Βιβλίο Τα καλοκαίρια μας: σαράντα τρεις καλοκαιρινές ιστορίες 
Συγγραφέας Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης (επιμ.)
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σαράντα τρεις καλοκαιρινές ιστορίες, που αποτελούνται από τέσσερις με πέντε σελίδες η κάθε μία, μας ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα, κυρίως στις παραλίες της αλλά και στα βουνά της. Μια ανθολογία κειμένων για τα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια από γενιές συγγραφέων με διαφορετικές ενθυμήσεις, που «γι’ αυτό το επικαλούμαστε το καλοκαίρι, όλες οι γενιές σε όλες τις εποχές», για τις απέραντες και μοναδικές ομορφιές του. Ξεγνοιασιά, ανέμελο παιχνίδι και ξεκαρδιστικά γέλια, ελευθερία, μυρωδιές, γεύσεις, το καλοκαίρι είναι η διέξοδος από τη σκοτεινιά και τη ρουτίνα της πολύβουης πόλης, η επαναλαμβανόμενη ως κάποιο σημείο ενηλικίωσης εποχή της τρυφερότητας και της αθωότητας. Γλυκόπικρες αναμνήσεις, ευτυχισμένες και ανέμελες κυρίως στιγμές με θεματικό άξονα τις παρέες και τις φιλίες των καλοκαιριών που διαλύονται τον Σεπτέμβρη αλλά συνεχίζουν τον επόμενο Ιούνιο από κει που σταμάτησαν, δυστυχώς ως το οριστικό τέλος που έρχεται με το πέρας της εφηβείας. Αναμνήσεις και αναπολήσεις πυροδοτούν τη φαντασία των συγγραφέων, τους εμπνέουν και μας χαρίζουν υπέροχα και διαφορετικά κείμενα. Επιπλέον, σε κάποια διηγήματα παρεισφρέουν με διακριτικό τρόπο η σύγχρονη αλλά και η αρχαία ιστορία ενώ σε άλλα συναντάμε σουρεαλιστικές στιγμές, ακόμη και γοργόνες. Οι περισσότερες αφηγήσεις είναι πρωτοπρόσωπες, υπάρχουν όμως και κάποια κείμενα που αφορούν σε πρόσωπα τρίτα και μας τα μεταφέρει ο αφηγητής ή οι πρωταγωνιστές των ιστοριών σε δεύτερο ενικό, σα να μιλάνε δηλαδή σε κάποιον, με αποτέλεσμα να ποικίλουν οι οπτικές γωνίες των κειμένων.

Η θάλασσα στην κατασκήνωση του Αγίου Ανδρέα εμπνέει για βουτιές και πατητές την Έρικα Αθανασίου ως τη μοιραία τελευταία βραδιά της ενηλικίωσης που θα χαθούν οι παρέες οριστικά ενώ η συγγραφέας σχολιάζει πάνω στον έρωτα και στον πόλεμο που βίωναν τα παιδιά σ’ εκείνες τις διακοπές. Το κύμα μελαγχολεί στη Λέσβο της Αθηνάς Αραπάκη για τον Κωστή που θα φύγει φαντάρος, παρατηρεί το δρομάκι της Νατάσας Βαφειάδου στο ενοικιαζόμενο εξοχικό της Ροδόπης και το αναπάντεχο συμβάν του Βασίλη Γκουγιάννη ανάμεσα σε Σύβοτα και Πάργα και αναπολεί τα αγνά καλοκαίρια στην Περαία της Κατερίνας Καριζώνη, που δοκίμασε γεύσεις που δεν ξαναβρήκε ποτέ («Για έναν περίεργο λόγο τα φαγητά ήταν πιο νόστιμα εκείνη την εποχή»). Αγκαλιάζει τη Σάμο του Μάρκου Κρητικού που καταφέρνει μέσα σε λίγες σελίδες να καταγράψει τις αλλαγές των ηλικιών μας μέσα από ποικίλες αναμνήσεις που δίνονται σα στοπ-καρέ, μέσα από λιτές περιγραφές, λυρικότητα και διαχρονικές αλήθειες («Και τα καλοκαίρια περνούν, γιατί ό,τι δεν περνάει δεν μπορεί να είναι ευτυχία», σελ. 89, «Τα καλοκαίρια της νιότης σου δεν θα γεράσουν ποτέ», σελ. 90), της Έρης Ρίτσου που έχει αναμνήσεις γεμάτες ζαβολιές και ντοπιολαλιά και του Γιώργου Βοϊκλή που κατασκήνωσε με τους κολλητούς του σ’ ένα ερημικό ακρογιάλι αλλά υπήρξε μια κωμική ανατροπή. Η θάλασσα θυμάται ακόμη τα καλοκαίρια του Δημήτρη Κωστόπουλου στον Σκαραμαγκά της δεκαετίας του 1960 πριν χτιστούν τα διυλιστήρια, το μυστηριώδες περιστατικό που βίωσε ο Θανάσης Λιακόπουλος στο Καλόνερο κοντά στην Κυπαρισσία, μας εξηγεί πώς συνδέθηκε ο Κώστας Λογαράς με το θερινό σινεμά της Τερψιθέας και ο Στέφανος Μίλεσης με τον Ορέστη Μακρή στη Σκύρο. Πασπαλίζει με γλύκα τα καλοκαίρια-«ζάχαρη» της Πολύνας Μπανά στις παραλίες της Καβάλας και στο εξοχικό της γιαγιάς πριν την αντιπαροχή και πριν την επιστράτευση του 1974, μας συστήνει έναν επίδοξο γητευτή φιδιών στην Καλαμάτα του Κωνσταντίνου Μπούρα, μας αποκαλύπτει τον κόσμο της σιωπής στο Μπανιεράκι της Χαλκίδας που εντυπωσίασε την Παυλίνα Παμπούδη, καταγράφει σαν παρουσιολόγιο φίλους και καταστήματα από το Λουτράκι του Γιάννη Πανούση της δεκαετίας του 1960, κάτι που κάνει και η Λευκή Σαραντηνού για το Ρέθυμνο του 1980 αλλά με πιο λογοτεχνικό και προσωπικό τρόπο.

Η Τήνος της Μάγδας Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη και του Ντίνου Σιώτη που «γκρινιάζει» λογοτεχνικά για την κατάντια των σημερινών καλοκαιρινών διακοπών παρατηρώντας τις αλλαγές στο νησί του, ο ήχος του γκιώνη και πώς αυτός επηρέασε τα παιδικά βιώματα της Χριστίνας Ανδρέου από τη Βοϊδοκοιλιά, τα ποικίλα παιχνίδια στο νερό που καταγράφει ο Τάκης Πατσώνης μέσα από τα μάτια της Άννας με το σπασμένο χέρι που ταξιδεύει μακριά με τις ζωγραφιές της, το σουρεαλιστικό-φαντασιακό κείμενο της Λιάνας Σακελλίου, η Κέρκυρα της Ντίνας Σαρακηνού με τη σαγηνευτική νύχτα με τις Περσείδες και το ιδιαίτερα γραμμένο κείμενό της για το δόσιμο στον έρωτα, η καλοκαιρινή Εύβοια του Νίκου Σκιαθά που καταφέρνει με το συγκινητικό του κείμενο να μου φέρει δάκρυα στα μάτια όσο κοιτάμε μαζί τη φωτογραφία του Κωστή Παλαμά, το ατύχημα του Παναγιώτη Σκορδά στη Μυτιλήνη μετά τις πανελλήνιες εξετάσεις, το καλοκαίρι του Κώστα Στοφόρου στο αποκαλούμενο «Νησί» με τους ήχους της Έλλης Κοκκίνου και το φιλί της Dafne αλλά και αυτό της Λίτσας Τότσκα με τις σκανταλιές, την ξυπολησιά, τους επιπόλαιους τραυματισμούς και την γκρίνια της γιαγιάς («θα νοικιάσουν στάβλο, τόσο γιαούρτι που θέλει η πλάτη του»), τα θερινά σινεμά στην Πρώτη των Πριγκιπόννησων και οι αναμνήσεις από τις ταινίες της Βουγιουκλάκη που χαράχτηκαν στον νου της Ιούς Τσοκώνα, ο υποδειγματικός συγκερασμός σουρεαλισμού-πραγματικότητας, ακόμη και μαγικού ρεαλισμού, στο κείμενο του Μανόλη Φάμελου για την Πιερία του ήρωά του, η λιμνοθάλασσα του Χαλικόπουλου στην Κέρκυρα όπου πέρναγε τις διακοπές του ο Φίλιππος Φιλίππου ώσπου ο έρωτάς του αναγκάστηκε να φύγει στην Αθήνα για ένα καλύτερο αύριο, η ερωτική απογοήτευση του Άγγελου Χαριάτη στις παραλίες της Μάνης, τα βιβλία που διάβαζε ο Χρίστος Χατζήπαπας και του έδωσαν το θάρρος για μια περίεργη ερωτική εξομολόγηση στην κοπέλα που αγαπούσε, όλα αυτά συναποτελούν εύοσμα λουλούδια ενός γλυκόπικρου μπουκέτου.

