Βιβλίο Από πού πάμε για το αύριο;
Συγγραφέας Ανθούλα Αθανασιάδου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ανθούλα Αθανασιάδου έγραψε ένα συναρπαστικό εφηβικό μυθιστόρημα για το στρες των πανελλήνιων εξετάσεων, τα αδιέξοδα της εφηβικής ηλικίας, τον αγώνα για επιβίωση των παιδιών ανάμεσα σε χιλιάδες υποχρεώσεις που δεν είναι δική τους επιλογή και πολλά άλλα. Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Μαριάντζελας γνωρίζουμε την οικογένειά της, τις ανασφάλειες και τους φόβους της, τα αδιέξοδα που βλέπει μπροστά της, το δίλημμα ποια δουλειά των γονιών της ν’ ακολουθήσει, τα δικά της όνειρα και σχέδια που δε συνάδουν με το μέλλον που προσδοκούν η μητέρα κι ο πατέρας της κλπ. Η κοπέλα, από τις επτάμιση το πρωί ως τις δέκα το βράδυ, τρέχει σε σχολείο και φροντιστήρια, «στην αναζήτηση της τέλειας αποστήθισης», εν όψει των αγγουριών, όπως λέει η ίδια χαρακτηριστικά, που θα στρωθούν μπροστά της τον επόμενο χρόνο λόγω πανελληνίων. Έχει απελπιστεί: «Το σύστημα που πλέκεται γύρω μας είναι ασφυκτικό». Οι γονείς της διαφωνούν σε όλα μεταξύ τους, εκτός από το ότι πρέπει να πετύχει η κόρη τους στο πανεπιστήμιο. Η μητέρα είναι δικηγόρος διαζυγίων, μια δουλειά που θέλει να την κληρονομήσει η κόρη της. Μπορεί να είναι βαρετή ή δύσκολη αλλά θα εξασφαλίσει την ανεξαρτησία του παιδιού της. Από την άλλη, ο πατέρας είναι επιχειρηματίας, διαθέτει είδη τουριστικού εξοπλισμού σε ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα, οπότε η κόρη του μπορεί να συνεχίσει την επιχείρησή του.

Μες σε αυτό το περιβάλλον μεγαλώνει ένα φυσιολογικό έφηβο κορίτσι χωρίς ξεκάθαρο στόχο, χωρίς κάποιο ταλέντο ή κλίση, που έχει απορρίψει τις επιλογές των γονιών της αλλά δεν έχει βάλει ακόμη κάτι στη θέση τους. Τι δουλειά θα βρει, πού, με τι συνθήκες, πώς θα αποκτήσει λεφτά για να φτιάξει τη δική της ζωή; Από την άλλη, ξέρει πως το πανεπιστήμιο δεν είναι μια εγγυημένη λύση για το μέλλον, αφού πολλοί νέοι δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ το πτυχίο τους, δουλεύοντας στη λάντζα ή μένοντας άνεργοι. Έχει θυμό: «Μα τι γίνεται με τη γενιά των γονιών μας; Σ’ εμάς πρέπει να βγάλουν όλα τα απωθημένα τους για τις απαίσιες ζωές τους;» (σελ. 36). «…μας παρέδωσαν ένα κουβάρι χωρίς συγκεκριμένες κατευθύνσεις, χωρίς μια πυξίδα καθοδήγησης, με ανύπαρκτες αξίες, με όλα όσα καθόριζαν παλιότερα τη στάση των ατόμων μέσα στην κοινωνία να βρίσκονται υπό κατάρρευση…όλα παίζονται, όλα επαναπροσδιορίζονται, όλα είναι ρευστά…ποιος θα μπει στον κόπο να παλέψει για να χτίσει μια γερή φιλία, μια σωστή ερωτική σχέση, να δουλέψει με τον εαυτό του και τις αδυναμίες του» (σελ. 123).  Δε χάνει ευκαιρία να κοιμάται στα διαλείμματα, αποζητώντας «πέντε λεπτά αμνησίας». Στο πλάι της βρίσκεται ο Γιάννης, το αγόρι της, που σπουδάζει ήδη και ονειρεύεται τη στιγμή που θα διευθύνει ως σεφ τη δική του κουζίνα. Τη στηρίζει, την καταλαβαίνει, την αγαπάει αληθινά και μαζί θα ζήσουν μια σειρά από περιστατικά που θα βάλουν τη σχέση τους σε νέες βάσεις ενώ μια σημαντική εξέλιξη για την καριέρα του Γιάννη θα τους οδηγήσει σε δύσκολες αποφάσεις.

Από την άλλη, έχουμε την κολλητή της Μαριάντζελας, τη Χλόη, μια κοπέλα εντελώς αντίθετη από κείνη, που μπλέκει σε μπελάδες, οι βαθμοί της είναι χαμηλότατοι, οι καθηγητές δεν την εκτιμούν, κοντεύει να μείνει από απουσίες. Είναι ένα κορίτσι που ουσιαστικά μεγαλώνει μόνη της, αφού η μητέρα της είναι νοσοκόμα σε κυλιόμενες βάρδιες. Η επαναστάτρια, αντιδραστική Χλόη, που αψηφά κανόνες και υποχρεώσεις, δεν μπορεί χωρίς τη χαμηλών τόνων κολλητή της και ταυτόχρονα η Μαριάντζελα μόνο κοντά στη Χλόη νιώθει πως μπορεί να αναπνεύσει. Κάτι απρόσμενο θα αλλάξει τη ζωή των κοριτσιών και θα αναγκάσει τη μητέρα της Χλόης να απαιτήσει πλέον από την κόρη της να αναλάβει τις ευθύνες της γιατί εκείνη κουράστηκε. Τα δυο κορίτσια ζουν ένα δύσκολο καλοκαίρι με διάφορες περιπέτειες που θα τις φέρουν πιο κοντά και θα δυναμώσουν τη φιλία τους. Εφηβικοί έρωτες, κρίσεις πανικού, ορμόνες, αδιέξοδα, άγχος και στρες για το αύριο, χωρισμένοι γονείς, σκληρότητα, «με προσδοκίες που δεν αντέχουμε», ένας δύσκολος και καυτός, όχι λόγω θερμοκρασίας, Αύγουστος που θα τις αναγκάσει να πάρουν αποφάσεις, να επιλέξουν, να πληρώσουν το τίμημα, να ωριμάσουν. Ένας Αύγουστος χωρίς διακοπές, με ρουφηγμένα πρόσωπα, μαύρους κύκλους και κουρασμένο ύφος και για τις δύο.

Η συγγραφέας καταφέρνει μέσα από μια σειρά ρεαλιστικών περιστατικών να αποτυπώσει όλες τις δυσκολίες και τον ψυχισμό των εφήβων της σημερινής εποχής και ταυτόχρονα, μέσα από την πλοκή, να δείξει πώς μπορεί κάποιος να βρει τον δικό του δρόμο, έχοντας απελπιστεί από τον εαυτό του, τις προσδοκίες του και τις επιθυμίες του. Η ιστορία κορυφώνεται όταν μπαίνουμε στην τελική ευθεία της τρίτης λυκείου, όπου «…στο σχολείο επικρατεί υπνηλία, ενώ στο φροντιστήριο νευρικότητα…». Όλα δείχνουν μονότονα, κουραστικά, πιεστικά και τότε ένα δεκαεπτάχρονο κορίτσι πέφτει από την ταράτσα, φορτισμένο και στρεσαρισμένο. Αυτό αλλάζει τη νοοτροπία και τον τρόπο σκέψης της Μαριάντζελας και της Χλόης που έχουν παγώσει από το σοκ. «Ένα κορίτσι σαν εμάς. Βασικά…εμείς» (σελ. 92). Αλήθεια: «Πώς ξέρεις πότε έχεις φτάσει στο μη περαιτέρω; Πότε δεν αντέχεις άλλο, ούτε καν να  λύσεις μια ακόμη εξίσωση, ούτε να γράψεις μια ακόμη έκθεση, απλώς δεν μπορείς άλλο;» (σελ. 92). Νέες εξελίξεις, απρόσμενες αλλαγές, θα θέτουν τη φιλία τους διαρκώς σε νέα διλήμματα και προβλήματα, θα καταφέρουν όμως να μείνουν μαζί ως την ενήλικη ζωή που κάποια στιγμή θα διαλέξουν;

