Βιβλίο Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιώ Τσοκώνα δοκιμάζεται με επιτυχία στο παιδικό μυθιστόρημα και γράφει μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη μυστικά, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, ανατροπές, αγωνία και ανθρωποκυνηγητό. Η πλοκή ξεδιπλώνεται σταδιακά, οι χαρακτήρες παίρνουν θέση, τα πρώτα ερωτήματα εμφανίζονται και στο ταξίδι αρχίζει η περιπέτεια! Τα δίδυμα Σοφία και Μανώλης είναι ενθουσιασμένα που η τάξη τους θα κάνει μια ολιγοήμερη εκπαιδευτική εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη. Ένα μέρος που: «Είναι σημαντικότατο κομμάτι της ιστορίας μας και πρέπει να το γνωρίζουμε όχι μόνο μέσα από τα βιβλία αλλά και από κοντά». Οι πληροφορίες που συλλέγουμε είτε από βιβλία και διαδίκτυο είτε από μαρτυρίες ανθρώπων είναι πολύτιμες και μοναδικές κι έτσι η δασκάλα των παιδιών τα βάζει να συγκεντρώσουν ό,τι μπορούν ώστε να ετοιμάσουν μια συλλογική εργασία για την πόλη, να την έχουν μαζί τους στο ταξίδι, «σαν ένα αυτοσχέδιο ταξιδιωτικό βιβλιαράκι» κι εκεί θα κρατήσουν σημειώσεις, θα μιλήσουν με ανθρώπους της ομογένειας και θα καταγράψουν τα πάντα.

Η Σοφούλα με τον Μανώλη είναι ιδιαίτερα χαρούμενοι γιατί μεγάλωσαν με την Πολίτισσα γιαγιά τους που δεν έπαψε να του μιλάει για την πατρίδα της που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει. Έτσι με τα λόγια της ταξιδεύουν στην πιο όμορφη πόλη του κόσμου, όπου έζησε ευτυχισμένα χρόνια και σπούδασε σε σημαντικά σχολεία. Μέσα από την αφήγησή της ταξιδεύουμε σε μια άλλη εποχή, όπου το Πέρα ήταν το κεντρικότερο σημείο της πόλης, γεμάτο θέατρα και νυχτερινή ζωή, το κτήριο του Ζάππειου Παρθεναγωγείου που ακόμη θυμίζει παλάτι ήταν γεμάτο παιδιά, η Αγία Τριάδα, με τρούλο μεγαλύτερο αμέσως μετά από αυτόν της Αγίας Σοφίας, που φιλοξενούσε στους κόλπους της το ελληνικό στοιχείο κ. π. ά. Και τι να πει κανείς για τα καταπράσινα Πριγκηπόννησα, όπου ήταν το εξοχικό της σπίτι, ο παράδεισος επί γης, με αρχοντικά και άμαξες…

Μόνο που η γιαγιά άλλαξε διάθεση όταν κατάλαβε πού θα μείνουν τα εγγόνια της, γέμισε βαριές σκέψεις και κακοκεφιά. Η παιδόπολη που θα τους φιλοξενήσει ήταν κάποτε μοναστηριακό συγκρότημα κι εκεί πήρε όρκο βαρύ με τρεις φίλες της να μην αποκαλύψει το μυστικό της αδελφής Ευπραξίας που τις εμπιστεύτηκε λίγο πριν χωρίσουν λόγω των απελάσεων. Τα δυο εγγόνια λοιπόν αναλαμβάνουν διπλή αποστολή: από τη μια να ψάξουν για τον θησαυρό στο μέρος όπου θα μείνουν, με τη βοήθεια των φίλων τους, Δήμητρας, Σπύρου και Άρη και από την άλλη, με τη βοήθεια του μικρού ντετέκτιβ Ιωάννη από «Το άγαλμα του Πραξιτέλη», να εντοπίσουν τις φίλες της γιαγιάς, Αλίκη και Καίτη, μια διαδικασία αρκετά δύσκολη παρά το ίντερνετ και τα μέσα δικτύωσης. Ερωτήσεις, επαφές, γνωριμίες, συμπτώσεις, όλα τίθενται στην υπηρεσία των παιδιών για να βγάλουν άκρη από αυτό το μπερδεμένο κουβάρι. Στην αναζήτηση όμως του χαμένου θησαυρού θα συμμετάσχουν και δύο κλέφτες που θα δυσκολέψουν την κατάσταση αρκετά. Πώς έμαθαν για τον θησαυρό; Πώς καταφέρνουν και παρακολουθούν στενά τα παιδιά; Τι σχέση έχουν με την όλη ιστορία και ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά;

Με αφορμή την ξενάγηση των παιδιών από τον κύριο Σωκράτη και τον οδηγό τους, Αχμέτ Μπέη, ταξιδεύουμε κι εμείς στη μαγευτική Κωνσταντινούπολη, με τα χωριά του Βοσπόρου, τον Πύργο της Κόρης, τον Κεράτιο κόλπο με τις τέσσερις γέφυρές του, το Φανάρι, το Εγιούπ, τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και πολλά άλλα σημεία. Μάλιστα, η συγγραφέας, με ένα έξυπνο συγγραφικό τέχνασμα, αποφεύγει τα πολύ τουριστικά μνημεία, όπως την Αγία Σοφία, την Κινστέρνα και το Τοπ Καπί κι επικεντρώνεται σε λιγότερα γνωστά μέρη, ώστε να δείξει την ατόφια Κωνσταντινούπολη που ο κάθε επισκέπτης οφείλει να γνωρίσει. Μέχρι και στο καφέ του Πιέρ Λοτί ανεβαίνουμε! Πλήθος πληροφοριών από την αρχαία, τη βυζαντινή και τη σύγχρονη Ιστορία συμπληρώνουν το παζλ των γνώσεων που αποκομίζουμε από αυτήν την περιπέτεια και αναβιώνουν το μεγαλείο της Πόλης και των Πριγκηπόννησων. Έμφαση δίνεται φυσικά στην προσωπικότητα του Ρωμανού Διογένη, που εξορίστηκε στο μέρος όπου τώρα φιλοξενούνται τα παιδιά και στη μάχη του Ματζικέρτ ενώ πολλά παραδείγματα δείχνουν το μέγεθος της συρρίκνωσης του ελληνικού στοιχείου στην Πόλη.

«Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης» είναι μια συναρπαστική και ανατρεπτική περιπέτεια, γεμάτη συναρπαστικές εξελίξεις, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και σασπένς. Αν και το τέλος ολοκληρώνει σωστά και όπως πρέπει την ιστορία, μου φάνηκε κάπως απότομο ενώ θα ήθελα κι ένα κεφάλαιο όπου οι τρεις φίλες να ξανασυναντιούνται ύστερα από τόσα χρόνια (αν και Ιώ Τσοκώνα είναι αυτή, ίσως μας επιφυλάσσει καμιά έκπληξη σε επόμενο βιβλίο). Η Κωνσταντινούπολη ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο, έλκοντας μικρούς και μεγάλους αναγνώστες, και η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και αντικειμενικότητα τη δική της πατρίδα.

Βιβλίο Σειρήνες του Βοσπόρου 
Συγγραφέας Μαίρη Μαγουλά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαίρη Μαγουλά έγραψε και πάλι ένα μυθιστόρημα-φόρο τιμής στον ελληνισμό της Πόλης. Μας ρίχνει από την αρχή στην καρδιά των σκληρών γεγονότων που βίωσαν αυτοί οι άνθρωποι τη νύχτα της 6ης προς 7 Σεπτεμβρίου 1955 και ξετυλίγει την ιστορία της από κει και πέρα, μεταφέροντάς μας όμως και στο παρελθόν με ενδιάμεσα πρωθύστερα. Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου μάς συστήνονται και μας περιγράφουν πού βρίσκονταν, τι έκαναν, τι έζησαν, πώς γλύτωσαν εκείνη τη νύχτα. Τα στίφη των Τούρκων επιτέθηκαν στα μαγαζιά τους, στα σπίτια τους και στις περιουσίες τους και τους κατέστρεψαν ψυχολογικά και οικονομικά. Παρακολουθούμε λοιπόν τη νέα τους καθημερινότητα ενώ ταυτόχρονα επιστρέφουμε στο παρελθόν τους για να γνωρίσουμε τις οικογενειακές τους καταβολές και να κατανοήσουμε ποια είναι η προσωπικότητά τους και η ψυχοσύνθεσή τους, να «δικαιολογήσουμε» τις αντιδράσεις τους στις νέες καταστάσεις που βιώνουν και μέσω αυτών των αναμνήσεων ξεπηδούν υπέροχες, τρυφερές μα και σκληρές παραστατικές εικόνες του ελληνισμού της Πόλης μετά τον πόλεμο. Άνθρωποι που επαναστάτησαν, που καταπιέστηκαν και τώρα πνίγονται, που εξαπατήθηκαν, που γέμισαν αγάπη και προσδοκίες, μετά από κείνο τον Σεπτέμβριο θα έρθουν αντιμέτωποι με τις συνέπειες των πράξεών τους, απότοκων της μαύρης νύχτας του ελληνισμού της Πόλης, και με τον πραγματικό τους εαυτό που κρυβόταν κάτω από την επίπλαστη ευτυχισμένη ρουτίνα.