Το καλοκαίρι όμως επηρεάζει και ορεινούς προορισμούς, με την Πόπη Αρωνιάδα να φροντίζει τρία αβγά χελώνας με τις φίλες της στις ώρες ανάπαυλας από το λίχνισμα (ωραίες περιγραφές και παραστατικό λεξιλόγιο), τον Ταΰγετο του Μιλτιάδη Ζέρβα να φιλοξενεί την πρώτη ερωτική βραδιά δυο εφήβων, τη Φωκίδα του 1950 του Γιώργου Χ. Θεοχάρη να αφήνει τα παιδιά να παίζουν στη σκιά του εμφυλίου και του θανάτου από ξεχασμένες χειροβομβίδες, άνανδρες δολοφονίες και αθέλητους γάμους, τη Λεσινίτσα του Νίκου Κατσαλίδα να ζυμώνεται με τις δοξασίες και τους θρύλους του τόπου για τις νεράιδες, τη Θεσσαλία του Απόστολου Σπυράκη να γεμίζει τις αναμνήσεις του με τα καπνά και τα προσκυνήματα σε κοντινά μοναστήρια.  Υπάρχουν όμως και εξίσου σημαντικά κείμενα που στήνουν έναν προσωπικό χωροχρόνο ή αναμιγνύουν πολιτικά και ιστορικά γεγονότα που επηρέασαν βαθιά τους γράφοντες. Για παράδειγμα, η βραδιά του 1963 που οι ανέμελες διακοπές του Δημήτρη Βαρβαρήγου στο Καπανδρίτι σημαδεύτηκαν από τη σύλληψη του κομμουνιστή θείου Απόστολου («Τα καλοκαίρια περνούσαν σαν γύρισμα σελίδας», σελ. 31, πόσο συγκινητικό το τέλος του κειμένου) ή το περιστατικό στην Κινέτα του 1968 του Γεράσιμου Δενδρινού με τον φοιτητή και τις προκηρύξεις (ενδιαφέρον κείμενο, με κάποιες εξελίξεις να συμπεραίνονται από περιγραφές μεταγενέστερων γεγονότων).

Από την άλλη, απόλαυσα το ιδιαίτερο «Αρχομένου του Αυγούστου» του Φίλιππου Δρακονταειδή, με το διακριτικό χιούμορ και την έξυπνη αφήγηση («Παρέμεινα διά βίου… εραστής πολυελαίων», τι γέλιο!) και αγάπησα τον «Ανθώνα» της Κατερίνας Ζαχαριάδου και τον έρωτα που γεννήθηκε αλλά έπρεπε να ποδοπατηθεί από το «τι θα πει ο κόσμος» του πατέρα εκείνης («η σκιά του έκρυψε τον ήλιο των καλοκαιριών»), όλα δοσμένα με υπέροχη λυρικότητα και ποιητική μορφή πεζογραφήματος, με λέξεις που χτίζουν σταδιακά την τραγική ιστορία («Θυμάμαι, ξυπόλητοι πάνω στη ζέστη…άφταιγοι ακόμα αλλά και άφτεροι… φτιάχναμε χρώματα από γεράνια και ρόδα», σελ. 59 και «…άφηνα μες στου αχνόγελού σου το φιλί να ξεχαστεί ο άλαλος μέσα μου πόνος», σελ. 61). Τέλος, έχουμε την «τεχνητή λίμνη» του παρατημένου μπαρουτάδικου στο Αιγάλεω όπου ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης κολυμπούσε με τους φίλους του μέχρι να έρθει ο «πολιτισμός» και να γκρεμιστεί το κτήριο αλλά και τον αταύτιστο χωροχρονικά ύμνο του Σταύρου Σταυρόπουλου σε όλα τα καλοκαίρια όλων των ανθρώπων («θυμίζουν την εφηβεία μας, το μόνο που θέλουν είναι να κάνουν έρωτα», σελ. 179, «Αισθανόμαστε πολύ μετέωροι για να αναχωρήσουμε και μένουμε καρφωμένοι στον χρόνο, παγώνοντας τις σημαντικότερές μας στιγμές, λες και έτσι θα μπορέσουμε να τις κάνουμε να διαρκέσουν», σελ. 180, «Τα καλοκαίρια, όταν τελειώνουν, κλείνουν πονηρά το μάτι στην αιώνια μοναξιά της γης. Το τέλος τους δεν είναι παρά η αρχή μιας έκρυθμης και εκκωφαντικής νοσταλγίας», σελ. 183).

«Τα καλοκαίρια μας» λοιπόν, σαράντα τρεις ιστορίες από αντίστοιχους συγγραφείς με μια ποικιλία περιστατικών και τρόπων γραφής που θα αφυπνίσει αναμνήσεις, θα φέρει χαμόγελα, θα προκαλέσει συγκίνηση και θα συντροφέψει γλυκά τον καθένα από μας στα παιδικά και εφηβικά του χρόνια την ώρα που δημιουργεί νέες αναμνήσεις την ώρα της ανάγνωσης, ελπίζω κάτω από μια καινούργια σκιά με νέους φίλους ή με μια δική του οικογένεια.

Βιβλίο Ο τριανταφυλλόκηπος
Συγγραφέας Κορνηλία Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο ρομαντικό και τρυφερό μυθιστόρημα της Κορνηλίας Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν με ταξίδεψε στις ζωές δύο οικογενειών σε διαμετρικά αντίθετους τόπους, την πολύβουη και χαώδη Νέα Υόρκη από τη μια και το ήρεμο, γοητευτικό Νέβσεχιρ από την άλλη. Η Μέλια γεννήθηκε στην Αμερική όπου μετανάστευσαν οι παππούδες της λόγω της κατάστασης στην Τουρκία με τη λήξη του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου, αφήνοντας πίσω τους το κιρμιζί-κονάκ τους, ένα από τα πιο όμορφα σπίτια της πόλης. Η γιαγιά Αμαλία είχε ερωτευτεί έναν Τούρκο πριν φύγουν αλλά αναγκάστηκε να παντρευτεί τον Κωνσταντίνο κατά τη φυγή τους κι από τότε δεν αποχωρίστηκε τα τριαντάφυλλα, που τα βάζει να μεγαλώνουν σε χώμα από την πατρίδα. Ο Παρς μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη όπου κατέφυγαν οι γονείς του τη δεκαετία του 1960 μετά από μια σειρά δύσκολων γεγονότων που σημάδεψαν την οικογένειά τους. Ο πατέρας του απέκτησε τη φήμη μεγάλου και σημαντικού αντικέρ, με άφθαστες γνώσεις και ασταμάτητα ταξίδια στην Τουρκία. Ένα τροχαίο ατύχημα κόβει το νήμα της ζωής του και γεμίζει υποψίες τον γιο του πως πρόκειται για δολοφονία. Θα βρει όμως τις απαραίτητες αποδείξεις; Η Μέλια εργάζεται στο Τμήμα της UNICEF του ΟΗΕ, όπου γνώρισε τον νομικό σύμβουλο του φορέα, Παρς και η σχέση τους ακροβατεί ανάμεσα στη φιλία και στο φλερτ. Τα γεγονότα θα τους φέρουν κοντά και θα παλέψουν σκληρά για να μείνουν μαζί ενώ ανακαλύπτουν πως το κιρμιζί-κονάκ παίζει σημαντικό ρόλο στις ζωές και των δύο.

