Βιβλίο Αμαλία: μια πόρνη στα αζήτητα 
Συγγραφέας Βασίλης Τζανακάρης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βασίλης Τζανακάρης έγραψε ένα σκληρό μα και συγκινητικό αφήγημα για την πόρνη Αμαλία, τη «Χιονάτη» που ευεργέτησε, προίκισε, πάντρεψε, βάφτισε, υιοθέτησε πολύ κόσμο και ταυτόχρονα για τη Θεσσαλονίκη του 1963, με τα ποικίλα κοινωνικά, πολιτιστικά και ιστορικά γεγονότα που τη σημάδεψαν. Με λόγο που ρέει, με διαρκείς εναλλαγές από το αφηγηματικό παρόν (1963) στις δεκαετίες 1920-1940 όπου έζησε η Αμαλία, με πλήθος πληροφοριών για τα διάφορα γεγονότα των εκάστοτε εποχών, με λιτά καλολογικά στοιχεία και με διεισδυτικές παρατηρήσεις γύρω από τις εποχές και πώς αλλάζουν και μεταβάλλονται, ξεδιπλώνεται το χρονικό μιας γυναίκας που έγινε μάρτυρας στη σφαγή των γονιών της από τους Τούρκους, πουλήθηκε από συγγενικό πρόσωπο σε πορνείο της Σμύρνης κι από κει έζησε απάνθρωπες συνθήκες στην Αλεξάνδρεια, στον Πειραιά και τελικά στη Θεσσαλονίκη. Μια γυναίκα που «μπήκε στην κόλαση και βγήκε χωρίς να μολύνει ποτέ την ψυχή της» κι ας γέμισε με μίσος απύθμενο για όλα τα αρσενικά του κόσμου με αφορμή τα όσα έζησε και υπέφερε στα χέρια τους.

Ο συγγραφέας, με αφορμή τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη και την επίθεση στον βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργο Τσαρουχά, ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη για λογαριασμό της εφημερίδας του, τα «Δημοκρατικά Νέα», για να παρακολουθήσει τις ανακρίσεις και τις έρευνες για τους ενόχους αλλά και για να καταγράψει το κλίμα που επικρατεί εν όψει των εκλογών του Νοεμβρίου 1963. Παρακρατικές οργανώσεις της Δεξιάς, απότοκες ή και κομμάτι των εκλογών βίας και νοθείας δυο χρόνια πριν, ο Ανένδοτος Αγώνας του Γεωργίου Παπανδρέου, αρχηγού της Ένωσης Κέντρου κ. ά. συναποτελούν μια έκρυθμη κατάσταση που κανείς δεν ξέρει πού θα οδηγήσει όσο ο ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης αναζητά την άκρη του νήματος. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε πολύ καλά και παραστατικά τη Θεσσαλονίκη, «την πρωτεύουσα των προσφύγων» όπως τη χαρακτήρισε ο Γιώργος Ιωάννου, μια πόλη όμορφη, ανοιχτή και ευάλωτη. Και πού δεν περπατάμε και πού δε στεκόμαστε: Φλόκας, Χρυσό Παγώνι, ΧΑΝΘ, Διεθνής Έκθεση, Λευκός Πύργος, Ντορέ, Καμάρα, βιβλιοπωλείο Μόλχο, Καφέ-Τραμπούκ, σε στενά και μνημεία, σε περιοχές και κτήρια μιας πόλης που κουβαλάει αίμα δολοφονιών στην πλάτη της (Γεώργιος Α΄, Γιάννης Ζέβγος, Τζορτζ Πολκ, Γρηγόρης Λαμπράκης).

Κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου είναι η θρυλική για την εποχή της Αμαλία, μια μελαχρινή, ψηλή γυναίκα, με λεπτά χαρακτηριστικά και όμορφη, που δέχεται να μιλήσει στον συγγραφέα όταν συναντιούνται τυχαία, να βγάλει στην επιφάνεια όσα είχε για πάντα κλεισμένα στην ψυχή της, να ανέβει στην κυριολεξία ένα βουνό και να αναβιώσει τα όσα πέρασε. Μιλάει για πράγματα που κάποτε ήταν όμορφα, ξεθάβοντάς τα με πόνο μέσα από πληγωμένες μνήμες, ζωντανεύει τα λιγοστά χαρούμενα στιγμιότυπα, ξεχωρίζει τα περισσότερο δύσκολα και σκληρά. Από τη σφαγή και τον βιασμό των γονιών της από τους Τούρκους στις αρχές του αιώνα, χρόνια «σκληρά κι αβάσταγα σε βάρος από γεγονότα», μας μιλάει για τον θείο Παυλάκη, έμπορο στην περιοχή της Σμύρνης (πόσο την είχε αγαπήσει αυτή την πόλη η Αμαλία) και πώς κατέληξε σε σωματέμπορους και καταχραστές και στο πορνείο της μαντάμ Έλλης, τι συνέβη με τον Αριστείδη Στεργιάδη και τον νόμο του για τα μπουρδέλα και πολλά άλλα.

