Βιβλίο 1095 μέρες 
Συγγραφέας Δημήτρης Καλανδράνης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αναγέννηση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Ι. Καλανδράνης έγραψε ένα συναρπαστικό, ανατρεπτικό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο εκπλήξεις, περιπέτειες, ποικίλα συναισθήματα και μια μυρωδιά από κουκούτσι βερίκοκου. Το κείμενό του βρίθει και πάλι μικρών και μεγάλων περιστατικών που συνοδεύουν την καθαυτή ιστορία, συμπληρώνοντάς τη και εμπλουτίζοντάς τη σωστά, κι επιπλέον, η φαντασία του δημιουργεί πλήθος αναπάντεχων εξελίξεων που απογειώνουν την πλοκή και δημιουργούν μια σειρά από παρεξηγήσεις, λάθη και εμπόδια που δυσχεραίνουν κατά πολύ την τελική λύση. Η ιστορία ξεκινάει μεσούσης της δικτατορίας, όπου ο νεαρός Κίμωνας, ένας νέος και χαμογελαστός οδοκαθαριστής, συνεργάσιμος και πάντα πρόθυμος, με μόνιμη βάρδια στα Ιλίσια, τραβά την προσοχή της Ουρανίας που τον ερωτεύεται. Η μητέρα της, Ζηνοβία, νοικοκυρά, βαθιά θρησκευόμενη και αυστηρή απέναντι στην κόρη της, με τα χίλια ζόρια δέχεται τον γάμο τους αλλά ο ευτυχισμένος Κίμων δεν μπορεί να φανταστεί πόσο γεμάτη προκαταλήψεις και αναχρονιστικές πεποιθήσεις είναι αυτή η νέα και όμορφη κοπέλα λόγω της ανατροφής της. Προχωράμε στη δεκαετία του 1980, όπου γεννιέται η κόρη του, Ελεάνα, και ο ίδιος, ολοκληρώνοντας τις σπουδές του, βρίσκει δουλειά σε ναυτιλιακή εταιρεία ως βοηθός λογιστή. Χαμηλών τόνων, υπάκουος, φίλεργος, ακέραιος, με ήθος, ελπίζει έτσι να πετύχει σε ευρύτερη αναγνώριση και σε αύξηση αλλά μια σειρά από γεγονότα θα τον οδηγήσουν να πάρει νέες αποφάσεις και τελικά έρχεται η στιγμή που μαθαίνει για τον καρκίνο του προστάτη.

Από κει και πέρα αρχίζει ένας καταιγισμός απανωτών εξελίξεων ενώ οι λύσεις, οι θεραπείες, τα αποτελέσματα, οι συνέπειες στην υγεία και άλλα καταγράφονται χωρίς να αποκρύπτεται τίποτα. Παρακολουθούμε έτσι μια άνιση μάχη με τον χρόνο και με τον καρκίνο, μαζί με θετικές σκέψεις που τονώνουν το ηθικό: «Έμοιαζε με έναν καταδικασμένο σε θάνατο που δεν σταματούσε να προσπαθεί να πετύχει χάρη, μελετώντας τους νόμους, ενώ, παράλληλα, έσκαβε με ένα κουτάλι για να ανοίξει ένα τούνελ διαφυγής» (σελ. 119). Είναι συγκλονιστική η ζύγιση: 1095 μέρες με συγκεκριμένα προβλήματα ή ένα χρόνο λιγότερο, με το μισό διάστημα υγιής και με το άλλο μισό με σοβαρά προβλήματα λόγω μετάστασης; Τι θα επιλέξει ο ήρωας του βιβλίου; Τελικά, η μετάθεση του Κίμωνα στο Μπαγκλαντές τον φέρνει σε επαφή με έναν διαφορετικό κόσμο φιλοσοφίας και σκέψεων αλλά τον ρίχνει και στο μάτι του κυκλώνα, μιας και ο υπεύθυνος του τοπικού παραρτήματος της εταιρείας είναι ο απόλυτος άρχων, με σκοτεινές διασυνδέσεις κι έτσι ο Κίμων πρέπει να ανακαλύψει πόσο κακό κάνει στην εταιρεία.

Αυτή είναι μόνο η αρχή μιας πραγματικά περιπετειώδους ζωής, γεμάτης μηνύματα, ποικίλα συναισθήματα, απρόβλεπτες εξελίξεις και μια γεύση από ανατολίτικη φιλοσοφία. Ο Κίμων δέχεται ανέλπιστη βοήθεια, προδίδεται, υποστηρίζεται, βιώνει κάθε είδους περιπέτειες, σε μια οδύσσεια που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το τέλος της. Οι ήρωες του βιβλίου εμφανίζονται και αποσύρονται, βγαίνουν ξανά στο προσκήνιο σε κρίσιμες στιγμές, δημιουργούν πολλές και ποικίλες αλληλοεπιδράσεις και όλα αυτά οδηγούν σε ένα γλυκόπικρο τέλος που με συγκίνησε. «1095 μέρες» δράσης, περισυλλογής, μοιραίων αποφάσεων και συνεπειών, επιλογών, λαθών, έρωτα, φόβου για την υγεία, εναλλακτικών λύσεων, μια γρήγορη, ανατρεπτική περιπέτεια με πολυεπίπεδη πλοκή και ενδιαφέροντες χαρακτήρες, όπου στο τέλος κανείς δε θα είναι ίδιος και τίποτα δε θα μείνει αναλλοίωτο.

Βιβλίο Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους 
Συγγραφέας Μίνως Ευσταθιάδης
Κατηγορία Non fiction / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα true crime βιβλίο που αποτελεί καρπό έρευνας αντικρουόμενων πηγών, μελέτης όσων εγγράφων επιτρεπόταν η πρόσβαση και πείσματος για τη σοβαρή γραφειοκρατία και για τη σιωπή που προτιμούσαν κάποια εμπλεκόμενα πρόσωπα. Είναι ένα κείμενο που προσπαθεί να βρίσκεται κοντά στην πραγματικότητα και στην αλήθεια και έχει γραφτεί με ενάργεια και αντικειμενικότητα, αναμιγνύοντας ικανοποιητικά το true crime με τη μυθοπλασία. Με αφορμή την επίσκεψη του συγγραφέα στη γερμανική φυλακή, ξεδιπλώνονται δύο υποθέσεις: η δολοφονία της πάμπλουτης Σαρλότε Μπέρινγκερ μέσα στο ίδιο της το πολυτελές διαμέρισμα στο Μόναχο το 2006 και η εξαφάνιση αρχικά, θάνατος στη συνέχεια, της δεκάχρονης Ούρσουλα Χέρμαν στη λίμνη Άμερ που είχε εξαφανιστεί για είκοσι μέρες το 1981 πριν εντοπιστεί η σορός της σ’ ένα κιβώτιο κάτω από τη γη διαμορφωμένο σε δωμάτιο με προμήθειες και βιβλία. Το κείμενο είναι γρήγορο, με κοφτές φράσεις, χωρίς ψυχογραφήματα, κάτι που με έκανε να νιώθω σα να διάβαζα πρακτικά και μαρτυρικές καταθέσεις, μιας και παρουσιάζονται μόνο τα γεγονότα, με τη σειρά που έρχονται στο προσκήνιο, όσο τα ερωτήματα αυξάνονται.

Η Σαρλότε παντρεύτηκε τον αρκετά μεγαλύτερό της επιχειρηματία Όσκαρ Μπέρινγκερ και μπήκε στο κέντρο της αφρόκρεμας. Παρά τα κουτσομπολιά για το αντίθετο, το ζευγάρι κατάφερε να κρατάει τις ισορροπίες στη σχέση τους, ώσπου η Σαρλότε έμεινε χήρα με τεράστια περιουσία και τελικά βρέθηκε άγρια δολοφονημένη σ’ ένα πανάκριβο διαμέρισμα, από το οποίο δεν είχε κλαπεί τίποτα. Ποιος λοιπόν τη σκότωσε με τόσο μεγάλη μανία και τι της πήρε τελικά; Γιατί θεωρήθηκε ύποπτος ο ανιψιός της, Φρεντ Τάλας; Παρακολουθούμε βήμα προς βήμα τον κλοιό να στενεύει γύρω από τον Φρεντ, τις προσπάθειές του να αποδείξει την αθωότητά του, τη βιασύνη και την προχειρότητα των αρχών από τη σύλληψη ως τη δίκη του, τις προσπάθειες του επιτυχημένου ντετέκτιβ και profiler Κλάους Βολίνσκι να επικεντρωθεί σε ζητήματα και λεπτομέρειες που είχαν διαφύγει της προσοχής, δυστυχώς όμως καμία έφεση για επανεξέταση βάσει νέων στοιχείων δεν έγινε δεκτή: «Ο καταδικασμένος έπρεπε να είναι και ο δολοφόνος. Τελεία και παύλα» (σελ. 154). Τα ίδια συνέβησαν και το 1981, με την εξαφάνιση του μικρού κοριτσιού. Μέσα από διαδοχικά βήματα, οδηγούμαστε ξανά σ’ έναν βασικό ύποπτο που διατείνεται την αθωότητά του, υπάρχουν αντιφάσεις αλλά δε λαμβάνονται υπ’ όψιν, υπάρχουν φωνές διαμαρτυρίας που γίνεται απόπειρα να καταπνιγούν κι όλα αυτά εντείνουν την αγωνία για το τελικό αποτέλεσμα της δίκης. Ποιος έγραψε τα σημειώματα με τα οποία ζητούσε λύτρα; Γιατί δεν ξαναφάνηκε για τις τελευταίες οδηγίες; Πότε και πώς πέθανε το παιδί; Μια υπόθεση με κενά, σφάλματα, ολιγωρία, ατυχίες, αναιρέσεις, καθυστερήσεις, ελλείψεις, ακριβώς όπως αυτή του Τάλας.

Ο συγγραφέας, μετά τη δίκη του Τάλας, βγαίνει στο προσκήνιο κι αρχίζει να καταγράφει τις δικές του απόψεις και σκέψεις, τους προβληματισμούς του και τις προσπάθειές του να βγάλει μια άκρη σε όλο αυτό το κουβάρι (κάποιες απόπειρες λογοτεχνικότητας, με μεταφορές και παρομοιώσεις μοιάζουν παράταιρες με την ατμόσφαιρα του κειμένου). Έχουμε μελετήσει τα ευρήματα στον τόπο του εγκλήματος, τη ζωή του ανιψιού και βασικού υπόπτου, τις αμφιβολίες, τα αναπάντητα ερωτήματα, τις καλά καταστρωμένες αντενδείξεις που ενισχύουν την αθωότητα να εναλλάσσονται με γεγονότα που παρουσιάζονται ως αληθή και τετελεσμένα στον αφηγηματικό χρόνο, οπότε δεν ξέρεις πού αρχίζει η αλήθεια και πού τελειώνει το ψέμα. Γεμάτοι απορίες και οργή για την προχειρότητα της δίκης φτάνουμε στη ζωή του Τάλας στη φυλακή, «στην κοιλιά του κτήνους», επί δεκαέξι χρόνια. Επρόκειτο για μια δίκη-ρεκόρ, με ενενήντα τέσσερις συνεδριάσεις σ’ έναν χρόνο από την έναρξή της, μαζί με το διάστημα που απαιτήθηκε για την έκδοση της απόφασης. Το δικαστήριο έκρινε βάσει ενδείξεων και όχι αποδείξεων κατά τον συγγραφέα που καταγράφει αυτό το χρονικό, ο οποίος υποστηρίζει τη διασημότερη αρχή του ποινικού δικαίου: σε περίπτωση αμφιβολίας ο κατηγορούμενος κηρύσσεται αθώος. Το αντίθετο καταστρατηγεί ανθρώπινα δικαιώματα και αμέτρητα νομοθετήματα που συναντάει κανείς σε κάθε νομικό σώμα, «μιλάμε για τη ραχοκοκαλιά του ανθρωπισμού, την οποιαδήποτε στοιχειώδη κουλτούρα δικαίου». Με τον Τάλας συζητούν, αναλύουν, καταγράφουν, απαντούν και ρωτούν, και ανακαλύπτουμε πως δεν υπάρχουν πρακτικά της δίκης, μιας και στα γερμανικά ποινικά δικαστήρια δεν κρατούνται πρακτικά με τις καταθέσεις των μαρτύρων!