Το μυθιστόρημα ξεδιπλώνεται γρήγορα και συναρπαστικά, με το παρελθόν των δύο νέων να έχει μια πλειάδα σημαντικών χαρακτήρων που θα παίξουν ο καθένας τον ρόλο του στην ιστορία. Γονείς, αδέλφια και παππούδες, νόθα παιδιά, φίλοι και συνεργάτες φέρνουν στο φως νέα στοιχεία που θα οδηγήσουν τον Παρς και τη Μέλια ολοένα και πιο κοντά στη μεγάλη αποκάλυψη. Εκμετάλλευση και προδοσίες, καταδικασμένοι έρωτες, ιστορικά γεγονότα που πυροδοτούν τις εξελίξεις κι ένα μυστήριο που πυκνώνει από κεφάλαιο σε κεφάλαιο με κράτησαν σε εγρήγορση ως το τέλος. Παραστατική η καθημερινότητα στη Νέα Υόρκη και η ζωή της οικογένειας της Μέλιας στο New Paltz, μια σοφή συγγραφικά επιλογή, μιας και ξεδιπλώνεται το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής σ’ ένα μέρος της μεγαλούπολης για το οποίο δεν ήξερα σχεδόν τίποτα ενώ ταυτόχρονα ξεφεύγουμε από τον ελληνοκεντρισμό της Αστόρια ως συνήθη τόπο δράσης σε μυθιστορήματα. Το κείμενο ρέει, οι εξελίξεις είναι απανωτές, οι διάλογοι λιτοί, η πλοκή στρωτή και ρεαλιστική. Φυσικά, η Καππαδοκία αναδεικνύεται κι αυτή σε όλη της την ομορφιά και τη μεγαλοπρέπεια. Οι κοιλάδες της, το φυσικό της περιβάλλον, τα αερόστατα, το Υπαίθριο Μουσείο στο Γκιόρεμε, οι Καμινάδες, το Άβανος με τα κεραμικά, τα μοναστήρια, το πλούσιο ιστορικό και πολιτιστικό παρελθόν με την ποικιλία αρχιτεκτονικών και διακοσμητικών στοιχείων αποτελούν ένα γοητευτικό φόντο για τις εξελίξεις και δίνονται με τέτοιο τρόπο που ένιωθα να τριγυρνώ κι εγώ στα σοκάκια και στα μονοπάτια της.

Το βιβλίο ξεκινάει με μια εισαγωγή που ομολογώ πως με μπέρδεψε λίγο ως προς τα πρόσωπα του μυθιστορήματος και τους ρόλους τους στο κυρίως κείμενο, ευτυχώς όμως η λίστα με τα πρόσωπα του έργου και ο τρόπος γραφής σύντομα με βοήθησαν να εξοικειωθώ μαζί τους. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός πως αρχικά την πλοκή την αφηγείται ο τριανταφυλλόκηπος του κιρμιζί-κονάκ, μάρτυρας της ιστορίας του πόνου, της αγάπης και του έρωτα, σύμβολο εσαεί της ομορφιάς και της τελειότητας. Χάρη στην πρωτότυπη αυτή προσθήκη, με σύντομα ιστορικά στοιχεία μαθαίνουμε πώς δημιουργήθηκε το φυτό τριαντάφυλλο, πώς ήρθε στην Ευρώπη, ποιες ποικιλίες δημιουργήθηκαν και στη συνέχεια φτάνουμε στην Κοιλάδα των Ρόδων της Καππαδοκίας, ανάμεσα στο Γκιόρεμε και στο Τσαβούσιν, που γνώρισε άνοδο και πτώση χιλιάδων πολιτισμών, που φιλοξένησε μοναχούς και ερημίτες στις φυσικές της σπηλιές και στους βραχώδεις σχηματισμούς της και που τελικά κατοικήθηκε από τουρκόφωνους Έλληνες. Σε αυτό το περιβάλλον βρίσκουμε τα πρώτα χνάρια των οικογενειών της ιστορίας και βυθίστηκα αμέσως στην καθημερινότητα και στα μυστικά τους.

«Ο τριανταφυλλόκηπος» είναι μια γοητευτική, γλυκιά ιστορία για τα λάθη του παρελθόντος και πώς μπορεί να διορθωθούν αυτά μέσα από την αγάπη. Η Μέλια και ο Παρς προσπαθούν να διαλευκάνουν τον θάνατο του πλούσιου και σημαντικού αντικέρ που φημίζεται ότι έμπλεξε με κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας και γνωρίζουν έτσι εμπόδια και πολλές εκπλήξεις. Ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά και πόσο μπλεγμένος ήταν ο πατέρας του Παρς; Πώς θα αντιδράσουν οι δυο νέοι όταν ανακαλύψουν τι τους συνδέει;  Τι αντίκτυπο θα έχουν στις ζωές τους τα μυστικά που θα έρθουν στο φως; Πόσο αντέχει ακόμη η κόκκινη γη της Καππαδοκίας να λεηλατείται από κάθε καρυδιάς καρύδι που ξεθάβει κειμήλια για να έχει κέρδος; Αυτά και άλλα ερωτήματα φροντίζει να μας τα απαντήσει η συγγραφέας μέσα από τη γλυκόπικρη αφήγησή της.

Βιβλίο Ιστορήματα Ρωμιοσύνης 
Συγγραφέας Νικόλαος Β. Πετρίδης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Τσουκάτου 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα κείμενα είναι αξιόλογα και προσεγμένα. Ο συγγραφέας μέσα σε λίγες κάθε φορά σελίδες καταφέρνει να ζωντανέψει μικρές και μεγάλες ιστορίες σε μια αφήγηση που δεν είναι γραμμική αλλά μας πηγαίνει πότε στο πριν και πότε στο τώρα ενώ μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η χρήση των ποικίλων ιδιωματισμών, απόλυτα ταιριαστών με τον εκάστοτε τόπο (λέξεις ποντιακές, κρητικές, τουρκικές, βουλγαρικές κ. ά. Που χαρίζουν αυθεντικότητα και ρεαλισμό). Τα κείμενα είναι γεμάτα υποσημειώσεις που βοηθούν στην κατανόηση κυρίως του λεξιλογίου αλλά και των ευρύτερων ιστορικών και γεωγραφικών πλαισίων και στο τέλος του καθενός από αυτά παρατίθεται το αυθεντικό έγγραφο που ενέπνευσε τον συγγραφέα να ξεδιπλώσει με μαεστρία τα ποικίλα περιστατικά. Επιπλέον δεν έχουμε μόνο πρωτότυπη και στρωτή γραφή αλλά και ευφάνταστες ιστορίες που δε συναντάμε συχνά σε μυθιστορήματα και διηγήματα, με εξελίξεις απρόσμενες και χαρακτήρες αληθινούς.

