Βιβλίο Φεβρωνία: μια νεράιδα εκπαιδεύεται
Συγγραφέας Ελίνα Σταμπουλή
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυκόφως
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελίνα Σταμπουλή έγραψε ένα συναρπαστικό και τρυφερό μυθιστόρημα για παιδιά προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας που με μάγεψε και με παρέσυρε σ’ έναν κόσμο διαφορετικό, αναπάντεχο, (εντάξει, θα το γράψω), σ’ έναν κόσμο μαγικό ενώ ταυτόχρονα με βοήθησε να κατανοήσω σημαντικές διαχρονικές αλήθειες και αξίες γύρω από την οικογένεια, τη φιλία, τον χαρακτήρα του ανθρώπου. Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου, Φεβρωνία Κοψοπέτρου, είναι μαθήτρια μουσικού γυμνασίου αλλά χωρίς ιδιαίτερο ταλέντο και φωνή και ζει με τους γονείς της και τον μικρότερο αδελφό της, Γιάννη. Ξαφνικά, ένας μυστηριώδης κόκορας εμφανίζεται από το πουθενά και δε χάνει στιγμή από την καθημερινότητά της! Κουρνιάζει στην αγκαλιά της, την ξεπροβοδίζει όταν φεύγει και την υποδέχεται όταν επιστρέφει, κάτι που δυσαρεστεί τους γονείς της λόγω της μυρωδιάς και των ακαθαρσιών του. Να όμως που με τη βοήθειά του η Φεβρωνία ανακαλύπτει και ξεθάβει ένα παλιό μπαούλο με περίεργα αντικείμενα και ένα γράμμα της συνονόματης γιαγιάς της. Με αυτόν τον τρόπο αποκαλύπτεται το μεγάλο οικογενειακό μυστικό της υιοθεσίας της και τότε ξεκινάνε όλα!

Η Φεβρωνία είναι μια έφηβη κοπέλα που αναστατώνεται και πληγώνεται με την αλήθεια που έρχεται στο φως και η συγγραφέας καταγράφει με ρεαλισμό και διεισδυτικότητα τις αντιδράσεις της, τα συναισθήματά της, τη συμπεριφορά της, την πίκρα της. Σοκ, θυμός, οργή, αδικία, μίσος απέναντι στη μητέρα της, όλα ξεσπούν ταυτόχρονα και με άσχημο τρόπο: «Ένιωθε ξένο σώμα μέσα στο ίδιο της το σπίτι και τις προσπάθειες των γονιών της να την προσεγγίσουν τις απωθούσε συστηματικά με κάθε δικαιολογία» (σελ. 66). Ταυτόχρονα, είναι ερωτευμένη πλατωνικά με τον μεγαλύτερό της, Νικόλα, ο οποίος όμως κι αυτός έχει οικογενειακά προβλήματα, οπότε τα δυο παιδιά έρχονται κοντά και αποφασίζουν να βρουν μαζί τα ίχνη της αληθινής γιαγιάς της κοπέλας. Μέσα σε όλα αυτά έρχεται και μια πρόσκληση  για θερινή κατασκήνωση στη Σάμο, όπου θα γίνονται καλλιτεχνικά μαθήματα ώστε τα παιδιά να αποκτήσουν τα κατάλληλα εφόδια για το μέλλον τους. Εκεί όμως η Φεβρωνία θα διαπιστώσει πως γίνονται άλλα πράγματα, λίγο πιο ξεχωριστές σπουδές, μιας και όλα τα παιδιά που συμμετέχουν είναι επίλεκτοι κρίκοι μιας ξεχωριστής αλυσίδας. Τι σπουδάζουν λοιπόν; Τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτήν την κατασκήνωση;

Η Ελίνα Σταμπουλή αναμιγνύει άρτια τη φαντασία με την πραγματικότητα, καταγράφει γεγονότα και στήνει σκηνές που τραβούν το ενδιαφέρον ενώ καταφέρνει να φέρει με πειστικό τρόπο τον κόσμο των νεράιδων και των ξωτικών στη σημερινή εποχή. Η Φεβρωνία βιώνει διάφορα περιστατικά που θα την ατσαλώσουν, θα την πεισμώσουν και θα της δείξουν τον ξεχωριστό ρόλο που έχει κληθεί να έχει στη ζωή της ενώ ταυτόχρονα μαθαίνουμε για τις λαϊκές παραδόσεις γύρω από τον μαγικό κόσμο του νησιού της Σάμου. Δεν είναι τυχαία η επιλογή αυτού του νησιού, όπου εξίσου όμορφα και παραστατικά αποδίδονται από τη μια ο τόπος, με τα πεύκα της, τις παραλίες της, τις πεζούλες της, κι απ’ την άλλη οι άνθρωποι, με την ντοπιολαλιά τους και τη στάση ζωής. Η ματιά της συγγραφέως δε μένει στην επιφάνεια αλλά ψάχνει, εξερευνά, ανακαλύπτει, καταγράφει, ζωντανεύει τα πάντα από αυτήν την πανέμορφη γωνία του τόπου μας. Ωραία, στρωτή αφήγηση, λιτοί και παραστατικοί διάλογοι, λίγο χιούμορ κάπου κάπου για να ελαφρύνει η ατμόσφαιρα, μελετημένα  ψυχογραφήματα, είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός κειμένου που απευθύνεται σε μεγαλύτερα παιδιά αλλά, γιατί όχι, και σε μεγάλους.

Το μυθιστόρημα «Φεβρωνία: μια νεράιδα εκπαιδεύεται» είναι ένα γλυκό, μαγευτικό βιβλίο με διαχρονικά μηνύματα και απανωτές ανατροπές. Ταξιδεύει μικρούς και μεγάλους αναγνώστες σ’ ένα περιβάλλον απόκοσμο, γεμάτο εκπλήξεις ενώ ταυτόχρονα χιλιάδες σημαντικά πανανθρώπινα και διαχρονικά μηνύματα ξεπετάγονται μέσα από το κείμενο, βοηθώντας τη Φεβρωνία να ωριμάσει και να μεγαλώσει. Η συγγραφέας είναι θετική απέναντι στα εμπόδια και στις δυσκολίες, γιατί στο τέλος αποδεικνύεται πως έρχονται για καλό. Τονίζει μέσα από έξυπνα παραδείγματα πως οφείλουμε να πιστεύουμε στον εαυτό μας και στις δυνάμεις μας, να ακολουθούμε τα δικά μας όνειρα και όχι αυτά που μας επιβάλλουν οι άλλοι, να δεχόμαστε τις αποτυχίες για να βγαίνουμε πιο δυνατοί μετά από αυτές, να μην το βάζουμε κάτι, να ψάχνουμε για να βρούμε τον εαυτό μας, τις δυνατότητές μας, τις ικανότητές μας. «Δεν είσαι μόνη, ακόμη κι αν το νιώθεις…εσύ είσαι το φως στο σκοτάδι των γύρω σου» (σελ. 257). Μια υπέροχη ιστορία που με συγκίνησε και με γέμισε ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Τα χειρόγραφα της Μέλισσας
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου με το νέο της μυθιστόρημα ασχολείται με κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι μας έχει συνηθίσει ως τώρα: με τη φυσική, την ενέργεια, τους παράλληλους κόσμους και το βάθος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Ξεδιπλώνει την ιστορία της σε δύο παράλληλες και εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους χρονικές περιόδους και χαρίζει μέσα από συναρπαστικές ανατροπές και μια κλιμακούμενη πλοκή πολλές και σημαντικές πληροφορίες γύρω από έναν κόσμο που ελάχιστοι γνωρίζουμε και ακόμη λιγότεροι κατανοούμε με σκοπό να αναδείξει τις αρετές της ανθρώπινης ψυχής και να τις βάλει να αντιπαλέψουν με την επιστημονική δεοντολογία. Τα πραγματολογικά στοιχεία δίνονται σε υποσημειώσεις κι έτσι ήταν στο χέρι μου να εντρυφήσω περισσότερο σε θεωρήματα, έρευνες, αξιώματα ή να προχωρήσω απλώς στην ανάγνωση της ιστορίας. Με την εξιστόρηση σε διαφορετικούς χρόνους και με μια πλούσια σε πρόσωπα και πλοκή αφήγηση όπως αυτή του σήμερα το βιβλίο κυλούσε σα νεράκι και μου δημιουργούσε ανάμικτα κατά καιρούς συναισθήματα, αγωνία και σασπένς, συγκίνηση και ενδιαφέρον κλπ.

