Βιβλίο Retroland: Ιστορικός τουρισμός και η αναζήτηση για το αυθεντικό
Τίτλος πρωτοτύπου Retroland: Geschichtstourismus und die Sehnsucht nach dem Authentischen 
Συγγραφέας Valentin Groebner
Μεταφραστής Αρετή Βάνα
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον δοκίμιο σχετικό με τον τουρισμό, με τις φιλοδοξίες που γεννιούνται από ένα ταξίδι, με τις συνθήκες που δημιουργούν είτε τεχνηέντως είτε με αυθεντικότητα οι ιστορικοί προορισμοί μα πάνω απ’ όλα αφορά την ψυχολογία του τουρίστα και το πώς ο ίδιος οφείλει να προετοιμαστεί για κάθε ταξίδι από ψυχοκοινωνικής άποψης. Το βιβλίο είναι διαχωρισμένο σε ενότητες, που οδηγούν σταδιακά τον αναγνώστη στην καρδιά του προβληματισμού που απασχολεί τον συγγραφέα. Ξεκινάμε με τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στον επιστημονικό και τον εμπορικό χειρισμό των υπολειμμάτων του παρελθόντος, ταξιδεύουμε στον Μεσαίωνα όπου για πρώτη φορά αναδημιουργήθηκαν ιστορικά σκηνικά για να τα επισκεφθούν προσκυνητές (Sacri Monti), επιστρέφουμε στον 19^ο αιώνα όπου στενάχωρα, άσχημα και θλιβερά κτίρια και δρόμοι μετατράπηκαν σε γραφικές πόλεις και μοναδικά αξιοθέατα και όλα αυτά εξετάζονται υπό το πρίσμα της μετα-παραγωγής της ιστορίας, δηλαδή πώς δημιουργούνται «αυθεντικά» σκηνικά και κεφαλαιώδεις έννοιες που ενεργοποιούνται πολιτικά ενώ κλείνει με το ατομικό ταξίδι ως αναζήτηση της αυθεντικότητας άλλων εποχών.

Ο συγγραφέας ταξίδεψε σε σημαντικά ιστορικά σημεία της Ευρώπης και καταγράφει με ωραίο τρόπο τη γοητεία του ταξιδιού στο παρελθόν μέσα από μια σειρά επισκέψεων και προορισμών, με την Ελβετία να παίζει ήδη από τον 19^ο αιώνα έναν ιδιαίτερο ρόλο στην εμφάνιση της τουριστικής βιομηχανίας. Επισημαίνει ότι η  πρώτη ύλη της βιομηχανίας του τουρισμού δεν είναι τα παρθένα τοπία ή ο χώρος, είναι ο χρόνος. Οι διακοπές είναι υπόσχεση για έντονα συναισθήματα αλλά και για αναπαράσταση εποχής! Άλλωστε, είναι ξεκάθαρος: «Όλο αυτό το σύμφυρμα παροχής υπηρεσιών που λέγεται τουρισμός…» (σελ. 13). Κάποιες δυσνόητες αλλά γεμάτες ιδέες και σωστά συμπεράσματα προτάσεις, όπως: «Η δραματική πολιτισμικά πεσιμιστική οπτική της καταστροφής του ωραίου και η οπτική της κοινοτοπίας και ομοιομορφίας έχει συνοδέψει τον τουρισμό από την αρχή» (σελ. 78) εναλλάσσονται με εντυπωσιακές στατιστικές («Ο αριθμός των παγκοσμίως καταγεγραμμένων ετήσιων τουριστικών αφίξεων αυξήθηκε από 25,3 εκατομμύρια το 1950 σε 1,235 δισεκατομμύρια το 2016. Έχει σχεδόν πενταπλασιαστεί μέσα σε δυο γενιές», σελ. 17) και συναρπαστικές πληροφορίες για τις αλλαγές που υφίστανται οι ιστορικοί τόποι, για τη μεταμόρφωση της βιομηχανίας του τουρισμού ανά τους αιώνες και για αρχιτεκτονικά, σημασιολογικά, πολεοδομικά, χωροχρονικά μυστικά των τόπων που επισκέφθηκε ως παραδείγματα του τρόπου χειρισμού της ζητούμενης «αυθεντικότητας».