Σιγά σιγά φτάνουμε και στην Αθήνα του μεσοπολέμου, χρόνια δίσεχτα, γεμάτα πείνα, ανέχεια και χίλιες δυο στερήσεις, με το νοσοκομείο Συγγρού να αποτελεί τον φόβο και τον τρόμο για τις πόρνες, μιας και χιλιάδες ανατριχιαστικά περιστατικά το συνοδεύουν, με τις Τζιτζιφιές και τον Ιλισό και τα τάχα μου «ζυθοπωλεία» τους, όπου έβρισκε κανείς στα πίσω λερά δωμάτια ευκαιρίες για εφήμερο έρωτα και με την Πεντέλη, όπου φτιάχνονταν οι πρόχειρες καλύβες για τους φυματικούς που τους έδιωχναν οι καλοκαιρινοί κατασκηνωτές της Αθήνας, με το κολαστήριο του «Σωτηρία» που διέκρινε τους φτωχούς που ξημεροβραδιάζονταν μες στο κρύο μέχρι να θεραπευτούν απ’ όσους είχαν τη σχετική άνεση, «ένας κόσμος απελπισίας και απογοήτευσης». Ο Πειραιάς φυσικά παίζει επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο, με τα Λεμονάδικα της κάμας και των τεκέδων στην Ακτή Τζελέπη, με τα καφέ σαντάν και τα χασισοποτεία, με την ατμόσφαιρα φόβου και τρόμου που κυριαρχούσε, με τα Βούρλα της Δραπετσώνας, «τον καταυλισμό της ανοχής», όπου χιλιάδες καβγάδες, φονικά και φασαρίες αναστατώνανε τα σπίτια των φιλήσυχων γειτόνων που τύχαινε να μένουν κοντά με τις οικογένειές τους. Ο κύκλος ολοκληρώνεται με τη Θεσσαλονίκη της Κατοχής, το τελευταίο λιμάνι της Αμαλίας, μια πόλη γεμάτη πείνα και κρύο, μαυραγορίτες και χαφιέδες, Εβραίους, όπου η πορνεία ανθίζει στα κρυφά, στα παράνομα και στα σκοτεινά, στα κέντρα διασκέδασης που άνοιξαν το 1942 και όπου σύχναζαν οι κατακτητές, οι χαφιέδες, οι σωματέμποροι, στα καζίνο και στις χαρτοπαικτικές λέσχες.

Έχουμε λοιπόν τη μονομερή πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αμαλίας, που είναι γεμάτη κινηματογραφικές εικόνες, συναισθήματα, ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα κι από την άλλη τον συγγραφέα, με ένα έξυπνο αφηγηματικά εύρημα, να τη διανθίζει είτε με τα πολιτικά γεγονότα της εποχής με αφορμή τα όσα ο ίδιος έκανε, κατέγραφε ή διάβαζε στις εφημερίδες στον κενό χρόνο ανάμεσα στις συναντήσεις του με την Αμαλία είτε καταγράφοντας την κίνηση έξω από τη βιτρίνα του Φλόκα όπου συναντιούνται, με εικόνες που αλλάζουν όσο περνάει ο καιρός και χειμωνιάζει, με λιτές περιγραφές του καιρού, με παρατηρήσεις πάνω στον κόσμο που περνάει (τι φοράει, πώς κινείται, τι κοιτάζει, τι αγοράζει από τα καταστήματα), στα μέσα μεταφοράς και στα οχήματα που διασχίζουν τους δρόμους, λεπτομέρειες δηλαδή που εμπλουτίζουν το κείμενο και χαρίζουν μικρές ανάσες όσο η Αμαλία αλλάζει θέμα, τόπο, εποχή στις αφηγήσεις της.

Ο Βασίλης Τζανακάρης έγραψε ένα αφήγημα γεμάτο παραστατικές εικόνες και ενάργεια, που με αφορμή τις περιπέτειες της Αμαλίας μας συστήνει εποχές δύσκολες και σκληρές που τις έχουμε ωραιοποιήσει μέσα από αφηγήσεις και άλλες μαρτυρίες. Δεν είναι μόνο βιογραφία αλλά και το χρονικό του ελληνικού 20ού αιώνα που άλλαξε άρδην με αφορμή διάφορα γεγονότα (πρόσφυγες, πόλεμοι, αστυφιλία), με έμφαση στην καθημερινότητα του απλού κόσμου και στις ποικίλες διαστρωματώσεις της ελληνικής κοινωνίας. Το βάρος δίνεται στον μεσοπόλεμο, μια εποχή όπου σημαντικές εφευρέσεις όπως το τηλέφωνο πέρασαν στην καθημερινότητα των ανθρώπων, οι διαπροσωπικές σχέσεις ανδρών και γυναικών προσδιορίστηκαν από καινούργιους κανόνες (ένδυση, διασκέδαση κλπ.), οι γυναίκες βγήκαν από τα σπίτια κι άρχισαν να εργάζονται, αλλά υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή σκοτεινή, πλευρά: έγκλημα, πορνεία, ναρκωτικά, επάρατες αρρώστιες.

