαναν να νιώθω σα να είμαι εκεί. Ελάχιστα καλολογικά στοιχεία αλλά δυναμισμός στις λέξεις και στις περιγραφές, διανθισμένα φυσικά με αρκετό σασπένς και αγωνία, η κλιμακούμενη πλοκή, ο πλούτος των εγκυκλοπαιδικών γνώσεων, τα κατά καιρούς αστεία περιστατικά, όλα αυτά με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα και με γέμισαν αγωνία και ποικίλα συναισθήματα. Μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο αναλύθηκαν τα φυσικά φαινόμενα που ίσως οδηγήσουν σε ταξίδια στον χρόνο, τα τεχνικά χαρακτηριστικά που χρειάζονται, οι λόγοι που επιφέρουν κίνδυνο αν πέσουν σε λάθος χέρια κλπ. Παρ’ όλο που ζούμε μια νέα περιπέτεια στην Ιτέα και στο Γαλαξίδι, στους Δελφούς και στην Κίρρα, η Σάμος παραμένει παρούσα μ’ έναν τρόπο που συνδέει απρόσμενα τα δύο βιβλία.

Το «Μυστήριο στο μαντείο των Δελφών» είναι μια συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 9 ετών και πάνω, γεμάτη αγωνία, ανατροπές, εκπλήξεις αλλά και εύληπτες, κατανοητές εγκυκλοπαιδικές γνώσεις. Με έμαθε πολλά, με ταξίδεψε νοερά σε σημαντικές εποχές και περιστατικά, με έπεισε για τη δυνατότητα ενός ταξιδιού στον χρόνο και μου χάρισε για άλλη μια φορά αξέχαστες αναγνωστικές στιγμές.

Βιβλίο Τα χειρόγραφα της Μέλισσας
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου με το νέο της μυθιστόρημα ασχολείται με κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι μας έχει συνηθίσει ως τώρα: με τη φυσική, την ενέργεια, τους παράλληλους κόσμους και το βάθος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Ξεδιπλώνει την ιστορία της σε δύο παράλληλες και εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους χρονικές περιόδους και χαρίζει μέσα από συναρπαστικές ανατροπές και μια κλιμακούμενη πλοκή πολλές και σημαντικές πληροφορίες γύρω από έναν κόσμο που ελάχιστοι γνωρίζουμε και ακόμη λιγότεροι κατανοούμε με σκοπό να αναδείξει τις αρετές της ανθρώπινης ψυχής και να τις βάλει να αντιπαλέψουν με την επιστημονική δεοντολογία. Τα πραγματολογικά στοιχεία δίνονται σε υποσημειώσεις κι έτσι ήταν στο χέρι μου να εντρυφήσω περισσότερο σε θεωρήματα, έρευνες, αξιώματα ή να προχωρήσω απλώς στην ανάγνωση της ιστορίας. Με την εξιστόρηση σε διαφορετικούς χρόνους και με μια πλούσια σε πρόσωπα και πλοκή αφήγηση όπως αυτή του σήμερα το βιβλίο κυλούσε σα νεράκι και μου δημιουργούσε ανάμικτα κατά καιρούς συναισθήματα, αγωνία και σασπένς, συγκίνηση και ενδιαφέρον κλπ.

Η Μέλισσα καταγράφει σε χειρόγραφα την ιστορία της και μέσα από αυτά ξεδιπλώνεται η μοναχική και σκληρή ζωή της ως τη στιγμή που τη βρήκε Εκείνος, ο Δάσκαλος. Κάποιος την εγκατέλειψε μωρό ακόμη στα σκαλιά του ναού της Ήρας στη Σάμο και την έσωσε η Λευκάτη, η πιο τρανή μάγισσα του νησιού. Στο πλάι της μεγάλωσε και τελικά παγιδεύτηκε, μιας και καταλαβαίνει πως η γυναίκα που τη μεγάλωσε δεν έχει και τα πιο αγαθά κίνητρα. Έτσι, αποφασίζει να κάνει την επανάστασή της, δυστυχώς πληρώνοντας το αντίστοιχο τίμημα. Η γνωριμία της με τον άγνωστο άντρα τη βοηθάει να εμβριθήσει στην ψυχοσύνθεσή της και να κατανοήσει βασικές αρχές της ανθρώπινης σκέψης και διανόησης. Γιατί τον κυνηγάει όμως ο τύραννος της Σάμου Πολυκράτης; Τι φοβάται από αυτόν τον φιλόσοφο;