Η Βιολέτα Μοδινού σκέφτεται με πίκρα και πόνο έναν άντρα που έπαψε ξαφνικά να της γράφει, έχοντας διαλέξει να συμπαρασταθεί στην άρρωστη γυναίκα του. Η Βιολέτα βυθίζεται στην κατάθλιψη προσμένοντάς τον παρ’ όλ’ αυτά, κάνοντας βόλτες στο Τζιχανγκίρι. Τη μοιραία βραδιά πέφτει θύμα βιασμού όσο η γιαγιά της, Αννίκα, προσπαθεί να σώσει το σπιτικό τους. Μετά τον βιασμό της τη φροντίζει ο πιστός της φίλος, Αναστάσης, κι ενώ προσπαθεί να συνέλθει από την ατίμωση, επιστρέφει ο Λουκάς, τον οποίο αποφεύγει ντροπιασμένη. Σύντομα όμως θα μάθει κάτι που θα την αναγκάσει να παίξει με τα αισθήματα του Αναστάση, με αποτέλεσμα να οδηγήσει τη γιαγιά Αννίκα με το πεντακάθαρο μυαλό, σε παραλήρημα: «Κι εσύ σίγουρα θα χρειαστείς βοήθεια γι’ αυτά που θα σε βρουν», λέει στην εγγονή της κάποια στιγμή.

Ο Στέφανος Βλαστός έχει πάρει την απόφαση να αυτοκτονήσει και ετοιμάζεται να την υλοποιήσει. Ζει σε μια πολυκατοικία ανάμεσα σε Λεβαντίνους, Αρμένιους, Εβραίους, Ρούσους και Ρωμιούς, «με συνδετικό κρίκο αυτήν την παράξενη ανθρώπινη σχέση που αναπτύσσεται από την καθημερινή και αναγκαία συναναστροφή μεταξύ τους». Τη στιγμή που βγαίνει στη λεωφόρο του Πέραν όμως εισβάλλουν τα στίφη που θα καταστρέψουν τις ελληνικές περιουσίες του δρόμου και των γύρων στενών και σπεύδει να γυρίσει στο σπίτι του, όπου βρίσκει έναν τρομοκρατημένο έφηβο, τον Ελπιδοφόρο, «ένα μικρό πουλί που κυνηγά μια ζεστή φωλιά και ταυτόχρονα ένα αγριεμένο, πριν την ώρα του μεγαλωμένο, αρσενικό». Σταδιακά γεννιέται μια γερή φιλία ανάμεσά τους, ειδικά από τη στιγμή που ο Στέφανος ανακαλύπτει τη σκληρή προσωπική ιστορία του παιδιού. Τελικά τον υιοθετεί και τον κάνει βοηθό στο κατάστημα που κατάφερε να ξανανοίξει, σύντομα όμως το σκοτεινό μυστικό του θα μπει ανάμεσά τους με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Ο Ντιντιέ Μορέλ είναι ένας ανάπηρος Γάλλος συγγραφέας που έχει ξεμείνει από έμπνευση: «Οι ιστορίες που είχα στο μυαλό μου νιώθω πως εξαντλήθηκαν. Θεωρώ πως τις είπα με όσους τρόπους ήξερα» (σελ. 23). Πρέπει όμως να γράψει κάτι, για να βγάλει από μέσα του όσα αναταράσσουν την ψυχή του και να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του και τον χρόνο. Η Πόλη, με τον δικό της πολιτισμό και την ξεχωριστή της αισθητική, τον εμπνέει. Είναι ένας χαρακτήρας που αγάπησα πολύ γιατί μεγάλωσε με μια μάνα που του στέρησε το χάδι κι έναν πατέρα που υπάκουε στις εντολές της. Ποτέ δε γεύτηκε την επιβράβευση, ποτέ δεν αφέθηκε να ακολουθήσει τις δικές του επιθυμίες. Ο Εβραίος υπηρέτης του, Λουί Βαρούχ, δουλεύει χρόνια μαζί του, από το Παρίσι ακόμη, τον αγαπά και κατανοεί τη σκληρή κα άδικη συμπεριφορά του απέναντί του. «Σώμα και ψυχή τιμωρημένα» λοιπόν για τον Ντιντιέ, τον οποίο επισκέπτονται ζωγραφιές μνήμης αλλά κανένα αίσθημα δε σκιρτά μέσα του. «Άλλο ένα ίδιο βράδυ, απελπιστικά μοναχικό, αφημένος στον ασφυκτικό κλοιό των δικών μου δαιμόνων» (σελ. 165). Ο συγγραφέας έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, ειδικά μετά το ατύχημα που τον άφησε ανάπηρο ώσπου εισβάλλει στη ζωή του η Μαρίνα Αλιμπράντη και τον αναστατώνει, ανατρέποντας την ήρεμη και νωχελική ως τότε ρουτίνα του που τόσο είχε αγαπήσει. Θα καταφέρει λοιπόν να βρει τη γαλήνη μέσα του και να σταθεί ξανά στα πόδια του, κυριολεκτικά και μεταφορικά;

Η Αιμιλία Αμπατζόγλου είναι μητέρα δύο παιδιών και σύζυγος του Μάρκου που είχε ένα ατύχημα στο εργοστάσιο κι ώσπου να γίνει καλά κάθεται στο σπίτι, οπότε δεν έχουν έσοδα. Λίγες ώρες πριν ξεσπάσουν τα Σεπτεμβριανά καλεί στο σπίτι της για φαγητό τον διάκονο Χριστόφορο που είχε στείλει η κοινότητα της εκκλησίας από ενδιαφέρον για τη ζωή της οικογένειάς της, όπως κάνει για όλους τους απόρους του ποιμνίου. Τα στίφη των Τούρκων τής δίνουν αποφασιστικότητα και δύναμη να σώσει τον ιερωμένο κι αυτό είναι η αρχή ενός έρωτα που θα φέρει τα πάνω κάτω στην ψυχή και στη ζωή της. Είναι μια γυναίκα που συμβιβάστηκε με τον Μάρκο αλλά το κενό απλώνεται γύρω της και μέσα της, ζώντας μια επίπλαστη ευτυχία που έχει κατασκευάσει ο εγωισμός της. Ανεμελιά, ξεγνοιασιά, έρωτας, αυτά της λείπουν, νιώθει πως είναι πολύ νέα ακόμη για να τ’ απαρνηθεί κι ίσως η ανάγκη της γι’ αυτά να τα τοποθέτησε στο πρόσωπο του Χριστόφορου, εξ ου και ο παράλογος έρωτας. Από την άλλη, ο Χριστόφορος μεγάλωσε στο Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου, όπου τα παιδιά «είχαν μάθει να μην αναζητούν κάτι  που ποτέ δεν είχαν γνωρίσει ώστε να νιώσουν την έλλειψή του» (σελ. 183) και είναι ταγμένος από μικρός στον Θεό, υπάρχει περίπτωση όμως να αφεθεί να του ξυπνήσει η Αιμιλία πρωτόγνωρα αισθήματα;

Η συγγραφέας καταγράφει με  αντικειμενικότητα τα γεγονότα και τα συναισθήματα Ελλήνων και Τούρκων. Ακόμη κι αν οι Τούρκοι βοήθησαν κόσμο, «Ρωμιοί και Τούρκοι δεν θα γίνουμε ποτέ φίλοι, πρέπει όμως να μάθουμε να συμβιώνουμε αρμονικά… Δεν θέλουμε βαρβαρότητες κι αδικίες. Γι’ αυτό σας βοηθήσαμε» (σελ. 83). Στα δέκα περίπου χρόνια όπου επικεντρώνεται η υπόθεση του βιβλίου (1955-1964) αλλάζουν πολλά και οι εναλλαγές των εποχών δίνονται με διακριτική λυρικότητα και με αξιέπαινη παρατηρητικότητα. Η ρωμαίικη κοινότητα ήταν η πλουσιότερη και πιο εκλεπτυσμένη της Πόλης, με τις λέσχες, τα εστιατόρια, τα ξενοδοχεία και τα θέατρα να θαμπώνουν τη ματιά. Και τώρα τι γίνεται; Από την άλλη, η φωνή του γιαουρτσή δείχνει πως μπήκε για τα καλά το φθινόπωρο, το σαλέπι συντροφεύει τους διαβάτες τον χειμώνα, η άνοιξη γελάει στον παράδεισο της Πριγκήπου. Γαλατάς, Σίρκετζι, Πέραν, Γαλατασαράι, Αγά τζαμί, Ζάππειο, Τούνελ, Αγία Τριάδα, Τζιχανγκίρι, Μπεμπέκ, Ταταύλα, το κακόφημο Αμπανόζ και τόσα άλλα μέρη είναι τα σημεία όπου διαδραματίζονται οι περιπέτειες των ηρώων του μυθιστορήματος και αναδίδουν μια όμορφη, νοσταλγική εικόνα γεμάτη χρώματα, μυρωδιές και γεύσεις. Οι χαρές εναλλάσσονται με τις λύπες, η προσευχή του ιμάμη με τις χριστιανικές καμπάνες και μένουν αξέχαστες στην αναγνωστική μνήμη δυνατές σκηνές, όπως αυτή που Ρωμιοί τραγουδάνε πάνω από τα χαλάσματα των καταστημάτων τους, κάνοντας τον πόνο τους τραγούδι για ν’ αντέξουν κι όταν ένας Τούρκος ζητά προκλητικά την παραγγελία του από τον ράφτη ανάμεσά τους, τον ακούει να του λέει: «-Όλα εδώ πεταμένα στον δρόμο είναι. Ψάξτε και, όταν τα βρείτε, να τα πάρετε, μπέη εφέντη. Παράδες δεν θέλω, δώρο σας τα κάνω» (σελ. 68)! Ποια ήταν η στάση της ελληνικής κυβέρνησης σε όλα αυτά; «Οι Τούρκοι δεν καταλαβαίνουν απ’ αυτά, στρώνουν το έδαφος βήμα βήμα να μας εξοντώσουν και στην πατρίδα ξοδεύουν χαρτί και μελάνι σε διακοινώσεις και αόριστες υποσχέσεις» (σελ. 121).