Η Μέλισσα καταγράφει σε χειρόγραφα την ιστορία της και μέσα από αυτά ξεδιπλώνεται η μοναχική και σκληρή ζωή της ως τη στιγμή που τη βρήκε Εκείνος, ο Δάσκαλος. Κάποιος την εγκατέλειψε μωρό ακόμη στα σκαλιά του ναού της Ήρας στη Σάμο και την έσωσε η Λευκάτη, η πιο τρανή μάγισσα του νησιού. Στο πλάι της μεγάλωσε και τελικά παγιδεύτηκε, μιας και καταλαβαίνει πως η γυναίκα που τη μεγάλωσε δεν έχει και τα πιο αγαθά κίνητρα. Έτσι, αποφασίζει να κάνει την επανάστασή της, δυστυχώς πληρώνοντας το αντίστοιχο τίμημα. Η γνωριμία της με τον άγνωστο άντρα τη βοηθάει να εμβριθήσει στην ψυχοσύνθεσή της και να κατανοήσει βασικές αρχές της ανθρώπινης σκέψης και διανόησης. Γιατί τον κυνηγάει όμως ο τύραννος της Σάμου Πολυκράτης; Τι φοβάται από αυτόν τον φιλόσοφο;

Η ζωή της Μέλισσας λειτουργεί συμπληρωματικά με την κυρίως ιστορία, η οποία εμπλουτίζεται από ενδιαφέροντα πρόσωπα, αναπάντεχες εξελίξεις και σωστά μελετημένα πραγματολογικά στοιχεία. Μπορεί να ξεκινάει με το όνειρο ενός νεαρού άντρα να σπουδάσει στην Αθήνα ενώ προσπαθεί να ξεχάσει τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε, διαπιστώνουμε όμως σύντομα πως αυτό είναι η αρχή ενός ιστού που εξυφαίνεται δεξιοτεχνικά από τη συγγραφέα και που θα φέρει σε σύγκρουση ή σε θετικές επαφές τους ήρωες του βιβλίου. Ο Νίκος λοιπόν, γιος της Θεοδώρας και του τσαγκάρη Φανούρη, ζούσε με την αρραβωνιαστικιά του, Αναστασία, μια περίεργη γυναίκα που του έλεγε πράγματα για κείνον χωρίς να της τα έχει εκμυστηρευτεί ποτέ αυτός! «Να εξάρεις τα καλά και τα σπουδαία», του τόνιζε συχνά. Αυτό το ιδιαίτερο πλάσμα τράβηξε την προσοχή ενός επιστήμονα, ο οποίος έστησε γύρω της μια ολόκληρη ερευνητική εργασία. Τι το ιδιαίτερο είχε αυτή η κοπέλα; Τι σχέση είχε με όλα αυτά ο θάνατός της; Ο Νίκος διαπιστώνει πως εξακολουθεί να παθαίνει ανεξήγητες διαλείψεις και να βιώνει περίεργες καταστάσεις όποτε βρίσκεται μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, κάτι που θα προσέξει ο ηλικιωμένος γείτονάς του, Φαίδωνας, ένας μοναχικός και απόμακρος άντρας που τα βράδια διαβάζει ασταμάτητα. Μήπως όμως έχει κι αυτός κρυμμένα μυστικά;

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δίνει ένταση και ταχύτητα, με προσεγμένο λεξιλόγιο και πιστή αναπαράσταση της εποχής (θαύμασα τον τρόπο μέτρησης του αρχαίου χρόνου μεταξύ άλλων) εμβαθύνουμε στην εσωτερική αναζήτηση της Μέλισσας και σε διάφορα φιλοσοφικά, μυθικά και επιστημονικά στοιχεία που θα τη βοηθήσουν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό της. Πολλά από αυτά μάλιστα διασταυρώνονται, καταρρίπτονται ή εμπλουτίζονται από τις εξελίξεις στην εποχή του Νίκου κι έτσι μαθαίνουμε για την «Πολιτεία» του Πλάτωνα όπου βρίσκουμε τις απαρχές της αναζήτησης για το πού πάνε οι ψυχές όταν φεύγουν, για το δίπολο «νείκος-φιλότητα», για το ποροφάραγγο των αρχαίων και τη μελανή οπή των αστρονόμων, για τη θεωρία των χαμηλών συχνοτήτων και την επιστήμη της νευροφυσιολογίας ενώ ταυτόχρονα διαβάζουμε προσπάθειες ερμηνείας στο ερώτημα «τι είναι ύλη και τι ψυχή», τι τις ορίζει στον χώρο και στον χρόνο, γιατί είναι η βάση των πάντων κ. ά. Πώς βοηθάνε οι μαθηματικές εξισώσεις να περιγράψουν σχήματα που τα ανθρώπινα μάτια δε βλέπουν; Τι ρόλο παίζει στην πλοκή ο Άγγελος Τανάγρας, ο πατέρας της ελληνικής παραψυχολογίας; Πληροφορίες όπως η εντυπωσιακή για μένα άποψη της σύγχρονης φυσικής πως η έννοια της γέννησης ενός σώματος ταυτίζεται με την αύξηση της πυκνότητας της ενέργειας σε μια περιοχή κι αντίστοιχα του θανάτου ότι οφείλεται στην ελαχιστοποίηση αυτής της πυκνότητας κάτω από συγκεκριμένο όριο ή ακόμη και πέρα από ένα άλλο ανώτερο όριο με άφησαν με ανοιχτό το στόμα και μου άρεσε ο τρόπος που εντάσσονταν στις εξελίξεις.