Στη «Σεβάστεια 1849» ο θάνατος ενός Έλληνα και η συνακόλουθη απόφαση να θαφτεί στο κοιμητήριο που παραχωρήθηκε στους Αρμένιους ξεσηκώνει τους τελευταίους κατά των Ρωμιών, με τη διένεξη σύντομα να γίνεται αιματοχυσία, με την επίσημη διοίκηση να δίνει το δίκιο στους Ρωμιούς ενώ την κατάσταση εκμεταλλεύονται οι Οθωμανοί που λεηλατούν τις αρμένικες περιουσίες κι όλα αυτά αντικατοπτρίζουν τα πραγματικά γεγονότα για τη συνεχή διαμάχη μεταξύ Αρμενίων και Ελλήνων για την κυριότητα εκκλησιών και κοιμητηρίων. Στο «Μόσχα-Κριμαία 1855» ο κυβερνήτης της Κριμαίας αναθέτει στον γιατρό Κωνσταντή Ποπώφ, Ρωμιό από τη Φιλιππούπολη, να φροντίσει και να περιποιηθεί τον Οσμάν πασά, τραυματία του Ρωσοτουρκικού πολέμου κι έτσι μαθαίνουμε για την ευμάρεια της οικογένειας του γιατρού (άλλωστε στην εύφορη και σημαντική από γεωγραφικής άποψης περιοχή της Φιλιππούπολης «όπου και να στραφείς, προκοπή θα κάμεις»), για τις σπουδές του και το καλό όνομα που απέκτησε στη Μόσχα και ταυτόχρονα για το παρελθόν του Οσμάν που από αξιωματικός στα πλοία του Μεχμέτ Αλή, πατέρα του Ιμπραήμ που επιτέθηκε στην Ελλάδα όταν ξεσηκώθηκε, έφτασε να γίνει μέχρι και ναύαρχος. Στη «Σμύρνη 1859», ο Δημητρός με τον καρδιακό του φίλο Αναστάση μαζί μεγαλώσανε στη γειτονιά, μαζί μπερμπαντεύανε, μαζί φλερτάρανε χριστιανές κι εβραιοπούλες, μαζί αντρειώθηκαν στα Χιώτικα και στα Άσπρα Σπίτια. Είναι ένα κείμενο-ύμνος στην αντρική φιλία, γεμάτο με υπέροχες απεικονίσεις της Σμύρνης με τις γειτονίες και τα μαγαζιά της, το ποικίλο και διαφορετικό πλήθος της κι η ομορφιά αυτή χάνεται όταν ο Δημητρός γίνεται ο αποδιοπομπαίος τράγος της φριχτής δολοφονίας ενός Γάλλου εμπόρου. Θα καταφέρει να γλυτώσει;

Στη «Σάμο-Ερυθρά Θάλασσα 1868» ο Νικόλας μαθαίνει πως «η κόρη του συναντιέται στις βρύσες» με τον παραγιό του, τον Αλέξη κι αποφασίζει να τον πάρει μαζί του στα καράβια. Ο Αλέξης πρώτη φορά βλέπει θάλασσα αλλά δέχεται αδιαμαρτύρητα κάθε χαμαλίκι κι αγγαρεία, γιατί την αγαπάει την Ελένη κι ό,τι κι αν του κάνει ο πατέρας της αυτός θα την πάρει. Μέσα από την ιστορία τους μαθαίνουμε για την εποίκηση του νησιού από Μικρασιάτες, για το μοσχάτο σταφύλι που έδωσε ανάσα στην οικονομία της, για τον στόλο που κατάφερε να φτιάξει με τα χρόνια, δυστυχώς με το αντίστοιχο τίμημα («Πόσους ανθρώπους θα πάρει η θάλασσα απ’ το νησί τους; Χιλιάδες χρόνια τώρα ξεπληρώνουν με ζωές τα πλούτη που η ίδια τους προσφέρει», σελ. 84), για τους Καλικάντζαρους και τους Καρμανιόλους, ακόμη και για την οικονομική ανάπτυξη των Ελλήνων στη μακρινή Αιθιοπία. Στην «Κρήτη 1878» ο Μάρκος γνωρίζεται με τον κοντοχωριανό του, Αντώνη, στο μπουντρούμι του Χάνδακα, όπου έχουν κλειστεί και οι δύο επειδή άρπαξαν τις γυναίκες που αγαπούν. Στον «Πειραιά-Τραπεζούντα 1894» γνωρίζουμε την Ευρυδίκη και τη Θεοδοσία Αργυροπούλου, κόρες πλούσιου εμπόρου από την Τραπεζούντα που τις στέλνει στο οικοτροφείο Βαμβακάρη στον Πειραιά για να μάθουν γράμματα κι έτσι μαθαίνουμε για τη ζωή στον Πόντο, για τις σχέσεις με τους Τούρκους, για τους κρυπτοχριστιανούς κ. ά. Στη «Σύμη-Μάλτα 1899» γνωρίζουμε το Μιχαλιό και το Μερκουριό που συναντούν τον Ιορδάνη Λάσκαρη από το Αϊβαλί στο λιμάνι της Μάλτας και μαθαίνουμε για την ντόπια ελληνική κοινότητα, για την προκοπή των Ελλήνων εμπόρων αλλά και για τη δύσκολη ζωή των σφουγγαράδων στη Σύμη, τα σκάφανδρα, τη νόσο των δυτών, τους τραυματισμένους και πλέον ανενεργούς άντρες.

Ερχόμαστε στον 20ό αιώνα και στην «Καστοριά 1907» όπου Έλληνες και Βούλγαροι είναι στα μαχαίρια και ξεδιπλώνεται ο Μακεδονικός Αγώνας και οι δύσκολες καταστάσεις του απλού λαού της περιοχής, που δεν ήξερε από ποιον να πρωτοφυλαχθεί, από τους Βούλγαρους, τους Τούρκους, τους καπεταναίους, τους Αρβανιτάδες, τους Ρουμανόβλαχους; Με πρωτοστάτες τον καπετάν-Ζιάκα και τον καπετάν-Λουκά και τους άντρες τους γνωρίζουμε εκ των έσω τα όνειρα και τις ελπίδες του εξεγερμένου λαού κατά της βουλγαρικής επέκτασης. Στο «Σουφλί-Αδριανούπολη 1909», χάρη στον Δημητρό και την Αναστασία, μαθαίνουμε την ιστορία και την κουλτούρα των κατοίκων του Διδυμότειχου και της Αδριανούπολης και για τα γεγονότα που οδήγησαν στη δολοφονία του Δημάρχου Σουφλίου Δημητρίου Γλύστρα ενώ ζούμε τα γεγονότα της Οργάνωσης Κωνσταντινουπόλεως που ιδρύθηκε για την καταπολέμηση των βουλγαρικών επιδιώξεων και για τον συντονισμό των Ρωμιών βουλευτών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τέλος, στη «Σμύρνη-Βόλος 1923» ο συγγραφέας μας συστήνει την Αγλαΐα και την Ουρανία, προσφυγοπούλες από την Κωνσταντινούπολη, γεννημένες στην Καππαδοκία, κόρες επιφανούς γιατρού της Πόλης, οι οποίες εγκαταστάθηκαν στη Σμύρνη και στάθηκαν στα πόδια τους όταν πέθαναν οι γονείς τους. Ζούνε την καταστροφή της πατρίδας τους και την προσφυγιά στον Βόλο, μόνο που η Ουρανία κάνει κάτι απονενοημένο που θα την απομακρύνει από την αδελφή της.

Ιστορήματα Ρωμιοσύνης λοιπόν, περιπέτειες απλών, καθημερινών ανθρώπων που προοδεύουν, αγωνίζονται, ταξιδεύουν, παλεύουν, απολαμβάνουν, μάχονται, προδίδονται, κουράζονται, κινδυνεύουν, απογοητεύονται δοσμένα με φροντίδα, λογοτεχνικές αρετές και συναρπαστική γραφή. Τόποι Ρωμιών, συμπεριφορές και κουλτούρες, χαρακτήρες και ήθη, ανατροπές και αλλαγές, ντοπιολαλιές, όλα βασισμένα σε ιστορικά έγγραφα διαθέσιμα στα Οθωμανικά Αρχεία της Τουρκίας εμπνέουν τον συγγραφέα και μας ταξιδεύουν σε εποχές μακρινές, γεμάτες Ιστορία και παρελθόν.