Στη συνέχεια, ο συγγραφέας, απότομα και κοφτά, στρέφει την ερευνητική του ματιά στη δολοφονία της δεκάχρονης Ούρσουλα Χέρμαν στη λίμνη Άμερ το 1981, της οποίας η υπόθεση ξεδιπλώνεται με τον ίδιο τρόπο όπως του Τάλας, με τις έρευνες, τα πορίσματα, τα ευρήματα, τις απορίες, τις αμφιβολίες να έχουν τον πρώτο λόγο για άλλη μια φορά. Το κοριτσάκι είχε εξαφανιστεί στο δάσος ανάμεσα σε δύο κοντινά χωριά, επιστρέφοντας σπίτι μετά από επίσκεψη σε συγγενείς. Έχουμε και πάλι αγώνα δρόμου για την αλήθεια, φωνές αμφισβήτησης, μια παράνοια που οδηγεί για άλλη μια φορά στην ενοχή κάποιου που διατείνεται αθώος και υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα επ’ αυτού κι όλα αυτά πεισμώνουν τον συγγραφέα που προσπαθεί να βρει την άκρη σε άλλη μια υπόθεση. Ουσιαστικά πρόκειται για το χρονικό δύο διαφορετικών υποθέσεων με έναν κοινό άξονα που ξεπηδάει κατά την ανάγνωση και που με γέμισε οργή και αδικία. Ρεαλισμός, κοφτή γραφή, κινηματογραφική αφήγηση, απόπειρες αντικειμενικής παρουσίασης των γεγονότων, μιας και δεν υπάρχουν πολλές αποδείξεις και πηγές, αναδεικνύουν την τραγελαφικότητα του γερμανικού δικαστικού συστήματος που καταπίνει σαν άλλο κτήνος τους αθώους. Μέσα από τα γεγονότα αποδεικνύεται περίτρανα πως το κράτος, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η κοινή γνώμη συγκλίνουν στις εκάστοτε αποφάσεις και βιάζονται να κρίνουν τον ένοχο, ποιος μπορεί λοιπόν να παλέψει εναντίον τους, ποιος θα τολμήσει να αμφισβητήσει την κρίση τους και όσα υπομονετικά και επίμονα έχουν κατασκευάσει;

Βιβλίο Μοναχικές καρδιές 
Τίτλος πρωτοτύπου Lonely hearts
Συγγραφέας Lisa Gray 
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νέα περιπέτεια της ιδιωτικής ντετέκτιβ Τζέσικα Σο είναι εξίσου ανατρεπτική και γεμάτη σασπένς όσο και τα προηγούμενα βιβλία της σειράς. Η ιστορία ξεκινάει όπως πάντα απλά, φίλη αναζητά φίλη και οι έρευνες οδηγούν σε μια παρέα γυναικών που επικοινωνούν με κρατούμενους. Σταδιακά όμως διαπιστώνουμε πως έχουμε να κάνουμε με ερωτικές απιστίες, καλοστημένες παγίδες και ανθρώπους που κρύβονται από το παρελθόν τους, οπότε τα πράγματα δυσκολεύουν μιας και τίποτα και κανένας δεν είναι αυτό που δείχνει αρχικά. Η Κριστίν Ράιαν αναθέτει στην Τζέσικα Σο να βρει τη φίλη της, Βερόνικα Λόου, που εξαφανίστηκε εδώ και πολύ καιρό. Μεγάλωσαν μαζί, ήταν αχώριστες αλλά κάποια στιγμή έπαψαν να τηλεφωνιούνται και η Κριστίν τώρα θέλει να βεβαιωθεί πως η φίλη της είναι ασφαλής, γιατί φοβάται πως κάποιος τη θέλει νεκρή. Έχει εξαφανιστεί εδώ και είκοσι χρόνια μαζί με την κόρη της, την οποία απέκτησε με τον θανατοποινίτη Τράβις Ντιν Φορντ. Ο Φορντ τελικά εκτελέστηκε αλλά πρόσφατα δολοφονήθηκε η χήρα σύζυγός του, συγγραφέας Τζορντάνα Φορντ, μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα που υποστήριζε την αθωότητα του άντρα της.

Η χήρα πλέον Φορντ, που μεγάλωσε με το «Εν ψυχρώ» του Τρούμαν Καπότε, ήθελε να γράψει ένα βιβλίο σαν αυτό και τα κατάφερε, μιας και η σχέση της με τον δολοφόνο σύζυγό της παρείχε άφθονο υλικό σε όσους αρέσκονται να διαβάζουν true crime βιβλία. Ουσιαστικά αποδύθηκε σε μια σταυροφορία για την αθωότητά του και  για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Όλα αυτά ξεκίνησαν από την επιμονή των εκδοτών να την απορρίπτουν επειδή ήθελαν κάτι φρέσκο και συναρπαστικό κι έτσι μαθαίνουμε πώς τρύπωσε στη ζωή του Φορντ μετά τη σύλληψή του, πώς και γιατί επέμενε ώστε να γράψει επιτέλους κάτι πραγματικά καλό, τι συνέβη με τη Βερόνικα Λόου που είχε κάνει παιδί μαζί του κι αν ήταν εμπόδιο για τα σχέδια της Τζορντάνα ή η εξαφάνισή της τότε ακριβώς ήταν απλά μια σύμπτωση. Επίσης μαθαίνουμε πολλά και για την ιδρύτρια της Λέσχης των Μοναχικών Καρδιών, Μπίμπι Ντάρεντ, η οποία τελικά παντρεύτηκε έναν φυλακισμένο δολοφόνο και διαπιστώνει πως τα πράγματα ίσως δεν είναι και τόσο απλά τώρα που εξέτισε την ποινή του. Μέσα από την ιστορία ξεδιπλώνεται και η ζωή του Φορντ, τα εγκλήματα που έκανε, το modus operandi του, οι υποψίες αν ήταν πραγματικά ο δολοφόνος ή αν έπεσε θύμα πλεκτάνης, πώς μπήκε στη ζωή του η Βερόνικα Λόου κ. ά. Τώρα όμως που δολοφονήθηκε η Τζορντάνα με τον ίδιο τρόπο όπως τα θύματα του εκτελσθέντος, τι συμβαίνει; Ο Φορντ ήταν όντως αθώος και κάποιος συνεχίζει το έργο του ή κάποιος αντιγράφει τις δολοφονίες;

Σε προσωπικό επίπεδο, μετά την αποκάλυψη στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς «Σκοτεινός δρόμος» πως ο Ματ Κόνορ είναι αρραβωνιασμένος, η Τζέσικα Σκοτ, μέχρι να συμπληρώσει τις ώρες που απαιτούνται ώστε να βγάλει άδεια εργασίας στην Καλιφόρνια ως ιδιωτική ντετέκτιβ στο πλάι του, αποφάσισαν εκείνη να αναλαμβάνει τις δουλειές στο Χόλιγουντ και στις γύρω περιοχές όσο εκείνος εργάζεται για υποθέσεις του Δυτικού Λος Άντζελες. Οι δυο τους είχαν έρθει αρκετά κοντά κι αυτό στοίχησε στην Τζέσικα, η οποία νιώθει πως έπεσε θύμα εκμετάλλευσης άλλη μια φορά στη ζωή της. Η έρευνα για την ανεύρεση της Βερόνικα Λόου μπλέκεται με τις έρευνες για τον θάνατο της Τζορντάνα που ανατέθηκαν στον Τζέισον Πράις, τον καλύτερο φίλο του πατέρα της Τζέσικα και ουσιαστικό της στήριγμα στα δύσκολα, και στον συνεργάτη του Βικ Μεντίνα κι έτσι η πλοκή ξεδιπλώνεται με δύο παράλληλες πορείες ερευνών που δυσκολεύουν τον εντοπισμό της αλήθειας ενώ απρόοπτα, εκπλήξεις και ψέματα εντείνουν την αγωνία.

Οι «Μοναχικές καρδιές» είναι μια συναρπαστική και πολυεπίπεδη ιστορία, αφιερωμένη στην ανάγκη κάποιων ανθρώπων να βρουν ένα ταίρι, έστω κι αν αυτό είναι ένας φυλακισμένος εγκληματίας. Μπορεί να κάνει εντύπωση το γεγονός πως υπάρχουν άνθρωποι που αποτείνονται σε κρατούμενους για να βρουν τον επόμενο μεγάλο έρωτα ή μια φιλία, από την άλλη όμως οι έρευνες δείχνουν πως οι κρατούμενοι που δημιουργούν και διατηρούν θετικές επαφές εκτός φυλακής έχουν μικρές πιθανότητες να παρανομήσουν πάλι μετά την αποφυλάκισή τους. Η συγγραφέας στήνει έναν περίπλοκο καμβά γύρω από αυτήν την ανάγκη και ρίχνει στην αναζήτηση της αλήθειας μια ντετέκτιβ τραυματισμένη ψυχικά και συναισθηματικά, μια μοναχική καρδιά αυτή καθαυτή. Θα μπορέσει να βρει την αλήθεια και να φτάσει ως το τέλος;

Βιβλίο Ήμουν ένας bully 
Τίτλος πρωτοτύπου Ero un bullo
Συγγραφέας Andrea Franzoso
Μεταφραστής Φοίβος Μπότσης
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Andrea Franzoso έγραψε ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα που απευθύνεται κυρίως σε εφήβους αλλά και σε ενήλικες. Με γρήγορες εξελίξεις και πολλές αλλαγές στη ζωή του πρωταγωνιστή, καταγράφει το πώς και το γιατί ενός έφηβου επαναστάτη και ενήλικου μικροκακοποιού που προσπαθεί να καταλάβει ποια είναι η θέση του στην κοινωνία και κυρίως ποιος φταίει και έχει συγκεντρώσει τόσο θυμό μέσα του. Παρ’ όλο που στην περίληψη του οπισθόφυλλου αναγράφεται ένας ιερέας ως σημαντικό πρόσωπο, δεν είναι μόνο ο Ντον Κλαούντιο που επηρεάζει τον Ντάνιελ αλλά πολλά πρόσωπα σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του: συμμαθητές, κολλητοί, οι κοπέλες του, συγκρατούμενοι, ψυχολόγοι, όλοι τους τον βοηθάνε να χωθεί βαθύτερα στα λάθη ή τον κρατούν στην επιφάνεια. Ο συγγραφέας δεν είναι επικριτικός ούτε υποκειμενικός, αντίθετα, παρακολουθεί από κοντά τον ήρωα του βιβλίου του και καταγράφει με ακρίβεια τα περιστατικά και τις συνθήκες που θα τον οδηγήσουν στον κακό ή / και στον έντιμο δρόμο, με τις εξελίξεις πότε να πηγαίνουν προς τη μια μεριά και πότε προς την άλλη, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει ο αναγνώστης πού θα καταλήξει όλη αυτή η περιπέτεια.

Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως  στην υποβαθμισμένη περιοχή του Κουάρτο Οτζάρο στο Μιλάνο όπου έφτασαν οι γονείς του Ντάνιελ για να ξεκινήσουν να επιβιώνουν με δουλειές του ποδαριού και μαθαίνουμε για την άσχημη μεταξύ τους σχέση που συχνά κατέληγε σε ξύλο κι από τις δυο μεριές, με καβγάδες για ασήμαντο λόγο, με τη μνησικακία και την περιφρόνηση να τους κατακλύζει, οπότε δε συγκρατούνταν ούτε μπροστά στα παιδιά, στον Ντάνιελ και στη μεγαλύτερή του αδελφή, Λουτσία. Ο πατέρας ποτέ δε συμπαραστάθηκε στον γιο του, αντίθετα, τον τσάκιζε λεκτικά χωρίς έλεος ενώ και οι δυο γονείς έκαναν λάθος χειρισμούς στην ανατροφή των παιδιών τους: ο Ντάνιελ είναι το χαϊδεμένο και τη μεγαλύτερή του αδελφή τη βάζουν να υποχωρεί στις απαιτήσεις του αλλά αν παραπονιόταν της ζητούσαν να δείξει ωριμότητα! Ο πατέρας φέρεται απαξιωτικά στον γιο του και τον προσβάλλει, διαλέγει με ακρίβεια τις πιο αιχμηρές λέξεις και δε διστάζει να σηκώσει χέρι όχι μόνο στη γυναίκα του μα και στην κόρη του. Αυτό το οικογενειακό περιβάλλον κάνει τον Ντάνιελ να μαζεύει θυμό, σιωπηλό, παγερό θυμό έτοιμο να εκραγεί.

Με αυτό το βάρος, ο μικρός ήρωας του βιβλίου πηγαίνει στο γυμνάσιο: «Το καλό παιδί έψαχνε τον δικό του χώρο, που του τον είχαν αρνηθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ήταν θυμωμένος…Με όποιον του είχε κλέψει τα παιδικά του χρόνια. Με όσους ήταν πιο τυχεροί από εκείνον. Με όποιον ήταν ευτυχισμένος» (σελ. 29). Ζαβολιές, αποβολές, τιμωρίες, βίαια περιστατικά, εκφοβισμός αδύναμων μαθητών, έρωτας με διάφορες κοπέλες, ακόμα και παράλληλες σχέσεις. Στο πλάι του, ο κολλητός του, ο Μαξίμ, επίσης από διαλυμένη οικογένεια, με τον οποίο δημιουργούν συμμορίες, κλέβουν, χτυπούν, προκαλούν. «Στο Κουάρτο Οτζάρο η αξία ενός προσώπου μετριόταν με βάση τα εγκλήματά του, την ικανότητά του να μπαίνει φυλακή…Τον σεβασμό τον κέρδιζε ο πιο δυνατός, ο πιο παραβατικός, ο πιο εγκληματίας» (σελ. 77). Η φιλία τους, χωρίς να το καταλαβαίνουν, είναι σημαντική για τα δυο παιδιά, μιας και υποσυνείδητα αντιπροσωπεύει ένα προστατευμένο μέρος, έναν χώρο όπου εκφράζουν ανάγκες και φιλοδοξίες χωρίς προσχήματα και μυστικά. Η ραπ είναι το αποκούμπι του Ντάνιελ, περιγράφει τέλεια την πραγματικότητά του, βυθίζεται στη μουσική και στους στίχους της.

Από κει και πέρα τα πάντα είναι μονόδρομος: ληστείες τραπεζών που η επιτυχία τους τονώνει το ηθικό του παιδιού και κάνει τρελές σπατάλες αλλά και λάθη και φυσικά αναμορφωτήρια και φυλακές. Παραδόξως, όταν τον συλλαμβάνουν νιώθει αγωνία και ανυπομονησία από τη μια, υπερηφάνεια και επαναστατικότητα από την άλλη, δεν έχει συνειδητοποιήσει τι έχει κάνει και πόσο πλήγωσε την οικογένειά του και κυρίως τον εαυτό του. Μια σειρά από περιστατικά που τονίζουν την αξία της εμπιστοσύνης και ταυτόχρονα ο εγωισμός του Ντάνιελ, η αχαριστία του, η κακή του πλευρά είναι οι δύο πόλοι στους οποίους στηρίζεται το μυθιστόρημα ως το λυτρωτικό τέλος και η ρεαλιστική γραφή με έκανε να νιώσω πως ζούσα από κοντά όλα αυτά τα γεγονότα, τις επιπλήξεις, τις αποδράσεις, τις τιμωρίες. Το «Ήμουν ένας bully» είναι η συναρπαστική ιστορία ενός θυμωμένου παιδιού που άργησε να καταλάβει τι πραγματικά του φταίει, που γύρισε την πλάτη του στις ευκαιρίες και έζησε σκληρά περιστατικά που τον έφτασαν στα όρια της αντοχής του. Δυνατό, ρεαλιστικό και ανατρεπτικό κείμενο με απανωτές ανατροπές που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Ο Λύκος
Συγγραφέας Κωνσταντίνος Μοσχάτος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Μοσχάτου, με τη γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφική του γραφή, με κράτησε αιχμάλωτο ως την τελευταία κυριολεκτικά σελίδα λόγω των απανωτών ανατροπών, των διαρκών εκπλήξεων, των συνεχών εναλλαγών σε σκηνές και γεγονότα, των ολοκληρωμένων χαρακτήρων και των προβληματισμών γύρω από τους ηθικούς και τους θεσπισμένους νόμους μιας κοινωνίας. Ο Άγγελος Γκίκας, ψυχίατρος της Αστυνομίας και Αστυνόμος Α΄ της Διεύθυνσης Υγειονομικού, διαζευγμένος, 45άρης και μοναχικός, χωρίς φίλους και γνωστούς, είναι σίγουρος για την αθωότητα του αδερφού του και δε θέλει να τον δει άδικα στη φυλακή, όπου ρημάζουν ο νους και η ψυχή και κατατρώγονται τα σωθικά. Αποφασίζει λοιπόν να ζητήσει τη βοήθεια του νέου υποδιοικητή Δημήτρη Βαφειάδη που δέχεται να «παρανομήσει» για να απαλλάξει τον αδερφό του Γκίκα, ζητάει όμως ένα αντάλλαγμα: το επιστημονικό υπόβαθρο του ψυχιάτρου και η ικανότητά του να ψυχολογεί ανθρώπους τον κάνει ιδανικό «μυστικό πράκτορα» για να μπει στη φυλακή και να ψάξει, να μάθει, να μιλήσει με κρατούμενους, σωφρονιστικούς, ακόμη και με τον ίδιο τον Σωτήρη Δραγούμη ή Λύκο για να εξιχνιάσει τη δολοφονία του Σκούρα! Ο Λύκος, θανάσιμος εχθρός του δολοφονημένου αξιωματικού και από τους μεγαλύτερους κακοποιούς της χώρας, με άπειρες καταδίκες εις βάρος του, μπλεγμένος με τον αντιεξουσιαστικό χώρο, έχει μεταχθεί στα Τρίκαλα κι έτσι αρχίζει μια από τις πιο ανατρεπτικές, σκληρές και ανατριχιαστικά ρεαλιστικές ιστορίες που έχω διαβάσει.

Αρχικά λοιπόν ο Άγγελος Γκίκας είναι φυλακισμένος με βαρυποινίτες, χωρίς κανείς να ξέρει για την αποστολή του πλην του διευθυντή, και παρακολουθούμε τις προσπάθειές του να ενταχθεί στην κλίκα του Λύκου. Προαυλισμός, κάγκελα, απομόνωση, κελιά, συρσίματα και κάπου κάπου ακαταλαβίστικα λόγια, κλεισούρα, κακοβρασμένο φαγητό, ανθρώπινη βρόμα, κατσαρίδες, με πόση τέχνη ζωντανεύει το κλειστοφοβικό περιβάλλον και πόσο παραστατικές είναι οι λεπτομέρειες: «…το κατάστημα κράτησης ήταν σαν κάποιο επιτραπέζιο στρατηγικής στο οποίο η κάθε φυλή είχε το κάστρο της, τον βασιλιά της, τους νόμους της και τους ειδικούς στο έγκλημα» (σελ. 61). Να όμως που ο Λύκος έχει μια προσωπικότητα που δεν περιμένει κανείς, κάποια γεγονότα δε συνάδουν με την εικόνα που έχει πλάσει στο μυαλό του ο Άγγελος κι αυτό τον δυσκολεύει γιατί δεν μπορεί να βρει πώς θα τον προσεγγίσει!  Κι εκεί που μπαίνουν τα πράγματα σε μια σειρά και καταλήγουμε σε κάποια συμπεράσματα, εξελίξεις έξω από τη φυλακή ανατρέπουν τα δεδομένα και ο Άγγελος παγιδεύεται στο ίδιο του το σχέδιο, με την αδρεναλίνη να τον γεμίζει έξαψη και να τον οδηγεί σε απονενοημένες πράξεις!