Τι είναι το φυτό ροδιόλα ή «χρυσή ρίζα» του Προμηθέα; Τι συνδέει τα μυστηριώδη Αναστενάρια με τα Ελευσίνια μυστήρια; Ποιος είναι ο καθηγητής Αριστομενέας και γιατί προκάλεσε σάλο στην επιστημονική κοινότητα με τη θεωρία που διατύπωσε γύρω από τα ερεθίσματα και την αντίληψη; Πώς συνδέεται με την κλοπή ενός πειραματικού φαρμάκου από ένα ίδρυμα ερευνών και ποιος το έχει στην κατοχή του; Πώς θα το χρησιμοποιήσει χωρίς να υπολογιστούν οι συνέπειες στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Πώς θεραπεύει η τρεβετόλη τη σχιζοφρένεια και γιατί, μία στις δέκα που δεν πετυχαίνει στα ποντίκια, προκαλεί τρόμο στους επιστήμονες που πειραματίζονται μαζί της; Γιατί τα πέντε αξιώματα του Ευκλείδη δεν έχουν αποδειχθεί ποτέ και πώς αυτό θεωρείται αποτέλεσμα της περιορισμένης επεξεργασίας του ανθρώπινου εγκεφάλου; Πώς έχει αποδειχθεί πως αυτό που μπορούμε να δούμε γύρω μας δεν είναι η πραγματικότητα αλλά μια εικόνα της, δηλαδή προβολές πάνω σ’ έναν χώρο; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πότε μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα και πότε μας φέρνει σε ένα πιο κοντινό μας παρελθόν. Οι ήρωες μπλέκονται σε επικίνδυνες καταστάσεις, γνωρίζουν πρωτόφαντα μυστικά, αγωνίζονται να μάθουν και να κατανοήσουν και όλα τελειώνουν μ’ ένα υποδειγματικό κλείσιμο που επιφέρει τη λύτρωση και εξάρει τις αρετές του ανθρώπου που θα αποτελεί πάντα αστάθμητο παράγοντα απέναντι στην τυπολατρική, προσεκτική, μετρημένη επιστήμη. «Τα χειρόγραφα της Μέλισσας» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο, καλογραμμένο μυθιστόρημα που χαρίζει άφθονες πληροφορίες γύρω από τη διάσταση, την πραγματικότητα, τον χώρο και τον χρόνο, εντάσσοντάς τες σε μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και κινδύνους που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Για μια απόφαση 
Συγγραφέας Αδαμαντίνη Κουμιώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Απόπλους
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αδαμαντίνη Κουμιώτου μας ταξιδεύει και πάλι στον τόπο της, την πανέμορφη Σάμο, αυτήν τη φορά με μια ιστορία γεμάτη γλυκόπικρα περιστατικά, λαογραφικά και κοινωνικά στοιχεία και σκοτεινά μυστικά. Ο καρδιοχειρουργός Νικόλαος Καραμάνος που μεγάλωσε μια δύσκολη, στερημένη παιδικότητα («η ζωή κυλούσε δύσκολα, στενεμένα, σαν τα ρούχα που περνούσαν απ’ το ένα παιδί στο άλλο…», σελ. 12), θυμάται με νοσταλγία τον τόπο του, τους γονείς και τους παππούδες του, τ’ αδέλφια του, τόσα χρόνια μακριά από την πατρίδα του. Η επιτυχημένη επιστημονική του πορεία, με φήμη και σημαντική προσφορά στον άνθρωπο, ολοκληρώθηκε και τώρα, νιώθοντας περισσότερο από ποτέ νοσταλγία για τον τόπο του, που του έλειπε και ό,τι έβλεπε με κάτι από τη ρίζα του το συνέκρινε, αποφασίζει να επιστρέψει έναν σκοτεινό και μουντό Οκτώβρη, μόνο και μόνο για να διαπιστώσει πόσες και πόσο μεγάλες υπήρξαν οι αλλαγές στον τόπο και στους ανθρώπους κατά το διάστημα της απουσίας του.

Ο νόστος του ξεκινάει με τον καλύτερο τρόπο, μιας και ο παιδικός του φίλος, Αλέκος και η γυναίκα του, η Πελαγία, τον υποδέχονται με χαρά και αγάπη, τον φροντίζουν και τον περιποιούνται. «-Είστε κι εσείς η πατρίδα για μένα», λέει χαρακτηριστικά ο Νικόλας και μαζί συζητούν για τα παλιά τρώγοντας, πίνοντας και ατενίζοντας το γαλάζιο της θάλασσας γύρω τους. Οι ιστορίες τους δίνουν αφορμή στη συγγραφέα να ξεδιπλώσει τραγικωμικά περιστατικά του νησιού, ανέκδοτα καθώς και λαογραφικά, πολιτιστικά και κοινωνικά στιγμιότυπα γεμάτα χιούμορ κι ενδιαφέρον. Λόγια, αναστεναγμοί, πικρά τραγούδια υποδέχονται τον γιατρό στα κλειστά κι ερειπωμένα σπίτια. Και να που σταδιακά αρχίζουμε να γνωρίζουμε τους παππούδες του Νικόλα, Πέτρο και Μαρκέλλα, οπότε πάμε ακόμη πιο πίσω, σε ακόμη πιο δύσκολες εποχές, λίγο πριν και λίγο μετά την καταστροφή της Σμύρνης, με σκληρό μεροκάματο, με δυσκολίες στα χωράφια, με στερημένη ζήση. Μέσα από επιστολές, φωτογραφίες, αντικείμενα, ξεδιπλώνεται μια ιστορία αρχικά ρόδινη, αισιόδοξη και γεμάτη ελπίδα, η οποία όμως σταδιακά σκοτεινιάζει, μιας και ο παππούς είχε πάρει την απόφαση να εγκαταλείψει την οικογένειά του, φορτώνοντας τους ώμους της γυναίκας του με απρόσμενα και δυσθεώρητα βάρη. Αυτό το θολό τοπίο προσπαθεί ο Νικόλας να ξεκαθαρίσει ώστε να καταλάβει ποιος έφταιξε για την επιλογή του παππού, ποιος έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη και για ποιον πρέπει να αποκατασταθεί η αλήθεια. Νιώθει πως έχει να εκπληρώσει ένα ιερό χρέος και να απλώσει το σωστό φως για να γαληνέψει ο αιώνιος ύπνος των απόντων.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με την περίτεχνη και καλοδουλεμένη γραφή της Αδαμαντίνης Κουμιώτου, την τόσο οικεία από προηγούμενα έργα της. Μας χαρίζει άφθαστο λυρισμό, πλούσιο ρεαλισμό, πολλούς και ποικίλους χαρακτήρες που αναβιώνουν τις εκάστοτε εποχές που διαδραματίζεται η πλοκή. Με συγκίνησαν δυνατές και παραστατικές εικόνες σαν αυτή του μανταρίσματος που γινόταν κάθε βράδυ στα φτωχόσπιτα, όπου οι νοικοκυρές, παρά την κούραση της μέρας, έραβαν, μπάλωναν, φάρδαιναν, στένευαν, μάκραιναν, έκοβαν, συμπλήρωναν κουμπιά όχι τα ίδια αλλά ταιριαστά σε μέγεθος και παραπλήσια σε χρώμα, «Ποιος πρόσεχε τέτοιες λεπτομέρειες»; Η ιστορία ξετυλίγεται χαλαρά, απαλά, με έμφαση στα καλολογικά στοιχεία και στις περιγραφές ψυχών και τόπων, οπότε απολαμβάνουμε όμορφες λέξεις, δυνατές παρομοιώσεις, λιτούς διαλόγους και γνωρίζουμε σταδιακά τον τόπο και το παρελθόν του Νικόλα. Πηγαινοερχόμαστε στις ζωές των αδελφών της γιαγιάς του που ακολούθησαν εξίσου δύσκολες αλλά καλύτερες πορείες από της Μαρκέλλας, μαθαίνουμε και για τον τρόπο που κατάφερε να σπουδάσει ο ίδιος στο εξωτερικό, όλα μικρά κομμάτια ενός πλούσιου σε γεγονότα, ανθρώπους, νοοτροπίες υφαντού, όμως στιγμή δε χάθηκα ούτε κουράστηκα.