Βιβλίο  Έγκλημα στον Γαλατά και άλλες μαύρες ιστορίες
Συγγραφέας Χρύσα Σπυροπούλου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τη συλλογή διηγημάτων της Χρύσας Σπυροπούλου ξεχωρίζω τη «Θανάσιμη παγίδα στη Λέρο», όπου ένας συγγραφέας και η γυναίκα του κάνουν διακοπές στη Λέρο, ένα νησί στο οποίο ο γνωστός του πρωταγωνιστή από τα φοιτητικά τους χρόνια Κάρλο και η γυναίκα του, Τζουλιάνα, έχουν οινοποιείο, αμπέλια και έναν πύργο κτισμένο με τέτοιο τρόπο που θυμίζει την πατρίδα τους, την Τοσκάνη, την οποία άφησαν πίσω τους για να επιδοθούν στην αμπελοκαλλιέργεια. Τα σχέδια του ζευγαριού να προχωρήσουν το μυθιστόρημά του αυτός, την εργασία της, εκείνη δεν ευοδώνονται αφού ο Κάρλο δολοφονείται. Την υπόθεση αναλαμβάνει η αστυνόμος Γεωργίου, που γνωρίσαμε στο μυθιστόρημα «Ταραγμένα νερά» κι έτσι ταξιδεύουμε στον βασανισμένο τόπο της Λέρου, που αποτελεί το ιδανικό σκηνικό δράσης ενός εγκλήματος. Η ιστορία έχει υπόπτους και ποικίλα κίνητρα αλλά μου φάνηκε ρηχή και βιαστική, χωρίς ψυχογραφήματα, χωρίς ιδιαίτερη δράση. Ίσως φταίει και το γεγονός πως είχε δημοσιευτεί σε συνέχειες και τώρα δεν υπήρξε φροντίδα για τη συνοχή του κειμένου, όπως για παράδειγμα στη σελίδα 25 όπου ο Αναγνώστου ετοιμάζεται να γράψει τα ονόματα των συμμετεχόντων σ’ ένα δείπνο σ’ ένα μπλοκάκι κι αμέσως μετά υπάρχει η φράση «Λοιπόν, αυτοί ήταν εδώ εκείνο το βράδυ» χωρίς να έχουν προηγηθεί τα ονόματα. Από τη μια σκηνή περνάμε στην άλλη, η δράση είναι καταιγιστική αλλά η τελική αποκάλυψη έρχεται γρήγορα κι απότομα. Τα υπόλοιπα διηγήματα έχουν κι αυτά μερικά θετικά γνωρίσματα, ο τρόπος γραφής όμως σύντομα κουράζει ή αποθαρρύνει. Στα «Παιχνίδια ταυτότητας» η λύση έρχεται ακριβώς στη μέση του κειμένου σαν από μηχανής θεός, αποδυναμώνοντας την ατμόσφαιρα που έχει δημιουργηθεί, στο «Με δόλο από το Κολωνάκι» επίσης δεν υπάρχει καμία έκπληξη, όπως και στο «Θύμα», όπου ο Αναγνώστου που εμφανίζεται στο πρώτο και στο ομότιτλο της συλλογής διήγημα απλώς μαθαίνει για ένα λυπηρό συμβάν με αρχή, μέση και τέλος χωρίς καμία έκπληξη. Ακόμα και το «Υπάρχουν και χειρότεροι θάνατοι» μου άρεσε πολύ ως ιδέα και είχε μια ενδιαφέρουσα ανατροπή, υπάρχουν λέξεις όμως όπως «πόρτα», «πορτοφόλι», «χόμπι» και άλλες που εμφανίζονται είτε στην πορεία της αφήγησης είτε από τη Φανώ, την ηρωίδα του κειμένου, που όμως δεν υπήρχαν στην εποχή που περιγράφεται κι έτσι αποδυναμώνεται η ιστορία.

Βιβλίο Μικρές παράξενες ιστορίες
Συγγραφέας Θάνος Ζαράγκαλης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα κείμενα του Θάνου Ζαράγκαλη από την άλλη αναμιγνύουν με ευφάνταστο τρόπο σουρεαλισμό και πραγματικότητα και καταφέρνουν στον πολύ περιορισμένο χώρο των ολιγοσέλιδων κειμένων να δημιουργήσουν σκοτεινή και ανατρεπτική ατμόσφαιρα, με θέματα «μαύρα», gothic, ανατριχιαστικά και απροσδόκητα. Γελωτοποιοί, πολεμιστές, μαγικά χαλιά δημιουργούν ένα σύμπαν εντελώς διαφορετικό απ’ όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Πολλές φορές έμεινα με ανοιχτό στόμα λόγω των απροσδόκητων τροπών των ιστοριών και πάντα ήθελα να έχει η κάθε μια τους και λίγο κείμενο ακόμη, να μη διακοπεί η μαγεία της ανάγνωσης τόσο νωρίς! Η θεία δίκη στο «Φαράγγι», το μαγικό χαλί στον «Ηθοποιό», ο γελωτοποιός στο «Μουσείο», το ανατριχιαστικό περιστατικό στον «Ζωγράφο», ο εμπνευσμένος «Αντικαθεστωτικός» που περιγράφει με ανατριχιαστικό τρόπο τον Σατανά είναι μερικές μόνο από τις έξυπνες ιστορίες της συλλογής που με παρέσυραν σ’ ένα σκοτεινό, «παράξενο» σύμπαν που έστησε ο ευφάνταστος συγγραφέας. Πολλά και διαφορετικά περιστατικά, διαφορετικά αφηγηματικά μοτίβα, ποικίλες κεντρικές ιδέες που, ακόμη κι αν στρέφονται γύρω από τον ίδιο περίπου θεματικό άξονα, δημιουργούν μια ξεχωριστή και ιδιαίτερη συλλογή μικρών κειμένων, την οποία συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Μια ματιά στον κόσμο…
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα Μικρά βιογραφικά φιλοδοξούν να φέρουν τον αναγνώστη σε μια πρώτη επαφή όχι μόνο με το έργο σπουδαίων συγγραφέων, αλλά και με την εποχή στην οποία μεγαλούργησαν, καθώς και να φωτίσουν τα γεγονότα εκείνα της ζωής τους που διαμόρφωσαν την ιδιοσυγκρασία τους και κατ’ επέκταση το προσωπικό τους ύφος. Μέσα από τις σελίδες της σειράς ξεδιπλώνονται ιδιαίτερες πτυχές, επεισόδια και παραλειπόμενα της ζωής και του έργου των μεγάλων κλασικών με τρόπο απλό. Κάθε μικρό βιογραφικό έχει βασιστεί σε έγκυρες πηγές της ελληνικής και ξένης βιβλιογραφίας και στην πολύχρονη προσωπική μελέτη του εκάστοτε γράφοντος, πράγμα που διασφαλίζει την αρτιότητά του.