Χιλιάδες γυναίκες κυρίως από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, έπεφταν με τα μούτρα στον πληρωμένο έρωτα, παρακινημένες από ορφάνια, φτώχεια, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, προσφυγιά (είτε από τη μικρασιατική καταστροφή είτε από την άφιξη χιλιάδων επαρχιωτόπουλων που έρχονται για ένα καλύτερο αύριο στην πρωτεύουσα). Είναι ανατριχιαστικό το γεγονός πως εκείνη την εποχή ήταν πάνω από 50.000 οι πόρνες σύμφωνα με μια έρευνα. Αντάμα με αυτά έρχονται και οι κίνδυνοι του «επαγγέλματος», όπως λέπρα, φυματίωση, σκουλαμέντο και μαλαφράντζα («μπες βγες κι ο Θεός βοηθός») κι ας μην ξεχνάμε τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες. Ο φόβος του νοσοκομείου Συγγρού για τις χειρότερες περιπτώσεις κρέμεται πάνω από τα κεφάλια χιλιάδων γυναικών και όλες τους αποζητούν ένα αντρικό λιμανάκι να χωθούν, να ζαρώσουν μέσα του και να τα ξεχάσουν όλα. Η αστυνομία και το υγειονομικό καιροφυλακτούσαν έτσι κι αποκτούσε καμία κάποια από αυτές τις ασθένειες, όλες τους κλειδαμπαρωμένες στα υπόγεια του νοσοκομείου μέχρι να τις εξετάσουν αλλά οι άντρες που τις κόλλησαν μια χαρά επέστρεφαν στα σπίτια και στις οικογένειές τους, κάτι που δείχνει πόσο μονόπλευρη ήταν πάντα η κοινωνία.

Μια γυναίκα περιζήτητη, με αιμάτινη καριέρα στη σωματεμπορία, γεμάτη φόβους, άγχος, ανασφάλειες, επιθυμίες, θυμό και μια εποχή γεμάτη αλλαγές, ανατροπές, ελπίδες και όνειρα συναντιούνται και δημιουργούν ένα ταξίδι στον χρόνο και στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Ένα κείμενο-ποταμός για μια γυναίκα που αδικήθηκε, κινδύνεψε και τελικά κατέληξε στα αζήτητα, γραμμένο με σεβασμό και αγάπη από έναν άνθρωπο που έχει διορατικότητα, ταλέντο και εμπειρία. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα με όψεις της Θεσσαλονίκης και διάφορα κοινωνικά και πολιτικά επίκαιρα γεγονότα της εποχής.

Βιβλίο Τίμιες πόρνες 
Συγγραφέας Λένα Τερκεσίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Λορένα από τη Μολδαβία ζούσε δύσκολα με την οικογένειά της και βρήκε ένα γραφείο εργασίας που την εξαπάτησε, με αποτέλεσμα να μπλέξει σε κύκλωμα trafficking. Η Σοφία σπουδάζει και ταυτόχρονα κάνει τρεις δουλειές για να μην επιβαρύνει την οικογένειά της στο χωριό, ώσπου γνωρίζει έναν γοητευτικό άντρα που τη μυεί στην πορνεία και αλλάζει τη ζωή της προς το καλύτερο. Η Κατερίνα νοσηλεύεται στο ψυχιατρικό τμήμα ενός νοσοκομείου και προσπαθεί να διώχνει από τον νου της τις επώδυνες εικόνες από το παρελθόν. Η σεξεργάτρια Ειρήνη γνωρίζει τον Πέτρο που τη βοηθάει να σταθεί στα πόδια της κι αποφασίζει να του πει την αλήθεια για τη δουλειά της. Η Εμμανουέλα είχε μια διαπρεπή πορεία σε καμπαρέ ως χορεύτρια αλλά παρασύρθηκε από τη γοητεία του Μπάμπη και βγήκε στο πεζοδρόμιο. Στο πλάι αυτών των γυναικών βρίσκεται πάντα η νοσηλεύτρια Ελένη που τις συμβουλεύει, τις υποστηρίζει, τις νουθετεί, τις προσέχει και συνεργάζεται για μια υπόθεσή της με τον δικηγόρο Μάνο Χειμωδάκο που κι εκείνος έχει τον δικό του ρόλο στα γεγονότα.

Απλά γραμμένες μα σκληρές σε περιεχόμενο ιστορίες μάς συστήνουν γυναίκες-θύματα, που τις κορόιδεψαν, τις εξανάγκασαν, τις πίεσαν, τις εκβίασαν, τις παρέσυραν επιτήδειοι για να ακολουθήσουν το επάγγελμα της σεξεργάτριας. Πολλές και ποικίλες οι καταβολές αυτών των γυναικών, με κάποια κοινά μοτίβα (τοξικό περιβάλλον, αδιέξοδα, ατυχίες και αναποδιές, ο «κατάλληλος» άνθρωπος τη «σωστή» στιγμή για να τις «ξελασπώσει», οι οικονομικές και άλλες ανάγκες που τις πιέζουν κλπ.), ξεδιπλώνουν ένα ενδιαφέρον παζλ διαφορετικών προσωπικοτήτων που με συγκίνησε και με προβλημάτισε. Η Κατερίνα είναι κόρη Ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία, οπότε μαθαίνουμε για τη σκληρή ζωή και τη ρατσιστική αντιμετώπιση που βιώνουν οι ξένοι στη χώρα αυτή ενώ ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται το σταδιακό ξέφτισμα της σχέσης των γονιών της, οι οποίοι καταντούν αλκοολικοί και καβγαδίζουν άσχημα και συχνά. Η Ειρήνη μεγάλωσε με τη γιαγιά της μετά τον θάνατο των γονιών της σε τροχαίο, παντρεύτηκε κι απέκτησε παιδιά, μια σειρά από λάθη όμως την κατέστρεψαν οικονομικά και συναισθηματικά, με αποτέλεσμα να φτάσει στο χείλος του κοινωνικού θανάτου και να καταφύγει από μόνη της στην πορνεία. Μέσα από τη δική της ιστορία μπαίνουμε στα έγκατα των οίκων ανοχής, μαθαίνουμε μυστικά και ιεραρχίες, τη ρουτίνα, τις συνθήκες εργασίας και τις σχέσεις μεταξύ των ιερόδουλων σε αυτούς τους χώρους.