«Οι Σειρήνες του Βοσπόρου» είναι η αντικειμενική καταγραφή του επιθανάτιου ρόγχου του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης μέσα από καθημερινές, ανατρεπτικές ιστορίες απλών ανθρώπων που βλέπουν την ήρεμη ως τότε ζωή τους να γκρεμίζεται σταδιακά ενώ ταυτόχρονα αλλάζουν οι προτεραιότητες, οι προσδοκίες και τα όνειρά τους. Προσεκτική χρήση της ιδιολέκτου, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, έξυπνες και πρωτότυπες ανατροπές, εναλλαγές πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, καλοσχεδιασμένη πλοκή είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Ταυτόχρονα, έχουμε καταγραφή των πολιτικών γεγονότων σε Τουρκία και Ελλάδα που ακολούθησαν τα Σεπτεμβριανά και την κλιμάκωση που οδήγησε στην εκτέλεση του Μεντερές και στην απέλαση των Ελλήνων με αποσπάσματα ελληνικών εφημερίδων και με επεξηγηματικές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα. Θα υποκύψουν οι ήρωες του βιβλίου στις Σειρήνες του Βοσπόρου ή θα γλυτώσουν; Και με τι συνέπειες; Γέλιο και δάκρυ, αγωνία και ανατροπές με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Βεντέτα στον Βόσπορο
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη στο νέο της μυθιστόρημα εξυφαίνει με ενδιαφέροντα τρόπο μια ιστορία γεμάτη ολοκληρωμένους χαρακτήρες, ανατροπές, σασπένς, έρωτα, μυστικά και εσωτερική πάλη. Η ιστορία ξεκινάει από ένα χωριό της Στερεάς Ελλάδας και μας συστήνει τα τέσσερα αδέλφια Καρασούλη: τον έμπορο Γιώργη, ο οποίος στα πενήντα του αποφάσισε να παντρευτεί και πήρε την αρκετά μικρότερή του Ευθαλία, τη γεροντοκόρη Θεώνη, τη χήρα του Μάρκου Σαλβάογλου Βασιλική, της οποίας ο γιος, Γιαννής, στράφηκε στον κλήρο κι ετοιμάζεται να γίνει μοναχός και τον πλούσιο δικηγόρο Θεμιστοκλή, σύζυγο της Φεριντέ χανούμ, ο οποίος ζει στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί μένει με την οικογένειά του και ο κοσμηματοπώλης Λευτέρης Σαλβάογλου που θρηνεί για τον χαμό του αδελφού του, Μάρκου. Η άφιξη της Ευθαλίας στο σπίτι των Καρασούληδων θα φέρει δραματικές αλλαγές, όλες ενορχηστρωμένες από τρεις αδίστακτες Μοίρες. Στη Νύμφη του Βοσπόρου θα καταλύσουν αργά ή γρήγορα οι ήρωες του μυθιστορήματος κι αυτό θα πυκνώσει την πλοκή, θα δώσει κάποιες λύσεις αλλά θα δημιουργήσει καινούργιες περιπέτειες κι όλα αυτά όσο προχωράμε σταδιακά στα αίτια που οδήγησαν στο αιματηρό ξέσπασμα του όχλου κατά της ελληνικής κοινότητας στις 6/7 Σεπτεμβρίου 1955.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ρεαλιστικές σκηνές, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, ενδιαφέρουσες εξελίξεις που με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα μα πάνω απ’ όλα μια πρωτότυπη αφηγήτρια που μας μεταφέρει σε πρώτο πρόσωπο όσα διαδραματίζονται στις σελίδες του βιβλίου. Η Θεώνη και η Ευθαλία μετά τον γάμο έρχονται στην Κωνσταντινούπολη, ένας άντρας μπλέκει με παράνομα φορτία και κοντραμπάντο κι ο δρόμος τον φέρνει στην Κορνουάλη, η αδελφή της Ευθαλίας, Φανή, την ακολουθεί στο ταξίδι της και γνωρίζει από κοντά τη σκοτεινή πλευρά της πόλης, μια διάσημη μοδίστρα ανακαλύπτει το νέο αστέρι της ραπτικής («Αίγλη, φινέτσα, κομψότητα και πίσω από όλα αυτά σκληρή δουλειά, πληγωμένα δάχτυλα, ταλαιπωρημένα μάτια», σελ. 126), ένα παιδί θα εξαφανιστεί, ένας απαγορευμένος έρωτας θα φουντώσει κι οι λανθασμένες επιλογές θα απογειώσουν τις εξελίξεις. «Περίεργους τρόπους έχει η ζωή να διασταυρώνει τους δρόμους των ανθρώπων εν αγνοία τους» (σελ. 296). Η αφηγήτρια μάλιστα παρεμβαίνει κάπου κάπου με σχόλια και προσωπικά της συναισθήματα που τ’ αφήνει να την παρασύρουν σε ανατριχιαστικές προοικονομίες: «Η σειρά των Καρασούληδων σταματά εδώ. Όσα τσαλίμια και να κάνει για να μας ξεφύγει» (σελ. 100). Εξαιτίας όμως αυτής της επιλογής το τέλος το βρήκα βιαστικό και μονόπλευρο, μιας και το πρόσωπο που εξιστορεί παραδέχεται πως δεν την ενδιαφέρουν οι άλλοι, παρά μόνο δύο χαρακτήρες, αφήνοντάς μας να αναρωτιόμαστε τι απέγιναν οι άλλοι! Δυστυχώς τα Σεπτεμβριανά ξεσπούν στις τελευταίες σελίδες και οι ήρωες απλώς μπλέκουν σε αυτά, κάποιοι αλλάζοντας χαρακτήρα ξαφνικά και αναίτια, κάποιοι άλλοι ακολουθώντας απρόσμενα μονοπάτια. Εύρημα πρωτότυπο συγγραφικά αλλά αφήνει εκκρεμότητες αναγνωστικά, μιας και η πλοκή με έκανε να αγαπήσω όλους τους χαρακτήρες! Η πλοκή κατά τα άλλα προχωράει σωστά, με εκπλήξεις και ανατροπές που με άφηναν άφωνο και με παρέσερναν να διαβάσω παρακάτω, με γλαφυρές περιγραφές, με αληθοφάνεια στις πράξεις και στις σκέψεις των ηρώων. Αγωνιούσα για το πού θα βρεθούν οι χαρακτήρες στο επόμενο κεφάλαιο ή τι θα αντιμετωπίσουν και ταυτόχρονα προβληματιζόμουν με διλήμματα, όπως «καρδιά ή καθήκον;», να υποκύψεις στη σάρκα ή να παραμείνεις πιστός στο όραμά σου; Πώς μπορεί να βρει κανείς τη δύναμη της συγχώρεσης, της αληθινής μετάνοιας και της σιδερένιας θέλησης; Πώς να επανορθώσουμε για τα λάθη μας και πώς να υποστηρίξουμε τις επιλογές μας; Μου άρεσε επίσης που, αντί να μακρηγορήσουμε και να εντρυφήσουμε στην οικογενειακή ιστορία των Καρασούληδων πριν τον γάμο, μαθαίνουμε ό,τι χρειάζεται μέσα από τις συζητήσεις της Θεώνης και της Βασιλικής κατά τη διάρκεια των ετοιμασιών κι έτσι το κείμενο ελαφρύνει αρκετά και δεν κουράζει με μακροσκελείς και ίσως περιττές λεπτομέρειες.