Η δολοφονία του Σκούρα είναι αρκετά περίπλοκη και σύνθετη και εμπλέκει δικαστικούς και κρατικούς λειτουργούς με παρανόμους κάνοντας το μυθιστόρημα άκρως ενδιαφέρον! Ύποπτοι ξεπετάγονται από παντού, ο ρόλος τους αλλάζει (πότε αθώοι και πότε ένοχοι, πότε δίκαιοι και πότε διεφθαρμένοι, πότε φίλοι και πότε προδότες) ενώ ταυτόχρονα οι ληστές μιας τράπεζας στη Μεταμόρφωση με την επιτυχημένη καριέρα τους τραβούν το ενδιαφέρον του ανθυπαστυνόμου Καρούτσου και της διοικητού του Ληστειών της ΓΑΔΑ Μαρίας Βαΐτσου, οι οποίοι καταστρώνουν ένα σχέδιο ώστε να πιάσουν μεγαλύτερα κεφάλια! Η δράση κάποια στιγμή μεταφέρεται από την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα ενός κελιού στα άγρια βουνά της Πίνδου μ το μυθιστόρημα να καταγράφει ένα συναρπαστικό ανθρωποκυνηγητό, με λεπτομέρειες που μόνο ένας καλά διαβασμένος συγγραφέας μπορεί να καταγράψει, με διαρκή αγωνία και με κινηματογραφική ταχύτητα των εξελίξεων. Δε θα ξεχάσω τις περιγραφές του κακοτράχαλου δρόμου στην Κατάρα, με τις κατολισθήσεις και το μισογκρεμισμένο οδόστρωμα! Κι εκεί που θαυμάζεις το γκριζόασπρο χειμωνιάτικο φεγγάρι γίνεσαι μάρτυρας λαθρεμπορίου όπλων, εκεί που ακούς τον απαλό ήχο του χιονιού που πέφτει συναντάς μπλόκο περιπολικών. Μέσα σε αυτήν τη χιονοστιβάδα της καταιγιστικής δράσης και των απανωτών εξελίξεων, ο Γκίκας ανακαλύπτει στοιχεία της υπόθεσης που του δείχνουν άλλο μονοπάτι για την επίλυσή της κι έτσι όσο κυνηγάμε τους κακούς σε Σαμαρίνα, Γρεβενά, Καστοριά, Κρυσταλλοπηγή τόσο πλησιάζουμε και στην εξιχνίαση μιας σάπιας, πολυπρόσωπης παγίδας με στόχο-έκπληξη!

«Ο Λύκος» είναι ένα δυνατό μυθιστόρημα που φωτίζει εξίσου το μονοπάτι του καλού και του κακού κι αφήνει τους ήρωές του να επιλέξουν μόνοι τους ποιο θα διασχίσουν, κάτι που θα τους χαρίσει και τις αντίστοιχες συνέπειες. «Και οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν ν’ αλλάξουν. Υπάρχει μέσα τους ένας διακόπτης που μπορούν να τον γυρίσουν και να δουν το πραγματικό φως» (σελ. 279). Οι νόμοι τι ρόλο παίζουν όμως στην ανθρώπινη κοινωνία και πόσο πρέπει να τους σεβόμαστε; «…το καλύτερο όπλο ενός ανθρώπου με εξουσία είναι οι νόμοι. Ακόμα κι οι ναζιστές που έκαναν θηριωδίες, δικτάτορες… όλοι τούς χρειάζονταν πριν γίνει οτιδήποτε. Όλα ξεκινούν και τελειώνουν στους νόμους. Επαναστάσεις, καταπατήσεις δικαιωμάτων, μεγάλες αλλαγές… Όταν δίνεις λοιπόν σε κάποιον τη δυνατότητα να εφαρμόσει έναν νόμο, του δίνεις ένα όπλο που το στρέφει όπου και όπως θέλει» (σελ. 396-397). Κανείς από τους ήρωες του βιβλίου δε θα είναι ίδιος όταν φτάσουμε στο τέλος γιατί: «Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από τον Νόμο… Το μυστικό είναι να ζεις μέσα κι έξω απ’ αυτόν. Να πορεύεσαι παράλληλα, όχι αντίθετα. Κι όταν ξεπερνάς τα όρια, να μπαίνεις ξανά κάτω από την ασπίδα του» (σελ. 286). Σκέψεις και προβληματισμοί γύρω από την ηθική και την αυτοδικία, καταιγιστική δράση, ανηλεές ανθρωποκυνηγητό, διαφθορά και σαπίλα, υπόκοσμος και παράνομα κυκλώματα, καλοί χαρακτήρες που αγωνίζονται να παραμείνουν έτσι αλλά τα γεγονότα θα τους εξαναγκάσουν σε ακρότητες κι ένα λυτρωτικό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με γέμισε αγωνία και όχι μόνο.

Βιβλίο Νάντια: Αθώα ή ένοχη;
Τίτλος πρωτοτύπου Nadia
Συγγραφέας Elisabeth Norebäck
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Elisabeth Norebäck έγραψε ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα με διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις που δε με άφησαν στιγμή σε ησυχία. Η Λίντα, κόρη της δημοφιλούς τραγουδίστριας Κάθι Άντερσον, μιας από τις πιο κοσμαγάπητες καλλιτέχνιδες, με αμέτρητες περιοδείες και νικήτρια της Eurovision τη δεκαετία του 1970, συλλαμβάνεται για τον φόνο του συζύγου της και μουσικού παραγωγού Σίμον Χους και φυλακίζεται. Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει όταν η Λίντα συνέρχεται από την επίθεση που δέχτηκε από συγκρατούμενή της και κρατείται στο νοσοκομείο. Όταν επιστρέφει στη φυλακή τα πράγματα έχουν αλλάξει κι έτσι καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Έχουν περάσει έξι χρόνια από την καταδίκη της, έχει παραιτηθεί από κάθε μάχη για αναψηλάφιση της δίκης της, αναπολεί τις στιγμές με τον άντρα της, το διαζύγιο που θα έπαιρναν τελικά, τις μαγικές στιγμές με τον σύντροφό της, Άλεξ Λάγκερμπεργ, την ουδέτερη και μάλλον αποστασιοποιημένη στάση της αδελφής της, Μικαέλα και πολλά άλλα. «Όλοι ξέρουν ποια είναι και τι έχει κάνει», η ίδια όμως δεν ξέρει πώς έφτασαν εδώ τα πράγματα. Καταδικασμένη σε ισόβια, έχει μεταμορφωθεί σε μιαν άγνωστη γυναίκα, αδιάφορη και άχρωμη.

Μπορεί το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου να αφορά την καθημερινότητα της Λίντα στη φυλακή, με συνεχόμενα πρωθύστερα όμως επιστρέφουμε στο παρελθόν της και ζούμε τα γεγονότα που οδήγησαν στη δίκη, τα κενά μνήμης από το επίμαχο βράδυ, την οικονομική άνεση που είχε και τα φώτα της δημοσιότητας που απολάμβανε μεγαλώνοντας με τη μητέρα της, το διαζύγιο των γονιών της και την επιλογή της Μικαέλα να πάει με τον πατέρα τους, τον γάμο της με τον Σίμον και πολλά άλλα. Η γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση, με τις διαρκείς εναλλαγές σκηνών με κρατούσε σε αγωνία και με έβαζε να ψάχνω για την παραμικρή λεπτομέρεια που θα οδηγούσε στην αλήθεια και θα ξεκαθάριζε την ενοχή ή την αθωότητα της Λίντα. Στη φυλακή «είμαστε πολύ μακριά από το σπίτι μας, εξοστρακισμένες από τον πολιτισμό, άγνωστο για πόσα χρόνια» (σελ. 34). Πώς είναι η ζωή της Λίντα στη φυλακή, με ποιες γίνεται φίλη, ποιες τη βάζουν στο μάτι, κάνει καλό που δείχνει τουπέ και αέρα, έστω κι αν το κάνει αθέλητα, γιατί την επέλεξε η Αντριάνα Χάνσεν, η Βασίλισσα του Μπίσκοπσμπεργ, για ευνοούμενή της; Μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα σ’ έναν χώρο με σκληρούς  κανόνες επιβίωσης, σε μια χώρα που δεν έχει πολλές γυναικείες φυλακές, με αποτέλεσμα οι καταδικασμένες για κλοπή και άλλα ελαφρά παραπτώματα να συναγελάζονται στο ίδιο μέρος με στυγνές εγκληματίες!

Η συγγραφέας έφτιαξε ένα ικανοποιητικό ψυχογράφημα μιας γυναίκας που ζει άνετα οικονομικά, που αγαπάει τη μουσική, που πιστεύει σ’ έναν δίκαιο και με ίσες ευκαιρίες για όλους κόσμο, μόνο που αυτό το συννεφάκι διαλύεται όταν συλλαμβάνεται. Δυστυχώς για εκείνη, πέρασε αρκετό καιρό απομονωμένη σε κελί μέχρι την ημερομηνία της δίκης, μια τυπική διαδικασία που ακολουθεί η Σουηδία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ψυχολογική καταρράκωση του κατηγορουμένου. Ρεαλιστικές απεικονίσεις εγκλεισμού, κίνδυνος από παντού, λογιών λογιών δεσμοφύλακες, οι οποίοι είτε διαφυλάσσουν την τάξη και την ασφάλεια είτε καταχρώνται την εξουσία τους με κάθε τρόπο είτε φιλοδοξούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τις κρατούμενες και συζητούν μαζί τους αλλά άδικα, γιατί στη φυλακή αλλάζεις προς το χειρότερο, σκληραίνεις, εκμεταλλεύεσαι πριν σε εκμεταλλευτούν.

Ως προς την καθαυτή ιστορία του φόνου, την οποία μαθαίνουμε από τις διαδικασίες της δίκης, με τις καταθέσεις, τις αγορεύσεις, τις αναπαραστάσεις, και τις σποραδικές αναμνήσεις της Λίντα, ξεδιπλώνεται με τις μικρές ψηφίδες που ανέφερα πριν κι από ένα άτυπο δεύτερο μέρος και εφεξής, με συγγραφική μαεστρία, πέφτουν ξεκάθαρες υποψίες σε συγκεκριμένο πρόσωπο μόνο και μόνο για να φτάσουμε σε ένα τέλος που φωτίζει τη σωστή πλευρά των πραγμάτων και ανατρέπει τις εξελίξεις. Είναι μια επιλογή που έχω διαβάσει και σε άλλα μυθιστορήματα, η κλιμάκωση όμως μου χάρισε ένταση, μου φώτισε σωστά τα γεγονότα και με βοήθησε να καταλάβω τι πραγματικά κρύβεται από πίσω με αληθοφανή τρόπο. Α, ναι, ξέχασα, ποια είναι η Νάντια, είπαμε; Υπάρχει και γι’ αυτό απάντηση, η οποία εντάσσεται στην αλλαγή της οπτικής γωνίας των ως τότε γεγονότων που περιέγραψα πιο πάνω.

Το νέο μυθιστόρημα της Elisabeth Norebäck με συνεπήρε και μου έδειξε με ωμό και ρεαλιστικό τρόπο τα προβλήματα εγκλεισμού σε μια φυλακή και τις επιπτώσεις στην ψυχολογία και στην καθημερινότητα μιας γυναίκας που ίσως τελικά να είναι αθώα. Πώς μεταμορφώνεται μια κοπέλα που ζούσε μια άνετη οικονομικά ζωή σε ένα πλάσμα προκλητικό, εριστικό και χωρίς ελπίδα; Γιατί θυμάται μόνο αποσπασματικά εκείνη τη νύχτα; Γιατί καταδικάστηκε σε ισόβια; Υπήρξαν ελαφρυντικά ή όχι; Ποιοι στάθηκαν πλάι της και ποιοι την εγκατέλειψαν; Είναι ένα μυθιστόρημα που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος και μου χάρισε ένα δυνατό φινάλε.