Ιστορίες ανθρώπων, περιπέτειες ζωών, αναμνήσεις από το παρελθόν που ψάχνουν ν’ ακουμπήσουν σ’ ένα καλύτερο παρόν, αυτά είναι το νέο μυθιστόρημα της Αδαμαντίνης Κουμιώτου, που, παρά τις δυσκολίες της ζωής που καταγράφει, τονίζει με αισιοδοξία πως «ο κόσμος υπάρχει για να διανύεται, για να διασχίζεται μ’ ένα κολύμπι διαρκείας», όπως λέει ο Γιώργος Βέης. Μπορεί να κολυμπάμε σε βαθιά, άπατα κι επικίνδυνα νερά, να κουραζόμαστε, να απογοητευόμαστε, υπάρχουν όμως φωτεινές στεριές κι απάνεμα λιμάνια που μας περιμένουν! Οι παππούδες, τα αδέλφια τους, τα παιδιά τους, μια στρατιά από ενδιαφέροντες χαρακτήρες αφήνουν το στίγμα τους στις σελίδες με διαρκή πρωθύστερα. Κάθε αντικείμενο, κάθε συζήτηση, κάθε ανάμνηση φέρνει μπροστά μας είτε κομμάτια της ζωής των παππούδων είτε αποσπάσματα της ζωής γειτόνων, φίλων και γνωστών, στοιχεία δηλαδή που συγκροτούν ένα πανέμορφο παζλ με ενδιαφέρουσες εξελίξεις, οι οποίες μας οδηγούν από σελίδα σε σελίδα σ’ ένα άκρως συγκινητικό και δίκαιο τέλος. Συντροφιά μας οι στίχοι των Τάκη Παπατσώνη, Ζήση Οικονόμου, Γιάννη Ρίτσου, Νίκου Σαραντάρη, Νικηφόρου Βρεττάκου και πολλών άλλων, οι οποίοι εμπλουτίζουν το κείμενο ενισχύοντας τις εικόνες που πηγάζουν από την καλή πένα της συγγραφέως, απόλυτα ταιριαστοί με την εκάστοτε περίσταση που εκείνη επιλέγει να τους τοποθετήσει. «Για μια απόφαση» λοιπόν πολλά μπορούν να γίνουν και ακόμη περισσότερα να έρθουν στο φως, αρκεί να την πάρουμε!

Βιβλίο Δούρειος Ίππος 
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα είναι πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι έχει γράψει ως τώρα. Μυστικές υπηρεσίες, κατασκοπεία, διπλωματικές σχέσεις είναι το φόντο του μυθιστορήματος κι έτσι μπήκα για τα καλά στα άδυτα του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Αμύνης (ΓΕΕΘΑ). Είναι μια συναρπαστική ιστορία που ξεδιπλώνει τις πολλές και διαφορετικές πτυχές της ζωής ενός κατασκόπου: πώς κινείται, πώς αντιδρά, πώς προστατεύεται, πώς αποσπά τις πολύτιμες πληροφορίες που χρειάζεται η πατρίδα του και πολλά άλλα. Κι όλα αυτά λόγω της πρωταγωνίστριας, Ισιδώρας Μπαρμπατιώτη, μιας γυναίκας που, από τις ειδικές δυνάμεις, αποσπάστηκε στις μυστικές υπηρεσίες και οι αποστολές της στρέφονται γύρω από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ευρηματική και αποφασιστική, μπορεί να θεωρείται φονικό όπλο αλλά δεν είναι πολεμοχαρής, ακριβώς γιατί έχει βιώσει τι σημαίνει πόλεμος και ποιες είναι οι συνέπειές του για όλους. Εξίσου αντικειμενική είναι και απέναντι στους Τούρκους: «Είχα ωστόσο πειστεί ότι για την εχθρότητα ευθύνονταν κυρίως οι έχοντες την εξουσία και όχι ο λαός. Όποιος όμως ήθελε να βλάψει τη χώρα μου ήταν εχθρός μου» (σελ. 79).

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με την πρώτη εμπόλεμη αποστολή της Ισιδώρας στα σύνορα Αρμενίας-Τουρκίας, όπου προσπαθεί να σώσει έναν τραυματισμένο συνάδελφο που κρύβεται από τους βομβαρδισμούς και χτυπήθηκε έχοντας ως αποστολή του να συλλέγει πληροφορίες και να εκπαιδεύει τους Αρμένιους αντάρτες κατά των Τούρκων. Αζέροι, Ζανταρμάδες και Γκρίζοι Λύκοι είναι μερικοί μόνο από τους εχθρούς που πρέπει να αποφύγουν και οι δύο. Μια κάρτα μνήμης στο χέρι της Ισιδώρας και η μυστηριώδης φράση «Καμιά νιφάδα χιονιού δεν πέφτει σε λάθος μέρος» είναι η αρχή μιας ανατρεπτικής ιστορίας που είναι γεμάτη σασπένς, ένταση, μυστικά και διπλές ταυτότητες. Η χρήση εναλλάξ πρωτοπρόσωπης (Ισιδώρα) και τριτοπρόσωπης αφήγησης χαρίζει μεγαλύτερη ποικιλία και διαφορετικές οπτικές γωνίες. Κωδικοποιημένο μήνυμα επιπέδου 5 αναστατώνει τις μυστικές υπηρεσίας, γιατί δηλώνει πως προετοιμάζεται μεγάλη κίνηση από τους Τούρκους. Η Ισιδώρα και ο αντισυνταγματάρχης Θωμάς Παπαγιάννης πρέπει να εισχωρήσουν στη Σμύρνη και να συναντήσουν τον Οδυσσέα, τον σύνδεσμο και πολύτιμο πληροφοριοδότη που τους ειδοποίησε, οπότε ταξίδεψα μαζί τους σε φωτεινά και σκοτεινά σοκάκια της Σμύρνης και έζησα σχεδόν από κοντά όλους τους κινδύνους και τις αναποδιές. Ο αρχηγός του ΓΕΣ Κωνσταντίνος Βαφειάδης, ο διοικητής της ΕΥΠ Βασίλης Πλέσσας, ο υπουργός Άμυνας Μανόλης Δόμπλιας, ο καθηγητής Βασιλάκος, ο γοητευτικός Ματέο, ο Τούρκος πρέσβης Αντέμ Μπουτάκ, η γραμματέας του Υπουργού Εξωτερικών Μαργαρίτα Σύρμα, ο Άλεξ, ο καλύτερος αναλυτής που υπάρχει στο ΓΕΕΘΑ και γνωρίζει όσο λίγοι τα θέματα κυβερνοασφάλειας και άλλοι είναι οι χαρακτήρες που πλαισιώνουν την κεντρική ηρωίδα και δημιουργούν μια πλειάδα υπόπτων και πιθανών κατασκόπων σ’ ένα παιχνίδι ψέματος κι αλήθειας που με κράτησε ως το τέλος. Λειψοί και Μαράθι, Βαρκελώνη και Σμύρνη, Σάμος φυσικά, είναι τα μέρη όπου διαδραματίζονται οι σκηνές του μυθιστορήματος και αποτελούν τόπους της βασικής δράσης του μυθιστορήματος.