Ένα μυθιστόρημα για τα «νέα παιδιά που οδηγούνται στα άκρα απ’ τα αδιέξοδα της ζωής τους» και μια σειρά γεγονότων που αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο τις δύσκολες στιγμές της εφηβείας εν όψει των πανελληνίων και της ενηλικίωσης. Ρεαλισμός, σωστοί διάλογοι, εκπλήξεις, αισιοδοξία, μια μικρή βοήθεια για τη μεγάλη δοκιμασία πριν την ωριμότητα. «…θα ‘πρεπε να χαιρόμαστε τα δεκαεφτά μας χρόνια, να περιμένουμε με λαχτάρα την επόμενη μέρα… για να χαρούμε τα νιάτα μας, τις εκδρομές, τους έρωτες και τις φιλίες μας. Γιατί δεν θα ξαναείμαστε ποτέ δεκαεφτά χρόνων, γεμάτες ενέργεια και προσδοκίες. Αλλά ένα σιχαμερό σύστημα μας ψαλιδίζει αυτές τις προσδοκίες, μας ρουφάει την ενέργεια…» (σελ. 94). Το τέλος συστήνει με τον καλύτερο τρόπο την εσωτερική αναζήτηση που οφείλουν να κάνουν τα παιδιά καθώς και τις λύσεις που υπάρχουν αν τύχει να έχουν αυτιά και μάτια ανοιχτά για κάτι καλύτερο, γι’ αυτό που θα τους δείξει σε τι πραγματικά μπορούν να διαπρέψουν αν το ακολουθήσουν με πάθος και όραμα. Μια γλυκόπικρη ιστορία γεμάτη ρεαλισμό και αγάπη για την αληθινή ζωή, αυτήν έξω από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.

The post «Από πού πάμε για το αύριο;», της Ανθούλας Αθανασιάδου, εκδ. Κέδρος appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Είμαι εδώ
Συγγραφέας Μυρτώ Κάζη
Εικονογράφος Ασπασία Ξυδέα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα

Ήταν κάποτε μια καρδιά που χτυπούσε δυνατά κι όταν αγάπησε μια άλλη καρδιά μέσα της μεγάλωσε για εννιά μήνες ακόμη  μία. «Μαζί, αχώριστα χτυπήματα, ενωμένα κάτω από ένα πέπλο μαγικό». Και να που η μικρή καρδιά βγήκε στον έξω κόσμο κι η μεγάλη, δακρυσμένη, αναρωτιόταν πώς θα μπορούσε να την προστατεύει αφού θα είναι μακριά της; Κι όμως, ήταν ενωμένες με ένα αόρατο ουράνιο τόξο από πολύχρωμες κορδέλες! Η μεγάλη στηρίζει, θαυμάζει και αγαπά τη μικρή. Κι όταν η ζωή συνεχίζεται και οι καρδιές αυξάνονται, η πρώτη, η μεγάλη, αρχίζει να χτυπά πιο αδύναμα. Οι άλλες καρδιές στενοχωριούνται: «είχαν μάθει να πονάνε, να γελάνε, να αγωνιούν, να υποφέρουν, να ξεκαρδίζονται μαζί». Και τώρα;

Η Μυρτώ Κάζη έγραψε ένα γλυκό και τρυφερό παραμύθι που μέσα από απλές και βασικές έννοιες και μορφές βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν τον δεσμό που τα ενώνει με τους γονείς, τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους και τι συμβαίνει όταν κοπεί αυτός. Το κείμενο τα βοηθάει να κατανοήσουν τους δεσμούς αγάπης, τη σειρά στην ιεραρχία της ζωής και πάνω απ’ όλα τι θα συμβεί αν χαθεί ένας από τους μεγάλους. Ουράνια τόξα, αστέρια, καρδιές είναι όλα εκεί για να βοηθήσουν μικρούς και μεγάλους να αποδεχθούν την απώλεια, να αντιληφθούν πως, ακόμη κι αν συμβεί κάτι άσχημο, ο άνθρωπος που αγαπάνε θα βρει τον τρόπο να είναι πάντα πλάι τους.

Η εικονογράφηση της Ασπασίας Ξυδέα είναι γεμάτη παλ χρώματα, λιτή, απαλή. Οι καρδιές και το περιβάλλον τους ζωντανεύουν πολύ όμορφα, με ποικίλες διαβαθμίσεις χρωματισμού και ωραίες οπτικές γωνίες. Χωρίς λεπτομέρειες, χωρίς φόντο, βοηθάει την ιστορία να ξεδιπλωθεί απλά και τρυφερά. Φυσικά στην κρίσιμη στιγμή της ιστορίας τα πάντα σκουραίνουν και σκοτεινιάζουν, υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που δίνει φως και άρα ελπίδα για κάτι καλό, για κάτι πιο όμορφο από τη δύσκολη στιγμή της απώλειας. Όπως τονίζει και η ψυχολόγος Ζωή Στραβοπόδη στον πρόλογο: «Το πένθος δεν αφορά την εξαφάνιση του δεσμού αλλά τον μετασχηματισμό του… Γίνεται μια σταθερή, εσωτερική παρουσία που συνεχίζει να προσφέρει ασφάλεια και νόημα». Μια γλυκόπικρη ιστορία που δίνει δύναμη και απαλύνει τις δυσκολίες.

Βιβλίο Ένας γίγαντας στο σχολείο
Συγγραφέας Ιωάννης Γλωσσόπουλος
Εικονογράφος Γιάννης Σκουλούδης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα

Ο Τούφας, ένα ψηλό και δυνατό αγόρι, έρχεται για πρώτη φορά στο σχολείο του Ορφέα και του Ζακ. Αρχίζει αμέσως να παρενοχλεί και να φοβίζει τον Ορφέα και το παιδί, το βράδυ πριν κοιμηθεί, εύχεται να μάθει πώς να μη φοβάται τον Τούφα. Έτσι μπαίνει στη ζωή του ένας γίγαντας που κουβαλάει ένα μεγάλο μυστικό.

Ο Ιωάννης Γλωσσόπουλος έγραψε μια έξυπνη και ανατρεπτική ιστορία για τον σχολικό εκφοβισμό, διανθίζοντάς την με απλές φράσεις και προτάσεις πάνω στον τρόπο αντιμετώπισης του bullying. «Μερικές φορές, τα παιδιά που είναι πολύ δυνατά χρησιμοποιούν τη δύναμή τους με λάθος τρόπο για να κερδίσουν την προσοχή ή να δείξουν ότι είναι οι αρχηγοί. Μπορεί να πιστεύουν ότι αν γίνουν τρομακτικοί είναι ο μόνος τρόπος για να μην τους αφήσει κανείς μόνους». Η καλοσύνη, η βοήθεια, η αποδοχή και η διόρθωση του λάθους είναι μερικά μόνο από τα μυστικά που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τι πραγματικά συμβαίνει στην ψυχή αυτού που τους φέρεται βάναυσα και άσχημα. Με υπομονή και κατανόηση, με σεβασμό στα αισθήματα των άλλων, μπορούν να λειάνουν τη «σκληρότητα» του συμμαθητή τους και να τον κερδίσουν, άλλωστε: «Η αγάπη φέρνει περισσότερους φίλους από τον φόβο». Ο σχολικός εκφοβισμός είναι πλέον ένα σύνηθες φαινόμενο και το παραμύθι του Ιωάννη Γλωσσόπουλου δείχνει στα παιδιά τον καλύτερο τρόπο για να πλησιάσουν αυτόν που τους κάνει κακό. Φυσικά και πρέπει να αναφερθεί το περιστατικό στους δασκάλους, άλλωστε συνεκδοχικά ο γίγαντας της ιστορίας αυτούς εκπροσωπεί κι επιπλέον υπάρχει μια σκηνή στο βιβλίο όπου ο Ορφέας το συζητάει με τους γονείς του. Ο σκοπός του βιβλίου είναι απλώς να ανοίξει ένας διάλογος για την ενσυναίσθηση, τη φιλία και τον σεβασμό, πριν καν εμφανιστεί το πρόβλημα. Αλλιώς, χρειάζεται άμεση δράση, μιας και είναι μια τραυματική εμπειρία που απαιτεί στοχευμένη παρέμβαση.