Η ζωή της Μέλισσας λειτουργεί συμπληρωματικά με την κυρίως ιστορία, η οποία εμπλουτίζεται από ενδιαφέροντα πρόσωπα, αναπάντεχες εξελίξεις και σωστά μελετημένα πραγματολογικά στοιχεία. Μπορεί να ξεκινάει με το όνειρο ενός νεαρού άντρα να σπουδάσει στην Αθήνα ενώ προσπαθεί να ξεχάσει τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε, διαπιστώνουμε όμως σύντομα πως αυτό είναι η αρχή ενός ιστού που εξυφαίνεται δεξιοτεχνικά από τη συγγραφέα και που θα φέρει σε σύγκρουση ή σε θετικές επαφές τους ήρωες του βιβλίου. Ο Νίκος λοιπόν, γιος της Θεοδώρας και του τσαγκάρη Φανούρη, ζούσε με την αρραβωνιαστικιά του, Αναστασία, μια περίεργη γυναίκα που του έλεγε πράγματα για κείνον χωρίς να της τα έχει εκμυστηρευτεί ποτέ αυτός! «Να εξάρεις τα καλά και τα σπουδαία», του τόνιζε συχνά. Αυτό το ιδιαίτερο πλάσμα τράβηξε την προσοχή ενός επιστήμονα, ο οποίος έστησε γύρω της μια ολόκληρη ερευνητική εργασία. Τι το ιδιαίτερο είχε αυτή η κοπέλα; Τι σχέση είχε με όλα αυτά ο θάνατός της; Ο Νίκος διαπιστώνει πως εξακολουθεί να παθαίνει ανεξήγητες διαλείψεις και να βιώνει περίεργες καταστάσεις όποτε βρίσκεται μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, κάτι που θα προσέξει ο ηλικιωμένος γείτονάς του, Φαίδωνας, ένας μοναχικός και απόμακρος άντρας που τα βράδια διαβάζει ασταμάτητα. Μήπως όμως έχει κι αυτός κρυμμένα μυστικά;

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δίνει ένταση και ταχύτητα, με προσεγμένο λεξιλόγιο και πιστή αναπαράσταση της εποχής (θαύμασα τον τρόπο μέτρησης του αρχαίου χρόνου μεταξύ άλλων) εμβαθύνουμε στην εσωτερική αναζήτηση της Μέλισσας και σε διάφορα φιλοσοφικά, μυθικά και επιστημονικά στοιχεία που θα τη βοηθήσουν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό της. Πολλά από αυτά μάλιστα διασταυρώνονται, καταρρίπτονται ή εμπλουτίζονται από τις εξελίξεις στην εποχή του Νίκου κι έτσι μαθαίνουμε για την «Πολιτεία» του Πλάτωνα όπου βρίσκουμε τις απαρχές της αναζήτησης για το πού πάνε οι ψυχές όταν φεύγουν, για το δίπολο «νείκος-φιλότητα», για το ποροφάραγγο των αρχαίων και τη μελανή οπή των αστρονόμων, για τη θεωρία των χαμηλών συχνοτήτων και την επιστήμη της νευροφυσιολογίας ενώ ταυτόχρονα διαβάζουμε προσπάθειες ερμηνείας στο ερώτημα «τι είναι ύλη και τι ψυχή», τι τις ορίζει στον χώρο και στον χρόνο, γιατί είναι η βάση των πάντων κ. ά. Πώς βοηθάνε οι μαθηματικές εξισώσεις να περιγράψουν σχήματα που τα ανθρώπινα μάτια δε βλέπουν; Τι ρόλο παίζει στην πλοκή ο Άγγελος Τανάγρας, ο πατέρας της ελληνικής παραψυχολογίας; Πληροφορίες όπως η εντυπωσιακή για μένα άποψη της σύγχρονης φυσικής πως η έννοια της γέννησης ενός σώματος ταυτίζεται με την αύξηση της πυκνότητας της ενέργειας σε μια περιοχή κι αντίστοιχα του θανάτου ότι οφείλεται στην ελαχιστοποίηση αυτής της πυκνότητας κάτω από συγκεκριμένο όριο ή ακόμη και πέρα από ένα άλλο ανώτερο όριο με άφησαν με ανοιχτό το στόμα και μου άρεσε ο τρόπος που εντάσσονταν στις εξελίξεις.