Επίσης, πόσο όμορφα, πόσο παραστατικά μας χαρίζεται η Κωνσταντινούπολη, με την ακμάζουσα μετά την κατάργηση του βαρλικιού ελληνική κοινότητα, με το Πέραν και τον Γαλατά, τις επαύλεις και τα φτωχόσπιτα, το Σουλούκουλε όπου η λαγνεία, το χασίς και η πορνεία έχουν τον πρώτο λόγο, με τη Χάλκη και την Πρίγκηπο, το Νεοχώρι και το Σισλί, με το Σταυροδρόμι και την εύπορη κοινότητά του αλλά και το πλήθος των φτωχών κι εγκαταλειμμένων οικογενειών και παιδιών. Μια πόλη που στους δρόμους της κυκλοφορούν μικροπραματευτάδες και ζητιάνοι, καλοντυμένοι και αριστοκράτες κι η συγγραφέας όλα τα παρατηρεί, όλα τα αποτυπώνει στο χαρτί. Καταφέρνει μάλιστα να δώσει τον απαιτούμενο ρεαλισμό με τα γεγονότα που οδήγησαν σταδιακά στην ελληνική «Νύχτα των Κρυστάλλων» του Σεπτεμβρίου του 1955, χωρίς να φέρνει στο προσκήνιο αχρείαστες ιστορικές λεπτομέρειες ή μακροσκελείς αναφορές. Μια συζήτηση από δω, μια σκηνή από την άλλη, ένα άρθρο πιο μετά καταγράφουν τα βήματα που οδήγησαν στον χαλασμό του ελληνικού στοιχείου. Εν κατακλείδι, η «Βεντέτα στον Βόσπορο» είναι μια συναρπαστική ιστορία που ξεδιπλώνεται στη μαγευτική Κωνσταντινούπολη και μας συστήνει ενδιαφέροντες χαρακτήρες που βιώνουν λάθη, πάθη, ανατροπές και εκπλήξεις στη ζωή τους. Ένα ακόμη μυθιστόρημα της Γιώτας Γουβέλη που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Βιβλίο Όταν πάγωσε ο Βόσπορος 
Συγγραφέας Μαίρη Μαγουλά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας του λατρεμένου μου μυθιστορήματος «Κύματα του Βοσπόρου» μάς ταξιδεύει και πάλι στην Κωνσταντινούπολη, αυτήν τη φορά την περίοδο 1929-1954, για να μας συστήσει νέους συναρπαστικούς χαρακτήρες, να καταστρώσει άλλη μια ενδιαφέρουσα πλοκή με αναπάντεχες εξελίξεις, να μας περπατήσει στα στενά και στις λεωφόρους, να μας γνωρίσει τις φυσικές ομορφιές και τα μνημεία, να καταγράψει τον παλμό της οικονομικής, εμπορικής και κοινωνικής ζωής, να μας δείξει το Σταυροδρόμι, το Μπεμπέκ, το Εμίνονου, το Πέρα, το Μέγα Ρεύμα, το Φανάρι, το Μπαλουκλί, το Αρναούτκιοϊ, την Πρίγκηπο, τα Θεραπειά, να ντύσει με μυρωδιές και ήχους τις τελευταίες ανάσες του ελληνισμού της Πόλης που άκμασε (και) στον Μεσοπόλεμο, αποδεκατίστηκε με το βαρλίκ του 1944 και οδεύει ανυποψίαστος για τα Σεπτεμβριανά του 1955. Για άλλη μια φορά η αφηγηματική δεινότητα με παρέσυρε ως το τέλος χωρίς να χαθώ στιγμή από τους πολλούς χαρακτήρες και τις μεταξύ τους σχέσεις ενώ η εξιστόρηση δεν είναι γραμμική, αφού πότε με πρωθύστερα και πότε μέσα από συζητήσεις τρίτων μαθαίνουμε τις εξελίξεις και τις πορείες ζωής των πρωταγωνιστών αλλά και των δευτερευόντων χαρακτήρων. Πότε χτες και πότε σήμερα, πότε δω και πότε κει, έτσι ξεδιπλώνεται ένα πυκνογραμμένο μυθιστόρημα που δεν ήθελα να τελειώσει.

Στο αποκλεισμένο Οριάν Εξπρές γνωρίζουμε τους πρώτους ήρωες, μετά προστίθενται κι άλλοι όσο οδεύουμε προς τον πόλεμο και σχεδόν οκτώ χρόνια μετά το ξέσπασμά του μετράμε πληγές, απουσίες, ελπίδες, αναποδιές, όνειρα. Ο ψηλός, ελκυστικός Ιβάν Γιούρεφ με την Αλγερινή χορεύτρια Χανριά Χασεναούι έχουν μια σχέση αγάπης και μίσους. Η Νίνα, απογοητευμένη με την παρακμή της Μονμάρτης και την αλλαγή προς το χειρότερο της διασκέδασης εκεί, έρχεται στην Πόλη με τη φίλη της, Θεανώ, την οποία προσπαθεί να μεταπείσει και να μην αφήσει το μωρό της έκθετο σε εκκλησία ή ίδρυμα αλλά να το κρατήσει και να το μεγαλώσει παρά το παρελθόν της. Η χήρα Μαντάμ Κλειώ, που δεν αφήνει τίποτα να χαλάσει την πολυτελή διαμονή της στο τραίνο, είχε περάσει υπέροχα στο Παρίσι και οι θετές της κόρες, Πελίν και Μπεριά, πλήρωσαν ακόμη και την πανάκριβη επιστροφή της στην Πόλη. Τώρα ζει στο Αρναούτκιοϊ με τον μπαξεβάνη Τσετίν και τη γυναίκα του, Νιλγκιούν, ενώ μετά τη φωτιά στα Ταταύλα περιέθαλψε τον δάσκαλο Παύλο Σοφιανό, όπως κάνουν όσοι έχουν χώρο και φαγητό να τους δώσουν. Μήπως όμως υπάρχει κάτι βαθύτερο στα κίνητρά της; Ο Σέργιος, απεσταλμένος ελληνικής εφημερίδας της Γαλλίας για το συνέδριο φεμινιστριών στην Πόλη, φιλοξενείται από τον Παύλο που τακτοποίησε ξανά τη ζωή του ενώ είναι φίλος με τον συγγραφέα Φρανσουά, τον οποίο η πόλη δε σταματάει να εμπνέει στα μυθιστορήματά του. Τι θα συμβεί όμως όταν η έμπνευση τον εγκαταλείψει; Η Σαμιχά μεγαλώνει την κόρη της, Λαλέ, αποκρύπτοντάς της μια σημαντική αλήθεια. Ο Άγγλος ύπατος αρμοστής στο Ιράκ φέρνει στην Πόλη την Εριέττα, μια γυναίκα που ελπίζει σ’ ένα καλύτερο αύριο, μακριά από το αμαρτωλό χθες, μόνο που θα δυσκολευτεί να ξεφύγει από την ταμπέλα της συνοδού κυρίων. Ο καντηλανάφτης Ηλίας ζει σε μια καλύβα στο Μέγα Ρεύμα με την Αγγελική και τα δυο παιδιά τους, ώσπου βρίσκουν ένα μωρό έκθετο στα σκαλιά της Αγίας Τριάδας και το περιθάλπουν. Ο νάνος Ανανίας Τσακίρης, με καρδιά και ψυχή τρεις φορές το μπόι του, δε διστάζει να αναλάβει το βάρος μιας ηθικής τιμής που δεν είναι δική του. Στο Μπεμπέκι, η αρχόντισσα Ζηνοβία Μπαλτά, σ’ ένα σπίτι όπου φιλοξενήθηκαν διαπρεπείς Οθωμανοί κι επιφανείς Ρωμιοί, βλέπει τον γιο της, Ανδρόνικο, να αργοπεθαίνει και τότε εμφανίζεται μπροστά της η Εριέττα, η πρώην γυναίκα του, που τον είχε εγκαταλείψει για να ακολουθήσει τον εραστή της στο Παρίσι, μετανιωμένη για την επιπολαιότητά της. Στα υψώματα της Μεγάλης Οδού ζουν σε μια τρύπα για σπιτικό ο Εμίλ και η Λώρα, γόνοι ξεπεσμένων φραγκολεβαντίνων και μεγαλώνουν την κόρη τους, Λίζα ενώ ο Εβραίος Ααρών απαιτεί τα νοίκια τους. Μόνο που ο βοηθός του, Νικολάι, αδίστακτος και καιροσκόπος, έχει άλλα σχέδια. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή για ένα πολύχρωμο κουβάρι με χιλιάδες γλυκόπικρες άκρες, όπου τα πάντα αλλάζουν και όλα ανατρέπονται από σελίδα σε σελίδα ενώ κατά καιρούς εμφανίζονται και χαρακτήρες που γνωρίσαμε στα «Κύματα του Βοσπόρου».

Συναρπαστικά γεγονότα, ενδιαφέροντες και ποικιλόμορφοι χαρακτήρες, πλοκή που ξεδιπλώνεται σιγά σιγά, με τις ιστορίες να κυλάνε σα νερό, να μπλέκονται μεταξύ τους, να ανακατεύονται, να διασταυρώνονται, να απομακρύνονται ξανά και ξανά και όλα κουμπώνουν με συναρπαστικό τρόπο, συγκροτώντας μια πυκνή πλοκή γεμάτη αναγνωστικές και συγγραφικές εκπλήξεις. Υπέροχες ιστορίες, τραγικές και αισιόδοξες, με αίσιο ή όχι τέλος, πασπαλισμένες με τη γλυκιά ζάχαρη των ανατολίτικων σερμπετιών και το αλάτι του Βοσπόρου. Κάποιους ήρωες τους αγάπησα, κάποιους ήθελα να τους σκοτώσω με τα ίδια μου τα χέρια, κάπου συγκινήθηκα, κάπου θύμωσα. Ένα υπέροχο σκηνικό θεάτρου είναι και αυτό το μυθιστόρημα, σε μια παράσταση που δεν ήθελα να τελειώσει. Από το 1929 στο 1935-1938, στο 1946 κι η ιστορία κλείνει το 1954, φωτίζοντας τις σημαντικότερες στιγμές των ηρώων, καταγράφοντας σχεδόν τα πάντα από την Κωνσταντινούπολη (σπίτια, μαγαζιά, σχολεία, δρόμους, τοπόσημα που λαμπρύνουν το μυθιστόρημα αλλά και φτωχικά σπιτάκια, ταπεινά διαμερίσματα γεμάτα όμως καρδιές που πάλλονται και ανθρώπους που ελπίζουν για κάτι καλύτερο).