Η εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη είναι όμορφη, με ποικίλες οπτικές γωνίες και λίγες λεπτομέρειες που ζωντανεύουν ρεαλιστικά το σχολείο και το σπίτι του Ορφέα. Πληθώρα παιδιών στην τάξη και στην αυλή, μικρές αλλά και ολοσέλιδες εικόνες, σουρεαλιστικές κάποιες φορές αποτυπώσεις δίνουν το κατάλληλο πλαίσιο για να ζωντανέψει η ιστορία και για να την απολαύσουν οι μικροί αναγνώστες. Στο βιβλίο υπάρχουν επίσης σύντομη εισαγωγή του συγγραφέα για γονείς και εκπαιδευτικούς, καθώς και συμβουλές για όσους θέλουν να συνεχίσουν τη συζήτηση και μετά το παραμύθι. Προτάσεις για όσους μεγαλώνουν παιδιά σαν τον Ορφέα και τον Τούφα αλλά και τους ανθρώπους που βρίσκονται στην τάξη και διδάσκουν στα παιδιά σημαντικές έννοιες μαζί με την ύλη του σχολείου δημιουργούν ευκαιρίες για κουβέντα και γεννούν ιδέες πρόληψης και αντιμετώπισης.

The post «Είμαι εδώ», της Μυρτώς Κάζη & «Ένας γίγαντας στο σχολείο», του Ιωάννη Γλωσσόπουλου, εκδ. Διόπτρα appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Το αγόρι που ήθελε να περπατήσει ένα ολόκληρο νησί γύρω γύρω 
Συγγραφείς Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Αντρέας Κώστα
Εικονογράφος Έφη Κοκκινάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα αγόρι λατρεύει να κολυμπάει στη θάλασσα και να περπατάει στην αμμουδιά όλη μέρα. Κάποια στιγμή, το πλησίασε ένα κορίτσι που «σκέφτηκε ότι θα ήθελε παρέα» κι αυτό θα αποτελέσει την αρχή μιας ιδιαίτερης φιλίας. Το αγόρι εκμυστηρεύεται τους φόβους και τις απορίες του στο κορίτσι κι εκείνο το καθησυχάζει με διάφορες σκέψεις και απόψεις: «-Λες κανείς να μη θυμάται ότι περάσαμε από εδώ; -Από το μυαλό σου ποιος θα μπορούσε να το σβήσει; Η μνήμη είναι η δύναμή σου». Αποφασίζουν λοιπόν να περπατήσουν γύρω γύρω όλο το νησί κι ας ξέρουν ότι θα βρουν εμπόδια, θάλασσες, βράχια: «Φοβάμαι… -Μη φοβάσαι… – Κι αν πονέσω; -θα κάνεις υπομονή».  Η πιο έντονη ανάμνηση του κοριτσιού με συγκίνησε: ζούσε σ’ ένα σπίτι με μεγάλο κήπο με την οικογένειά της, όταν κάποια μέρα ήρθαν κάποιοι και τους είπαν ότι αυτά είναι δικά τους. Το κορίτσι έφυγε με το κλειδί του σπιτιού τους στα χέρια και με το κουταλάκι που το τάιζε εκείνη την ώρα η μαμά του. Ο πατέρας έφυγε να πολεμήσει, η οικογένεια ζούσε σε αντίσκηνα ενώ κάποιοι δε γύρισαν από αυτόν τον πόλεμο. Το κορίτσι δεν έχει μίσος, αντίθετα, τη διακατέχει μια συγκρατημένη αισιοδοξία: «Με το άδικο, ο χρόνος δεν κυλά. Σταμάτησε όταν φύγαμε και θα αρχίσει να μετράει πάλι όταν θα γυρίσουμε». Συγκλονιστική είναι η τελευταία σκηνή με την Αμμόχωστο, μπροστά στην οποία τα δυο παιδιά αποφασίζουν να μοιραστούν το όνειρό τους ότι κάποτε θα μπορούν να περπατήσουν ολόκληρο το νησί τους: «Το δίκιο είναι μαζί μας. Κάθε φορά που θα ξεκινάμε, θα είμαστε και περισσότεροι».

Το κείμενο το έγραψε ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος μαζί με τον Αντρέα Κώστα, δάσκαλο από τη Λάρνακα, που έζησε ως παιδί την τουρκική εισβολή. Το παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά από 8 ετών και πάνω λόγω του ιστορικού του θέματος, αν και, με αφορμή το 1974 και τη διχοτόμηση, κατανοούμε τα προβλήματα και τις δυσκολίες του προσφυγικού ζητήματος που εξακολουθεί να ταλανίζει πολλές χώρες. Το παραμύθι λοιπόν δίνει την ευκαιρία και σε μικρότερα παιδιά να μάθουν τι συνέβη τότε και πόσο δύσκολο είναι να φεύγει κανείς από την πατρίδα του λόγω ανωτέρας βίας. Απαραίτητες οι μικρές νότες αισιοδοξίας: «…χαρά μπορεί να νιώσεις ακόμη και σε ένα αντίσκηνο, πρόσφυγας, αρκεί να έχεις όλους τους δικούς σου. Οι άνθρωποί μας δεν είναι το σπίτι μας;». Το τέλος του βιβλίου είναι μια ελπίδα ότι τα παιδιά, οι επόμενες γενιές δηλαδή, θα φτιάξουν έναν κόσμο χωρίς πόνο: «-Μα… αν μας καταστρέψουν το κάστρο; -Θα το ξαναφτιάξουμε. Και πάλι και πάλι. Κάποτε δε θα κουραστούν να μας το καταστρέφουν;».

Η εικονογράφηση της Έφης Κοκκινάκη είναι ονειρική, γεμάτη χρώματα, με έμφαση στο κίτρινο και στους τόνους του γαλάζιου και του μπλε. Σωστές και πρωτότυπες οπτικές γωνίες, κοντινά και γενικά πλάνα, αδρά χαρακτηριστικά των παιδιών και φευγαλέες αποτυπώσεις των υπολοίπων, λιτότητα στις γραμμές είναι μερικά μόνο από τα θετικά της γνωρίσματα. Στην ίδια εικόνα μπορεί να έχουμε διάφορα και διαφορετικά επίπεδα στα οποία διαδραματίζονται μικρές σκηνές ή να απολαμβάνουμε ξεχωριστά φόντα, κάτι που δημιουργεί μια πανδαισία που προκαλεί το μάτι των μικρών αναγνωστών να κοιτάξουν παντού. Το κείμενο και οι εικόνες μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο και αγκαλιάζονται ενώ πολλές φορές κάποιες προτάσεις δίνονται σε καμπύλη μορφή, σα να παρακολουθούμε έναν κυματισμό της θάλασσας. Οι ευτυχισμένες αναμνήσεις αποκτούν περισσότερα χρώματα ώστε να έρθουν σε αντιδιαστολή με την τραγική αλλαγή που θα ακολουθήσει (αξιέπαινες οι σκιές μέσα από τις οποίες ζωντανεύει η ιστορία). Φυσικά το δάκρυ κυλάει αβίαστα όταν αποτυπώνεται η Αμμόχωστος και η ζωή που είχε, μέσα από τα συρματοπλέγματα που έχουν πλέον στηθεί, ένας άψογος συγκερασμός του χτες και του σήμερα, πάλι με παραπάνω χρώματα να προσπαθούν να δώσουν μια νότα ανεμελιάς και αισιοδοξίας πριν την καταστροφή.

«-Το νησί σου, η Κύπρος, είναι νησί όλων μας. -Κι αν, όπως έλεγες, ξεχάσεις; -Πώς μπορώ να ξεχάσω; Μπορεί κανείς να ξεχάσει;». Ένα γλυκόπικρο παραμύθι για τη διχοτομημένη Κύπρο και για κάθε πρόσφυγα που προσπαθεί να βρει μια νέα πατρίδα, μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.