Βιβλίο Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου 
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Φαίδωνα Κυριακού είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό και προσεκτικά τεκμηριωμένο κείμενο, μεστό, ολοκληρωμένο, άρτιο, γεμάτο χιλιάδες ενδιαφέρουσες ιδέες, πολλά νοήματα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας από την εύρεση της Αφροδίτης της Μήλου το 1820 ως τη Σφαγή στο Δήλεσι το 1870 και με άψογη πλοκή, γεμάτη πρωθύστερα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ανατροπές και μετρημένα καλολογικά στοιχεία. Δύο άντρες ζουν τις τελευταίες τους μέρες πριν την καρατόμησή τους στην γκιλοτίνα, αφηγούνται ο ένας στον άλλον το παρελθόν τους, μοιράζονται λύπες και χαρές, προσδοκίες και προδοσίες. Πότε ο ένας και πότε ο άλλος, άνθρωποι που ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικό μορφωτικό, οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο, ξεδιπλώνουν όσα τους σημάδεψαν και όσα τους κατατρύχουν μέχρι τώρα. Ο 70άρης Πάρις Πρεβώ ξεκίνησε από τη Μήλο («Κι αυτός ήταν όλος κι όλος ο τόπος μου, λίγα σπίτια, μυρωδιά ψαριού και θάλασσα», σελ. 49), ορφανός, μεγάλωσε με τον ψαρά θείο του, οπότε μαθαίνουμε για τους γονείς του, πώς γνωρίστηκαν κλπ. «Η ιστορία μου δεν ξεκίνησε πολύ μακριά από δω, σαν τον σολομό, λίγο πριν το τέλος, είχα γυρίσει στον τόπο που γεννήθηκα» (σελ. 11), λέει χαρακτηριστικά. Ο Γάλλος πατέρας του δεν ήξερε «ρωμαίικα», «πώς αγαπήθηκαν με τη μητέρα του χωρίς να έχουνε μια γλώσσα να μιλήσουν»; Είμαστε σε μια εποχή που οι περιηγητές, παρασυρμένοι από το αρχαιοελληνικό μεγαλείο, επισκέπτονται την Ελλάδα και διαπιστώνουν πως δεν υπάρχουν κοινά σημεία με αυτό που πίστευαν πως ήταν οι αρχαίοι Έλληνες. Περπατούν σ’ έναν τόπο γεμάτο αγράμματους χωρικούς, αφού η τουρκοκρατία έχει ρημάξει βιος, γράμματα, συμπεριφορές, οπότε «το κλασικό παρελθόν βρισκόταν οριστικά στο παρελθόν» (σελ. 40). Δυστυχώς «Την ώρα που οι Γάλλοι συγκινούνταν απ’ την αρχαία Ελλάδα, στη σύγχρονη Ελλάδα ο κόσμος δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτή» (σελ. 66).

Η μόρφωση του Πάρι, οι οικογενειακές του καταβολές και η ανακάλυψη της Αφροδίτης τον φέρνουν με απροσδόκητο τρόπο στο Παρίσι των αρχών του 19^ου αιώνα. Συναρπαστικές και τεκμηριωμένες οι περιγραφές της πόλης, όπου τον παρακολουθούμε στην καθημερινότητά του, τι δουλειά κάνει, πώς τα βγάζει πέρα, τι περιπέτειες ζει, ποια ερωτεύεται κλπ. Με άφθαστη τέχνη στήνεται μπροστά στα μάτια μας μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις, όπου ο Σηκουάνας είναι το σημαντικό και μοναδικό εμπορικό μονοπάτι που την τροφοδοτεί με όσα χρειάζεται για να ζήσει. Αστοί και ναυτικοί, λογιοσύνη και μεροκάματο, πλακόστρωτοι δρόμοι και πάρκα, οι πλούσιες οικογένειες στα ισόγεια κι οι πιο φτωχές «στ’ αναθεματισμένα ρετιρέ», πάνω απ’ όλα αυτά όμως κυριαρχεί ο αέρας ελευθερίας που σε κάνει να περπατάς πιο ξένοιαστος ακόμη κι αν δεν έχεις εύκολη ζωή. Ναι, η πρωτεύουσα της Γαλλίας είναι η πόλη των ευκαιριών, όπου «…ενώ πολλοί κατάφερναν να κερδίσουν τα προς το ζην, άλλοι τόσοι αποτύγχαναν» (σελ. 184). Γνωρίζουμε για την ιστορία ίδρυσης του Μουσείου του Λούβρου, για τους όρους της συνθήκης του Τολεντίνο που επέφερε εδαφικές κτήσεις στη Γαλλία και ιταλικά αριστουργήματα τέχνης στο Μουσείο, για τη Γαλλική Επανάσταση μα κυρίως για την περίοδο της Τρομοκρατίας που την ακολούθησε, για τον Ναπολέοντα, για τον Ευγένιο Ντελακρουά που έκανε αίσθηση στο Salon de Paris (την ετήσια έκθεση της Γαλλικής Σχολής Καλών Τεχνών) του 1824 με το έργο του «Η σφαγή της Χίου» («…ένα κουβάρι εξαθλίωσης και τρόμου…η απελπισία έχει ποτίσει τον καμβά κι αναδύεται πέρα κι απ’ αυτόν…», σελ. 142), που υπήρξε το πρώτο βήμα προς την αφύπνιση του κόσμου και προς το κίνημα του φιλελληνισμού (παρόλο που μου έκανε εντύπωση η δεύτερη σκέψη ότι ίσως ο Γάλλος καλλιτέχνης απλώς ικανοποιούσε τη δίψα του για μελαγχολική δόξα, όπως ακριβώς απαιτεί το κίνημα του ρομαντισμού στο οποίο υπαγόταν). Πώς αναπτύχθηκε λοιπόν ο φιλελληνισμός, ποιοι και πώς βοήθησαν, γιατί ένιωσαν οι Γάλλοι κοινούς δεσμούς με αυτόν τον αγώνα, τι συνέβαινε στην υπόλοιπη Ευρώπη και πολλά άλλα ερωτήματα στήνουν έναν μελετημένο ιστορικό καμβά στο πλαίσιο του οποίου διαδραματίζονται μικρά και μεγάλα γεγονότα του βίου του Πάρι και των ανθρώπων που γνωρίζει και αναπτύσσει δεσμούς μαζί τους. Δεν επαναπαύεται ούτε κρύβεται όμως όταν η πατρίδα του ξεσηκώνεται, αντιθέτως, πρωτοστατεί στις συγκεντρώσεις χρημάτων και αφυπνίζει συνειδήσεις: «Εκεί που ήμουνα δεν είχα ρίζες κι εκεί που ήταν οι ρίζες μου είχε ανάψει φωτιά» (σελ. 130). Την Επανάσταση του 1821 και τις εξελίξεις της τις μαθαίνει από τις εφημερίδες, το μυαλό του και η καρδιά του είναι στην πατρίδα του, αναρωτιέται τι απέγιναν οι δικοί του άνθρωποι, αν συμμετείχαν στον Αγώνα με τα σκάφη τους και ταυτόχρονα με υπέροχο τρόπο περνάνε υποδόρια η πάλη για την ιδεολογία και η ένταση της δύναμης που δίνουν στον άνθρωπο οι ιδέες και το πνεύμα. Κι όλα αυτά είναι μόνο η αρχή μιας πολυκύμαντης ζωής!

Παράλληλα με τον Πάρι γνωρίζουμε και τον Λιανό, που ορφάνεψε στη σφαγή της Χίου, πώς γλύτωσε όμως και πώς κατέληξε στην Ελλάδα και ακόμη χειρότερα στη φυλακή του Παλαμηδιού; Συγκλονιστικές, απάνθρωπες και σκληρές οι περιγραφές της σφαγής στο νησί κι από τότε εξίσου αδυσώπητη είναι και η καθημερινότητα για ένα νεαρό παιδί που πουλήθηκε σκλάβος στην Κωνσταντινούπολη και προσπάθησε να έρθει στην ξεσηκωμένη Ελλάδα κατά τη χειρότερη ίσως περίοδο της Επανάστασης, αυτήν του πρώτου εμφυλίου. Ανθρωποκυνηγητό, κακουχίες, αίμα, πείνα, αγώνας και πολλά άλλα ατσαλώνουν σώμα και ψυχή κι έτσι το κείμενο μας ταξιδεύει πότε στο παρελθόν του Πάρι και πότε στο τώρα, όπου περιμένουμε από μέρα σε μέρα την εκτέλεσή των δύο αντρών. Ο Λιανός έζησε μια εξίσου πλούσια και έντονη ζωή, δεν πρέπει όμως να γράψω περισσότερα γιατί κάποια στιγμή οι ζωές των δύο αντρών τέμνονται αναπάντεχα! Δύο παράλληλες ιστορίες λοιπόν γεμάτες ανατροπές, η μια με τύχη και θέληση και η άλλη με κακουχίες, αναποδιές και σκλαβιά, ξεδιπλώνονται κατά την καθημερινή ζωή της Ελλάδας πριν και μετά την επανάσταση κι όσο απολαμβάνουμε τις καλογραμμένες σκηνές και παρακολουθούμε ενδιαφέρουσες εξελίξεις δεν παύουμε να αναρωτιόμαστε πώς κατέληξαν αυτοί οι δύο άντρες στη φυλακή.

Σταδιακά γνωρίζουμε και το περιβάλλον μέσα στον οποίο κινούνται οι αφηγητές εν όψει της θανατικής τους εκτέλεσης, με το κείμενο να σχηματίζει ένα αργό μα απολαυστικό fade in από τον περιβάλλοντα χώρο στις προσωπικότητες του Λιανού και του Πάρι. Είμαστε στα τείχη του Παλαμηδίου, σε τόπο υγρό, στενό, γεμάτο ακαθαρσίες και βρωμιές, με το φαγητό να είναι λιγοστό και να μην τρώγεται, με τους φυλακισμένους να έχουν ξεκάθαρες κάστες και να τους χαρακτηρίζει μια θάλασσα από ρούχα: τσαρούχια και φουστανέλες, μαντίλες, φράγκικα ρούχα, σερβέτες, πουκαμίσες και παντελόνια, βράκες και γιλέκα, ντουλαμάδες και κάπες, φλοκάτες και καπέλα. «Κάθε τόπος είχε να επιδείξει κι από έναν τουλάχιστον βαρυποινίτη, άξιο πρεσβευτή, να βρίσκεται σ’ ετούτο το ασφυκτικό κάτεργο φορώντας τα παραδοσιακά του» (σελ. 21). Η αυλή και τα κελιά, το μπουντρούμι και το φυλάκιο είναι τα μέρη του απάνθρωπου αυτού σκηνικού, όπου βαρυποινίτες με σκισμένα χέρια, οι πιο βρώμικοι απ’ όλους, με σιδερένιες μπάλες στα πόδια, βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από τους επιζωήτες (ισοβίτες) και τους πρόσκαιρους ή τους απλώς καταδικασμένους σε ειρκτή. Κι όμως μέσα σε αυτό το περιβάλλον και χάρη στις κουβέντες τους ο Λιανός αρχίζει να ξανασκαλίζει ξύλα και να φτιάχνει αγαλματάκια ενώ ο Πάρις αναπολεί τη ζωή του, ξαναθυμάται τα γεγονότα που τον άλλαξαν και αγωνίζεται να βρει τη γαλήνη που έχασε μετά από μια σειρά τραγικών γεγονότων που τον οδήγησαν στον χαμό και στην απελπισία. «Μεγαλείο είναι ο άνθρωπος, πλούσιο κι αιώνιο. Ένα λιτό μεγαλείο με καθαρές γραμμές» (σελ. 264), μόνο που «…το μυαλό είναι επίμονο μαραφέτι και δεν το κάνεις εύκολα ζάφτι» (σελ. 46).

«Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» είναι ένα μυθιστόρημα κατ’ ουσίαν ιστορικό, κατά βάση όμως αφιερωμένο στην τέχνη που εξεγείρει, στην τέχνη που ξεσηκώνει, στην τέχνη που προκαλεί: «…η τέχνη είναι αυτό που μας θυμίζει την ουσία μας, γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε στα δύσκολα…» (σελ. 263). Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα που γέννησαν μια καινούργια Ελλάδα και εκείνα που έδειξαν στην παρισινή κοινωνία τη σκληρή μεριά του προσώπου της επίπλαστης δημοκρατίας που κατάφερε με τη Γαλλική Επανάσταση, με άψογα σκιαγραφήματα, ενδιαφέρουσες ανατροπές και φρέσκια γραφή πλάθεται μια ιστορία γεμάτη ιδέες και νοήματα γύρω από τη φυλάκιση του ανθρώπου (είτε αυτή είναι πραγματική, όπως στο Παλαμήδι είτε φαντασιακή, όπως σε μια ψυχή που αποζητάει λύτρωση και δεν τη βρίσκει), την αξία της «μπέσας» και της φιλίας, τη δύναμη της συγχώρεσης και της ειλικρίνειας, τον φόβο του θανάτου που είτε σε κάνει τολμηρό είτε σε ρίχνει ψυχολογικά και πολλά άλλα. Άρτιος σχεδιασμός πλοκής, πληθώρα διαχρονικών μηνυμάτων, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες και μια ανατριχιαστική τελευταία λέξη είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με μάγεψε και με κράτησε ως το τέλος με κομμένη ανάσα.

Βιβλίο Κενά μνήμης 
Τίτλος πρωτοτύπου Bad memory
Συγγραφέας Lisa Gray 
Μεταφραστής Μαρία Παπανδρέου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζέσικα Σο ζει εδώ και έξι μήνες στο Χάντρεντ Έικερς της Καλιφόρνια και εργάζεται στο μικρό γραφείο ιδιωτικών ερευνών του Εντ Κρόζερ. Είμαστε ένα χρόνο περίπου μετά την πρώτη υπόθεση, η οποία τροφοδότησε αρκετά πρωτοσέλιδα εφημερίδων, με αποτέλεσμα η Υπηρεσία Αδειοδοτήσεων να αντιληφθεί πως η Τζέσικα εργαζόταν εκτός των ορίων δικαιοδοσίας. Ο ντετέκτιβ της Αστυνομίας του Λος Άντζελες Τζέισον Πράις που τη βοήθησε στο προηγούμενο βιβλίο τής συνέστησε να εργαστεί στον φίλο του, Εντ, ώσπου να βγει η άδειά της για την Καλιφόρνια. Σύντομα, στην πορεία των ερευνών, η ντετέκτιβ διαπιστώνει πως ξέρουν όλοι τους πάντες, πως ό,τι κι αν κάνει δεν κρύβεται και πως έμμεσα ή άμεσα πολύς κόσμος στην πόλη έχει αναμιχθεί με την υπόθεση της Ρου κι ακόμη χειρότερα δεν έχει σβήσει ο θυμός τους ούτε έχουν αλλάξει γνώμη για την ενοχή της. Αυτό είναι εντελώς αντίθετο με τη ζωή της στην αχανή Νέα Υόρκη κι αρχίζει να πνίγεται. Σε προσωπικό επίπεδο έχει ξεκινήσει μια σχέση με τον Ντίλαν Μακντόνα, ο οποίος γνωρίζει για κείνη και καταλαβαίνει γιατί υπάρχει μια απόσταση ανάμεσά τους, γιατί είναι δύσπιστη η Τζέσικα απέναντι στους ανθρώπους, γιατί δεν τον αναφέρει ως σύντροφό της. Ταυτόχρονα, ο Τζέισον Πράις (αυτήν τη φορά η σύζυγός του, Άντζι, και η κόρη του,  Ντιόν, εμφανίζονται ελάχιστα) και ο συνεργάτης του, επίσης ντετέκτιβ της Αστυνομίας του Λος Άντζελες, Βικ Μεντίνα, ξεκινάνε να εξιχνιάσουν τη δολοφονία του αστυνόμου Τσάρλι Χόλτεν που είχε αναλάβει την υπόθεση της Ρου Χάντερ τριάντα χρόνια πριν. Ο Πράις θυμώνει που η Τζέσικα δέχτηκε την υπόθεση, αφού έμμεσα αμφισβητεί τον παλιό του συνάδελφο, ο οποίος μάλιστα ένα χρόνο μετά είχε βρεθεί δολοφονημένος. Με αφορμή λοιπόν την έρευνα της Τζέσικα Σο, ο Πράις ξανανοίγει τον φάκελο του παλιού του συνεργάτη κι έτσι παρακολουθούμε τα βήματα των ερευνών του, τις πληροφορίες που μαζεύει, τις ανακρίσεις που κάνει.

Η νέα υπόθεση της Τζέσικα Σο είναι μια από τις καλύτερες ιστορίες που έχω διαβάσει γιατί μπλέκει αριστοτεχνικά δύο σχεδόν παράλληλες έρευνες μόνο και μόνο για να τις ενώσει αναπάντεχα σ’ ένα σημείο τομής, μετά το οποίο κανείς και τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο. Από τη μια η Τζέσικα Σο μπλέκει σ’ ένα κουβάρι ψεμάτων και μαρτυρικών καταθέσεων, με τη συμπεριφορά της Ρου να μην τη βοηθάει καθόλου, μιας και οι αναμνήσεις της είναι τόσο έντονες από εκείνη τη νύχτα και η ίδια τόσο πεπεισμένη ότι το έκανε που πιο πολύ δυσχέρειες επιφέρει παρά βοηθάει. Μικρές λεπτομέρειες χτίζουν έναν ασφυκτικό κλοιό γεμάτο αναπάντητες ερωτήσεις, όπως: η Ρου σκότωσε τον Λούκας Τζέιμς και τη Μέγκαν Μικς, δυο συμμαθητές και στενούς της φίλους, ή κάποιος άλλος; Τι συνέβη εκείνη τη νύχτα στη Χαράδρα του Διαβόλου; Τι ρόλο έπαιξε στην όλη ιστορία η αδελφή της μελλοθάνατης, Ρόουζ; Πόσο δύσκολη είναι να μεγαλώνουν δυο κορίτσια με μια αλκοολική μητέρα που κυνηγά τις εφήμερες σχέσεις; Πόσο εύκολο είναι να μεταπείσεις την κοινή γνώμη για κάτι για το οποίο έχει ήδη δικάσει και καταδικάσει; Η Ρόουζ Χάντερ ήθελε κάποιον που να μη ζει στην πόλη ώστε να δει με αντικειμενικότητα την υπόθεση της αδελφής της κι αυτό είναι η αρχή από μια σειρά γεγονότων που θα τινάξουν στον αέρα την ήρεμη ως τότε ζωή της πόλης.

Η πλοκή είναι γεμάτη εκπλήξεις και αναπάντεχες εξελίξεις ενώ η γραφή είναι ρεαλιστική, γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφική. Μάλιστα, βρήκα έντονα ανατριχιαστικό το αίσθημα από τις περιγραφές της διαβίωσης στις φυλακές της Πολιτείας και ειδικά στους θαλάμους των θανατοποινιτισσών. Μπόχα απολυμαντικού και απλυσιάς, ίσως και μια εσάνς φόβου, φωνές, κλάματα, σφυρίγματα και πόρτες κελιών που έκλειναν με δύναμη δημιουργούν έναν συγκεχυμένο θόρυβο. Η συγγραφέας χαρίζει αφειδώς μια πλειάδα χαρακτήρων με σχεδόν διπλούς ρόλους και μικρά μυστικά που με άφηναν με ανοιχτό στόμα όποτε έβγαιναν στην επιφάνεια, συμπληρώνοντας το καλοσχεδιασμένο παζλ της πλοκής. Κυρίως η ιδιοσυγκρασία και ο ψυχισμός της Ρου, με εναλλαγές εκφράσεων και συναισθημάτων, δείχνει γυναίκα αποφασισμένη να τιμωρηθεί που σκότωσε, τώρα όμως αποφάσισε πως κουράστηκε να βλέπει εφιάλτες από κείνη τη νύχτα και θέλει επιτέλους να συνδέσει τις αποσπασματικές εικόνες που την έχουν στοιχειώσει από τότε. Θέλει να βρεθεί ο πραγματικός ένοχος που ζει ελεύθερος και ανεμπόδιστος τριάντα ολόκληρα χρόνια, μόνο που οι αναμνήσεις της συνδέονται με κάτι που δεν περίμενε κανείς. Ακόμη χειρότερα, θα είναι η πρώτη θανατοποινίτης που θα εκτελεστεί στην πολιτεία της Καλιφόρνια μετά από εξήντα χρόνια!

Σε κάποια σημεία επιστρέφουμε στις δεκαετίας του 1970 και του 1980 για να γνωρίσουμε από κοντά την παρέα του Λούκας, της Μέγκαν και της Ρου, να δούμε τη φιλία των δύο κοριτσιών που άρχισε να κλονίζεται όταν ο Λούκας διάλεξε μία από τις δύο για να προχωρήσει μαζί της αλλά και τη ζωή του Τσάρλι Χόλτεν και τους χειρισμούς της υπόθεσης. Ο Χόλτεν έφυγε από το Λος Άντζελες για ένα νέο ξεκίνημα στη ζωή του, ίσως με γυναίκα και παιδιά, από τη νύχτα των φόνων όμως κάθε μέρα ήταν και μια γροθιά στο στομάχι του: «Τον είχε κουράσει αυτή η πόλη, αυτοί οι άνθρωποι, αυτή η δουλειά» (σελ. 199). Το Χάντρεντ Έικερς είναι μια πόλη που αρνείται να δει την αλήθεια κι αυτό το διαπιστώνει ο Χόλτεν με τον πιο σκληρό τρόπο όταν οι δικές του έρευνες αντιτίθενται σε προσωπικές φιλοδοξίες και επιδιώξεις κάποιων που δε θα διστάσουν να τον βγάλουν από τη μέση. Έτσι σχηματίζεται ένα δίπολο μεταξύ Τζέσικα Σο και Τσάρλι Χόλτεν, ανθρώπων που έχουν ανάγκη τη φυγή κι ένα σωρό υποχρεώσεις, ευθύνες αλλά και πείσμα τους αναγκάζουν να μείνουν σ’ έναν τόπο που τους διώχνει με τη στάση του ώσπου να φέρουν στο φως τον ένοχο. Τα «Κενά μνήμης» είναι μια δυνατή, έξυπνη, σκληρή, ανατρεπτική και άκρως ανθρώπινη ιστορία, με γρήγορες εξελίξεις, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και απρόσμενο μα λυτρωτικό τέλος. Η Τζέσικα Σο ήρθε για να μείνει κι ας απεχθάνεται αυτό το ρήμα!