Το 1929, «Όταν πάγωσε ο Βόσπορος», ξεκίνησαν κάποιες ιστορίες που πήραν τελικά απρόσμενη τροπή, ωρίμασαν, προχώρησαν, διασταυρώθηκαν με άλλες, εμπλουτίστηκαν κι όσες δεν ολοκληρώθηκαν έφτασαν ως τη δεκαετία του 1930, επέζησαν του πολέμου και όλες μαζί χαρίζουν αυτό το τρυφερό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που αντικατοπτρίζει τη ζωή, την καθημερινότητα και την κουλτούρα των Ελλήνων της Πόλης πριν και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Απρόσμενες εξελίξεις, έξυπνος χειρισμός της πλοκής, ποικίλες ιστορίες, αγάπης, προδοσίας, εκδούλευσης, εξαπάτησης, ελπίδας, εγκατάλειψης, πίστης, εμπιστοσύνης, φιλίας σε μια περασμένη πόλη και εποχή, δοσμένα όλα με μέτρο, χωρίς να κουράζουν, χωρίς να αποπροσανατολίζουν, με διεισδυτικές ψυχογραφίες, σωστές αλληλοεπιδράσεις και μια αγωνία που εντείνεται από σελίδα σε σελίδα για το μέλλον των διασταυρούμενων αυτών ζωών. Τι αξέχαστο ταξίδι ήταν αυτό!

Βιβλίο Πρωινά στα Πριγκηπόνησα 
Τίτλος πρωτοτύπου Kahvalti Sofrasi
Συγγραφέας Defne Suman
Μεταφραστής Στέλλα Βρετού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Defne Suman έγραψε ένα δυνατό, πολυεπίπεδο, λυρικό, ανατρεπτικό, καλοσχεδιασμένο μυθιστόρημα γεμάτο με προτερήματα γραφής και έκφρασης που με ταξίδεψε στο νησί της Πριγκήπου και στην Κωνσταντινούπολη, μου σύστησε ολοκληρωμένους και τρισδιάστατους χαρακτήρες, μου χάρισε ποικίλες οπτικές γωνίες μιας ιστορίας που έχει τις ρίζες της στο παρελθόν και απλώνει τα δίχτυα της μέχρι σήμερα. Το νέο της μυθιστόρημα είναι προϊόν συγγραφικής ωρίμανσης και χειρίζεται την πλοκή υποδειγματικά. Τα μέλη της οικογένειας, φίλοι και γείτονες, έρχονται και παρέρχονται, μας γυρνάνε στο παρελθόν και μας ξαναφέρνουν στο σήμερα, αλληλοεπιδρούν, ωριμάζουν, ξαφνιάζονται, απελπίζονται, ερωτεύονται, μελαγχολούν, θυμώνουν, πεισμώνουν, ξεδιπλώνουν τις ζωές τους αγνοώντας την έκπληξη που τους περιμένει και που θα ανατρέψει τα πάντα. «…πάνω απ’ αυτήν την οικογένεια πλανιέται μια κατάρα. Μια δυσάρεστη σκοτεινή ενέργεια. Η έντονη σκιά ενός άλυτου προβλήματος που προκαλεί σε όλα τα μέλη της ένα αίσθημα ανεπάρκειας» (σελ. 113).

Ο Μπουράκ Γκιοκτσέ είναι δημοσιογράφος, φιλοξενούμενος στο σπίτι της ηλικιωμένης Σιρίν Σακά στην Πρίγκηπο. Οικογενειακός φίλος που κάποτε κυνηγούσε τη δυσπρόσιτη διάσημη καλλιτέχνιδα Σιρίν Σακά για συνέντευξη ενώ η ερωτική του σχέση με την εγγονή της, Νουρ, περνάει κυριολεκτικά από τα σαράντα κύματα. Είναι ένα ζευγάρι που ξεφεύγει από την πεπατημένη, με τα αισθήματα εκείνου να είναι πιο στέρεα: «Η Κυριακή έσμιγε με τη Δευτέρα. Οι διακοπές έσμιγαν με τη ζωή, το όνειρο με την πραγματικότητα. Για να μη χωρίσουν, κρατιόμουν από τη Νουρ» (σελ. 19). Εκείνη με νάζια τον διεκδικεί από κάθε νέα του ερωτική αφετηρία, εκείνος το δέχεται αλλά δεν παρασύρεται, η συμπεριφορά της τον πληγώνει, ο χαρακτήρας της όμως δε δείχνει ελαφρόμυαλος ή αδιάφορος. Μέρα τη μέρα κι όσο κοντεύουμε στο τέλος του βιβλίου έχει ξυθεί για τα καλά η επιφάνεια της κοπέλας, έχει φωτιστεί κάθε σκεπτικισμός και κίνητρό της, με τον γάμο της να αποτελεί άλλο ένα εμπόδιο ανάμεσά τους. Οι δυο τους εκπροσωπούν την «τυχερή γενιά», την ενδιάμεση γενιά, είναι μάρτυρες μιας επανάστασης που αλλάζει ριζικά τα πρότυπα επικοινωνίας: «Αρκετά μεγάλοι ώστε να ξέρουμε τα παλιά πρότυπα αλλά και τόσο νέοι ώστε να εξοικειωθούμε με τα καινούρια» (σελ. 61). Ο Μπουράκ αγαπάει να ερευνά τις μορφές επικοινωνίας πριν από το διαδίκτυο, από τα έξυπνα τηλέφωνα και από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να ζωντανεύει ιστορίες μιας γενιάς που δεν πέρασε κι ούτε θα μπορέσει να περάσει στην καινούρια χιλιετία. «Η παρουσία του ισοδυναμεί με πρόσκληση στη σοβαρότητα» (σελ. 256). Η Νουρ είναι συγγραφέας μυθιστορημάτων που της αναθέτουν άλλοι να γράψει (συγγραφέας-φάντασμα): «Έχει μια σιγουριά που την αποκτάς όταν ξέρεις ότι σ’ αγαπάνε» (σελ. 125). Είναι αδελφή του Φικρέτ Μπουλούτ κι οι δυο τους είναι παιδιά της αλκοολικής Σουχεϊλά Μπουλούτ -μοναχοπαίδι της Σιρίν Σακά- που πέθανε νωρίς. Η Νουρ πλέον είναι παντρεμένη με τον εκδότη Ουφούκ, που την καθοδηγεί στις επιλογές της και σε όλα τα στάδια συγγραφής που τους αναθέτουν, σύντομα όμως κάτι θα αλλάξει ανάμεσά τους.

Ο Φικρέτ είναι παντρεμένος με τη Φρέγια κι έχουν αποκτήσει τη Σελίν και τον Ουγούζ, με τον τελευταίο να ζει μόνιμα στην Αμερική. Ο Φικρέτ είναι αυτός που καλεί τον Μπουράκ στη γιορτή της γιαγιάς του, Σιρίν, γιατί έχει αρχίσει να τον απασχολεί το παρελθόν της, για το οποίο δεν έχει μιλήσει ποτέ, αφού πάντα έλεγε ότι ήρθε στην Κωνσταντινούπολη όταν ήταν στο λύκειο, με ποιους όμως, πότε και γιατί; Το μυθιστόρημα ξεκινάει με την εξαφάνιση του Φικρέτ και την αγωνία της κόρης του να τον εντοπίσει, ζητώντας τη βοήθεια του Μπουράκ, κάτι που θα τη φέρει πιο κοντά του. Η έφηβη Σελίν είναι κρυφά ερωτευμένη, παραμένει παιδί, είναι αυθόρμητη, χρησιμοποιεί νεανικό λεξιλόγιο αλλά το πείσμα της και ο πόθος της θα πυροδοτήσουν απρόβλεπτες εξελίξεις που θα οδηγήσουν την ιστορία κοντά στην τραγική αλήθεια που είναι απαραίτητη να βγει στο φως για να την αντιμετωπίσουν τα μέλη της οικογένειας και να προχωρήσουν στη ζωή τους. Έτσι φτάνουμε στη γιαγιά, η οποία, αν και ουσιαστική πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, εμφανίζεται μετά την 100ή σελίδα ενώ ως χαρακτήρας, λόγω της άνοιας, συμμετέχει ελάχιστα στα γεγονότα. Κι όμως, αυτή η σιωπηλή παρουσία, μια γυναίκα που κάποτε ήταν περιζήτητη κι είχε ζήσει μεγαλειώδεις έρωτες, τώρα, βυθισμένη στη λήθη, ενώ φαίνεται απούσα, το παρελθόν της είναι ο καταλύτης που θα ανατρέψει τα πάντα και το κέντρο βάρους γύρω από το οποίο κινούνται χωρίς να το καταλαβαίνουν οι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Δεν επιστρέφουμε στο χτες, δεν έχουμε αναλυτικές ή διεξοδικές περιγραφές γεγονότων, αντίθετα, το χτες έρχεται και μας βρίσκει με τις συνέπειες και τις εξελίξεις που ακολούθησαν την αλλαγή στις ζωές κάποιων ηρώων του μυθιστορήματος. Στο πλάι της Σιρίν Σακά είναι ο κηπουρός Σαντίκ ουστάς, που αναπολεί τις όμορφες βεγγέρες του παρελθόντος, θεωρεί τιμή του να βρίσκεται στο πλάι της κυράς του, ενώ χάρη σ’ εκείνον αναβιώνει η παλιά, κοσμοπολίτικη Πρίγκηπος, μια αλλοτινή εποχή, κομψή και γελαστή, τόσο μακρινή! Πώς άλλαξε η κοινωνία του νησιού από τότε, πώς γιόρταζαν το μπαϊράμι, πώς μεταμορφώθηκε η πραγματική ομορφιά του μέρους από την εκμετάλλευση του τουρισμού με τα άλογα και τον Μεγάλο Γύρο και πώς συμβιώνει με τον εσωτερισμό και την ταπείνωση της διαδρομής ως τον Άγιο Γεώργιο για τάμα;