Η αφήγηση της Ισιδώρας με βοήθησε να διεισδύσω στην ψυχολογία του πράκτορα, που δεν έχει χρόνο για διακοπές, που έχει αποστολές χαμηλής και υψηλής επικινδυνότητας, που έχει πάντα ως προτεραιότητα την αποστολή και διάφορες τέτοιες λεπτομέρειες που ολοκληρώνουν έναν χαρακτήρα και ταυτόχρονα μου άνοιξε την πόρτα για τον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών. Κωδικοποιημένα μηνύματα, πρωτόκολλα, ασφαλής τρόπος λήψης των πληροφοριών, «νεκρή παράδοση» και πολλά άλλα είναι ορολογίες που μελέτησε καλά ο συγγραφέας πριν τα τοποθετήσει στο βιβλίο του. «Στην κατασκοπεία πρέπει να αυτοσχεδιάζεις και να σκέφτεσαι ανορθόδοξα γιατί τα δεδομένα συνεχώς αλλάζουν» (σελ. 69), είναι μία από τις σημαντικότερες οδηγίες που πρέπει να έχει κάποιος υπ’ όψιν του. Ας μην ξεχνάμε πως όλοι οι πράκτορες κάποιους εκπροσωπούν, για κάποιων τον λογαριασμό συγκεντρώνουν πληροφορίες και ρισκάρουν τις ζωές τους, αν και κατά βάθος: «Ο ρεαλισμός έπαιρνε άλλη μορφή όταν εμπλεκόταν η πολιτική. Τα πάντα αξιολογούνταν υπό το πρίσμα του κυβερνητικού κόστους» (σελ. 362). Για άλλη μια φορά το κείμενο είναι εξισορροπημένο όπως όλα τα μυθιστορήματα του Κώστα Κρομμύδα. Ακριβοδίκαιο, χαμηλών τόνων και χωρίς συναισθηματικές κορόνες, καταφέρνει να αποτυπώσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις εντός και εκτός πολιτικών και στρατιωτικών γραφείων και πρεσβειών με αντικειμενικότητα. Ο συγγραφέας καταγράφει ακριβοδίκαια τις καταστάσεις και τη νοοτροπία του γείτονα λαού: «Πολλά ήταν τα στραβά αυτού του λαού αλλά δεν είχα καταλήξει αν έφταιγε η μισαλλοδοξία που υπήρχε στο αίμα τους ή αν ήταν κάτι που είχε καλλιεργηθεί με τα χρόνια και από τον τρόπο που διεξαγόταν η πολιτική ανάμεσα στις δύο χώρες» (σελ. 79). Σημειώνεται επίσης πως τα τελευταία χρόνια η δουλειά που έχει γίνει στη διπλωματία έχει δυναμώσει την παρουσία της Ελλάδας στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Το μυθιστόρημα, που είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Έλληνα κατασκόπου Βασίλη Γιαννόπουλου και σε όσους παρέχουν διακριτικά και μυστικά τις υπηρεσίες τους στη χώρα, είναι δυνατό και ανατρεπτικό, γεμάτο ποικίλα συναισθήματα, αγωνία και ένταση, αποκαλύψεις και ψέματα, μυστικά και λεπτές ισορροπίες κι όλα αυτά ενώ κορυφώνεται η ελληνοτουρκική σύρραξη κι όλα κρέμονται από μια κλωστή πριν ξεσπάσει πόλεμος. Δυνατό, ρεαλιστικό και με κλείσιμο ματιού ακόμη και στην τελευταία σελίδα το νέο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα δε με άφησε σε αναγνωστική ησυχία πριν το τελειώσω.

Βιβλίο Συνέντευξη με έναν κούρο
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το πρώτο βιβλίο της σειράς με τον ρεπόρτερ Ευτύχη αφορά τον τεράστιο κούρο της Σάμου, ένα εντυπωσιακό άγαλμα πέντε μέτρων που βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο στο Βαθύ. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία του αγάλματος, του αρχαιολογικού χώρου του Ηραίου και της αρχαίας Σάμου, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν τα αγάλματα, τι απέγιναν τα χρώματα με τα οποία τα είχαν βάψει κ. π. ά. Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο.

Βιβλίο Το ημερολόγιο ενός εξερευνητή #3: Στη μαύρη ήπειρο
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρης μετακομίζει στην Αθήνα από τη στιγμή που ο πατέρας του πήρε προαγωγή στη δουλειά του. Μένει με τους γονείς του σε μια ανακαινισμένη πολυκατοικία στο κέντρο, στο ρετιρέ, με μια σοφίτα που αν την καθαρίσει ο Άρης θα μπορεί να τη χρησιμοποιεί ως αποκλειστικά δικό του χώρο. Έτσι το παιδί πέφτει με τα μούτρα στην καθαριότητα ώσπου… ανακαλύπτει κάτι σημειώσεις κι ένα αραχνιασμένο ιπτάμενο τρίκυκλο. Στα προηγούμενα βιβλία μάθαμε πως το όχημα άνηκε στον εξερευνητή Φίλιππο Φευγάτο, έναν επιστήμονα που μια μέρα εντελώς ξαφνικά μεταφέρθηκε με ζουρλομανδύα σε άσυλο. Γιατί βρίσκεται ο καθηγητής στην Αφρική και τι ψάχνει πάλι που θα τον φέρει αντιμέτωπο με νέους κινδύνους; Γιατί θέλει κάποιος να δηλητηριάσει το νερό της Κένυας; Ποιο μυστικό κρύβεται στις καλλιέργειες λουλουδιών κοντά στη λίμνη της Ναϊβάσα;

Στο τρίτο βιβλίο αυτής της συναρπαστικής και διασκεδαστικής περιπέτειας για παιδιά από 9 ετών και πάνω, γεμάτης χιουμοριστικά περιστατικά, πολλές γεωγραφικές πληροφορίες γύρω από την Αφρική, την έρημο, τους Τουαρέγκ, μυστήριο και αγωνία, μαθαίνουμε πολλά και χρήσιμα πράγματα για την καθημερινότητα των ανθρώπων στη μαύρη ήπειρο. Αγάπησα τη γραφή της Τζένης Κουτσοδημητροπούλου, γιατί κατάφερε να με εντάξει στον ψυχισμό ενός παιδιού σαν τον Άρη, να με παρασύρει σε άλλη μια καθόλου συνηθισμένη ιστορία και ταυτόχρονα να μου μάθει πράγματα γύρω από την καθημερινή ζωή στην έρημο και πώς επιβιώνουν οι κάτοικοί της, τι σημαίνει Σαχάρα και Τουαρέγκ, πώς είναι η πολιτική κατάσταση στην περιοχή του Νίγηρα, γιατί ανθεί ακόμη το δουλεμπόριο, σε τι κατάσταση είναι η Κένυα και ποιες οι λαογραφικές της παραδόσεις και πολλές άλλες πληροφορίες που περνάνε εύληπτα και καθόλου βαρετά μέσα από τις ιστορίες του εξερευνητή μας. Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι εκπληκτική και εξίσου παραστατική με της προκατόχου του, Σάντρας Ελευθερίου, που απολαύσαμε στα δύο πρώτα βιβλία της σειράς. Εναλλάσσεται ανάμεσα στο ασπρόμαυρο και το έγχρωμο, είναι λεπτομερέστατη και αποτυπώνει με σαφήνεια και δυναμισμό μια ποικιλία σκηνών, από την έρημο της Σαχάρα και τα φυσικά τοπία της Κένυας ως τη σοφίτα του καθηγητή και το διαμέρισμα του Άρη. Εξαίρετες λεπτομέρειες, ρεαλιστικές απεικονίσεις, μελετημένες διαστάσεις, προοπτικές και σχέδια, όλα καλοδουλεμένα και απαραίτητα για να ξεκουράσει κανείς το βλέμμα του από την καταιγιστική δράση.