The post «Το αγόρι που ήθελε να περπατήσει ένα ολόκληρο νησί γύρω γύρω», των Βαγγέλη Ηλιόπουλου και Αντρέα Κώστα, εκδ. Πατάκη appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Ήβη
Συγγραφέας Μαρία Σκαμάγκα
Εικονογράφος Νίκος Τσουκνίδας
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μέσα από την πρωτοπρόσωπη εναλλακτική αφήγηση της Ήβης και του Γιάννη ξεδιπλώνεται μια γλυκιά και όμορφη εφηβική ιστορία. Από την αρχή, βουτάμε στα βαθιά, μιας και τα παιδιά έχουν επιστρέψει από εκδρομή στα Χανιά αλλά στην ατμόσφαιρα υπάρχει κάτι βαρύ: αραιές κουβέντες, βλέμμα αόριστο και πάνω απ’ όλα μειλίχιοι και συγκαταβατικοί καθηγητές! Η Ήβη και η Γιούλη που είναι κολλητές από το δημοτικό έχουν απομακρυνθεί: «τώρα έγινε αυτό και έκοψε τον χρόνο στα δύο». Έτσι, αρχίζουμε να γνωρίζουμε τους χαρακτήρες, την ψυχοσύνθεσή τους και τους διαπροσωπικούς τους δεσμούς ενώ σταδιακά αρχίζουμε να μαθαίνουμε για τις αλλαγές στις ζωές τους, τι μπήκε ανάμεσα στα δύο κορίτσια και κυρίως τι θα γίνει παρακάτω. Η συγγραφέας δεν ξεχειλώνει την ιστορία της με συμπληρωματικά επεισόδια, αντιθέτως, έχει διαλέξει ποιοι ήρωες θα παίξουν καθοριστικό ρόλο, τους τοποθετεί απέναντι ή και δίπλα δίπλα τον έναν στον άλλον και καταστρώνει μια πλοκή γεμάτη έρωτα, ανατροπές, εφηβικές ανησυχίες.

Η Ήβη είναι φίλη του Γιάννη, ο οποίος τρέφει σιωπηρά αισθήματα για κείνη και προσπαθεί να την παρηγορήσει και να τη στηρίξει ύστερα απ’ ό,τι έγινε με τη Γιούλη. Η Ήβη είναι μια ιδιαίτερη περσόνα, μιας και πλέκει με το βελονάκι ακούγοντας Μπητλς και Κοινούς Θνητούς: «το πλέξιμο είναι μια γλώσσα για κείνη όπως η μουσική ή η ποίηση». Από την άλλη έχουμε τη Γιούλη: «Η επαφή της με τους ανθρώπους πάει κάπου. Πάντα. Με τα αγόρια, ειδικά, τα βήματα είναι συγκεκριμένα. Σταμπάρω, παίζω, αποκτώ» (σελ. 33). Μέσα από κάποια πρωθύστερα ξεδιπλώνονται οι ανέμελες διακοπές των δύο κοριτσιών στο εξοχικό της Γιούλης, οι πρώτοι τους έρωτες, τα χτυποκάρδια, με ένα μαγιό από το πρωί ως το βράδυ κι εκείνο το νυχτερινό μπάνιο…αχ, εκείνο το νυχτερινό μπάνιο! Είναι δύο εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες, με την Ήβη σταδιακά να φορτώνεται ένα μεγάλο βάρος: «Ήταν τέλεια η φίλη μου. Και ποιος πιο αρμόδιος από μένα να το επιβεβαιώσει. Μόνο, να, ήθελα μια φορά να μην είμαι εγώ ο καθρέφτης» (σελ. 50). Από την άλλη όμως η Γιούλη φρόντιζε να παρουσιάζει την Ήβη στις παρέες της, δεν αδιαφορούσε για κείνη: «Μου έπλεκε το εγκώμιο. Ήταν μια έκφραση της αγάπης της και ένας τρόπος, πίστευε, να με βγάλει από το καβούκι μου ώστε να δουν κι οι άλλοι ό,τι έβλεπε εκείνη» Γιατί: «Αν έκανε εκείνη την αρχή, ήταν η συλλογιστική της, εγώ θ’ ακολουθούσα. Θα έβγαινα από τη σιωπή προς τον κόσμο». Αλλά: «Ήταν ένα κόλπο που σπάνια έπιανε» (σελ. 53). Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα να δουν αντικειμενικά πόσο στέρεη και ισορροπημένη είναι η σχέση τους; Στην ιστορία όμως μπαίνει και ο Γιώργος που ήρθε στα μέσα της χρονιάς, διωγμένος από άλλο σχολείο, «τυλιγμένος τη φήμη του και όμορφος, ακαταμάχητος», «χωρίς κανένα ιδιαίτερο χάρισμα, μόνο τα μαύρα ρούχα του, τα μελιά του μάτια, ο αέρας του αληταριού»! Έτσι έχουμε ενδιαφέρουσες διαπροσωπικές σχέσεις: ο Λευτέρης εκείνου του καλοκαιριού, ο Γιώργος του φετεινού, ένας έρωτας σιωπηρός, μια φιλία που ετοιμάζεται να τιναχτεί στον αέρα…

Η «Ήβη» της Μαρίας Σκαμάγκα είναι ένα γλυκόπικρο, όμορφο, προσεγμένο εφηβικό μυθιστόρημα γεμάτο καλολογικά στοιχεία (μεταξύ αυτών, διακριτικές και έξυπνες παρομοιώσεις και μεταφορές, όπως «στην παρένθεση των μπράτσων του», σελ. 52), διεισδυτικά ψυχογραφήματα («όμορφη με μια χάρη που πηγάζει από την ήρεμη αυτάρκεια»), προσεγμένες ισορροπίες στην πλοκή και στην αφήγηση, άφθαστο ρεαλισμό και αναφορές σε προβλήματα της εφηβικής ηλικίας είτε ψυχολογικά, π. χ. πόσο πιέζουν οι γονείς τα παιδιά τους να κάνουν ό,τι αυτοί θέλουν και κατά πόσο τα παιδιά τούς αφήνουν να χειρίζονται τις ζωές τους είτε πρακτικά, όπως οι πανελλήνιες εξετάσεις και το στρες που τις συνοδεύει. Νέοι άνθρωποι, «μια ανάσα πριν από την καινούργια ζωή» τους, προσπαθούν να γνωρίσουν τον εαυτό τους, να ακούσουν τα θέλω τους, να σεβαστούν τους άλλους, να διαπιστώσουν ως πού φτάνει η ενσυναίσθησή τους. Και τότε θα γίνει η μεγάλη έκρηξη. «…σκασίματα πάνω στο δέρμα εκείνης της παλιάς φιλίας, ρωγμές από τις οποίες θα περνούσε λίγο αργότερα ορμητικός ένας καινούργιος κόσμος, ένας άγνωστος ακόμη χρόνος» (σελ. 92). Ιδιαίτερη μνεία στην εικονογράφηση του Νίκου Τσουκνίδα που καταφέρνει να αποτυπώσει με τις λιτές γραμμές του και με ευφάνταστο τρόπο το περιεχόμενο του κάθε κεφαλαίου στην εικονογράφηση που το συνοδεύει.