Η συγγραφέας καταφέρνει με έξυπνο και αξιέπαινο τρόπο όχι μόνο να καταγράψει το χρονικό της οικογένειας της Σιρίν Σακά αναμιγνύοντας σωστά και χωρίς να χαθούμε στιγμή το παρελθόν με το παρόν αλλά και να αναφερθεί σε πολλά γεγονότα με αφορμή τους χαρακτήρες της: το «χάσμα γενεών», τις αναμνήσεις ενός ένδοξου χτες που συνοδεύεται πάντα από γλυκόπικρους καημούς για τη διαφορά του με το παρόν, τους διαφορετικούς τρόπους σκέψης γηγενών και επισκεπτών του νησιού, τις αλλαγές στην καθημερινή ζωή μιας κοσμοπολίτικης πόλης, ακόμη και να στηλιτευτούν τα κακώς κείμενα μιας πολιτικής και των διπλωματικών χειρισμών ενός κράτους που αλλάζει χωρίς να ρωτάει τους υπηκόους του («-Ξεχνάς ότι ζούμε σε μια χώρα τόσο εύθραυστη, που απ’ όπου κι αν την πιάσεις θα σου μείνει στο χέρι, σε μια χώρα που τρέφεται από το αίμα των παιδιών της;», σελ. 115). Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ Σαντίκ, Νουρ, Μπουράκ και Σελίν, δίνοντας κάθε φορά και διαφορετική οπτική γωνία, με τη συγγραφέα να καταγράφει σωστά και με προσοχή την ιδιοσυγκρασία, το λεξιλόγιο, τη συμπεριφορά του καθενός, κάνοντας το μυθιστόρημα ένα πολυπρισματικό παζλ. Ακόμη και το ποιος μιλάει κάθε φορά είναι ένα μικρό παιχνίδι ανάμεσα στον αναγνώστη και τον αφηγητή, μιας και τον καταλαβαίνουμε από τα συμφραζόμενα.

Υπέροχη αφήγηση, έξυπνες εναλλακτικές πλοκής, λιτοί και στακάτοι διάλογοι, ανατροπές, καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις («Αχάριστα τα καλοκαιρινά πρωινά. Ακράτητος ο ήλιος. Η έγνοια του είναι να σκαρφαλώσει αμέσως στον ουρανό, λες και δεν θα μείνει κρεμασμένος εκεί δεκαοχτώ ώρες», σελ. 13-14), λυρικές και διεισδυτικές περιγραφές της φύσης («Το ανοιξιάτικο αεράκι της Ιστανμπούλ πάντα μου μυρίζει ελπίδα», σελ. 247), της πόλης, του σπιτιού, της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που αγάπησα ως την τελευταία του σελίδα. Η Πρίγκηπος περιγράφεται ακριβοδίκαια, μιας και οι φασαριόζικες ορδές των τουριστών εναλλάσσονται με το εσωτερικό του νησιού, που είναι γεμάτο αρχοντικά σπίτια, γειτονιές, ηρεμία, ανθισμένους κήπους με γλισίνες.

«Πρωινά στα Πριγκηπόνησα» μας χαρίζει η Defne Suman στο νέο της μυθιστόρημα. Ηλιόλουστα μα και σκοτεινά, με το λαμπερό σερβίτσιο να εναλλάσσεται με τους μαστραπάδες που κουβαλούν τα απόνερα της μοίρας, με τους ήρωες να αλλάζουν, να ωριμάζουν, να ολοκληρώνονται μέσα από μια σειρά γεγονότων που έρχονται και τους παρασύρουν. Η ενδιαφέρουσα πλοκή, οι μελετημένες διαπροσωπικές σχέσεις των χαρακτήρων, το ολοζώντανο φυσικό τοπίο, οι διεισδυτικές παρατηρήσεις πάνω στις αλλαγές των καιρών και των ανθρώπων, οι ανατροπές είναι συστατικά που με κέρδισαν από την αρχή και μου χάρισαν μια ιστορία αγάπης, έρωτα και αποκαλύψεων με τέτοιο τρόπο που ξεφεύγει αρκετά από τα κλισέ μιας ρομαντικής πλοκής.

Βιβλίο Στάχτη και πορφύρα
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου επέστρεψε μ’ ένα μυθιστόρημα γεμάτο αληθινούς χαρακτήρες και αναπάντεχες εξελίξεις. Το γνώριμο και αγαπημένο μου στυλ γραφής μπαίνει για λίγο στην άκρη και το κείμενο πειραματίζεται με την πρωθύστερη γραφή, δημιουργώντας έτσι ένα συναρπαστικό καρουζέλ γεγονότων που δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει και πού θα σε βγάλει η επόμενη στροφή. Πυκνογραμμένα γεγονότα διακόπτονται με τα Σεπτεμβριανά και συνεχίζουν αμέσως μετά σε νέα πορεία στην Αθήνα. Στο πρώτο μέρος έχουμε τον τίτλο «Κλωθώ» που συμβολίζει το παρόν με τις εξελίξεις στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα από το 1947 έως το 1963, στο δεύτερο τη «Λάχεσι» που συμβολίζει το παρελθόν με έμφαση στην Αθήνα του 1983 και στο τρίτο την «Άτροπο» που συμβολίζει το μέλλον. Δεν υπάρχει γραμμική αφήγηση, αντίθετα, η συγγραφέας με έριξε στα βαθιά νερά μεταγενέστερων γεγονότων, τα οποία ξεδιπλώνονται σταδιακά και με έφερναν πότε πίσω και πότε μπροστά. Αυτή η αφηγηματική διελκυστίνδα μπορεί εύκολα να γίνει κουραστική ή χαοτική, η Μαρία Χίου ξέρει όμως πολύ καλά να χειρίζεται τις ιστορίες της κι έτσι το μυθιστόρημα κυλάει σα νερό.

«Στους δρόμους, γύρω από τα μαγαζιά, μια αλλόκοτη σιγή μπέρδευε τα βήματά της. Στόρια κλειστά, κουτάβια κοιμισμένα και ένα αεράκι σέρτικο βαριανάσαινε στα σοκάκια» (σελ. 23). Αυτή είναι σε δυο φράσεις η ελληνική «Νύχτα των Κρυστάλλων», η οποία είναι και το κομβικό σημείο της ιστορίας, μιας και τα πάντα αλλάζουν μετά από αυτό. Η Σεβαστή και ο Εμρέ απέκτησαν τον Παρασκευά, με αποτέλεσμα η Ελληνίδα να είναι δακτυλοδεικτούμενη στον κύκλο της. Ο αδερφός της, Ιγνάτιος και η Χρυσούλα απέκτησαν τον Αποστόλη και τα δυο ξαδέρφια μεγάλωσαν σχεδόν μαζί κάτω από παράδοξες συνθήκες. Στις ζωές τους εμφανίζεται αναπάντεχα η Μπέρνα «το κάκαδο», το νόθο παιδί του παππού Μουράτ, ο οποίος την παρέδωσε στις αδερφές του να τη μεγαλώσουν όταν πέθανε η μάνα της. Στη συνέχεια, γνωρίζουμε την αυτιστική Βάγια, μια προσωπικότητα δοσμένη με ευαισθησία και προσοχή, που με βοήθησε να κατανοήσω όσο γίνεται καλύτερα τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις αυτών των ατόμων. Η συγγραφέας κατέγραψε με άφθαστο ρεαλισμό τον ψυχισμό της κι έδωσε πολλές εξηγήσεις ως προς τη συμπεριφορά και τον τρόπο σκέψης των αυτιστικών. Μαζί με τη Βάγια γνώρισα τον Τάκη που εγκαταλείπει το σπίτι του για να ζήσει τη ζωή του με μόνη του παρέα έναν αδέσποτο σκύλο, τον καπετάνιο Σιδέρη που παίρνει σύνταξη κι αγωνίζεται μάταια να ξανασυστηθεί με την οικογένειά του, τον Σίμο που βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται ριζικά όταν ο πατέρας του τον πετάει στον δρόμο, την έφηβη Χρύσα που αδιαφορεί για τα μαθήματα κάνοντας σκέρτσα σε μεγαλύτερα αγόρια του σχολείου της και πολλούς άλλους που αλληλεπιδρούν με τους ήρωες που γνωρίσαμε στην αρχή.