Ταυτόχρονα, η Εμμανουέλα κατάφερε να ορθοποδήσει μόνη της όταν ο πατέρας της την πέταξε έξω από το σπίτι για ανούσιο λόγο κι έχει πικραθεί από τη μάνα και την αδελφή της που δεν εναντιώθηκαν στην απόφασή του. Έπεσε θύμα σεξουαλικής εκμετάλλευσης κι έγινε πόρνη, έρχεται όμως κάποια στιγμή η δικαίωση και στο απρόβλεπτο τέλος έρχεται μια μεγάλη έκπληξη που με συγκίνησε. Χάρη στη Λορένα μαθαίνουμε για τις απάτες και το κατάλληλο δόλωμα των επιτήδειων που έλκουν τις απελπισμένες για δουλειά κοπέλες, για τις άσχημες καταστάσεις που βιώνουν κι επιπλέον πως, ακόμη κι αν γυρίσουν στην πατρίδα τους, είναι δακτυλοδεικτούμενες γιατί δεν τα κατάφεραν. Τέλος, η Σοφία μπορεί να απέκτησε οικονομική άνεση, δεν παύει όμως να νιώθει κατώτερη και ουσιαστικά αποτυχημένη. Αγάπη, εμπιστοσύνη και υγιείς ανθρώπινες σχέσεις θα ξαναμπούν άραγε στη ζωή της όταν τελειώσει από όλα αυτά; Και, χώρια από αυτές τις ηρωίδες, μαθαίνουμε για την Ελένη Παπαδοπούλου, τη δική της σκληρή ιστορία και πώς έγινε φύλακας-άγγελος γι’ αυτές τις γυναίκες.

«Τίμιες πόρνες» πρωταγωνιστούν στο νέο μυθιστόρημα της Λένας Τερκεσίδου και μας ανοίγουν την καρδιά και τη ζωή τους. Δύσκολες στιγμές, καθοδική πορεία, κακοποίηση και σκλαβιά, ποικίλες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που τις οδηγούν στο trafficking και ταυτόχρονα αισιοδοξία και δύναμη για ένα καλύτερο αύριο. Εντύπωση μου έκανε το γεγονός πως σε κάθε ιστορία η εκάστοτε ηρωίδα κατέφευγε στη μαγειρική είτε για να ευχαριστήσει κάποιον είτε για να χαλαρώσει είτε για να ξεχαστεί κι αυτές οι συνταγές παρατίθενται στο τέλος του βιβλίου. Αυτό στην αρχή μου φάνηκε αταίριαστο, ειδικά από τη στιγμή που υπάρχουν σκηνές βίας και ανθρώπινης εκμετάλλευσης, σταδιακά όμως κατάλαβα πως όλο αυτό είναι ένα σωστό συμπλήρωμα της αφήγησης. Οι περισσότεροι συνδέουν διάφορες ευτυχισμένες παιδικές αναμνήσεις με το φαγητό και υποσυνείδητα έτσι καταφεύγουν στη θαλπωρή της μητρικής φιγούρας ως αντίβαρο στις δύσκολες καταστάσεις τους. Τι καλύτερο λοιπόν από το να ζωντανέψει το ήρεμο και γαλήνιο παρελθόν τους μέσα από τη μαγειρική και τις προετοιμασίες νόστιμων γευμάτων και γλυκών ως ένα μικρό «ευχαριστώ» σε κάποιον, ως ανταπόδοση και επιβράβευση; Ένα σκληρό μα και τρυφερό μυθιστόρημα που με έμαθε πολλά και με βοήθησε να καταλάβω τις γυναίκες της νύχτας.

Βιβλίο Πού έκαναν sex στην Αθήνα του Μεσοπολέμου; 
Συγγραφείς Εύα Γανίδου & Τάσος Θεοφίλου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Red n’ Noir
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Εύα Γανίδου και ο Τάσος Θεοφίλου έκαναν εξαίρετη από κάθε άποψη δουλειά. Μελέτη, έρευνα, σύνταξη κειμένων, επιλογή φωτογραφιών και όλα αυτά τοποθετημένα σ’ έναν χάρτη της πρωτεύουσας. Επέλεξαν έντεκα ιστορίες από την Αθήνα του μεσοπολέμου και μας τις παρουσιάζουν με τη χρήση QR Code. Κάθε σημείο ενδιαφέροντος πάνω στον χάρτη έχει τον αντίστοιχο κωδικό και σκανάροντάς τον ο αναγνώστης μεταβαίνει σε ειδικά διαμορφωμένο σημείο της ιστοσελίδας του βιβλιοπωλείου red ‘n ‘noir, απ’ όπου και διατίθεται ο χάρτης. Τα κείμενα είναι μικρά και ευκολοδιάβαστα, με χιούμορ, εμπλουτισμένα με αυθεντικά δημοσιεύματα και ρεπορτάζ από εφημερίδες της εποχής. καθώς και πλούσιο φωτογραφικό υλικό Το πάντα αγαπημένο Ζάππειο για ζευγαράκια που το βάζουν στα πόδια όταν φανεί ο πόλισμαν με το κλεφτοφάναρο, «άτομα ανωμάλων ορέξεων» στον Εθνικό Κήπο που παρενοχλούν αθώους περιπατητές, κατηγορίες ερωτευμένων που κρύβονται στα αθηναϊκά σινεμά (προτιμητέα αυτά με τις πολλές πόρτες!), τα νυχτερινά κέντρα «Χόλλυγουντ» και «Σόνια» της λαϊκής και πολυσύχναστης λεωφόρου Αλεξάνδρας (κάποια αναφέρονται σε έργο του Μενέλαου Λουντέμη) και πώς συνδέθηκαν με μια άγρια δολοφονία, το κοριτσοπαζάρεμα στα μαγαζιά της Σταδίου, τα περίεργα «ενοικιαστήρια» και ποιος τα αναρτούσε, τα όργια στο «Βανκούβερ Απάρτμεντ» της οδού Δεριγνύ και πώς συνδέονται με έναν ισχυρό εργολάβο δημοσίων έργων, οι «τροχοφόροι γκαρσονιέρες» ή ταξί-σεπαρέ, αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε αυτόν τον χάρτη μ’ έναν έξυπνο και διαδραστικό τρόπο με παράθεση άρθρων από τις εφημερίδες της εποχής («Πατρίς», «Ακρόπολις», «Εσπερινή», «Αθηναϊκά Νέα» κλπ.).