Πόσο μεγάλη και βαθιά ήταν η επιρροή που άσκησε στον Έντγκαρ Άλαν Πόε η μητέρα του, Ελίζαμπεθ; Ποια ήταν τα μαγικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της Γρανάδα που ενέπνευσαν τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα; Τι ρόλο έπαιξαν οι ερωτικές επιθυμίες στην ποίηση της Μαρίνα Τσβετάγεβα; Πώς επηρεάζει ο κομμουνισμός την ποίηση του Ναζίμ Χικμέτ; Σε τι οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Έντγκαρ Άλαν Πόε και πότε άλλαξε δραματικά η ζωή του; Πώς γνωρίστηκαν ο Σαλβατόρ Νταλί και ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα; Τι αποκόμισε από τα ταξίδια της σε Βερολίνο, Πράγα και Παρίσι η Μαρίνα Τσβετάγεβα; Πόσες καταδίκες και για ποιους λόγους είχε ο Ναζίμ Χικμέτ;

Γιατί ο Έντγκαρ Άλαν Πόε έφτασε στο σημείο να πιστεύει πως οι νεκροί λαμβανουν μια ξεχωριστή υπόσταση και πόσο τον άλλαξε μια σειρά από θανάτους αγαπημένων του προσώπων; Πώς και γιατί δολοφονήθηκε ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα; Πόσο δύσκολη είναι η ζωή στη σοβιετική Ρωσία της Μαρίνα Τσβετάγεβα; Πώς ήταν η ζωή του Ναζίμ Χικμέτ στις φυλακές; Τι συνέβη με την πρώτη ποιητική συλλογή του Έντγκαρ Άλαν Πόε «Ταμερλάνος»; Πώς μπήκε το θέατρο στη ζωή του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα; Τι ήταν το Λευκό Κίνημα και τι σχέση έχει με τη ζωή της Μαρίνα Τσβετάγεβα; Πώς γνώρισε ο Ναζίμ Χικμέτ τον Νίκο Μπελογιάννη;

Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα βρίσκουν περιεκτική απάντηση σε αυτά τα καλοδουλεμένα και φροντισμένα Μικρά Βιογραφικά των εκδόσεων Λέμβος. Μείνετε συντονισμένοι, γιατί αυτή η σειρά θα εξακολουθήσει να εμπλουτίζεται με νέους τίτλους, δημιουργώντας μια πρωτότυπη, ξεχωριστή και εμπεριστατωμένη μικρή βιβλιοθήκη για κάθε αναγνώστη!

Βιβλίο Όνειρα στις φλόγες 
Συγγραφέας Αλέξανδρος Β. Σιδερίδης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, το μυθιστόρημα αποτελεί τον δεύτερο τόμο της τριλογίας «Πόλη και Σμύρνη», μόνο που, απ’ ό,τι κατάλαβα διαβάζοντας, είναι ο πρώτος, αφού η ιστορία ξεκινάει από την αρχή. Στην Κωνσταντινούπολη ζει ο Θανάσης, αρχιράφτης του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ και ιδιοκτήτης σημαντικού ραφείου στην πλατεία Ταξίμ, με τη γυναίκα του, Ελένη και τα παιδιά τους Κώτσο, Δωροθέα, Βαγγελιώ και Ροδή. Στη Σμύρνη ζει ο Δημήτρης Μιλάνος, μεγαλοκτηματίας και σημαντικός έμπορος, που θέλει πια να παραδώσει τα ηνία στον μεγαλύτερο γιο του, Νικολή, μιας και ο μικρότερος, Ευάγγελος, είναι αφοσιωμένος στα γράμματα. Ο Νικολής μπλέκεται στα δίχτυα της χήρας Δέσποινας Μυτιληνιού κι αυτό θα είναι η αφορμή για μια σκληρή απόφαση που θα οδηγήσει σε μεγάλες ανατροπές την οικογένεια και θα επηρεάσει τη μοίρα ακόμη και των αδελφάδων Φλουρής, Ευδοξίας, Ελένης και Αγγέλας. Σύντομοι διάλογοι, τεκμηριωμένα πραγματολογικά στοιχεία, γραφή που είτε θα πλατειάζει στις περιγραφές είτε θα δείχνει στέρεη, αφοσιωμένη στις ανατροπές των δύο οικογενειών, με κράτησαν ως το τέλος του βιβλίου, αν και κάποια στιγμή  ο πεζός λόγος αρχίζει να γίνεται αναίτια ποιητικός, με αποτέλεσμα να διαβάζουμε στην ίδια σελίδα διαφορετικά στυλ γραφής που κουράζουν και αποσυντονίζουν: «Γι’ αυτό προξενήτρα πρόθυμα την Ευδοκία βρήκε και το κορίτσι το φτωχό της Αναστασίας την κόρη ζήτησε» (σελ. 81).

Το μυθιστόρημα έχει πολλές επεξηγηματικές υποσημειώσεις ιστορικής φύσεως που εμπλουτίζουν την αφήγηση με περαιτέρω πληροφορίες, χωρίς να εμποδίζουν την ανάγνωση αφού μπορεί κάποιος να τις προσπεράσει, και το επίσης θετικό είναι που βρίσκονται στην ίδια σελίδα και όχι στο τέλος του βιβλίου. Παρ’ όλ’ αυτά, στην πορεία του μυθιστορήματος εμφανίζονται αναπόφευκτα και άρρηκτα δεμένες με την πορεία της ιστορίας σημαντικές εξελίξεις σε διπλωματικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τομέα, όπως για παράδειγμα η μυθιστορηματική ανάπλαση της ζωής στα ανάκτορα του Γιλδίζ όπου ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ («κόκκινος σουλτάνος») περπατάει ανήσυχος και εκνευρισμένος, εξαντλημένος από τη διαχείριση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τριάντα χρόνια τώρα ή, στη συνέχεια, οι διεθνείς συσκέψεις και οι σημαντικές αποφάσεις που παίρνονται ερήμην πίσω από κλειστές πόρτες. Επίσης, μέσω των επαφών του Δημήτρη Μιλάνου  με τον Βρετανό πρέσβη μαθαίνουμε όσα διαδραματίζονταν στην Υψηλή Πύλη ενόψει των Νεότουρκων και για τις στάσεις Ιταλίας, Γαλλίας και φυσικά Μεγάλης Βρετανίας απέναντι στο Ανατολικό ζήτημα που αρχίζει να δημιουργεί μεγάλο προβλημα αλλά και για τις προσδοκίες του ελληνικού πληθυσμού της Σμύρνης.

Η πλοκή είναι καλοσχεδιασμένη και αναμιγνύει σωστά φαντασία και πραγματικότητα, χωρίς να ξεχωρίζει ιδιαίτερα από τα αντίστοιχης θεματολογίας μυθιστορήματα. Έρωτες και προδοσίες, ευμάρεια και φτώχεια, ελληνοτουρκικές σχέσεις που επηρεάζονται από τα γεγονότα, στάχτες και αποκαΐδια με την έλευση του μαύρου 1922, ό,τι περιμένει δηλαδή κανείς, θα το βρει εδώ. Αρχιεπίσκοπος και Σουλτάνος, Νεότουρκοι και ελληνικός στρατός, εκλογές και βασιλιάς, όλοι και όλα επηρεάζουν, διαμορφώνουν και ανατρέπουν για πάντα τις ζωές των δύο επιφανών ελληνικών οικογενειών που πρωταγωνιστούν στο καλό αυτό μυθιστόρημα.