Τι είναι το φυτό ροδιόλα ή «χρυσή ρίζα» του Προμηθέα; Τι συνδέει τα μυστηριώδη Αναστενάρια με τα Ελευσίνια μυστήρια; Ποιος είναι ο καθηγητής Αριστομενέας και γιατί προκάλεσε σάλο στην επιστημονική κοινότητα με τη θεωρία που διατύπωσε γύρω από τα ερεθίσματα και την αντίληψη; Πώς συνδέεται με την κλοπή ενός πειραματικού φαρμάκου από ένα ίδρυμα ερευνών και ποιος το έχει στην κατοχή του; Πώς θα το χρησιμοποιήσει χωρίς να υπολογιστούν οι συνέπειες στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Πώς θεραπεύει η τρεβετόλη τη σχιζοφρένεια και γιατί, μία στις δέκα που δεν πετυχαίνει στα ποντίκια, προκαλεί τρόμο στους επιστήμονες που πειραματίζονται μαζί της; Γιατί τα πέντε αξιώματα του Ευκλείδη δεν έχουν αποδειχθεί ποτέ και πώς αυτό θεωρείται αποτέλεσμα της περιορισμένης επεξεργασίας του ανθρώπινου εγκεφάλου; Πώς έχει αποδειχθεί πως αυτό που μπορούμε να δούμε γύρω μας δεν είναι η πραγματικότητα αλλά μια εικόνα της, δηλαδή προβολές πάνω σ’ έναν χώρο; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πότε μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα και πότε μας φέρνει σε ένα πιο κοντινό μας παρελθόν. Οι ήρωες μπλέκονται σε επικίνδυνες καταστάσεις, γνωρίζουν πρωτόφαντα μυστικά, αγωνίζονται να μάθουν και να κατανοήσουν και όλα τελειώνουν μ’ ένα υποδειγματικό κλείσιμο που επιφέρει τη λύτρωση και εξάρει τις αρετές του ανθρώπου που θα αποτελεί πάντα αστάθμητο παράγοντα απέναντι στην τυπολατρική, προσεκτική, μετρημένη επιστήμη. «Τα χειρόγραφα της Μέλισσας» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο, καλογραμμένο μυθιστόρημα που χαρίζει άφθονες πληροφορίες γύρω από τη διάσταση, την πραγματικότητα, τον χώρο και τον χρόνο, εντάσσοντάς τες σε μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και κινδύνους που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο (Δεν) υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη
Τίτλος πρωτοτύπου There Are (No) Stupid Questions … in Science
Συγγραφέας Leah Elson
Μεταφραστής Ευθαλία Σιαντούφη
Κατηγορία Non fiction / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας σπούδασε Προϊατρική, Βιοτεχνολογία και Επιδημιολογία και ξεκίνησε να πειραματίζεται για το κοινό που την παρακολουθούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διάφορες περιπτώσεις, προσπαθώντας να δείξει και να εξηγήσει περίπλοκες έννοιες και απόψεις. Το ένα έφερε το άλλο και τελικά η αυξανόμενη θέαση, επισκεψιμότητα και ακολουθία την οδήγησε σε αυτό το βιβλίο που είναι χωρισμένο σε ενότητες (Βιολογία, Χημεία, Φυσική, Φυσιολογία του ανθρώπου και Διάστημα) και μου χάρισε χιλιάδες πληροφορίες και επεξηγήσεις για έννοιες, καταστάσεις και αντικείμενα που ποτέ δεν ήξερα ότι θα βρω συγκεντρωμένα σε ένα βιβλίο μα πάνω απ’ όλα θα κατανοήσω. Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκα σε κάποια θέματα, ακόμη και με την απλότητα με την οποία παρατίθενται τα σχετικά κεφάλαια, τα περισσότερα όμως τα απόλαυσα και πιστεύω πως κέρδισα πολλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Άλλωστε είναι έτσι δομημένο που ο καθένας θα διαβάσει αυτό που τον ιντριγκάρει περισσότερο και είναι πιο κοντά στα δικά του γνωστικά ενδιαφέροντα.

Για παράδειγμα, δε θα σκεφτόμουν ποτέ πως η θεραπεία του κρυολογήματος μέσω της κοτόσουπας θα γινόταν αντικείμενο κλινικής έρευνας με σωστά και έγκυρα αποτελέσματα! Στη συνέχεια, ξετρελάθηκα όταν διαπίστωσα πως το DNA λειτουργεί σαν μια καλά οργανωμένη, πλούσια και μεγάλη σε έκταση και περιεχόμενο βιβλιοθήκη! Επιτέλους κατάλαβα τη διαφορά μεταξύ μπέικιν πάουντερ και σόδας! Δε θα φανταζόμουν ποτέ πως το γουργούρισμα της γάτας προέρχεται από δόνηση του αέρα στον λάρυγγα και στο διάφραγμα. Με αφορμή τον τρόπο δράσης των εμβολίων έμαθα, κατανόησα και ανακάλυψα πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα (ενδογενές και επίκτητο) και αναπαρέστησα τον πόλεμο των κυττάρων του ανοσοποιητικού με τους ιούς και τα βακτήρια ως κανονικό πόλεμο αλλά σε μικρογραφία! Εξίσου ευφάνταστος είναι ο παραλληλισμός της αναμονής των σπερματοζωαρίων για γονιμοποίηση με ένα λυπητερό ρωσικό μυθιστόρημα (όταν διαβάσετε το σχετικό κεφάλαιο θα καταλάβετε τι εννοώ και θα γελάσετε όσο κι εγώ).