The post «Ήβη», της Μαρίας Σκαμάγκα, εκδ. Μεταίχμιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Κάτω από μια πορτοκαλί ομπρέλα  
Συγγραφέας Δέσποινα Λιαράκου
Εικονογράφος Ασπασία Ξυδέα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Τελεία

Η Δέσποινα Λιαράκου έγραψε ένα συγκινητικό και τρυφερό παραμύθι για τη διαφορετικότητα και την αποδοχή και χρησιμοποιεί ένα συνηθισμένο αντικείμενο για να ενώσει αναπάντεχα τους ήρωες του παραμυθιού της. Με μικρές προτάσεις και πλούσιο λεξιλόγιο ζωντανεύει μια ιστορία που μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε με άριστο τρόπο την ψυχοσύνθεση ενός παιδιού που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του και να γίνει προσφυγόπουλο. Η συγγραφέας δεν αναφέρει ξεκάθαρα το παρελθόν του Πάολο αλλά το δημιουργεί μέσα από υπονοούμενα και μικρές νύξεις που δείχνουν έμμεσα στους μικρούς αναγνώστες τα τραγικά γεγονότα που βίωσε και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί και η οικογένειά του στη νέα τους πατρίδα. «Στο σχολείο ο Πάολο δεν καταλάβαινε όλα όσα άκουγε αλλά λίγο πολύ έβγαζε νόημα». Όταν ο δάσκαλος ζητά από τα παιδιά της τάξης να διαλέξουν ένα πολύτιμο αντικείμενο για να το παρουσιάσουν την επόμενη φορά, ο ήρωας της ιστορίας δεν ξέρει τι να διαλέξει, αφού η μπάλα του δε χωρούσε στα πράγματά τους, οι κάρτες με τους ποδοσφαιριστές είχαν βραχεί και τσαλακωθεί κλπ. Αυτά είναι γνωρίσματα της περιπέτειας που βίωσε το παιδί μέχρι να βρει μια καινούργια ζωή κι έτσι οι προτάσεις αυτές αποτελούν ερεθίσματα για συζήτηση ως προς το τι μπορεί να συνέβη και γιατί υπήρξαν αυτές οι απώλειες.

Ο Πάολο λοιπόν ξαπλώνει στο κρεβάτι του σπιτιού τους, «ένα κρεβάτι για όλους και για τους γονείς του και για κείνον. Δεν τον πείραζε καθόλου αυτό γιατί ένιωθε τη ζεστασιά τους». Κι εκεί που δημιουργεί ιστορίες με τη φαντασία του βλέπει κρεμασμένη δίπλα στην πόρτα μια πορτοκαλί ομπρέλα που του θυμίζει τις όμορφες στιγμές στην πατρίδα του με τους φίλους του όταν έβρεχε. Κι επίσης: «Το πορτοκαλί ήταν για εκείνον το χρώμα της ελπίδας, σαν το γιλέκο που έσωσε τη ζωή τους». Έτσι το παιδί διαλέγει να δείξει στην τάξη του αυτό το αντικείμενο και από κείνη τη στιγμή μια σειρά από ανατροπές θα βοηθήσουν την ομπρέλα να παίξει άλλο, απρόσμενο ρόλο στη ζωή του.

Η εικονογράφηση της Ασπασίας Ξυδέα είναι γεμάτη χρώματα και όμορφα στιγμιότυπα. Οι σουρεαλιστικές απεικονίσεις των παιδιών και γενικά των μορφών με μπλε περιγράμματα και η επιλογή των μπλε μαλλιών σε όλους ταιριάζει απρόσμενα με τον άφθαστο ρεαλισμό των αντικειμένων από τη σχολική και όχι μόνο καθημερινότητα του Πάολο και των συμμαθητών του. Πρωτότυπες οπτικές γωνίες, ποικίλες γωνίες λήψης, ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες βοηθάνε τα μικρά παιδιά να νιώσουν οικεία και άνετα, μιας και η ιστορία εκτυλίσσεται κυρίως σε μια σχολική αίθουσα. Το στενόχωρο διαμέρισμα του Παόλο έχει απρόσμενο φως, η τάξη είναι γεμάτη όμορφα μηνύματα στους τοίχους και στον πίνακα («Φιλία-Καλοσύνη-Αποδοχή-Αγάπη-Ειρήνη») αλλά και κρυμμένες μαθηματικές πράξεις ενώ η καθαυτή πόλη αποτυπώνεται με απλοϊκές σχεδόν γραμμές, χωρίς λεπτομέρειες που ίσως κουράσουν.

«Κάτω από την πορτοκαλί ομπρέλα» τα παιδιά θα ζήσουν μεγάλες ανατροπές μαζί με τον ήρωα της ιστορίας, τον Πάολο, και θα καταλάβουν τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας, τι ζωή αφήνουν πίσω τους αυτοί οι άνθρωποι μα κυρίως πώς μπορούν να αγκαλιάσουν τα «ξένα» παιδιά και να γίνουν φίλοι, αφού στην ουσία τίποτα δεν τους χωρίζει. Μια υπέροχη ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και εκπλήξεις που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την αποδοχή και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.

The post «Κάτω από μια πορτοκαλί ομπρέλα», της Δέσποινας Λιαράκου, εκδ. Τελεία appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Το μπουρμπουλάκι
Συγγραφέας Μαρία Βενιζελέα
Εικονογράφος Ίρις Σαμαρτζή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Βενιζελέα έγραψε ένα τρυφερό και γλυκό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που τιμά τη διηνεκή φιλία και ταυτόχρονα μας χαρίζει πολλές πληροφορίες γύρω από την παραγωγή, το μάζεμα και το εμπόριο της μαστίχας. Με απλές προτάσεις, ρεαλιστικές σκηνές, πλούσιο λεξιλόγιο και ορολογία που επεξηγείται στο τέλος παρακολουθούμε από τη μια πώς δημιουργείται, πώς μαζεύεται, πώς καθαρίζεται και πώς ετοιμάζεται η μαστίχα και από την άλλη πώς έρχονται κοντά δύο διαφορετικοί χαρακτήρες που μεγαλώνουν μαζί αδιαφορώντας για τις αντίθετες κοινωνικές τους καταβολές.

Η ιστορία ξεκινάει με τη Μαρκέλλα, που ζει στα Μαστιχοχώρια της Χίου, να τρέχει με τον φίλο της, τον Μηνά, να βοηθήσουν τον πατέρα της στα χωράφια με το «κέντημα», εν όψει της άφιξης της κόρης του νέου Γενουάτου Κυβερνήτη, Μαργαρίτας,. Ο τόπος τους είναι μια καστροπολιτεία-λαβύρινθος, γεμάτη καλντερίμια και «διαβατικά», που χτίστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να κρατάει ασφαλείς τους κατοίκους και τη μαστίχα από τις επιδρομές των πειρατών. Η Μαργαρίτα είναι ένα προσιτό, γλυκό και απλό κορίτσι που θέλει με χαρά να μάθει τα πάντα για τη μαστίχα και κυρίως να βοηθήσει είτε στο κέντημα είτε στις βεγγέρες, οπότε παρακολουθούμε μαζί τους και βήμα προς βήμα πώς κεντάνε τον σχίνο με την κατάλληλη προετοιμασία και διαδικασία, πώς περιμένουν να στερεοποιηθεί το «δάκρυ», δηλαδή η μαστίχα, πώς καθαρίζουν το προϊόν οι γυναίκες λέγοντας τραγούδια και ιστορίες και πολλά άλλα.

Χάρη στο βιβλίο έμαθα πολλά για τη μαστίχα και πόσο κοπιαστική δουλειά είναι η φροντίδα της, που κρατάει όλο τον χρόνο: περιποίηση χειμώνα και άνοιξη, κέντημα καλοκαίρι και φθινόπωρο, καθάρισμα τον χειμώνα. Κι όταν όλα είναι έτοιμα, τότε αρχίζει το υπέροχο ταξίδι στον κόσμο μέσω του εμπορίου. Επίσης έμαθα για το τιμητήρι, το καυκί, τις χειρόφτριες, τα τεσσάρων ειδών δρομόνια και πολλά άλλα αντικείμενα μέσα από μια συναρπαστική και καθόλου κουραστική εξιστόρηση που με έκανε να σεβαστώ όχι μόνο των κόπο των εργατών αλλά και την καθαυτή μαστίχα. Το παραμύθι, ταυτόχρονα με τις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, καταγράφει και τη φιλία μεταξύ της Μαρκέλλας και της Μαργαρίτας, τις όμορφες στιγμές που περνάνε όσο μεγαλώνουν και τα συναισθήματά τους από τον κόσμο που ανακαλύπτουν μαζί. Το δέσιμο των δύο κοριτσιών σφραγίζεται μ’ ένα μπουρμπουλάκι γεμάτο μαστίχα όταν πρέπει να πάρουν μια σημαντική απόφαση και τότε…