Βιβλίο Αντι-Μακιαβέλι 
Τίτλος πρωτοτύπου Examen du Prince de Machiavel
Συγγραφείς Φρειδερίκος ο Μέγας, Βολταίρος
Μεταφραστές Νικόλας Βερνίκος, Σοφία Δασκαλοπούλου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το 1512 οι Μέδικοι κατέλυσαν τη δημοκρατία και φυλάκισαν και βασάνισαν τον Μακιαβέλι ως ύποπτο για συνωμοσία

εναντίον τους. Αποσύρθηκε στο πατρικό του κτήμα, έγραψε τον «Ηγεμόνα» και άλλα κείμενα κι όταν κέρδισε την εύνοια των Μεδίκων, επέστρεψε η δημοκρατία κι έχασε τη θέση του. Στο εμβληματικό του έργο σημειώνει ωμά και ρεαλιστικά με ποιον τρόπο πρέπει ένας μονάρχης να δράσει για να κρατήσει την εξουσία του, πολλές φορές χωρίς ηθικούς φραγμούς και όρια. Το έργο έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών μελετητών και έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για αυταρχικούς πολιτικούς και δικτάτορες. Εξ αυτού προέκυψε και ο όρος μακιαβελισμός, δηλαδή η πολιτική θεωρία σύμφωνα με την οποία μια κυβέρνηση ή ένας ηγεμόνας μεταχειρίζεται οποιοδήποτε μέσο, ακόμη και μη ηθικά ορθό, για να προστατεύσει το κράτος του. Ευρύτερα, μακιαβελισμός θεωρείται η άρση κάθε ηθικού φραγμού και οι δολοπλοκίες για την επίτευξη προσωπικών στόχων, ακόμη και άνομων,

Δύο αιώνες μετά, ο Φρειδερίκος Ντερ Γκρόσε (1712-1786), γνωστός ως Φρειδερίκος ο Μέγας, μετέπειτα βασιλιάς της Πρωσίας, έγραψε το έργο «Αντι-μακιαβέλι», το οποίο ζήτησε από τον Βολταίρο να το σχολιάσει και να το ελέγξει. Το κείμενο εκδόθηκε το 1740 και στις σελίδες του η σκέψη και η γραφή του Φρειδερίκου αντανακλούν τις αρχές του Διαφωτισμού. Ο Φρειδερίκος καταρρίπτει τις απόψεις του Μακιαβέλι και υποστηρίζει έντονα και τεκμηριωμένα πως δε χρειάζεται να κυβερνά κανείς με τόση ωμότητα και δολοπλοκίες. Και τα δύο έργα θεωρείται ότι συνετέλεσαν στη διαμόρφωση της σύγχρονης ευρωπαϊκής πολιτικής επιστήμης κι η καλαίσθητη, εύληπτη, εμπλουτισμένη έκδοση που κυκλοφόρησε πρόσφατα βοηθάει ακόμη και τον μέσο αναγνώστη να κατανοήσει βασικές αρχές της πολιτικής ιδεολογίας που έχουν εφαρμογή ακόμη και σήμερα.

Ο Νικόλας Βερνίκος και η Σοφία Δασκαλοπούλου μετέφρασαν και επιμελήθηκαν την έκδοση και των δύο έργων, τα οποία παρατίθενται μαζί ανά κεφάλαιο, ώστε η σύγκριση να είναι ευκολότερη, η μελέτη στοχευμένη και τα σχόλια και οι παραπομπές να ολοκληρώνουν το σκεπτικό που αναλύεται σε κάθε περίπτωση. Ας σημειωθεί εδώ πως ο «Αντι-Μακιαβέλι» κυκλοφορεί για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα (πρόκειται για απόδοση της μεταγενέστερης του πρωτοτύπου γαλλικής έκδοσης του 1753), συμπληρώνοντας έτσι κατά σημαντικό βαθμό τη βιβλιογραφία περί της πολιτικής φιλοσοφίας και ιδεολογίας γενικότερα, του Μακιαβέλι και της εποχής του ειδικότερα.

Ο συγγραφέας αναφέρει και δέχεται κριτική για τις κληρονομικές ηγεμονίες, για το πώς πρέπει να κυβερνώνται οι πόλεις που είχαν δικούς τους νόμους πριν κατακτηθούν, για τις νέες ηγεμονίες που αποκτώνται με την αξία και τα όπλα, με τις δυνάμεις άλλου ή από ευτυχή συγκυρία ή ακόμη και μετά από εγκλήματα, για τους μισθοφόρους και τα εθνικά στρατεύματα, για τους δίκαιους λόγους που υπάρχουν για να γίνει πόλεμος κ. π. ά. Περιέχονται επίσης ο βίος και τα έργα του Μακιαβέλι, πρόλογος του Βολταίρου, σημειώσεις των επιμελητών, συμπερασματικός επίλογος και βιβλιογραφικές αναφορές, υλικό δηλαδή που καθιστά το βιβλίο πολύτιμο και σημαντικό.

Βιβλίο Ιωνικές μνήμες 
Συγγραφέας Ευάγγελος Χρ. Δρακόπουλος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το ημερολόγιο χωρίζεται σε ευδιάκριτες ενότητες. Το αναγνωστικό ταξίδι ξεκινάει φυσικά από τη Σμύρνη, όπου καταγράφονται ο πληθυσμός, το εμπόριο, η βιομηχανία, οι σχολές, η πνευματική κίνηση κ. ά. με έμφαση στην Άνω Πόλη όπου ζούσε η οικογένεια του συγγραφέα και στη συνέχεια επικεντρωνόμαστε στους προγόνους του Ευάγγελου Χρ. Δρακόπουλου και στην τωρινή οικογένειά του. Το σπίτι τους, τα αδέλφια του, η καθημερινότητά τους, οι συνήθειές τους, τα ήθη και τα έθιμα των Ελλήνων της Σμύρνης, οι παιδικές αναμνήσεις, τα δημοτικά σχολεία, η Ευαγγελική Σχολή, όλα αναφέρονται και καταγράφονται με ενάργεια και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Το ημερολόγιο στη συνέχεια καταγράφει μάχες, μετακινήσεις, σελίδες λαμπρές και σκοτεινές, νίκες και προελάσεις, την οπισθοχώρηση και κλείνει με την προσφυγιά, τη νέα ζωή στον Πειραιά, την καριέρα του Δρακόπουλου και το προσκύνημά του χρόνια αργότερα (1973) στη χαμένη πατρίδα.

Η αφήγηση είναι συναρπαστική, χωρισμένη σε ευδιάκριτα κεφάλαια που ο κάθε αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει με τον δικό του ρυθμό. Φωτογραφίες και κείμενα, ακόμη και σελίδες από το αυθεντικό ημερολόγιο του Ευάγγελου Χρ. Δρακόπουλου εναλλάσσονται σκορπώντας μια γλυκιά νοσταλγία για τις στιγμές του ελληνισμού που θα εξαφανιζόταν σύντομα, θαυμασμό για όσα συγκράτησε η μνήμη αλλά και συγκίνηση και πίκρα για όσα έγιναν από το 1919 και εφεξής. Παιδικές σκανταλιές ανοίγουν πόρτες για λεπτομέρειες που ίσως χάνονταν αλλιώς στο πέρασμα του χρόνου, ήθη και έθιμα αναβιώνουν στο μυαλό του συγγραφέα και καταγράφονται αδρά στις σελίδες του βιβλίου. Τα γεγονότα παρατίθενται όσο γίνεται αντικειμενικά, με μικρές, κοφτές προτάσεις, χωρίς υπερβολικές συναισθηματικές κορόνες ενώ η μεταγενέστερη ζωή αναβιώνει ως αναπόσπαστο κομμάτι των περιπετειών της οικογένειας Δρακόπουλου στη νέα πατρίδα. Το προσκύνημα μου έφερε δάκρυα στα μάτια γιατί ο συγγραφέας, σχεδόν αποστασιοποιημένα αλλά νιώθει κανείς το βάρος της αδικίας και της αρπαγμένης ζωής πίσω από τις λέξεις, περπατάει με την οικογένειά του στα στενά που μεγάλωσε παρατηρώντας τις αλλαγές που υπέστησαν τα μέρη και τα κτήρια. Οι αναλυτικές υποσημειώσεις συμπληρώνουν καίρια, τεκμηριωμένα και σωστά το όλο ιστορικό, οικογενειακό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό πλαίσιο ενώ το γενεαλογικό δέντρο δείχνει το αδιάσπαστο ενός ταξιδιού που ξεκίνησε βίαια το 1922. «Ιωνικές μνήμες» λοιπόν, άλλη μια σημαντική κατάθεση μνήμης για τον μελετητή αλλά και για τον απλό αναγνώστη.