Χάρη στη δουλειά της Leah Elson κατανόησα τι είναι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και πόσο επικίνδυνα είναι καθώς και γιατί σπάνε τα κρύα ποτήρια αν τους βάλουμε καυτό νερό! Επίσης, δεν ήξερα ότι οι ιοί δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί! Έπαθα σοκ με τις φυσικές συνέπειες στη γη και στους κατοίκους της αν ο πλανήτης σταματούσε μια μέρα να περιστρέφεται! Στα κείμενα υπάρχει και χιούμορ: «Με ανακούφιση θα ακούσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, ότι το μέλι δεν είναι τα κακά των μελισσών. Είναι πιο πολύ σαν τον εμετό τους. Είδες; Δεν σου ‘φυγε ένα βάρος;» (σελ. 59). Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την ανάλυση για τον ρόλο και τον σκοπό της κλωνοποίησης, τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται και τους λόγους για τους οποίους προτείνεται. Και πόση «επιστημονική μαγεία» υπάρχει στο κατακόκκινο αίμα, αφού ο σίδηρος κάνει τα μαγικά του, όπως και με τη σκουριά! Επίσης με συγκίνησε ο απλουστευμένος ορισμός του καρκίνου: «…ένα κύτταρο που ξεχάστηκε στο βιολογικό φωτοτυπικό μηχάνημα και γεμίζει το σώμα σου με αντίγραφα του βλαμμένου εαυτού σου» (σελ. 187).

Η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς, προχωράει, εμπλουτίζεται με διαρκείς γνώσεις, μελέτες και έρευνες και το «(Δεν) Υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη» συμβάλλει τα μέγιστα σε αυτόν τον αγώνα με τις χιλιάδες κατανοητές πληροφορίες που περιέχει για πολλά θέματα που γενικότερα και κατά μεγάλο ποσοστό απωθούν το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, εδώ όμως γίνονται κτήμα του με υποδειγματικό τρόπο. Έξυπνοι παραλληλισμοί, απλή και όχι απλοϊκή γλώσσα, άφθονα παραδείγματα, ποικιλία θεμάτων και αντικειμένων μελέτης, ζητήματα βιοηθικής και δυνατές, συγκλονιστικές απόψεις: «Αλλά μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να το κάνουμε, αυτό σημαίνει και ότι πρέπει; Είμαστε βρέφη του σύμπαντος, τυφλωμένα από τον ενθουσιασμό για αυτό που ονομάζουμε μεγαλείο μας. Πόσα ακόμα έχουμε να μάθουμε και πόσο μικρό είναι το αποτύπωμά μας στ’ αστέρια!» (σελ. 71). Γέλασα, έμαθα, έψαξα, το ευχαριστήθηκα!

Βιβλίο Η γραμμή του χρόνου
Συγγραφέας Σταύρος Μουντουφάρης
Κατηγορία Περιπέτεια / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το διάβασα απνευστί μέσα σε έξι ώρες περίπου. Ένα καταπληκτικό βιβλίο επιστημονικής φαντασίας, με περιπέτεια και δράση. Κινήθηκα μέσα στους δρόμους του Ηρακλείου του τότε και του τώρα. Έχει σχέση με το πείραμα της Φιλαδέλφειας και με τις θεωρίες του Αϊνστάιν περί χωροχρόνου αλλά δεν είναι κουραστικό, θεωρητικό ή βαρετό. Ξετρελάθηκα.

Βιβλίο Η θεωρία των χορδών
Τίτλος πρωτοτύπου Zig zag
Συγγραφέας Jose Carlos Somoza
Μεταφραστής Χριστίνα Θεοδωροπούλου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Συναρπαστικό. Φυσική, χορδές χρόνου, διαστήματα Πλανκ και δε συμμαζεύεται. Ένα μαγικό ταξίδι στον χρόνο και τις συνέπειες της ανθρώπινης περιέργειας. Κι εκεί που έχεις αγωνία, ενδιαφέρον, σου πετάει και το εξωπραγματικό (θα μου πεις όλο είναι εξωπραγματικό αλλά τι να λέει…). Αληθοφανές, δεν το αφήνεις από τα χέρια σου αλλά θα μπορούσε να έχει άλλη εξέλιξη ή δομή, όχι τέρατα κι “αηδίες”. Από την άλλη πραγματικά αναρωτιέμαι: θα άντεχα να δω τον Ιησού ή τους δεινοσαύρους σε φωτογραφία κι όχι σε εικόνα; Ωραίο θεματάκι και κατανοητό παρά τους όρους της Φυσικής.