Βιβλίο Η σωστή λέξη
Συγγραφέας Αδαμαντίνη Κουμιώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια τρυφερή, ρομαντική ιστορία γραμμένη με το γνωστό ξεχωριστό στυλ και ύφος της Αδαμαντίνης Κουμιώτου. Λέξεις και φράσεις βάζουν τα γιορτινά τους ή τα σκούρα τους, ανάλογα ποια περίσταση κοσμούν και ταξιδεύουν τον αναγνώστη μέσα από καλογραμμένα μονοπάτια. Το επάγγελμα της Ευρυάνθης -φιλόλογος- δίνει την αφορμή να ζωντανέψουν στο πλάι της ήρωες της αρχαίας μυθολογίας και γραμματολογίας, όχι με υπερφυσικό τρόπο αλλά με τις ιστορίες τους ως επιμύθιο ή παράδειγμα προς μίμηση ή αποφυγή και πάντα ταιριαστά με τις εξελίξεις. Ως άντρας αναγνώστης ομολογώ πως οι ρομαντικές ιστορίες δεν είναι από τις πρώτες μου επιλογές, όταν όμως είναι γραμμένες από την Αδαμαντίνη Κουμιώτου αφήνομαι να σεργιανίσω με λαχτάρα στις ιστορίες της, γιατί ξέρω πως θα χειριστεί σωστά και χωρίς υπερβολές τις διαπροσωπικές σχέσεις των χαρακτήρων της, θα κοσμήσει με προσεκτικά επιλεγμένα αποσπάσματα της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας κάθε της κεφάλαιο, θα μου δείξει πόση δύναμη μπορούν να αποκτήσουν οι λέξεις και πώς μπορούν να τους αποδοθούν και μεταφορικές χρήσεις αυτών, απογειώνοντας τον λόγο της.

Παρ’ όλη την προσεγμένη και καθόλου περιττή χρυσόσκονη της καλλιέπειας, το μυθιστόρημα διαπραγματεύεται την ψυχολογική κακοποίηση μιας γυναίκας όταν αλλάζουν τα πάντα στη ζωή του συζύγου κι εκείνος, αντί να αντιμετωπίσουν μαζί τα προβλήματά του, δε χάνει ευκαιρία να κατηγορεί εκείνη και να ξεσπάει λεκτικά πάνω της. Η συγγραφέας θέτει αρκετά ζητήματα επί τάπητος, όπως την ανασφάλεια, την αμφιβολία, την ταπείνωση, τον πόνο που προκύπτουν από μια τέτοια κατάσταση και χειρίζεται έτσι τις εξελίξεις που να επιτρέψει στην αληθινή αγάπη να παρεισφρήσει τη σωστή στιγμή. Θα τονίσω και πάλι πως οι εξελίξεις δεν είναι ανεδαφικές ούτε υπερβολικές αλλά γεγονότα που θα μπορούσαν να συμβούν στον καθένα. Άλλο θετικό γνώρισμα του κειμένου είναι πως σε αρκετά σημεία ο Λαέρτης και η Ευρυάνθη ανταλλάσσουν εκτενή ηλεκτρονικά μηνύματα γεμάτα όμορφες όπως πάντα λέξεις και τρυφερά αισθήματα γεμάτα αγνότητα και αγάπη. Και φυσικά αγάπησα τις  περιγραφές της Βιέννης, όχι μόνο της πόλης ως αστικό ιστό ή τουριστικό προορισμό με τα μουσεία, τα μνημεία και τα αξιοθέατά της αλλά και της νοοτροπίας των κατοίκων της, της καθημερινότητάς τους, των συνηθειών τους, που συγκρίνονται με τα δικά μας όχι για να βγει κάποια από τις πόλεις πρώτη σε υπεροχή αλλά για να ανακαλύψει ο αναγνώστης μόνος του τα υπέρ και τα κατά της καθεμιάς.

«Η σωστή λέξη» είναι αυτή που θα ειπωθεί όταν έρθει η σειρά της, όχι όταν πρέπει, όχι νωρίτερα, όχι αργότερα, είναι αυτή που θα δέσει την Ευρυάνθη και τον Λαέρτη σε μια σειρά από τρυφερές στιγμές αγάπης και έρωτα κάτω από τη σκιά του Παύλου. Σεργιάνι στην πρωτεύουσα της Αυστρίας και ταυτόχρονα περιδιάβαση στην ψυχολογία μιας γυναίκας που ταλαιπωρήθηκε πολύ κι έχει δικαίωμα στο αύριο, όσο σκοτεινό κι αν προοιωνίζεται, αυτά είναι τα παράλληλα μονοπάτια που ανοίγει η συγγραφέας, χαρίζοντάς μας άλλο ένα ταξίδι ψυχής.

Βιβλίο Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πώς είναι δυνατόν ένα κοριτσάκι που μεγάλωσε στο καταπράσινο νησί της Σάμου και στην καλλιτεχνική και λογοτεχνική «σφηκοφωλιά» της Αθήνας τη δεκαετία του 1930, την Κυψέλη, να μην γίνει η Άλκη Ζέη; Με αγαπημένη θεία τη Διδώ Σωτηρίου και την αδελφή της Διδώς, την Έλλη Παππά; Με καλλιτεχνικές ανησυχίες και γραπτά όνειρα; Με άμεση συμμετοχή και βοήθεια στο στήσιμο του εκδοτικού οίκου Ίκαρου; Με τη συντροφιά και την αγάπη του Γιώργου Σεβαστίκογλου, ιδρυτικού μέλους του Θεάτρου Τέχνης και λαμπρού συγγραφέα και σκηνοθέτη; Με την αδελφή της, Λένα, αρχικά σύντροφο του Νίκου Γκάτσου; Ένα καλειδοσκόπιο συναισθημάτων και ερεθισμάτων, μια μεγάλη και ξένοιαστη (αλλά και αποφασιστική όταν το καλούσε η ανάγκη της Ιστορίας) παρέα σημάδεψαν την Άλκη Ζέη και σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα της και το στυλ της. Η ταλαιπωρημένη Άλκη Ζέη, που έγινε πολιτική πρόσφυγας στην Τασκένδη στον Εμφύλιο για να μην προδώσει τον σύζυγό της και μετά ξανά με την οικογένειά της στο Παρίσι γιατί δεν άντεχε τα δεσμά της Χούντας. Ένας πολίτης του κόσμου λοιπόν μας ανοίγει τον κόσμο της κι εμείς ρουφάμε άπληστα κάθε στάλα-λέξη, κάθε συναίσθημα, κάθε της ιδέα. Μια όμορφη αυτοβιογραφία, ένα ενθύμημα όχι μόνο για το ξεκίνημα της λατρεμένης συγγραφέως αλλά και για τις δύσκολες στιγμές που έζησε η Ελλάδα μετά τα Δεκεμβριανά.

Βιβλίο Σπανιόλικα παπούτσια και άλλες ιστορίες
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα καλειδοσκόπιο συναισθημάτων και ερεθισμάτων, μια μεγάλη και ξένοιαστη (αλλά και αποφασιστική όταν το καλούσε η ανάγκη της Ιστορίας) παρέα σημάδεψαν την Άλκη Ζέη και σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα της και το στυλ της. Η ταλαιπωρημένη Άλκη Ζέη, που έγινε πολιτική πρόσφυγας στην Τασκένδη στον Εμφύλιο για να μην προδώσει τον σύζυγό της και μετά ξανά με την οικογένειά της στο Παρίσι γιατί δεν άντεχε τα δεσμά της Χούντας.