Βιβλίο Διηγήματα 
Τίτλος πρωτοτύπου Öyküleri
Συγγραφέας Sabahattin Ali
Μεταφραστής Θάνος Ζαράγκαλης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Τσουκάτου 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι εκδόσεις Λέμβος επέλεξαν να παρουσιάσουν εννιά από τα διηγήματα του Τούρκου συγγραφέα σε μια καλαίσθητη έκδοση, σε μετάφραση του Θάνου Ζαράγκαλη. Στο «Βιολοντσέλο» έχουμε την τραγική κατάληξη ενός μεγάλου έρωτα που τον ντύνουν οι νότες του «τραγουδιού του φθινοπώρου», στον «Μύλο» ζούμε τον έρωτα ενός τσιγγάνου σε μια ιστορία που συνοδεύεται από προσωπικές απόψεις του συγγραφέα πάνω στην αγάπη, στην «Ιστορία της καντήλας που έσβησε ξαφνικά» έχουμε σε πρώτο επίπεδο έναν έρωτα που χώρισε ο θάνατος, σε μια δεύτερη ανάγνωση όμως διαπίστωσα πόσο έξυπνα και τρυφερά έχει παρομοιάσει ο συγγραφέας τις ανθρώπινες ψυχές με φωτεινές καντήλες, πάνω στις οποίες έχει στήσει μια αξιοπρόσεκτη πλοκή. Στην «Ιστορία του δάσους» οι χωρικοί προστατεύουν κυριολεκτικά με κάθε τρόπο τον αφανισμό του μοναδικού πνεύμονα οξυγόνου που τους μεγάλωσε, τους τάισε, τους ανέθρεψε, στην «Ιστορία ενός ναύτη» παρακολουθούμε την ανταρσία ενός πλοίου από πλήρωμα που απαιτούσε να φάει λίγο κρέας, γιατί «Με ξερά κουκιά δεν ανάβουμε φωτιά!», στα «Χελιδόνια» έχουμε την κουβέντα μεταξύ των δύο αυτών πουλιών που βλέπουν πως ταιριάζουν αλλά φοβούνται τον επικείμενο χωρισμό, αν έρθει ποτέ αυτός. Στο «Γυάλινο κτίριο» τρεις ανεπρόκοποι φίλοι που προτιμούν τους περιπάτους παρά να κερδίσουν τίμια το ψωμί τους κοροϊδεύουν μια ολόκληρη πόλη ψάχνοντας το ομότιτλο του διηγήματος κτίσμα κι αυτό είναι μια αξιοπρόσεκτη απόπειρα του συγγραφέα για δυστοπικό κείμενο που θυμίζει πολλά κακώς κείμενα διακυβέρνησης και μαζικής εξαπάτησης. «Η Τσιλλή» είναι μια γυναίκα χαμένη στους σκοτεινούς δρόμους της Σμύρνης που αποζητά κάποτε να τελειώσουν όλα αυτά που ζει και στο «Τσιρκίντζε» ο αφηγητής γνωρίζει ένα πανέμορφο χωριό της Μικράς Ασίας και ταυτόχρονα μια τραγική ιστορία του τόπου.

Τα κείμενα παρατίθενται σε χρονολογική σειρά (1927-1947) και κρατάνε το ενδιαφέρον ακόμη και σήμερα. Τρυφερότητα, λυρισμός, ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις και μεταφορές («Η φύση, βλέποντας να πλησιάζει η νύχτα, ετοιμαζόταν να πάρει μια βαθιά, δροσερή ανάσα», σελ. 43), εγκιβωτισμός (σε κάποια έχουμε ιστορία μέσα στην ιστορία δίνοντας έτσι μια πολυδιάστατη πλοκή που τραβάει ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον), γλώσσα ρέουσα, ποικίλη θεματολογία και διαφορετικοί τρόποι αφήγησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά κειμένων που μπορεί να γράφτηκαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, τα νοήματά τους, οι αφηγηματικοί πειραματισμοί και η γλώσσα τους όμως παραμένουν ζωντανά και ενδιαφέροντα ακόμη και στην εποχή μας.

Βιβλίο Διηγήματα 
Συγγραφείς Άντον Τσέχοφ, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ
Μεταφραστής Ελένη Κατσιώλη
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τις εκδόσεις Τσουκάτου κυκλοφορεί μια συλλογή έξι διηγημάτων του σε μετάφραση Ελένης Κατσιώλη. Στο πρώτο, ένας τοπογράφος, θέλοντας να πάει σ’ ένα μακρινό αγρόκτημα για χωροθέτηση, ταξιδεύει μ’ έναν αμαξά που του εμπνέει φόβο, στο δεύτερο ένας τορναδόρος μεταφέρει την άρρωστη γυναίκα του στο νοσοκομείο αλλά τα πράγματα δεν πάνε όπως τα περιμένει, στο τρίτο ένας νοσοκόμος αναλαμβάνει την εξαγωγή ενός δοντιού στη θέση του γιατρού που απουσιάζει! Τα επόμενα κείμενα όμως είναι εντελώς διαφορετικά, με έναν αμαξά να αγωνίζεται να βρει κάποιον να μιλήσει για τον θάνατο του γιου του, έναν ζητιάνο να ταΐζει ένα άλογο κι έναν σκύλο από το υστέρημά του ως το απρόσμενο τέλος κι έναν άστεγο να αγωνίζεται για ένα καλύτερο αύριο λέγοντας ψέματα, με απρόβλεπτες συνέπειες. Εικόνες γεμάτες φτώχεια και αντίξοες καιρικές συνθήκες, ζωντανεύουν με το γνωστό ιδιαίτερο ύφος του συγγραφέα. Ζητιάνοι, μεθύστακες που ξυλοφορτώνουν τις γυναίκες τους, κομπογιαννίτες, αμαξάδες, μικροαπατεώνες κινούνται σε απέραντες χιονισμένες εκτάσεις ή κακόφημους δρόμους και πότε προκαλούν γέλιο και πότε περίσκεψη με τις ιστορίες τους.

Ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ (15 Μαΐου 1891-10 Μαρτίου 1940) ήταν επίσης Ρώσος συγγραφέας κι ένας από τους πιο σημαντικούς σατιρικούς της ρωσικής λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στο Κίεβο της σημερινής Ουκρανίας και πέθανε στη Μόσχα. Το 1916 παίρνει κι εκείνος δίπλωμα ιατρικής και η πορεία της ζωής του χαράκτηκε μέσα από τον εμφύλιο ρωσικό πόλεμο (1917-1922) και τη μεταγενέστερη λογοκρισία που έκοψε εντελώς τα έργα του, θεωρώντας τον αντισοβιετικό. Από τις εκδόσεις Τσουκάτου κυκλοφορεί μια συλλογή εννιά διηγημάτων του σε μετάφραση Ελένης Κατσιώλη, στα οποία αποτυπώνονται δύσκολες εικόνες από την καθημερινή ζωή των κατοίκων της Ρωσίας (Μόσχα, Λένινγκραντ κ. α.). Οδυνηρές αναμνήσεις από τον πόλεμο, τα φαιδρά παρελκόμενα της πρώτης υποχρεωτικής συγκατοίκησης (κομουνάλκα) στην οδό Μπαλσάγια Σαντόβαγια της Μόσχας, προλετάριοι, σοβιετικό καθεστώς, όλα δίνονται είτε με ωμό ρεαλισμό είτε μ’ ένα υποδόριο χιούμορ που διαφέρει εντελώς από του Τσέχοφ. Είναι έντονες οι πολιτικές επιρροές στο έργο του, που έχει ως κύριο μέσο έκφρασης τις κοφτές προτάσεις και τους σχεδόν θεατρικούς διαλόγους.

Και οι δύο συλλογές διηγημάτων είναι καλαίσθητες, φροντισμένες κι επιμελημένες, έχουν υπέροχες και κομψές συνθέσεις εξωφύλλων και αποτελούν την καλύτερη αρχή για μια γνωριμία με τους σημαντικούς αυτούς Ρώσους λογοτέχνες.