«Πού έκαναν sex στην Αθήνα του Μεσοπολέμου» λοιπόν; Η απάντηση είναι απλή: παντού! Η εφευρετικότητα όμως και τα κόλπα ξεπερνάνε κάθε φαντασία για εκμετάλλευση ή / και απόλαυση των πολύτιμων αυτών στιγμών! Είναι μάλιστα εντυπωσιακό το γεγονός πως αναφερόμαστε σε μια εποχή όπου οι εφημερίδες απασχολούνται με την ερωτική ζωή των Αθηναίων και τα παρατράγουδά της κυρίως γιατί τα αφροδίσια νοσήματα βρίσκονται σε έξαρση ενώ η σωματεμπορία και η πορνεία αποτελούσαν σημαντική απειλή για τις γυναίκες της εποχής. Χιλιάδες διαφημίσεις συφιλιολόγων και αφροδισιολόγων συναγωνίζονταν σε αριθμό τα «πικάντικα ρεπορτάζ» που φέρνουν γέλιο αλλά και οργή και δημιουργούν μια άλλη συνολική εικόνα για τη ρομαντική Αθήνα που όλοι έχουμε στον νου μας όταν αναφερόμαστε στην εποχή εκείνη. Η Εύα Γανίδου και ο Τάσος Θεοφίλου έφτιαξαν έναν αξιόλογο και πολύτιμο χάρτη γεμάτο «καυτές» και «γαργαλιστικές» λεπτομέρειες, άκρως τεκμηριωμένες και εμπεριστατωμένες ενώ δε σταματούν την προβολή, προώθηση και ανάδειξη του υλικού που έχουν στα χέρια τους είτε με events είτε με ομιλίες σε βιβλιοφιλικά φεστιβάλ κλπ. Η τοπογραφία του «παράνομου έρωτα» του μεσοπολέμου τώρα στο κινητό σας με ένα κλικ! Απολαύστε και γελάστε!

Βιβλίο Νυχτοπερπατήματα 
Τίτλος πρωτοτύπου Nightcrawling
Συγγραφέας Leila Mottley
Μεταφραστής Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Leila Mottley έγραψε ένα πολύ δυνατό και πολύ ρεαλιστικό κοινωνικό μυθιστόρημα που μας βυθίζει στην αφανή πλευρά της ηλιόλουστης Καλιφόρνια, μιας και στο Όκλαντ, όπου ζουν τα έγχρωμα αδέλφια Μάρκους και Κιάρα, τα πράγματα για όσους δεν έχουν σταθερό εισόδημα, απολυτήριο λυκείου και δικό τους σπίτι είναι πολύ άσχημα. Η καθημερινότητά τους είναι πολύ δύσκολη και σταδιακά γνωρίζουμε τον κοινωνικό περίγυρο των δυο παιδιών που θα τους επηρεάσει στις αποφάσεις τους και στη μετέπειτα πορεία της ζωής τους. Ζουν σ’ ένα βρώμικο διαμέρισμα σε μια παραμελημένη πολυκατοικία όπου το νοίκι διπλασιάστηκε και ταυτόχρονα, στο διπλανό σπίτι, ζει σχεδόν εγκαταλειμμένο ένα εννιάχρονο αγόρι, ο Τρέβορ, του οποίου η μητέρα έχει μπλέξει με ναρκωτικά κι εξαφανίζεται για εβδομάδες ολόκληρες. Η Κιάρα έχει παρατήσει το σχολείο και ψάχνει να δουλέψει όπου βρει, παντού όμως ζητάνε βιογραφικό, όσο εκείνος απλώς περιμένει και ονειρεύεται να γίνει βασιλιάς της ραπ, χάνοντάς τον χρόνο του με ανούσια στιχουργήματα και τάχα μου πρόβες σε στούντιο ηχογράφησης. Η Κιάρα έχει φτάσει στα όριά της με την ανεργία που τους μαστίζει αλλά και με τη βαριεστημένη συμπεριφορά του αδελφού της, παίρνει υπό την προστασία της το παιδί της γειτόνισσας και τελικά, για όλους αυτούς τους λόγους, θα αναγκαστεί να «αδειάσει τον εαυτό της για κάποιον άλλον που δε θα δώσει δεκάρα όταν θα είναι άδεια»: βγαίνει στο πεζοδρόμιο («Δεν μπορώ να τον αφήσω και χρειαζόμαστε αυτά τα λεφτά. Τι ‘ναι άλλη μια νύχτα;», σελ. 189).