Η εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή είναι πρωτότυπη και γεμάτη χρώματα και απλότητα. Μου έκαναν εντύπωση τα σχέδιά της, γιατί μου θύμιζαν κολλάζ και ταυτόχρονα ένιωθα λες και οι φιγούρες αποτυπώνονται τρισδιάστατες μπροστά σ’ ένα δισδιάστατο σκηνικό, σαν τις χάρτινες κατασκευές που κάνουν τα παιδιά στο δημοτικό σχολείο. Αυτή η πρωτοτυπία δίνει μια διαφορετική ρεαλιστική απεικόνιση, κάνοντάς με να νιώθω πως οι ήρωες του βιβλίου θα αλλάξουν ξαφνικά θέση και θα πάνε κάπου αλλού, συνεχίζοντας ένα δικό τους παιχνίδι και καλώντας με να τους ακολουθήσω. Το φόντο είναι εξίσου απλό μα ταυτόχρονα γεμάτο ενάργεια και παραστατική δύναμη, με αποτέλεσμα να έχουμε μια πρωτότυπη και ξεχωριστή εικονογράφηση που συνοδεύει με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο.

Το μπουρμπουλάκι είναι πήλινο σκεύος που χρησιμοποιείται στη Χίο για τη μεταφορά της μαστίχας και με απρόσμενο τρόπο δένει για πάντα τη Μαρκέλλα και τη Μαργαρίτα, σε μια ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και πολλές πληροφορίες γύρω από την παραγωγή, το μάζεμα και την επεξεργασία της μαστίχας. Το γλωσσάρι και ο χάρτης στο τέλος του βιβλίου βοηθάνε τα παιδιά να κατανοήσουν καλύτερα την εποχή, την καθημερινότητα και τον τόπο όπου ζουν οι ηρωίδες του παραμυθιού και τα παρακινούν να μάθουν περισσότερα για το ευλογημένο αυτό προϊόν.

The post «Το μπουρμπουλάκι», της Μαρίας Βενιζελέα, εκδ. Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Στα νύχια άμμος
Συγγραφέας Μυρτώ Σταυροπούλου 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Σταυροπούλου έγραψε μια σύντομη αλλά γεμάτη τρυφερότητα και όμορφες εικόνες ιστορία, με μια πλοκή που δένει σταδιακά, κάτι που αφήνει χώρο στη γνωριμία του αναγνώστη με τον κάθε χαρακτήρα χωριστά ώστε να τους κατανοήσει και να δημιουργηθούν συναισθήματα και το απαραίτητο δέσιμο. Για τον λόγο αυτόν, στο ίδιο κεφάλαιο, μαζί με την κυρίως πλοκή, κάποιες φορές έχουμε και μικρά πρωθύστερα από το παρελθόν των τριών αυτών ανθρώπων ώστε να δούμε το ποιόν τους, την καταγωγή τους, πώς δημιουργήθηκε ο τρόπος σκέψης τους κλπ. Μάλιστα, η συγγραφέας πρωτοτυπεί από την αρχή: μια ιστορία σε μια παραθαλάσσια πόλη θα μπορούσε να ξεκινήσει με φλοίσβο κυμάτων, με μια παραλία, αλλά όχι, εδώ ξεκινάμε με την οσμή του βόθρου που «έχει ταυτιστεί με την ασφάλεια του αγαπημένου τους τόπου» κατοίκων που «αδιαφορούν για την ασημένια απόχρωση που χαρίζει στη θάλασσα η δύση του ήλιου». Μια περιγραφή-αντίβαρο στην ομορφιά του κειμένου που θα ξεδιπλωθεί στη συνέχεια.

Η Ασημίνα είναι μια ηλικιωμένη στρουμπουλή κυρία με λευκές πέρλες, πουά φόρεμα, πρησμένα πόδια, «χέρια σαν δουλεμένα από ζυμώματα και πλυσίματα» στιβαρά μεν αλλά τρέμουν. «Δεν αντέχω άλλο την ησυχία του σπιτιού. Οι πεθαμένοι θέλουν να με πάρουν μαζί τους, όμως εγώ θέλω να ζήσω», λέει χαρακτηριστικά στον εαυτό της. Αγαπημένη της συνήθεια να αγοράζει σπόρια από τον πλανόδιο πωλητή ώστε να τα μασουλάει στο σαλόνι της για να περάσει η ώρα. Από την άλλη, η Ερατώ ακούει συνεχώς τιτιβίσματα πουλιών στ’ αυτιά της, μόνο εκείνη, κανείς άλλος. Εσωστρεφής, οι φίλες της και οι κουβέντες τους «ηχούσαν στ’ αυτιά της σαν ένα βουητό χαρούμενο αλλά αδιάφορο». Δίνει έναν καθημερινό αγώνα να μην καταρρεύσει, θρηνώντας την απώλεια του ανθρώπου που αγάπησε. Μόνο το κλάμα την ανακουφίζει κι ο ύπνος, όποτε την παίρνει. Κάθε φορά που βγαίνει από το σπίτι θέλει να επιστρέψει αμέσως αλλά μόλις το κάνει την πλακώνει η μοναξιά της απουσίας του άντρα που αγαπάει. Τελικά αγοράζει ένα ζευγάρι καναρίνια: «Θέλει να τα φροντίσει όσο καλύτερα μπορεί, να τα κάνει να νιώσουν όσο γίνεται ελεύθερα και, πάνω απ’ όλα, να τους δώσει αγάπη, σαν αυτή που κι εκείνη έχει ανάγκη από αυτά για να συνεχίσει να ζει» (σελ. 52). Μια μέρα βγαίνει στην παιδική χαρά της γειτονιάς της με τις αντρικές του παντόφλες και τότε…

Τέλος, ο Μάριος δουλεύει ως κλόουν στο τσίρκο που τελικά έρχεται στον τόπο που εγκατέλειψε και κάθε βράδυ ψάχνει να βρει το κέφι που απαιτεί ο ρόλος του. Όταν ήταν παιδί ήθελε να γνωρίσει και να κατακτήσει τον κόσμο, να ταξιδέψει, γι’ αυτό ακολούθησε το τσίρκο, σύντομα όμως κατάλαβε την πραγματικότητα σε αυτόν τον μικρόκοσμο, έβλεπε εφιάλτες με τα φυλακισμένα ζώα και τελικά έχασε τη χαρά του, άρχισε να ασφυκτιά. Ακόμα όμως κάτι ψάχνει μέσα του, κάτι που δεν μπορεί να το εντοπίσει. «Αν και ο κόσμος του τσίρκου ήταν πολύ λαμπερός και φανταχτερός, είχε μέσα του μια βαθιά θλίψη» (σελ. 32).

Μια υπέροχη και συγκινητική ιστορία για όσους αρνούνται «να δείξουν κατανόηση κι ευαισθησία «για τη διαφορετικότητα της ζωής και της σκέψης ενός άλλου ανθρώπου», που φέρνει κοντά τρεις ανθρώπους με τα δικά τους προβλήματα ο καθένας. Συναντιούνται και αλληλοσυμπληρώνονται με απρόσμενο τρόπο, καλύπτοντας ο ένας τα κενά, τις ανασφάλειες και τον φόβο του άλλου. Μικρά και γλυκόπικρα περιστατικά τους ενώνουν, μαζί με την άμμο που μπαίνει στα νύχια τους από την παραλία όπου καταφεύγουν στις δύσκολες στιγμές. Ένα μυθιστόρημα γρήγορο, μικρό, γεμάτο όμως ένταση και καλοδουλεμένο λεξιλόγιο, όπως επίσης καίριες διαχρονικές παρατηρήσεις: «Οι άνθρωποι μπαίνουν σε τρύπες και πολλές φορές δυσκολεύονται να βγουν» (σελ. 38). Και: «Είναι… η φύση του κόσμου χαοτική. Τα πάντα και τίποτα μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή» (σελ. 56). Ταυτόχρονα, υπάρχει ένας διακριτικός λυρισμός που δε βαραίνει το κείμενο και αποτυπώνει ζωηρές εικόνες: «Μια γαλήνη έχει απλωθεί στη μικρή πολιτεία μετά τη βροχή. Ο ήχος της κυρίευσε τις ψυχές των κατοίκων της για τουλάχιστον μία ώρα» (σελ. 50). «Στα νύχια άμμος», στην ψυχή θλίψη και φόβος.