Βιβλίο Μνημοσύνη
Συγγραφέας Βάσια Ακαρέπη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βασιλική Ακαρέπη με το νέο της μυθιστόρημα πυροδοτεί μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια των κλειστών κοινωνιών και ζωντανεύει μια τραγική ιστορία γεμάτη θάνατο και αίμα, της οποίας οι επιπτώσεις κυνηγούν τους ήρωες του βιβλίου. Η αφήγηση κινείται σε δύο επίπεδα: γνωρίζουμε τους κατοίκους της Λευκομηλιάς της δεκαετίας του 1970 και παράλληλα ακολουθούμε την Ισιδώρα σ’ ένα ταξίδι που θα της αλλάξει για πάντα τη ζωή και θα φέρει στο φως ανομολόγητα μυστικά. Το μυθιστόρημα είναι πλούσιο σε εικόνες και ανατροπές, με την κεντρική ιδέα να ξεδιπλώνεται σταδιακά ενώ οι παράλληλες ιστορίες έρχονται και κουμπώνουν υποδειγματικά πάνω της την κατάλληλη στιγμή. Έχει έρωτα, έχει αποκαλύψεις, έχει διαχρονικά μηνύματα, έχει φόνο, έχει προσεγμένες διαπροσωπικές σχέσεις και αλληλοεπιδράσεις κι όλα αυτά στολίζονται με κατά τόπους λυρική γραφή γεμάτη με παρομοιώσεις, μεταφορές και άλλα κομψά καλολογικά στοιχεία.

Η Ισιδώρα ζει στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, λατρεύει από παιδί τον χορό και ζει μόνο γι’ αυτόν. Έχει χτίσει μια αξιόλογη καριέρα στον χώρο του tribal fusion και είναι περιζήτητη. Η μητέρα της, Άντζελα, τη μεγάλωσε μόνη, αφού ο πατέρας πέθανε στον δεύτερο χρόνο του παιδιού του. Της εμφύσησε την αγάπη για την Ελλάδα και τη βοήθησε να μη χάσει τις ρίζες και τη γλώσσα της. Μια επαγγελματική πρόταση για εμφανίσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη θα κλονίσει τη σχέση τους, μιας και η Άντζελα δε συμμερίζεται τη χαρά του παιδιού της. Η συγγραφέας του βιβλίου, θαυμάστρια και η ίδια του tribal fusion χορού, καταφέρνει να ενσωματώσει αρμονικά τα στοιχεία, τις ιδιαιτερότητες, τις δεξιότητες και τις τεχνικές του στην ηρωίδα της και να προσδώσει αληθοφάνεια και ρεαλισμό, χωρίς όμως να ρίξει το βάρος της αποκλειστικά σε αυτήν.

Όταν το κουβάρι αρχίζει να ξετυλίγεται επιστρέφουμε στη Λευκομηλιά της δεκαετίας του 1970, όπου γνωρίζουμε τον Ηλία Τελεσίδη, ο οποίος, την ίδια μέρα που αποκτά παιδί, χάνει και τον ηλικιωμένο του πατέρα, λες από παιχνίδι της μοίρας. Η γυναίκα του, Κική, φοβάται πως το παιδί της δε θα έχει καλή τύχη αφού γεννήθηκε την ίδια στιγμή που πέθανε ο πεθερός της και αναπτύσσει μια στενή σχέση με τον γιο της, κάτι που θα φανεί πολύτιμο στις δύσκολες ψυχολογικές στιγμές που θα έρθουν. Ο Ηλίας και ο Νώντας είναι αδέλφια μεν, εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες δε. Ο πρώτος γλυκομίλητος, έτοιμος να αγαπήσει και να συγχωρέσει και ο δεύτερος τραχύς κι απόλυτος, με αποτέλεσμα η χήρα πλέον μητέρα τους, Ουρανία, να μπαίνει συχνά ανάμεσά τους για να τους ηρεμήσει. Οι διαφορές τους κρατούν από το παρελθόν και δυστυχώς, παρά τις ηλιοφάνειες χαμόγελου, σύντομα θα κορυφωθούν ξανά με αφορμή μια ιστορία αγάπης που δεν πρέπει να μάθει το χωριό. Πόσο εύκολα μπορεί να ξεφύγει μια φιλία προς τα μονοπάτια της αγάπης; Κι αν αυτή πρέπει να μείνει κρυφή για ηθικούς και συναισθηματικούς λόγους; Θ’ αντέξουν το βάρος δύο άγουρα παιδιά που αφήνουν τα σώματά τους να πάρουν τον έλεγχο; Ενοχή και πληρότητα, αγάπη, και δοτικότητα παλεύουν ενάντια στους καθωσπρεπισμούς. Πρόκειται για μια ερωτική ιστορία που χαράζει το δικό της μονοπάτι στο βιβλίο, αφήνοντας ίχνη που θα οπλίσουν χέρια, που θα φέρουν την κακή στιγμή κι από τότε τίποτα δε θα είναι ίδιο. Και δίπλα στο παιδί της η ηρωίδα μάνα, ένα σπάνιο για την εποχή και τον τόπο της ανοιχτό μυαλό που θα φοβηθεί και θα σκεπάσει με τα φτερά της το πλάσμα που γέννησε για να το προστατέψει από τις κακές γλώσσες, όχι τόσο γιατί το αποδέχτηκε όσο γιατί δεν το θέλει δυστυχισμένο.

Το 2018 ένας άντρας με τατουάζ στα χέρια επιστρέφει στη Λευκομηλιά, αναστατώνοντάς την. Ποιος είναι και γιατί ψάχνει την Κική; Γιατί εξαφανίστηκε η μητέρα του όσο έλειπε αυτός; Γιατί η παρουσία του στο χωριό ξεσηκώνει θύελλα αντιδράσεων; Η συγγραφέας με έκανε να δακρύσω όταν έφερε σε επαφή αυτόν τον άντρα με την υπερήλικη μητέρα του, που τότε τον είχε καταραστεί και τώρα ανοίγει την αγκαλιά της με λαχτάρα για να τον υποδεχτεί. Μου έδειξε με τον καλύτερο τρόπο πως όλοι έχουν δικαίωμα στη συγχώρεση αλλά μια κλειστή και οπισθοδρομική κοινωνία μπορεί να τινάξει στον αέρα μια τέτοια προσπάθεια. «…η είδηση πήγαινε από στόμα σε στόμα σαν λαγήνι με νερό, απ’ το οποίο έπρεπε να ξεδιψάσει όλο το χωριό» (σελ. 101). Ένας άντρας που πήγε φυλακή για να πληρώσει για το έγκλημά του αλλά που εξακολουθεί να ζει στη φυλακή της κλειστής κοινωνίας του χωριού του, με όλους του τους φίλους και συγγενείς, να έχουν φύγει μακριά του, προσπαθεί να σταθεί στα πόδια του, αδιαφορώντας για την κακεντρέχεια του κόσμου. Μόνο μια γυναίκα θα του σταθεί, εκείνη που γνώρισε μιαν άλλη φυλακή, αυτήν της κακοποίησης από τον ίδιο της τον σύζυγο. Δυο ευαίσθητες ψυχές που παλεύουν με τις κακές γλώσσες και την ακόμη χειρότερή τους μοίρα θα έρθουν απρόσμενα κοντά, χωρίς και πάλι να οδηγηθούμε σε αναμενόμενα αφηγηματικά κλισέ. Ταυτόχρονα, ο Στέλιος Πανουριάς είναι ο νεότερος δήμαρχος που εξελέγη ποτέ και μάλιστα με υψηλότερο ποσοστό από κάθε προκάτοχό του. Έχει όρεξη και ενέργεια να φέρει ουσιαστικές αλλαγές και βελτιώσεις στην περιοχή αλλά η αντίπαλη παράταξη καραδοκεί. Μεγαλύτερη αντίδραση προκαλεί η ιδέα του να αναβιώσει το Πανηγύρι των Μουσών, κάτι που τελικά εγκρίθηκε για τον επόμενο μήνα αλλά ο πόλεμος συνεχίζεται ως την τελευταία στιγμή. Τι συνέβη στο τελευταίο πανηγύρι του χωριού πριν τριάντα χρόνια και γιατί σταμάτησαν το έθιμο; Ποια γυναίκα θα γνωρίσει ο Στέλιος που θα του αλλάξει τη ζωή και πώς θα συνδεθούν με το παρελθόν των οικογενειών τους;

Το μυθιστόρημα είναι δυνατό, πυκνογραμμένο, ανατρεπτικό και αποφεύγει τις κοινοτοπίες. Μακαρι να μπορούσα να γράψω περισσότερα για την πλοκή όμως το παραμικρό στοιχείο θα χαλάσει τη γλύκα και τη μαγεία της αναγνωστικής αποκάλυψης. Έχουμε μια απαγορευμένη αγάπη που θα σοκάρει το χωριό, έχουμε μηνύματα γύρω από τη συγχώρεση, την προδοσία και τον εγωισμό, έχουμε την Ισιδώρα που άθελά της θα είναι το κλειδί για να ανοίξει το σεντούκι με τα λάθη, ίσως εις βάρος της δικής της ζωής, έχουμε αυτά κι άλλα τόσα στοιχεία που στολίζονται με παρομοιώσεις και μεταφορές και μετρημένο λυρισμό. Η ιστορία ξεδιπλώνεται στρωτά, με μικρές εκπλήξεις που με γέμιζαν αγωνία για τη συνέχεια ενώ τα μυστικά αποκαλύπτονταν σε καίρια σημεία, απογειώνοντας την πλοκή. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που δέθηκαν οι ιστορίες της δεκαετίας του 1970 και του 2018 και πώς εντάχθηκε σε αυτές η Ισιδώρα. Ο χειρισμός της πλοκής είναι υποδειγματικός, οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων έξυπνες και όλα αυτά είναι δοσμένα με στέρεη γραφή που πότε γίνεται τρυφερή και πότε σκληρή, αμείλικτη, ικανή όμως πάντα να ζωντανεύει ρεαλιστικές εικόνες σ’ έναν τόπο που βρίσκεται στους πρόποδες του Ολύμπου και επηρεάζεται από την αχλή του μύθου που τον περιβάλλει από τα αρχαία χρόνια. Ακόμη και όταν πια η βασική ιστορία γύρω από την οποία στήθηκε το μυθιστόρημα άρχισε να αποκαλύπτεται και καταλάβαινα πού πήγαινε, δε σταμάτησα στιγμή να διαβάζω ακριβώς γιατί οι χαρακτήρες και τα γεγονότα δίνονταν τόσο στρωτά και όμορφα που με παρέσυραν στις ζωές τους και μου εμπιστεύονταν την ψυχοσύνθεσή τους. Κάτι τα πρωθύστερα, κάτι η τραγικότητα και των δύο περιόδων αφήγησης, έμεινα προσκολλημένος στο κείμενο ως το λυτρωτικό τέλος.