Η συγγραφέας ξεδιπλώνει σταδιακά την ιστορία της Κιάρα και δημιουργεί έναν ολοκληρωμένο χαρακτήρα, γεμάτο συναισθήματα, αποφασιστικότητα και αγωνία για το αύριο. Η λύση της πορνείας δεν έρχεται ουρανοκατέβατη αλλά ως αποτέλεσμα μιας σειράς από γεγονότα που θα ρίξουν την ιδέα και τα πρώτα τυχερά βήματα θα της κεντρίσουν το ενδιαφέρον. Ακόμη κι όταν ξεκινάει να το κάνει, δε δείχνει να καταλαβαίνει τι ουσιαστικά συμβαίνει, παρά μόνο ότι αυτό της αποφέρει χρήματα, «δεν είμαι καν ακόμη σίγουρη πως το θέλω». Παραδέχεται πως: «Δεν ξέρω αν μπορώ να το ξανακάνω, αλλά επίσης δεν ξέρω πώς θα μας κρατήσω ζωντανούς άμα δεν το κάνω» (σελ. 76-77). Η ιστορία σταδιακά κλιμακώνεται και η Κιάρα φτάνει να μπλέξει με έναν κύκλο αστυνομικών που θα την εκμεταλλευτούν στο έπακρο: «Αρχίζω να πιστεύω ότι δεν υπάρχουν καλοί μπάτσοι, ότι η στολή σβήνει το άτομο μέσα της» (σελ. 189). Την ίδια στιγμή ο αδερφός της δεν παρατηρεί τις αλλαγές της, τις μελανιές της, δε βάζει πλάτη, δεν αλλάζει συμπεριφορά, αντίληψη, στάση, εξακολουθεί να ονειρεύεται καριέρα στη ραπ, έχοντας ως πρότυπο έναν εξαφανισμένο θείο με αινιγματικό ρόλο στο οικογενειακό τους παρελθόν. Ποιος; Ο Μάρκους, που κάποτε ήταν προστατευτικός απέναντι στην αδελφή του και είχε αναλάβει τα ηνία του σπιτιού. «Το χέρι του γύρω μου κι ο ψίθυρός του αρκούσαν», θυμάται η Κιάρα. Πάντως: «Η μέρα είναι ακατόρθωτη χωρίς τον Τρέβορ» (σελ. 206).

Εκτός από τ’ αδέλφια, γνωρίζουμε τη ζωή του φίλου του Μάρκους, Κόουλ, που έχει ένα μωρό με την κοπέλα του, τη Σόνα, μια νεαρή εξίσου απελπισμένη από τη σχέση της με τον αιθεροβάμονα άνθρωπο που έχει μπλέξει και γι’ αυτό ξεσπάει συχνά σε κλάματα. Στην παρέα εμφανίζεται κι ο Τόνυ, άλλος φίλος του Μάρκους, που θέλει την Κιάρα, μόνο που θα αλλάξει άρδην τα σχέδιά του όταν εκείνη του ζητάει κάτι. Σημαντικό ρόλο παίζει και η Αλέ (Αλεχάντρα), φίλη της Κιάρα, η οποία δουλεύει στο οικογενειακό εστιατόριο και παραστέκεται πάντα στην απελπισμένη φίλη της, με την οποία συνηθίζουν να πηγαίνουν σε κηδείες για έναν δικό τους ιδιαίτερο και συγκινητικό κατ’ εμέ λόγο. Με κάποια πρωθύστερα, μέσα από τα οποία η Κιάρα συγκρίνει τα ευτυχισμένα χρόνια του τότε με τα δύσκολα και σκληρά του σήμερα, γνωρίζουμε και τους γονείς των παιδιών, οι οποίοι είχαν συναντηθεί με έναν πρωτότυπο και διαφορετικό τρόπο. Πώς ερωτεύτηκε ο μπαμπάς τη μαμά; «Όχι από το πώς έδειχνε αλλά το πώς υπήρχε!» (σελ. 99). Οι δυσκολίες που έζησαν κι αυτοί, πώς απέκτησαν τα παιδιά τους, πώς πέθανε ο μπαμπάς και πού βρίσκεται τώρα η μαμά, όλα αυτά εντάσσονται παρένθετα στην κεντρική ιστορία για να δοθεί λίγη τρυφερότητα παραπάνω στο κείμενο.