Το συμπέρασμα είναι επίσης αξιοσημείωτο: «Όλα όσα επιτρέπουν σ’ ένα μέρος να λειτουργεί ως αρχή και ιστορική προέλευση προστέθηκαν αργότερα. Διαφορετικά δεν θα λειτουργούσε στους επισκέπτες του στο παρόν. Επειδή συνήθως δεν υπάρχει τίποτα στον τόπο ιστορικών καταβολών -η αρχή έχει περάσει, είναι μακριά, έφυγε… Για να γίνει ένας τόπος ιστορικός «χώρος» που επισκέπτεται κάποιος για να επαναφορτιστεί και να αναζωογονηθεί με ό,τι είναι φρέσκο από το παρελθόν, τα απομεινάρια, το ίχνος, το μνημείο πρέπει να αποκατασταθεί, να εγκατασταθεί και να συντηρηθεί.. Επομένως το πρωτότυπο δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά αόρατο. Το άθικτο αυθεντικό παρελθόν είναι ένα τυφλό σημείο, στην κυριολεκτική έννοια της λέξης, έξω από όλες αυτές τις επιζήμιες ιστορίες με τις οποίες ο τουρισμός έχει τόσο έντονη σχέση» (σελ. 189-190). Ο Valentin Groebner  προτείνει: «Θα ήταν πιο σοφό να αποδεχτούμε το πεπερασμένο του παρελθόντος, συμπεριλαμβανομένων των απωλειών, και να γυρεύουμε τις ελευθερίες που προκύπτουν από αυτό» (σελ. 206). Και τονίζει: «Αυτό που οι τουρίστες επισκέπτονται πιο έντονα είναι τα δικά τους συναισθήματα. Αυτοί οι ίδιοι είναι στην πραγματικότητα ο ουσιαστικός προορισμός στο ταξίδι τους» (σελ. 191).

Το «Retroland» είναι ένα συμπυκνωμένο ταξίδι στη σημειολογία του τουρισμού, επεξηγεί βασικές έννοιες γύρω από τη σημασία, την οντότητα και την αξία του παρελθόντος και πώς αυτό αντιμετωπίστηκε από περιοχές και χώρες που προσβλέπουν στον τουρίστα, ακόμη και εις βάρος της αυθεντικότητας και αγκαλιάζει με αγάπη την ψυχολογία του ίδιου του ταξιδευτή, στον οποίο τονίζει επανειλημμένα πως κάθε ταξίδι είναι ξεχωριστό ακριβώς γιατί ο καθένας είναι ξεχωριστός, όσο κι αν επιμένει το μάρκετινγκ σε φράσεις-κλειδιά ή τοποθεσίες-must see.

Βιβλίο Ο ασκητής
Συγγραφέας Δημήτρης Καλανδράνης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Gema
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με ενδιαφέρουσα, λεπτομερή και στρωτή γραφή ο κύριος Δημήτρης Ι. Καλανδράνης συγκροτεί ένα καλοδουλεμένο «αυτοβιογραφικό» μυθιστόρημα που με ταξίδεψε από την ελληνική παροικία της Αιγύπτου στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Με ελάχιστους διαλόγους, ενδιαφέρουσες ιδέες, σωστές ανατροπές, υπέροχα ηθικά νοήματα ξεδιπλώνεται μια ζωή που ξεκίνησε από την απόλυτη ένδεια και κατέληξε σε μια άνετη αλλά μετρημένη οικονομικά καριέρα. Τα βιώματα και οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, τα πικρά «γιατί» και οι αδικίες έγιναν παραδείγματα και ηθικά βράχια, στα οποία εξακολουθούσε να γαντζώνεται ο πρωταγωνιστής ακόμη κι όταν προόδευε επαγγελματικά και προσωπικά. Σεμνός και ταπεινός ως το τέλος, πατέρας δύο παιδιών, αγωνίστηκε να παραμείνει ο εαυτός του, μακριά από σειρήνες εργασίας ή ερωτικές. «Ο ασκητής» είναι ένα κείμενο που με παρέσυρε, μου έδειξε με το απόλυτα προσωπικό στυλ του συγγραφέα τις κοινωνικές ανισότητες στην προνασερική Αίγυπτο, την ατμόσφαιρα τρομοκρατίας που επικρατούσε κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας του 1967, τα κέρδη και τα οφέλη που ήρθαν ως απότοκα της εργατικότητας και της διορατικότητας του πρωταγωνιστή κ. ά.