Το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Χίου είναι σκεπασμένο από τη στάχτη των χαμένων ερώτων και των χαμένων ευκαιριών και ντυμένο με την πορφύρα του έρωτα που πεισματάρικα κάνει ό,τι θελήσει, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Είναι ένα βιβλίο γεμάτο παραστατικές εικόνες, έντονα συναισθήματα και λυτρωτικό τέλος και με ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα, μου σύστησε ολοκληρωμένους χαρακτήρες και μου χάρισε στιγμές συγκίνησης αλλά και χαράς.

Βιβλίο Μετανάστες στη δική τους γη
Συγγραφέας Έλενα Δαρμή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή αυτούς τους χαρακτήρες γνωρίζουμε την Κωνσταντινούπολη των Σεπτεμβριανών, της μειονότητας, της νησιωτικής πόλης, των κατατρεγμένων μεταναστών, την αγωνία και το φόβο των τελευταίων Ελλήνων της Πόλης. Περπατάμε στους δρόμους της Πόλης, ακούμε τοπικούς ιδιωματισμούς, μυρίζουμε την ξεγνοιασιά και την ανεμελιά του πριν αλλά και τα καμένα και τον ιδρώτα από το φόβο για το μετά. Από ένα σημείο και μετά τα μέλη της οικογένειας αρχίζουν σιγά σιγά να καταφεύγουν στην Αθήνα, όπου κι εκεί τα πράγματα είναι δύσκολα, πώς θα προσαρμοστούν, πού θα δουλέψουν, πώς θα ζήσουν με τις αισθήσεις που κουβαλάνε από την Πόλη των αρωμάτων και των χρωμάτων; Κάποια σημαντικά περιστατικά διαδραματίζονται μέσα στο πλοίο που μεταφέρει τους νησιώτες στην Κωνσταντινούπολη, οπότε η συγγραφέας μας συστήνει και αυτό το πεδίο δράσης, γνωριμιών, ρουτίνας, μονοτονίας το χειμώνα και κουτσομπολιού το καλοκαίρι.

Και σε αυτό το βιβλίο έχουμε ταξίδι, όπως στο άλλο βιβλίο της συγγραφέως, «Ακολουθώντας τον ήχο του νέι», ευτυχώς πιο σύντομο και περιεκτικό και ξεκάθαρα για λόγους αναψυχής. Προορισμός η Μαύρη Θάλασσα και ο Πόντος. Και εδώ έχουμε σύντομα και περιληπτικά ιστορικά και γεωγραφικά στοιχεία και η μικρή έκταση της ανάπαυλας από την κυρίως ιστορία ξεκουράζει αρκετά τον αναγνώστη.

Σε γενικές γραμμές είναι καλύτερο από το πρώτο βιβλίο της συγγραφέως, ασχολείται με περισσότερους ανθρώπους χωρίς να μπερδεύει ή να ανακατεύει άσχημα τα περιστατικά και τα πρόσωπα, το ύφος είναι ρομαντικό και τρυφερό, με ισόποσες δόσεις χαράς και λύπης αλλά δυστυχώς με ξένισε πάρα πολύ ο μεγάλος αριθμός ορθογραφικών αυτήν τη φορά λαθών που είναι οφθαλμοφανέστατα και αποθαρρύνουν τον αναγνώστη να συνεχίσει το διάβασμα του βιβλίου (δυστυχώς την επιμέλεια την ανέλαβε η ίδια η συγγραφέας και πραγματικά αναρωτιέμαι για πολλά…). Παρ’ όλ’ αυτά το συστήνω για ένα ρομαντικό ταξίδι μακριά από την πραγματικότητα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Έτσι άρχιζε ένα αίσθημα μέσα μου, σαν τους κύκλους που σχηματίζονται όταν πετάς κάποιο βότσαλο στη λεία επιφάνεια μιας λίμνης. Τον πρώτο καιρό μεγάλοι ακόμη οι εξωτερικοί, κλείνουν μέσα τους κι άλλους ανθρώπους, ενδιαφέροντα, αναμνήσεις, συγκρίσεις, ύστερα από λίγο μικραίνουν οι κύκλοι, μένουν έξω σωρός οι φίλοι, τ\’ αγαπημένα μικροπράγματα και τα μεγάλα. Υπάρχει πάντα ο φόβος μην κοπούν τελειωτικά οι δεσμοί και οι κύκλοι όλο σβήνουν και συγκεντρώνονται γύρω στον έναν, σχηματίζοντας μια δίνη να σε ρουφήξει» (σελ. 184).

«Όταν αγαπάς μπορείς να διεκδικείς τον χρόνο, την ελευθερία, τη μοναξιά του άλλου. Αγαπάς και εισχωρείς σιγανά σαν ένας μαύρος αίλουρος, μια σκοτεινή νύχτα στο απόρθητο κάστρο, βρίσκεις πρώτα μια μικρή θεσούλα σε μια κόκκινη βελούδινη πολυθρόνα, κάθεσαι με μαζεμένα τα μέλη και μόλις σου ανάψουν το τζάκι, σου δώσουν φαγητό, κουνιέσαι, απλώνεις τα πόδια, μεγαλώνεις και ζητάς να εισχωρήσεις σε όλα τα κλειστά δωμάτια που ήταν τέλος πάντων χρόνια τώρα για σένα ξένα, να εξερευνήσεις τις γωνίες, τα έπιπλα, τα σημειωματάρια. Χάνεις τα όρια, προσπαθείς να κυριεύσεις με βία ότι σου ξεφεύγει, γίνεσαι απαιτητικός. Ας μην ήταν ποτέ να ανάψει αυτή η φωτιά στο τζάκι» (σελ. 185-186) (ακολουθώ τη μορφή του κειμένου).

Βιβλίο Μια ιστορία πολλών καρατίων
Συγγραφέας Σταύρος Μαυρομάτης
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η οικογένεια Μαυρομμάτη ξεκίνησε από την Προύσα τον μακρινό 19ο αιώνα, εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και τελικά το 1980 μετακόμισε οριστικά στην Αθήνα. Συνοδευόμενο από πλούσιο φωτογραφικό υλικό, το κείμενο είναι γεμάτο αναμνήσεις, χαρές και λύπες, περιπέτειες, αγωνία και έρωτα, συναισθήματα, εικόνες και εμπειρίες που κάνουν μια ζωή τόσο μα τόσο γεμάτη. Κι όμως, ο συγγραφέας δεν είναι ευτυχισμένος γιατί ξεριζώθηκε βίαια από τον τόπο όπου μεγάλωσε και διέπρεψε, την Κωνσταντινούπολη.

Μαθαίνουμε για την ιστορία της Προύσας και της Πόλης, ζούμε τις άσχημες στιγμές που κατεδίωκαν τους Έλληνες της Πόλης από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1980, τη φωτιά στο Καπαλί Τσαρσί, τη βαριά φορολογία και τη στρατιωτική θητεία της δεκαετίας του 1940 που επιβλήθηκε στους Έλληνες υπηκόους, για τα Σεπτεμβριανά, περπατάμε στην Πρίγκηπο και την Αντιγόνη, μεγαλώνουμε κι αλλάζουμε κι εμείς μαζί με την αρχιτεκτονική της πόλης και τη νοοτροπία των κατοίκων, φοιτούμε στο Ζωγράφειο, παίζουμε στην αυλή, δουλεύουμε σκληρά για το μεροκάματο… Ο συγγραφέας υπήρξε μάρτυρας πολλών περιστατικών και η εξιστόρησή του δίνει μια ακόμα νότα αλήθειας στην άδικη ιστορία που γράφτηκε για τον ελληνισμό της Πόλης. Το βιβλίο συμπληρώνουν τα αναλυτικά γενεαλογικά δέντρα της οικογένειας του συγγραφέα. Άλλο ένα ταξίδι στον Βόσπορο και στην Κωνσταντινούπολη, άλλη μια μαρτυρία ουσίας.