The post «Στα νύχια άμμος», της Μυρτώς Σταυροπούλου, εκδ. Κέδρος appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Εκδρομή στην τέχνη
Τίτλος πρωτοτύπου Henri and the machine
Συγγραφέας Isabelle Marinov
Εικονογράφος Olga Shtonda
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χένρι αναγκάζεται να πάει με το σχολείο του σε μια πινακοθήκη κι ονειρεύεται τη θάλασσα που τόσο αγαπάει. Από μια σύντομη βόλτα σε πίνακες και έργα τέχνης του κτηρίου τού δημιουργούνται πολλές απορίες κι αναρωτιέται ποιο είναι το νόημα της τέχνης. Κουρασμένος, κάθεται σε μια καρέκλα και τότε τα πάντα αλλάζουν. Η Isabelle Marinov έγραψε μια έξυπνη ιστορία για την τέχνη και το νόημά της γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές. Θέμα του παραμυθιού δεν είναι τόσο η κλασική όσο η μοντέρνα ζωγραφική, μιας και ο Χένρι παρατηρεί πίνακες της pop-art και του κυβισμού, οπότε, χάρη στις αστείες παρατηρήσεις του ήρωα της ιστορίας, οι μικροί αναγνώστες θα έρθουν πιο κοντά σε λιωμένα ρολόγια και κονσερβοκούτια και θα κατανοήσουν τη σημασία τους. Η τέχνη λοιπόν είναι παιχνιδιάρικη και σοβαρή, χαρούμενη και στενάχωρη αλλά το μόνο που μετράει είναι «το πώς σε κάνει να αισθάνεσαι».

Η εικονογράφηση της Olga Shtonda είναι πολύχρωμη και γεμάτη ενδιαφέρουσες προοπτικές και οπτικές γωνίες. Από τη ρεαλιστική βόλτα στην πινακοθήκη ταξιδεύουμε στην μπλε φαντασία του Χένρι όταν ονειρεύεται τη θάλασσα κι απ’ τους διάσημους και γνωστούς πίνακες περνάμε στη σουρεαλιστική απεικόνιση των συνεπειών της απόφασης του παιδιού να κάτσει σε μια καρέκλα. Οι γενικές απόψεις της πινακοθήκης είναι γεμάτες κόσμο που κάνει διάφορες κινήσεις, η περιβόητη καρέκλα είναι φτιαγμένη με ό,τι πιο αλλοπρόσαλλο και αταίριαστο μπορεί να φανταστεί κανείς και η κορύφωση της ιστορίας αποτυπώνεται με τον καλύτερο εικαστικό τρόπο. Ας κάνουμε λοιπόν μια διαφορετικέ εκδρομή στην τέχνη.

Βιβλίο Ο ερχομός του Σιδερένιου Γίγαντα
Τίτλος πρωτοτύπου The coming of the Iron Man
Συγγραφέας Ted Hughes
Εικονογράφος Mini Grey
Μεταφραστής Μάνος Μπονάνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σιδερένιος Γίγαντας φτάνει στην άκρη ενός γκρεμού κι αντικρίζει τη θάλασσα που δεν έχει ξαναδεί ποτέ του. Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθε και ποιος τον έφτιαξε. Μετά από ένα ατύχημα, φτάνει στον τόπο όπου ζει ο Χόγκαρθ κι αρχίζει να καταβροχθίζει ό,τι σιδερένιο βρίσκει. Ο Χόγκαρθ και οι κάτοικοι του χωριού του προσπαθούν να τον παγιδέψουν αλλά το αγόρι νιώθει τύψεις που συμμετέχει σε αυτό. Πώς θα εξιλεωθεί; Ποιες είναι οι προθέσεις του Σιδερένιου Γίγαντα;

Μια συναρπαστική και πολυεπίπεδη ιστορία για παιδιά από 6 ετών και πάνω που ξεδιπλώνει μια δυνατή φιλία μέσα από λάθη, τύψεις, ανατροπές και που τονίζει τη δύναμη και τα πλεονεκτήματα της συγχώρεσης. Ο Σιδερένιος Γίγαντας ζει διάφορες περιπέτειες ώσπου να φτάσει στο χωριό του μικρού πρωταγωνιστή, όπου εκεί έχουμε μια σειρά από απορίες: ποιος και γιατί τρώει τα μηχανήματα των αγροτών, σε ποιον ανήκουν τα γιγάντια ίχνη στο έδαφος κλπ. Ο Χόγκαρθ είναι ένα έξυπνο παιδί που προσπαθεί να παρασύρει τον Γίγαντα σε παγίδα, πιστεύοντας πως είναι κακός και θέλει να τους βλάψει, σύντομα όμως διαπιστώνει πως δεν είναι έτσι κι αποφασίζει να τον βοηθήσει, προτείνοντάς του κάτι απρόσμενο. Μια ιστορία με εξελίξεις που εμπλουτίζουν τη βασική πλοκή, ένα παραμύθι γεμάτο σασπένς και αγωνία που κορυφώνονται από σελίδα σε σελίδα.

Η εικονογράφηση της Mini Grey είναι έξοχη! Οι διαστάσεις του Γίγαντα όπως κινείται στον χώρο είναι πραγματικά μεγάλες και τρομακτικές, οι οπτικές γωνίες είναι ενδιαφέρουσες, τα χρώματα και οι φωτισμοί βοηθάνε στον ρεαλισμό, υπάρχουν κοντινά πλάνα αλλά και πανοραμικές απόψεις, οι κάτοικοι του χωριού και οι προσπάθειές τους να παγιδέψουν τον Γίγαντα δίνονται με τρόπο που αποπνέει την απελπισία τους και στις τελευταίες σελίδες βγαίνει μια γλυκύτητα με τη σκηνή ανάμεσα στον Χόγκαρθ και τον Γίγαντα. Μια πολύ γλυκιά ιστορία που τη συστήνω ανεπιφύλακτα.

The post «Εκδρομή στην τέχνη», της Isabelle Marinov & «Ο ερχομός του Σιδερένιου Γίγαντα», του Ted Hughes, εκδ. Παπαδόπουλος appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Τι είναι ένα βιβλίο; 
Τίτλος πρωτοτύπου Che cos’è un libro?
Συγγραφέας Lucia Stipari
Εικονογράφος Elisa Codutti
Μετάφραση Παναγιώτης Γκότσης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Lucia Stipari έγραψε ένα υπέροχο παραμύθι με το οποίο καλεί τα παιδιά από 4 ετών και πάνω να ανακαλύψουν τι είναι ένα βιβλίο. Με μικρές και σύντομες προτάσεις και με αχαλίνωτη φαντασία η συγγραφέας εξηγεί πως ναι μεν είναι κάτι μικρό και μοιάζει απλώς με μια στοίβα χαρτιά αλλά δεν είναι μόνο αυτό. «Για περίμενε, κοίταξέ το καλά». Σε ταξιδεύει, σε συντροφεύει, σε πάει σε άγνωστους κόσμους, οξύνει το πνεύμα σου, βοηθάει στον εμπλουτισμό της γνώσης και στην καλλιέργεια της αυτοπεποίθησης.

Ένα βιβλίο είναι ένα σπίτι, σαν μια στέγη πάνω από το κεφάλι σου, ένα ζεστό μέρος μέσα στο οποίο είναι όμορφο να μένεις, μια μικρή γωνιά όπου βρίσκεις καταφύγιο και αισθάνεσαι προστατευμένος και ασφαλής. Ένα βιβλίο είναι μια πόρτα, δεν μπορείς να ξέρεις τι σε περιμένει κι αυτό είναι το ωραίο της περιπέτειας. Είναι σαν μια αγκαλιά εάν θέλεις να κοιμηθείς και σε κρύβει αν θέλεις να εξαφανιστείς. Κυρίως όμως είναι ένας καθρέφτης, όπου αναγνωρίζεις τον εαυτό σου και ανακαλύπτεις περισσότερα για σένα. Το πιο ευχάριστο απ’ όλα μάλιστα είναι πως μπορείς να το μοιραστείς με τους φίλους σου και να διασκεδάσεις ακόμη περισσότερο!