Πρωτοπρόσωπη, κοφτή αφήγηση, γεμάτη ρεαλισμό και ωμότητα, που ζωντανεύει χαρακτήρες με ελπίδα αλλά χωρίς μέλλον, άνθρωποι που ζουν σε αδιέξοδο και μπλέκονται σε μικρούς ή μεγάλους μπελάδες. Περπατάμε μαζί τους στο Όκλαντ με τα τοπόσημά του, τους κατοίκους του, τη ρυμοτομία του, τις σκοτεινές και φωτεινές γωνίες του, και γνωρίζουμε ανθρώπους που έκαναν φυλακή, που έχασαν γονείς από καρκίνο ή αδέλφια που εξαφανίστηκαν. Μέσα σε όλα αυτά ένα κορίτσι μεγαλώνει προσπαθώντας να τα βγάλει πέρα με μια ζωή που δεν επέλεξε. Είναι ένα παιδί που έχει οξυδέρκεια και κριτική σκέψη, φιλτράρει τα όσα βιώνει και τα συγκρίνει με την προηγούμενη ζωή της, όχι για να μεμψιμοιρεί αλλά ως καταφύγιό της στο σκληρό τώρα και τελικά διαπιστώνει πως έχει ζήσει «…έναν ολόκληρο αιώνα μέσα σ’ αυτούς τους μήνες» (σελ. 154). Τα «Νυχτοπερπατήματα» είναι η ιστορία ενός κοριτσιού που  παίρνει λάθος δρόμο για να επιβιώσει αλλά και ταυτόχρονα ένα κείμενο-κραυγή διαμαρτυρίας για τις γυναίκες που πέφτουν θύματα σεξουαλικής αποπλάνησης και κακοποίησης χωρίς ελπίδα σωτηρίας: «Αναρωτιέμαι αν θα φωνάξουν ποτέ και για τις γυναίκες, όχι μόνο για τις δολοφονημένες γυναίκες αλλά και για τη βαναυσότητα μιας κάννης σ’ έναν κρόταφο. Τις γυναίκες χωρίς στιλιζαρισμένη κόμμωση, με μπλεγμένα μαλλιά και σακουλιασμένα μάτια και δίχως κανέναν να φιλμάρει για να πει τι συνέβη, με μόνους μάρτυρες ένα στόμα και μερικές ουλές» (σελ. 187-188).

Βιβλίο 444 π. Χ.: Ο θάνατος της εταίρας Κλεψύδρας
Συγγραφέας Νίκος Φαρούπος
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Βρισκόμαστε στο 444 π. Χ., όπου ο Χρυσός Αιώνας του Περικλή βρίσκεται στο αποκορύφωμά του χάρη στις τριακονταετείς σπονδές μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης που εξασφαλίζουν ειρήνη για μεγάλο διάστημα κι έτσι καλλιεργούνται οι επιστήμες και τα γράμματα, χτίζονται ο Παρθενώνας, το Ηφαιστείο, ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο κ. ά. Ο Νίκος Φαρούπος έχει μελετήσει πολύ καλά την εποχή, τους ανθρώπους και την κουλτούρα της εποχής και καταφέρνει να στήσει μια ενδιαφέρουσα αστυνομική πλοκή γεμάτη υπόπτους, κίνητρα και ανατροπές. Η Κλεψύδρα, ιδιοκτήτρια του πολυτελέστερου οίκου του άστεως, δολοφονείται και ο θάνατός της αναστατώνει την κοινωνία. Η πάλαι ποτέ πανέμορφη εταίρα ήταν πια μια κουρασμένη γριά αλλά οι ιέρειές της ήταν καλά εκπαιδευμένες στα μυστικά των ηδονών. Εκείνο το βράδυ έλειπαν από τον οίκο κι έτσι ο δράστης βρήκε πρόσφορο έδαφος. Το πορνείο όμως ήταν και μια σημαντική πηγή πληροφοριών για το εμπόριο, τη διπλωματία και τις διεθνείς σχέσεις του άστεως με τον τότε γνωστό κόσμο, πληροφορίες που διαχειριζόταν ο Διονύσιος, οπότε η υπόθεση είναι λίγο πιο προσωπική. Παράλληλα πρέπει να βρεθεί και ο ένοχος για τον βάναυσο τραυματισμό ξακουστών αθλητών που βγαίνουν εκτός στίβου λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ένα μπερδεμένο κουβάρι λοιπόν στα χέρια του Διονύσιου που καλείται να λύσει μια υπόθεση με πολλά και άγνωστα παρακλάδια. Ένοχοι που ομολογούν εγκλήματα γιατί είναι πιόνια κάποιου άλλου, πολιτικές έριδες, λάθη, προδοσίες, όλα αυτά αποτελούν εμπόδια για τις έρευνες του Διονύσιου που προσπαθεί να μην επηρεαστεί από τη θεά Φήμη και από τις παγίδες που συναντάει στον δρόμο της αλήθειας.

Δούλοι, αστυνόμοι, εταίρες, στρατηγοί, απλός κόσμος στήνουν ένα ενδιαφέρον πάνθεον υπόπτων. Ο συγγραφέας μάλιστα αναμιγνύει υποδειγματικά υπαρκτά και φανταστικά πρόσωπα και τα στήνει σε ένα καλά σχεδιασμένο παιχνίδι που ιντριγκάρει τον αναγνώστη. Ρεαλισμός και αληθοφάνεια κυριαρχούν στο βιβλίο και χάρη στις γλαφυρές περιγραφές ένιωσα σα να βρίσκομαι κι εγώ δίπλα στον Διονύσιο στην προσπάθειά του να μην απογοητεύσει τον παιδικό του φίλο, Περικλή, ένα άντρα-υπόδειγμα πολιτικού και ανθρώπου. Με τον Περικλή έχουν κοινά θέματα που τους απασχολούν κοινά οράματα, είναι άριστοι συζητητές και ρήτορες. Ο Περικλής έχει ευγένεια και δαιμόνια ευφυία, πλατιά μόρφωση και ρητορική δεινότητα χωρίς να γίνεται λαοπλάνος ή να κάνει κατάχρηση της εξουσίας του, σπάνια αστειεύεται, δεν αισχρολογεί: «Ο φίλος μου ήταν ένας άοπλος, πειστικός τύραννος που καταδυνάστευε τον λαό με το γιγαντιαίο ηθικό του ανάστημα και την απαράμιλλη γοητεία του» (σελ. 57-58). Δίπλα του βρίσκεται η Ασπασία, λεπτή, αεικίνητη, γοητευτική και πανέξυπνη, συνδυάζει τον ερωτισμό της Αφροδίτης με τη σοφία της Αθηνάς, είναι μυημένη στη γεωμετρία και στη φιλοσοφία, κατέχει την τέχνη του λόγου (όλα αυτά αποκλειστικό προνόμιο των αντρών), είναι αφιερωμένη στον Περικλή με αληθινό, πρωτόγνωρο και συγκινητικό πάθος, εξ ου και συγκατοίκησαν αγνοώντας ψιθυριστές και συκοφάντες.