Σε αυτήν τη συλλογή ενθυμημάτων από τη ζωή της βρίσκονται τα σπάργανα του αυτοβιογραφικού «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο» που κυκλοφόρησε τέσσερα χρόνια μετά από αυτήν τη συλλογή. Μικρές αναμνήσεις της αγαπημένης συγγραφέως από τη Σάμο, την οδό Λευκωσίας και την πλατεία Θάσου στην Κυψέλη, από την εξορία στη Μόσχα και στο Παρίσι, άνθρωποι και κατοικίδια, στιγμές και καιροί, εποχές και καταστάσεις. Διερευνητικά, διεισδυτικά, τρυφερά, μελαγχολικά. Αφεθείτε στις ιστορίες της αξεπέραστης αυτής συγγραφέως φορώντας τα αγαπημένα σας παπούτσια και αφαιρώντας κάθε δυσκολία της ζωής σας.

Βιβλίο Πικρά κεράσια
Συγγραφέας Δημήτρης Αλεξίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι όντως πολλά τα πρόσωπα κι αν το διαβάσει κάποιος με μεγάλα χρονικά διαστήματα θα χαθεί και θα χάσει και τη μαγεία του βιβλίου. Ενώ, αν το πιάσεις ενιαία, ο συγγραφέας με παρεμβολές σε βοηθάει να καταλάβεις για τι πράγμα μιλάει, σε ποιον αναφέρεται κλπ. Όντως θα έπρεπε η αφήγηση να συμβαδίζει με την εποχή και όντως αυξηθήκαμε και πληθύναμε μετά τον πόλεμο. Πώς καταφέρνουν όμως οι ήρωες να βρουν τον δρόμο τους, να βρουν δουλειά και να ανταπεξέλθουν σε όλες τις δυσκολίες της ζωής… Μπορεί να είναι χαζό για όσους είναι απαισιόδοξοι αλλά είναι μαγικό για κάποιον που το διαβάζει και για κείνον που το γράφει. Η αλήθεια είναι ότι η ιστορία είναι τραβηγμένη από τα μαλλιά σε ελάχιστα σημεία ευτυχώς.

Δυστυχώς (ακολουθεί SPOILER) επιτρέψατε μου να εναντιωθώ σε ένα πράγμα, που με ξένισε αρκετά: δεν είναι δυνατόν, όσο προχωρημένης νοοτροπίας και να είσαι, έστω και μάνα να είσαι που θες το καλό του παιδιού σου, να ανεχτείς την ομοφυλοφιλική σχέση του γιου σου, σε μια περίοδο που η ομοφυλοφιλία ήταν παράνομη (αυτό καταργήθηκε με το ΠΑΣΟΚ το 1981, αν θυμάμαι καλώς) και πάλι καλά που τη γλύτωσε ελαφρώς ο Φώτης στον στρατό (έχω διαβάσει για πολύ χειρότερες περιπτώσεις). Ήταν μια περίοδος που κρατούσες τέτοιου είδους πράγματα κρυφά μετά φόβου Θεού. Ούτε καν αναφέρθηκε κάτι τέτοιο στο έργο. Οι συνθήκες γνωριμίας και ανάπτυξης αυτής της σχέσης δόθηκαν τρυφερά και αληθοφανώς αλλά η όλη αυτή περιπέτεια ήταν χωμένη βαθιά στο σκοτάδι. Και το χειρότερο από όλα ήταν ο τρόπος που απέκτησαν παιδί. Σόρυ αλλά εκεί χάθηκε η μπάλα. Δέχομαι την ανάγκη της κοπελιάς του αδερφού του Φώτη να κάνει παιδί από οικογένεια τόσο δική της αλλά όχι τριπλέτα βρε παιδιά. Θα δεχόμουνα την εξωσωματική γονιμοποίηση. Είναι δυνατόν να είσαι τόσο στενά δεμένος με τον σύντροφό σου που να πάρετε μαζί μια γυναίκα για να αποκτήσετε έτσι παιδί; Και μετά δε σε ξέρω, δε με ξέρεις. Τρομερά δύσκολο, όσο αληθοφανώς κι αν θέλει να καταδειχτεί. Αυτή η περίπτωση ήταν πέραν του κόσμου τούτου.

Ευτυχώς που η γραφή του Δημήτρη, οι γυναίκες του, τα πάθη τους και οι περιπέτειές τους ήταν τόσο καθημερινές, τόσο λιτές, τόσο τραγικές και τόσο όμορφες που δεν κόλλησα ιδιαίτερα σε αυτό. Σε γενικές γραμμές ήταν ένα όμορφο ταξίδι, που κράτησε αρκετά, με γέμισε σκέψεις και άγχος για την ηλικία και για τα χρόνια που περνούν. Και φυσικά τρελάθηκα με το τέλος. Η εγγονή της Πλουσίας συνεχίζει το έργο με τα κεράσια. Κρίμα που η Σάμος αναφέρεται τόσο λίγο. Και η Ρώμη όπου αναζητείται το μαύρο πρόβατο (μαύρο για όσους δεν ξέρουν την ψυχολογία του, εννοώ) της Πλουσίας.

Βιβλίο Οδός Ευμολπιδών
Συγγραφέας Αδαμαντίνη Κουμιώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η λατρεμένη Αδαμαντίνη Κουμιώτου επιστρέφει μ’ ένα μυθιστόρημα αφιερωμένο στην αξία και τις έννοιες της κλασικής ελληνικής φιλολογίας και στη σημασία του έρωτα και της αγάπης στη ζωή μας. Φέρνει σε επαφή δύο άτομα που αγαπούν εξίσου τα ελληνικά γράμματα ενώ έχουν υποστεί βαριές και ανεπανόρθωτες ζημιές στο παρελθόν τους και καταγράφει με οξυδέρκεια και βαθιά παρατηρητικότητα τις μεταβολές στη σχέση τους. Πρόκειται για ένα κείμενο που δεν έχει έντονη δράση αλλά δεν είναι και αργό, στρέφεται σχεδόν αποκλειστικά στην Όλγα και τον Στέφανο χωρίς όμως να αφήνει απ’ έξω ενδιαφέροντες δεύτερους χαρακτήρες που συμπληρώνουν κατάλληλα τις ζωές τους ενώ η αναφορά σε σημαντικά έργα της ελληνικής λογοτεχνίας και οι παραθέσεις εκτεταμένων αλλά και σύντομων αποσπασμάτων τονίζουν την αξία και τη σημασία της πνευματικής καλλιέργειας και της μόρφωσης χωρίς να επικρίνουν την έλλειψη ή τον περιορισμό της. Η συναρπαστική γραφή και η αγάπη της συγγραφέως για τους ήρωές της δε με άφησαν να προσπεράσω ούτε μία παράγραφο, μιας και είτε θα εξελισσόταν η σχέση τους είτε θα παρετίθεντο ενδιαφέρουσες απόψεις και θεωρίες πάνω στην εξέλιξη της φιλολογίας μας. Ακόμη και το παράπονό της για την έκπτωση των ημερών μας καταγράφεται σωστά, χωρίς αιτιάσεις: «[Η εποχή μας αναπνέει] μέσα από μια κακώς εννοούμενη απελευθέρωση κι ελευθερία, που λαβώνει και ρημάζει την ηθική και τις αξίες» (σελ. 149).