Η εικονογράφηση της Elisa Codutti είναι απολαυστική και γεμάτη κρυμμένες λεπτομέρειες, ζωντανεύοντας με αξεπέραστο τρόπο το κείμενο. Ποικιλία σκηνικών και οπτικών γωνιών, ρεαλισμός και παλ χρώματα δημιουργούν εικόνες που ισορροπούν ανάμεσα στον ρεαλισμό και στη φαντασία. Το κοριτσάκι που μας συντροφεύει σε αυτό το ταξίδι ντύνεται πειρατής, καταφεύγει σ’ ένα φανταστικό σπίτι, ανοίγει τη μυστηριώδη πόρτα, πετάει με πτεροδάκτυλους, παίζει με τη γάτα της που την ακολουθεί παντού, εξερευνά και μαθαίνει, ενισχύοντας τη φαντασία των παιδιών και δείχνοντας με τον καλύτερο τρόπο τι πραγματικά είναι ένα βιβλίο.

Βιβλίο Στον δρόμο για το πάρτι
Τίτλος πρωτοτύπου Cami de la festa
Συγγραφέας Meritxell Marti
Εικονογράφος Anna Aparicio Català
Μετάφραση Παναγιώτης Γκότσης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία λαγουδίνα έχει ετοιμάσει ένα πάρτι για να γιορτάσει τα γενέθλιά της και καλεί τους φίλους της να έρθουν, μόνο που εκείνοι συναντούν διάφορα εμπόδια στον δρόμο τους. Ο κάστορας, ο βάτραχος, ο τυφλοπόντικας, ο σκίουρος, η πυγολαμπίδα και ο λύκος, κουβαλώντας μια τούρτα που, ομολογουμένως, δε με ενθουσίασε (περιείχε σύκα, ελιές και τσουκνίδες), αρχίζουν να σκαρφίζονται διάφορους τρόπους για να λύσουν τα προβλήματα στο διάβα τους. Αυτό που μου άρεσε στο κείμενο είναι ότι παροτρύνει τους μικρούς αναγνώστες να σκεφτούν, να ψάξουν και να βρουν τη λύση μόνοι τους, βασισμένοι στην εικονογράφηση και στους χαρακτήρες που τους συστήθηκαν στην αρχή του βιβλίου.

Η Meritxell Marti θέτει το πρόβλημα, κάνει την ερώτηση και στη συνέχεια δίνει τη λύση, αφήνοντας στα παιδιά περιθώριο να σκεφτούν ποιος από την παρέα μπορεί να βοηθήσει. Κομμένες γέφυρες, πέτρες σε ορμητικό ποτάμι, αλυσίδες, άγρια σκυλιά, θέλουν σκέψη για να αντιμετωπιστούν και στο τέλος υπάρχουν επιπλέον ερωτήσεις για χαμένα αντικείμενα, κάτι που ωθεί τα παιδιά να πιάσουν το παραμύθι από την αρχή για να απαντήσουν. Κι εκεί που νόμιζα πως έχουμε απλά μια διασκεδαστική ιστορία που ακονίζει το μυαλό έρχεται μια μεγάλη ανατροπή που αφήνει ένα συγκινητικό ηθικό μήνυμα περί φιλίας και για τις άσχημες συνέπειες που προκύπτουν από τα βιαστικά συμπεράσματα.

Η εικονογράφηση της Anna Aparicio Català είναι πολύχρωμη και γεμάτες συναρπαστικές λεπτομέρειες. Μιας κι έχουμε να κάνουμε με διάφορους και διαφορετικούς φίλους, στις πρώτες σελίδες γνωρίζουμε τον καθένα από αυτούς, τις ιδιότητές του, τις δυνατότητές του και μετά μπαίνουμε στην καθαυτή ιστορία. Κάθε λεπτομέρεια είναι σημαντική κι έχει τον ρόλο της στο παραμύθι, κάνοντας έτσι το διάβασμα ένα αξέχαστο παιχνίδι. Μου άρεσαν η εξωτερική διακόσμηση του λαγουμιού της εορτάζουσας, η σκοτεινή φιγούρα που εμφανίζεται σε κάθε σελίδα, οι απρόσμενες και διασκεδαστικές λεπτομέρειες που αποτυπώνουν τον μικρόκοσμο του δάσους, τα χρώματα και οι ποικίλες οπτικές γωνίες. Ας λύσουμε λοιπόν τους γρίφους για να φτάσουμε στο πάρτι της λαγουδίνας εγκαίρως.

The post «Τι είναι ένα βιβλίο;», της Lucia Stipari & «Στον δρόμο για το πάρτι», της Meritxell Marti, εκδ. Κόκκινη Κλωστή Δεμένη appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Μέσα από τα σύννεφα
Συγγραφέας Δήμητρα Ζωγραφάκη
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διάνοια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ζωγραφάκη έγραψε ένα γλυκό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω γεμάτο όμορφες περιπέτειες και έξυπνες ανατροπές. Η μοναξιά μπορεί να αποτελεί επιλογή αλλά δεν είναι πάντα καλός σύμβουλος και μέσα από την ιστορία καταλαβαίνουμε πως όλα χρειάζονται, αρκεί να υπάρχει μια ισορροπία. Το αγόρι που ονειροπολεί με τα σύννεφα ζει φανταστικές περιπέτειες, με επιμύθιο όμως πάντα τις αρετές της φιλίας, με αποτέλεσμα, χάρη σε κάποιο τυχαίο γεγονός, να γνωρίσει συνομήλικά του παιδιά σ’ ένα γλυκοπωλείο. Το αγόρι είναι συνεσταλμένο και διστακτικό, σύντομα όμως ανοίγεται και διαπιστώνει πως έχανε πολύτιμες στιγμές όσο δημιουργούσε με τη φαντασία του σκηνές μάχης και περιπετειών. Μου άρεσε ο τρόπος χειρισμού όλων αυτών των ιδεών, μιας και η συγγραφέας αφήνει την ιστορία να μιλήσει μόνη της στις καρδιές των μικρών αναγνωστών και δε στηλιτεύει ούτε παρεμβαίνει στο κείμενο. Το τέλος δείχνει με τον καλύτερο τρόπο τα πλεονεκτήματα της εξισορρόπησης μεταξύ μοναξιάς και παρέας.

Η εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου είναι υπέροχη και ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία. Κυριαρχεί το γαλάζιο χρώμα, μιας και μιλάμε για τα σύννεφα που βρίσκονται στον ουρανό, και οι λεπτομέρειες είναι συναρπαστικές. Η πολιτεία αποτυπώνεται σωστά, τα παιδιά της ιστορίας έχουν πολύ όμορφα και εκφραστικά χαρακτηριστικά, υπάρχει άφθονος ρεαλισμός χωρίς περιττές ή κουραστικές λεπτομέρειες, σε γενικές γραμμές είναι μια πολύ καλή επιλογή και θα ενισχύσει τη φαντασία των μικρών παιδιών.

«Μέσα από τα σύννεφα» ζούμε περιπέτειες, φτιάχνουμε ιστορίες, ταξιδεύουμε σε μακρινούς και φανταστικούς τόπους. Όσο συναρπαστικά κι αν είναι όλα αυτά όμως, χρειαζόμαστε πραγματικούς φίλους για να τα μοιραστούμε και να αλληλοεπιδρούμε. Η Δήμητρα Ζωγραφάκη μάς δείχνει τον καλύτερο τρόπο για να γίνει αυτό χάρη σε μια έξυπνη, διδακτική ιστορία.

The post «Μέσα από τα σύννεφα», της Δήμητρας Ζωγραφάκη, εκδ. Διάνοια appeared first on Πανος Τουρλης.