«Έχει γερή μνήμη η Λευκομηλιά… Ακόμη και η Μνημοσύνη λύγισε εδώ. Δεν κατάφερε να κάνει τους ανθρώπους να ξεχάσουν» (σελ. 327). Είναι έτσι ή μήπως θα έρθει η λύτρωση και η ανακούφιση με τρόπο απρόσμενο για ανθρώπους και αδικοχαμένες ψυχές; Η «Μνημοσύνη» είναι ένα μυθιστόρημα για τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις και για το κακό που αυτά προκαλούν στις ζωές των ανθρώπων. Είναι ένας διαφορετικός ύμνος στην αγάπη, γεμάτος τρυφερότητα που βοηθάει το δάκρυ να κυλήσει χωρίς εκβιασμό. Ζωές που καταστράφηκαν από την κακή στιγμή, από άγνοια ή από επιμονή και που όλες τους αποζητούν τη λήθη ή και τη συγχώρεση παρελαύνουν από τις σελίδες αυτού του υπέροχου μυθιστορήματος που με γέμισε σκέψεις και όμορφες εικόνες.

Βιβλίο Σοβόφ 1: ο κινούμενος ήλιος
Συγγραφέας Λέττα Βασιλείου
Κατηγορία Αλληγορία / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Σοβόφ είναι μια ουσία που οι ιδιότητές της ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύοντάς το από κάθε μορφή ιού. Με αυτόν τον τρόπο έχουν εξαλειφθεί όλες οι αρρώστιες, ακόμα και η απλή γρίπη! Από τη γέννησή τους οι άνθρωποι έπαιρναν την ουσία Σοβόφ που ήταν ο απόλυτος εμβολιασμός. Το σώμα των ανθρώπων ήταν γερό, δυνατό και ικανό να δουλεύει ασταμάτητα για δώδεκα ή και περισσότερες ώρες. Στο σχολείο μάθαιναν πως παλιότερα τα ανθρώπινα πάθη, όπως ο θυμός, είχαν οδηγήσει τους ανθρώπους σε ακραίες μορφές βίας. Πόλεμοι και επαναστάσεις είχαν οδηγήσει τον κόσμο σε αυτοεξόντωση. Η ουσία Σοβόφ έφερε μια νέα εποχή τάξης, ηρεμίας, ειρήνης» (σελ. 107). «Όταν η ουσία Σοβόφ έγινε η βάση μιας ολόκληρης κοινωνίας, η ειρήνη ήρθε για πρώτη φορά έπειτα από αιώνες. Οι πολίτες γνώριζαν τη θέση και την τάξη τους. Κανένας δε ζητούσε και δε διεκδικούσε κάτι παραπάνω απ’ όσα ήταν προορισμένος από την τάξη του και την ικανότητά του να έχει, είτε αυτό ήταν πλούτος είτε δόξα» (σελ. 295).

Σε αυτήν την κοινωνία δρουν οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος. Σε μια κοινωνία που διοικείται από ΔΣ, με μέλη αυστηρά τους πλουσίους, απογόνους των πρώτων δημιουργών αυτής της κοινωνίας, όπου η Πρώτη Κυρία, Πρόεδρος του ΔΣ και κυρίαρχος των πάντων, έχει μόνο το 50 % αλλά έχει καταφέρει να αποκτήσει κι ένα επιπλέον 5 % που της δίνει υπερψηφία. Το πώς θα το ανακαλύψετε στο μυθιστόρημα. Σε αυτήν την κοινωνία έχουν εξαφανιστεί τα βιβλία, οι Τέχνες, ο κινηματογράφος και όλοι έχουν μια ζωή ήρεμη, τρωτή, χωρίς συγκινήσεις και εξάρσεις, υπάκουοι και πιστοί στο σύστημα που τους κυβερνά. Όλοι τους όμως δε ζουν πάνω από 50 χρόνια ενώ η Πρώτη Κυρία αγγίζει πλέον τα 70. Πώς το καταφέρνει αυτό; Χμ….

Η ιστορία αρχίζει με το παρελθόν της Λεόνα, μιας κοπέλας που όλοι τη θεωρούν φρικιό γιατί είναι τρομερά αδύνατη σε έναν κόσμο ευτραφών και στρουμπουλών ανθρώπων. Τη μητέρα της δεν τη γνώρισε ποτέ ενώ ο πατέρας της είναι δάσκαλος αλλά την ημέρα που αυτός πεθαίνει η κυβέρνηση τους παίρνει το σπίτι και η Λεόνα πετιέται στους δρόμους. Μέσα από διάφορα γεγονότα οδηγείται στο Νοσοκομείο της χώρας, στο Τμήμα Απροσάρμοστων, όπου θα γνωρίσει με ευρηματικούς τρόπους αφήγησης τους υπόλοιπους χαρακτήρες: τον Αίαντα, που έχει ακριβώς τα ξεσπάσματα και τη συμπεριφορά του συνονόματου ήρωα της Ιλιάδας, τον τυφλό Ορφέα που παίζει κιθάρα, κάτι που δεν αρέσει στη διοίκηση του νοσοκομείου αλλά τον αφήνουν γιατί έτσι παραμένει ήρεμος, και τον Γνωσία που έχει απομνημονεύσει όλη την κλασική λογοτεχνία πριν αυτή εξαφανιστεί για πάντα. Στο πλάι τους είναι ο γιατρός Γαληνός, μέλος του ΔΣ κι αυτός αλλά με ρηξικέλευθες ιδέες και ψυχή που διψά να επέλθει επανάσταση στη χώρα γιατί η τυραννία της Σοβόφ πρέπει πια να σταματήσει.

Τι θα καταφέρουν αυτοί οι τέσσερις άνθρωποι μαζί; Θα ρίξουν την κυβέρνηση; Ποιο είναι το σκοτεινό μυστικό της μητέρας της Λεόνα, της λεοντόκαρδης αυτής ψυχής; Και πώς θα επηρεάσει τη συμπεριφορά της όταν αποκαλυφθεί; Γιατί η μητέρα του Γνωσία, βιβλιοθηκάριος στη Βιβλιοθήκη της χώρας, κρατούσε κρυμμένο στο συρτάρι της ένα χαμένο αντίτυπο της Άννας Καρένινα του Τολστόι; Πού πήγαν όλα τα λογοτεχνικά βιβλία και γιατί θεωρήθηκαν απαγορευμένα; Τι απέγινε η μητέρα της Λεόνα και πώς θα εμφανιστεί ξανά στην ιστορία μας; Θα καταφέρει η Πρώτη Κυρία να διατηρήσει για πάντα την πρωτοκαθεδρία της; Πώς μπορεί μια απλή παράσταση χορού, ξεχασμένη για αιώνες, να αρχίσει να εγείρει συναισθήματα και άρα σκέψεις στο κοινό;

Η Λέττα Βασιλείου είναι μια συγγραφέας που τη γνώρισα ήδη από τις «Επτά καρδιές», ένα εξίσου δυνατό κείμενο, μόνο που εδώ έχει προχωρήσει πολλά βήματα μπροστά! Έχει γράψει ένα βιβλίο που εφάπτεται σε όλα τα είδη: κοινωνικό, αστυνομικό, περιπέτεια, επιστημονικής φαντασίας, αλληγορικό. Σε πρώτη ανάγνωση έχουμε μια ιστορία με ανατροπές, κρυμμένα μυστικά και δραματικές εξελίξεις. Ειδικά το πρώτο μέρος και ο τρόπος με τον οποίο αποκαλύφθηκε το παρελθόν της Λεόνα ήταν μια τεράστια έκπληξη για την πραγματική θέση των χαρακτήρων μέσα στο μυθιστόρημα. Από κει και πέρα που η Λεόνα ιδρυματίζεται και αρχίζουμε να γνωρίζουμε και τους άλλους τροφίμους, η αφήγηση κλιμακώνεται από μια σχεδόν επίπεδη εξέλιξη, με την παράλληλη αφήγηση των ιστοριών των ηρώων σε ένα κρεσέντο δράσης, με γλαφυρές περιγραφές, σκληρές εικόνες και μεγάλες αλήθειες. Δυστυχώς τα πολλά τυπογραφικά λάθη κατά καιρούς με αποσυντονίζανε.

Σε δεύτερη ανάγνωση όμως δε χόρταινα να βάζω σκέψεις στο μυαλό μου. Δεν είναι μόνο τα συναισθήματα που πηγάζουν από την ανάγνωση του μυθιστορήματος και ο ρεαλιστικός τρόπος δράσης-αντίδρασης των γεγονότων αλλά και οι πολλές μεταφορές και συμβολισμοί που ξεπηδούν από κει που δεν το περίμενα. Φανταστείτε έναν κόσμο χωρίς λογοτεχνία, ζωγραφική, χορό, κινηματογράφο και θέατρο. Δε χρειάζεται να πω άλλα, έτσι δεν είναι; Έτσι η συγγραφέας δείχνει πόσο άχρωμη, ανούσια είναι η ζωή αν δεν υπάρχει αυτή η πνευματική διέξοδος και αναζήτηση, αν σταματήσει ο κόσμος να σκέφτεται και να αντιδράει. Δε διστάζει μάλιστα να γεμίσει αυτό το υπέροχο κείμενο με σαφείς αναφορές στα κομμένα φιλιά της ταινίας «Σινεμά ο παράδεισος», στην «Ιστορία χωρίς τέλος» του Μίκαελ Έντε, σε τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι και των Queen, σε Ιάκωβο Καμπανέλλη και «Ψαλιδοχέρη». Το πώς δε μένει παρά να το ανακαλύψει ο κάθε αναγνώστης μόνος του.

Ωραία, ένα κείμενο επιστημονικής φαντασίας με αλληγορίες, η ίδια η ιστορία τι έχει να πει; Η ίδια η ιστορία αφορά ένα κορίτσι που μεγαλώνει χωρίς μάνα, άρα με ελλιπή ψυχολογική στήριξη σε μια κοινωνία χωρίς καθόλου στήριξη και αγωνίζεται να αντιμετωπίσει το άδικο και το κακό όταν την κλείνουν στο Ίδρυμα. Από κει και πέρα τα επεισόδια της ιστορίας θα τη βοηθήσουν να καταλάβει τον πραγματικό της εαυτό και ποια είναι τα όριά της όταν θιχτεί η ελευθερία, η αξιοπρέπειά της και όταν ανοίξουν οι κρουνοί της έμπνευσης και της δημιουργικότητάς της. Επιπλέον, η φιλία που συνδέει την κοπέλα με τους συγκρατούμενούς της δείχνει πώς μπορεί αυτό το συναίσθημα να ενώσει διαφορετικά πλάσματα σε αντίξοες συνθήκες. Επ’ ουδενί το κείμενο δεν είναι δύσκολο, ούτε βαρετό, αντιθέτως, με έναν μοναδικό τρόπο όλα αυτά τα θετικά χαρακτηριστικά έχουν ενσωματωθεί στην πορεία της αφήγησης, αποδίδονται εύληπτα, με ολοζώντανες σκηνές, ρεαλιστικούς διαλόγους και στρωτή αφήγηση. Ειλικρινά, το «Σοβόφ» είναι από τα πολύ καλά σύγχρονα μυθιστορήματα.