Βιβλίο Σόνια
Συγγραφέας Έλενα Δαρμή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Βιβλίο Έγκλημα στον Ιανό
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Έγκλημα στον Ιανό» είναι μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια της εξαιρετικής μεταφράστριας Ιούς Τσοκώνα, που γεννήθηκε κι εκείνη, όπως η ηρωίδα της, στην Κωνσταντινούπολη, εξ ου και τα αποσπάσματα από το κείμενο που μεταφράζει η Δανάη αλλά και οι αναμνήσεις της ίδιας της πρωταγωνίστριας, είναι τόσο καλογραμμένα, πηγαία και αυθεντικά. Η μετάφραση αφορά ένα αστυνομικό μυθιστόρημα γύρω από ένα έγκλημα που διαπράττεται στην Πρίγκηπο και ξεδιπλώνεται παράλληλα με την κυρίως περιπέτεια. Επομένως ο αναγνώστης έχει δύο εγκλήματα να λύσει! Το θετικό είναι πως το κείμενο που επεξεργάζεται η Δανάη παρατίθεται αποσπασματικά κι έτσι το κέντρο βάρους παραμένει το έγκλημα στον «Ιανό», όμως αυτό δε δίνει τη γοητεία που χρειάζεται η επίλυση ενός προβλήματος. Εκεί που ακολουθούσα τα χνάρια της δολοφονημένης γιαγιάς του Εκίν και αναρωτιόμουν πώς θα καταφέρει να λύσει το μυστήριο ο εγγονός της, με τη βοήθεια του φτωχού παιδικού του φίλου και αμαξά Κεμάλ, πάνω που γίνεται ένα ατύχημα και τα κομμάτια ενώνονται τυχαία, η λύση και το τέλος του βιβλίου δίνεται εν τάχει και περιληπτικά από τη Δανάη, μιας και η ίδια πλησιάζει στις δικές της απαντήσεις.

Ποια είναι λοιπόν η Δανάη; Μητέρα δύο κοριτσιών, γεννημένη και μεγαλωμένη στην Πρίγκηπο κι εγκατεστημένη πλέον στην Αθήνα, αγαπά την κλασική και την αστυνομική λογοτεχνία και βιοπορίζεται μεταφράζοντας. Προς τιμήν της η κυρία Τσοκώνα διάλεξε να μας συστήσει μια απλή γυναίκα, έξυπνη και πνευματώδη, που τη γνωρίζουμε κυρίως μέσα από την καθημερινότητά της, χωρίς πολλές περιγραφές. Έτσι λοιπόν, αυτή η απλή γυναίκα αγωνίζεται να λύσει μια υπόθεση κάνοντας ακριβώς τις γκάφες που θα έκανε κάποιος εκτός του αστυνομικού και εγκληματολογικού χώρου. Με τον θάνατο της ηλικιωμένης να της έχει γίνει έμμονη ιδέα, αγωνίζεται να συγκεντρωθεί στη μετάφρασή της, να εξακολουθήσει να είναι μια καλή και προκομμένη μάνα, να κρατήσει επαφές με τις φίλες και συμμαθήτριές της, να παραμείνει ο εαυτός της. Δεν τα καταφέρνει. Καταφεύγει σε πράξεις που δεν περίμενε πως θα έκανε, ψεύδεται, ψαχουλεύει, ανοίγει ξένα σπίτια, γίνεται φορτική σε γιατρούς, νοσοκόμες και αστυνομικούς και μπράβο της που δεν την έχει μπαγλαρώσει κανείς πριν τελειώσει το μυθιστόρημα!

Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα κουραστικό κείμενο, μιας και πόσο εύκολα μπορεί να κρατήσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη ένας συμπαγής τοίχος πάνω στον οποίο πέφτει συνέχεια η Δανάη, όμως κάτι η ευρηματικότητά της για να πετύχει αυτό που θέλει, κάτι ο γλυκός χαρακτήρας του αστυνόμου Νικηφόρου, κάτι η παράλληλη εξιχνίαση του φόνου στην Πρίγκηπο, οι σελίδες κυλάνε αβίαστα. Επίσης, παρ’ όλο που μια μέση νοικοκυρούλα, αδαής περί εξιχνιάσεων φόνων, θα μπορούσε να γίνει καρικατούρα, με χιουμοριστικά στιγμιότυπα ή παρατραβηγμένα περιστατικά, δεν υπάρχει πουθενά έστω και μία αχρείαστη κωμική νότα, επομένως ξέρει η κυρία Τσοκώνα τις ισορροπίες που οφείλει να κρατήσει σε αυτήν τη διαφορετική από τις συνηθισμένες αστυνομική ιστορία που επέλεξε να ξεδιπλώσει.

Από την άλλη έχουμε τον νεαρό Νικηφόρο, έναν αστυνομικό που ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους συναδέλφους του, μακριά από κόλπα ή άλλες δραστηριότητες. Θέλει να κάνει μόνο τη δουλειά του και ας μην τον έχουν σε υπόληψη οι ανώτεροί του. Η Δανάη, με τις εμμονές της, του δίνει το έναυσμα να ξεψαχνίσει μια υπόθεση παρατημένη από την επίσημη Αστυνομία, μήπως και καταφέρει ν’ ακουστεί το όνομά του και μαζέψει κάνα παράσημο ή πάρει προαγωγή. Η ηρωίδα, ακολουθώντας τα χνάρια του πτώματος και τις διαδικασίες που απαιτούνται πριν ταφεί φτάνει στο αστυνομικό τμήμα Ομονοίας, όπου και συναντά τον ανωτέρω νεαρό, ένα παιδί που κάλλιστα θα μπορούσε να είναι γιος της, όπως λέει και η ίδια. Μαζί κάνουν ένα καλό ντουέτο, αρκετά ιδιαίτερο και ξεχωριστό, με τον Νικηφόρο να της μιλάει στον πληθυντικό, με εκείνη να του διορθώνει τους σολοικισμούς του, η σχέση τους να περνάει από διάφορες φάσεις (αγαστή συνεργασία, αρμονική φιλία, τσακωμούς κλπ.), γενικώς πέρασα καλά μαζί τους. Μάλιστα, η κυρία Τσοκώνα δε δίστασε να αφιερώσει και στον Νικηφόρο κάποιες σελίδες με τα αισθήματά του, τις σκέψεις του, τα σχέδιά του, ώστε να δει ο αναγνώστης και αυτήν την προσωπικότητα και να ενταχθεί καλύτερα στο πλαίσιο δράσης του.

Σε γενικές γραμμές, το μυθιστόρημα είναι μια στρωτή, καλή προσπάθεια, ρεαλιστικό, με ανατροπές, όμως ένιωσα πως υπήρχαν πολλά κενά, στα οποία θα ήθελα κάποιες απαντήσεις, εκτός κι αν υπάρχει στα σκαριά κάποια συνέχειά του. Δεν αναφέρεται πουθενά ο πατέρας των κοριτσιών της Δανάης, δε μου άρεσε που η αστυνομία φάνηκε τόσο αδύναμη και δεν έκανε σωστά τη δουλειά της (για παράδειγμα, η λύση του μυστηρίου προκύπτει από ένα μέρος γεμάτο κόσμο, επομένως νομίζω πως αν κάποιος διάβαζε τις καταθέσεις των αυτοπτών μαρτύρων ίσως καταλάβαινε αμέσως τι συνέβη) αλλά πάνω απ’ όλα δεν ήθελα αυτό το κοφτό και απότομο, εκκρεμές τέλος, μιας και η ιστορία σταματά ακριβώς τη στιγμή που η Δανάη μαντεύει τον ένοχο. Ούτε οι συνέπειες αυτής της αποκάλυψης καταγράφηκαν ούτε παρακολουθούμε τις αναμενόμενες εξελίξεις (είναι αυτός ο ένοχος τελικά ή μήπως έκανε λάθος η Δανάη;) που απαιτούνται για την ουσιαστική λύση του μυστηρίου, λείπει δηλαδή αυτό που λέμε «κάθαρση». Επίσης, πιστεύω ακράδαντα πως αν η Δανάη δεν είχε οικογενειακές υποχρεώσεις θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εξαιρετικό ζευγάρι με τον Νικηφόρο. Η πνευματική τους διαφορά, το ανισοβαρές των ηλικιών τους, το γεγονός πως μαθαίνει ο ένας από τον άλλον είναι πολύ καλά χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας σχέσης που θα μπορούσε να εξελιχθεί (αργά ελπίζω) σε ερωτική, με χιλιάδες ψηφίδες ψυχολογικού ρεαλισμού.

Το «Έγκλημα στον Ιανό» είναι μια σύνθετη αστυνομική ιστορία που προσπαθεί να εξιχνιάσει μια απλή γυναίκα, χωρίς ιδιαίτερες (έως καθόλου) γνώσεις και εμπειρία πάνω σε τέτοιες υποθέσεις. Οι περιπέτειες που ζει λόγω της εμμονής της ότι η γυναίκα στην εκδήλωση του «Ιανού» δολοφονήθηκε είναι γεμάτες αγωνία και ένταση ενώ τα εμπόδια που συναντάει απλώς ατσαλώνουν το πείσμα της. Ταυτόχρονα, εξιχνιάζεται και η υπόθεση μυστηρίου που έχει αναλάβει η Δανάη να μεταφράσει από τα τουρκικά στα ελληνικά κι έτσι τρέχουν δυο παράλληλες ενδιαφέρουσες αστυνομικής υφής περιπέτειες. Το συνιστώ για όσους πιστεύουν στις ικανότητες ενός μέσου ανθρώπου ή δε θέλουν άλλους υπερ-ήρωες ή ντετέκτιβ στο βιβλίο που διάλεξαν να διαβάσουν.