Όπως ανέφερα και πριν, όλα τα γεγονότα της ζωής του ο Πέτρος τα μετατρέπει σε απόσταγμα Κανόνων Ζωής, τους οποίους καθαρογράφει σ’ ένα τετράδιο. Κι αλήθεια, αν ακολουθήσει κανείς αυτές τις σοφές παραινέσεις θα βγει κερδισμένος λόγω της αλήθειας που εμπεριέχουν. Η χριστιανική του ηθική από την άλλη εμποτίστηκε από τους μοναχούς της Μονής του Σινά που συναναστρεφόταν, οπότε η ολοκλήρωση της ιστορίας ήταν κάτι αναμενόμενο και ταιριαστό με τον γοητευτικό, ξεχωριστό και ιδιαίτερο χαρακτήρα που κατέγραψε ο κύριος Καλανδράνης. «Θα έλεγε κανείς ότι ήταν ένας ασκητής μέσα στο χάος της πόλης. Γιατί αυτό ήταν πράγματι: ένας άνθρωπος με αυστηρή πειθαρχία και θέληση, που προσπαθούσε να ισορροπήσει με τη συνείδησή του και τις ιδέες του» (σελ. 220). Αγαπημένος μου Κανόνας είναι ο τελευταίος: «Να παραμείνεις ο εαυτός σου και να πιστέψεις σε αυτό που είσαι… Οι πράξεις σου να μη βλάπτουν τον πλησίον και το περιβάλλον σου αλλά αντιθέτως να τους ωφελούν» (σελ. 422).

Πριν κλείσω, ας μου επιτραπεί μια ξεχωριστή αναφορά στη συνολική εκδοτική προσπάθεια, μιας και, αν εξαιρέσει κανείς τη μικρή γραμματοσειρά, είναι αξιέπαινη και χωρίς τυπογραφικά ή ορθογραφικά λάθη. Με μεγάλη μου χαρά διαπίστωσα πως το καλογραμμένο μυθιστόρημα του κυρίου Καλανδράνη βρήκε και την εκδοτική υποστήριξη που του αξίζει, μιας και πολλές φορές ως τώρα έχω συναντήσει σε μικρότερου βεληνεκούς εκδόσεις αξιόλογα κείμενα να είναι παραδομένα σε έναν κυκεώνα λαθών και αβλεψιών. Οι Εκδόσεις Gemma, που δραστηριοποιούνται από το 2001 στον χώρο των βιβλίων ψυχολογίας, της λογοτεχνίας και των λευκωμάτων δημιούργησαν ένα φροντισμένο σύνολο, με ιλουστρασιόν εξώφυλλο, λεπτές και ελαφριές σελίδες και σωστό lay out που με κέρδισε από την αρχή. Ας μου επιτραπεί λοιπόν, μιας και πρώτη φορά έπιασα βιβλίο της Gema στα χέρια μου, να εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια για την έξωθεν και έσωθεν σωστή και καλή δουλειά.

«Ο ασκητής» λοιπόν είναι ένα καλογραμμένο κείμενο που μεταλαμπαδεύει δύσκολες σήμερα να βρεθούν ή να φωτιστούν κατάλληλα ηθικές αρχές και αξίες που οφείλουμε όλοι να έχουμε μέσα μας ώστε να παραμείνουμε καλοί και τίμιοι άνθρωποι σ’ ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο οικογενειακό, κοινωνικό και εργασιακό περιβάλλον. Η αφήγηση ρέει σα νεράκι και όλα τα μηνύματα περνάνε υποδόρια και λειτουργούν κατευναστικά απέναντι στα διλήμματα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά. Χωρίς ίχνος διδακτισμού ή επίκρισης, το μυθιστόρημα μας καταδεικνύει μια αξιέπαινη πορεία ζωής.