Η Όλγα Δανέλη, «νεαρή Ελληνίδα του καημού και της νοσταλγίας», ολοκληρώνει όλες τις σπουδές και την πανεπιστημιακή της καριέρα κι επιστρέφει γεμάτη λαχτάρα στην Ελλάδα, στο αγαπημένο της νησί. «Πίστευε πως ο καιρός στη ζωή της θα το γύριζε σε μπουνάτσα, σε καλοσύνη» (σελ. 107)! Συγκινητικές και τρυφερές οι περιγραφές των αναμνήσεών της και του πόνου αλλά και της αγάπης που της χαρίζουν τώρα που τα φέρνει στο νου της. «Είχε συνηθίσει στην αγάπη την καθαρή, χωρίς ζαρωματιά καμιά, σαν καθαρό καλοσιδερωμένο ρούχο» (σελ. 40). Οι μεταφορές και οι παρομοιώσεις που συνοδεύουν ηρωίδα και αναγνώστη στη νόστο της, στο ταξίδι της στα πατρογονικά αλλά και στη σύντομη επίσκεψή της στη Φολέγανδρο πριν γνωρίσει τον Στέφανο είναι συγκινητικές και τρυφερές: «Η θάλασσα έβγαινε… στη στεριά, άνοιγε πόρτες σπιτιού και της έστρωνε οικογενειακό τραπέζι. Μπερδεύονταν οι μυρωδιές τότε και το νερό, ποταμίσιο ή θαλασσινό, ανέβαινε στα μάτια της και κυλούσε στο πρόσωπό της» (σελ. 12). Εκτός όμως από αυτά η Όλγα πισωγυρίζει στα λάθη του δικού της παρελθόντος, στις αστοχασιές που πίκραναν τους γονείς και την πολυαγαπημένη της γιαγιά. Με διαρκή πρωθύστερα ξεδιπλώνεται η ιστορία, χαρίζοντάς μου ψήγματα από το χτες που είχε μια συγκεκριμένη πορεία και από το σήμερα που φαίνεται πως ήρθε τούμπα. Τι συνέβη λοιπόν πριν φύγει στο εξωτερικό; Ποια γεγονότα άλλαξαν τα σχέδια και τα όνειρά της;

Από την άλλη ο Στέφανος Σωτηρίου, με τον οποίο φέρνει σε επαφή ο καθηγητής την Όλγα, έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά μ’ εκείνη, απλώς δεν έχει εξίσου εκτεταμένο ρόλο. Έχει επίσης πραγματοποιήσει πλήρεις σπουδές μέχρι μεταδιδακτορικό, έχει διαγράψει διαπρεπή πορεία στον τομέα της φιλολογίας, έχει κάνει καριέρα στο εξωτερικό, δυστυχώς έχει κι αυτός πληγωμένο παρελθόν, και, σαν απαραίτητο συμπλήρωμα, έχει ανοίξει μια πρωτότυπη σχολή Δραματολογίας με θέατρο και αίθουσες ομιλιών, οπότε μαζί με την Όλγα προχωράνε σε αξιόλογες μελέτες για να διδάξουν λογοτεχνία μέσω του θεάτρου. Ενώ την Όλγα τη γνωρίζουμε πριν από την καθαυτή ιστορία, ο Στέφανος μας συστήνεται αργότερα και κυρίως μέσα από τη σχέση με τη γυναίκα που γνώρισε. Επιστρέφουμε και στο δικό του παρελθόν, καταλαβαίνουμε τον πόνο και την πικρία του κι έτσι το σήμερα του χαρίζει μια μεγάλη συγνώμη και ίσως, αν κάνει τις κατάλληλες κινήσεις, καταφέρει να προχωρήσει μπροστά.

Η τέχνη της συγγραφέως, σμιλεμένη από τον χρόνο που έχει περάσει σπουδάζοντας, διαβάζοντας και γράφοντας, είναι άφθαστη και παρουσιάζει τους χαρακτήρες της κομματιαστά μέχρι να συμπληρωθεί η εικόνα που θέλει. Το πατρογονικό νησί δεν κατονομάζεται, δεν έχει και σημασία άλλωστε, ένα κομμάτι γης είναι πάνω σε μια θάλασσα που χαρίζει όμως απλόχερα συναισθήματα, εικόνες, γεύσεις. Οι περιγραφές πάντως αφήνουν διακριτικά υπονοούμενα: «Ακόμα και τα απέναντι παράλια άλλαζαν την ιστορία στα μάτια της. Φιλικά της φαίνονταν, ακίνδυνα, άνευ όρων…» (σελ. 31). Επιπλέον, η Όλγα αφιερώνεται σε κάτι που δεν έχω συναντήσει ως τώρα τόσο εκτεταμένα: έρευνα και μελέτη στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη και στης Βουλής, καταγράφει μάλιστα τις διαδικασίες, την ατμόσφαιρα και τους ανθρώπους που εργάζονται εκεί. Στη δεύτερη μάλιστα πηγαίνει για να διαβάσει τον «Παπαγάλο» της Σοφίας Τρικούπη, ένα δυσεύρετο σήμερα στα παλαιοβιβλιοπωλεία κείμενο, εξ ου και ο τίτλος του μυθιστορήματος, μιας και το κείμενο αυτό γράφτηκε στο σπίτι της οικογένειας Τρικούπη, στην οδό Ευμολπιδών στο Γκάζι! Μόνο που εκεί η Όλγα θα βρεθεί μπροστά σε μια μεγάλη έκπληξη!

Γιώργος Σεφέρης, Οδυσσέας Ελύτης, Δ. Παπαδίτσας και πολλοί άλλοι, ευρύτερα ή λιγότερο γνωστοί, ποιητές και πεζογράφοι στεφανώνουν με αποσπάσματα από το έργο τους την αρχή κάθε κεφαλαίου αλλά και παρεισφρέουν στο καθαυτό κείμενο σαν καλοί φίλοι που ξέρουν πότε να παρουσιαστούν για να σε στηρίξουν περισσότερο. Ποιητικές εκφράσεις και πρωτότυπη σύνταξη επίσης ανακατεύονται με τη στέρεη και δυνατή πεζογραφική μορφή της αφήγησης. Από την άλλη, όσο αναλυτικά κι εκτεταμένα αναφέρονται αποσπάσματα της ελληνικής γραμματείας, με έμφαση στον «Παπαγάλο», χωρίς όμως να παραπονιούνται ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Γιώργος Σεφέρης κυρίως, τόσο εξίσου γλαφυρά ζωντανεύουν οι γωνίες της Πλάκας, του Γκαζιού, και γενικότερα όλης της κεντρικής Αθήνας. Τι όμορφες γωνίες ξετρυπώνουν και συστήνονται, τι γοητευτική ατμόσφαιρα αναπηδάει και δημιουργεί το πιο ταιριαστό φόντο για τις σκηνές του μυθιστορήματος!

Μια βόλτα στην Πλάκα και στην ελληνική λογοτεχνία, ένα ταξίδι σε Χίο, Φολέγανδρο και Σάμο, ένα σουλάτσο σε δυο καρδιές που τραυματίστηκαν και τις έφεραν κοντά ένα σπίτι στην Ευμολπιδών κι ένας φλύαρος παπαγάλος, αυτό είναι το νέο μυθιστόρημα της Αδαμαντίνης Κουμιώτου που χαρίζει άλλο ένα ρομαντικό μυθιστόρημα αξιώσεων στη λογοτεχνική μας κονίστρα!