Ο Διονύσιος έχει περιουσία, ανήκει στην τάξη των ιππέων, επιβλέπει την κατασκευή του Ηφαιστείου (θα είχαν τελειώσει αν ο Περικλής και ο Ικτίνος δεν έδιναν προτεραιότητα στον Παρθενώνα και στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο), είναι χήρος κι έχασε δυο γιους στη μάχη της Κορώνειας. Αποφεύγει παρορμητικές ενέργειες και βιαστικές αποφάσεις, αφού έχει μάθει από τα λάθη του στο παρελθόν και υποστηρίζει πως η ήττα έχει και μια επωφελή πλευρά, σε κρατά ταπεινό και μακριά από την ύβρι. Δεξί του χέρι είναι ο αφοσιωμένος Σκύθης τοξότης Ζεύξιππος, με μυστηριώδη καταγωγή, που αιχμαλωτίστηκε από Κρήτες πειρατές αλλά τον αγόρασε ο Διονύσιος στην αγορά της Δήλου. Είναι λιγομίλητος, φιλομαθής και εργατικός, με σκληρό παρελθόν, δέχεται το πεπρωμένο του χωρίς να δυσανασχετεί. Στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν και άλλα γνωστά πρόσωπα της εποχής όπως ο Σωκράτης, ο Ηρόδοτος, ο Φειδίας, ο ηγέτης του ολιγαρχικού κόμματος Θουκυδίδης και άλλοι. Τόπος δράσης φυσικά η Αθήνα (Αγρυλή, Έσω Κεραμεικός, Ίππιος Κολωνός, Δήμος Σκαμβωνιδών, Μελίτη, Κοίλη, Πνύκα και άλλες συνοικίες) αλλά και ο Πειραιάς, με τα λιμάνια του Κάνθαρου και της Ζέας, τον λόφο της Μουνιχίας, με τα ναυπηγεία, τον ναύσταθμο, τον ναό της Αρτέμιδος. «Η Αθήνα ήταν η πόλη των τεχνών, της ποίησης και του φιλοσοφικού στοχασμού και ο Πειραιάς το παράθυρό της στον κόσμο» (σελ. 183). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο εμφανίζονται καινούργιοι ύποπτοι, οι ανακρίσεις οδηγούν σε επόμενο βήμα και σε επόμενο, τα κίνητρα και οι ύποπτοι, όπως και οι επιθέσεις σε αθλητές, αυξάνονται ενώ σε κάποια σημεία οι εκτεταμένες περιγραφές βοηθούν καλύτερα στην κατανόηση της εποχής, της κουλτούρας και της καθημερινότητας. Τα καλολογικά στοιχεία είναι ελάχιστα αλλά όμορφα: «Το άρμα του Ήλιου είχε ξεκινήσει την πορεία του προς τη γη των Εσπερίδων και πυρπολούσε τις κορυφογραμμές του Υμηττού όταν ξεκινήσαμε για τη συνοικία της Κοίλης» (σελ. 226).

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη, ακολουθείται δηλαδή ένα δύσκολο εγχείρημα που κρύβει πολλούς κινδύνους, ο έμπειρος συγγραφέας όμως καταφέρνει να προσπεράσει τις δυσκολίες και τα εμπόδια και στήνει προσεκτικά την εποχή και την ιστορία του. Απόλαυσα την τεκμηριωμένη και προσεκτική αναβίωση των κοινωνικών, στρατιωτικών, ιατρικών, πολιτικών και άλλων εξελίξεων, την παραστατική καταγραφή της καθημερινότητας, το προσεγμένο λεξιλόγιο, τους ενδιαφέροντες χαρακτήρες και την κλιμακωτή πλοκή. Άλλωστε, το σύντομο εισαγωγικό σημείωμα για το ιστορικό πλαίσιο, οι υποσημειώσεις και το παράρτημα στο τέλος με εκτενείς αναφορές σε γεγονότα, πρόσωπα και λεπτομέρειες που αναφέρονται στο μυθιστόρημα βοηθούν αρκετά και διαχέουν την πληροφορία, αφήνοντας τον αναγνώστη να αποφασίσει μόνος του πόσο και τι θέλει να μάθει παραπάνω. Το μυθιστόρημα του Νίκου Φαρούπου «444 π. Χ.-Ο θάνατος της εταίρας Κλεψύδρας» είναι ένα καλογραμμένο, τεκμηριωμένο, γρήγορο και ανατρεπτικό αστυνομικό-ιστορικό μυθιστόρημα με πολλές εκπλήξεις και ανατροπές που διαδραματίζεται σε μια εποχή-σταθμό για την ανθρωπότητα.

Βιβλίο Το σπάσιμο 
Συγγραφέας Τάσος Παπαναστασίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την τρίτη περιπέτεια του αστυνόμου Άλκη Απτόσογλου, η οποία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις εξελίξεις στο προηγούμενο βιβλίο, «Η σιωπή δεν σε κρατά ζωντανό», οπότε καλό είναι να διαβαστούν με τη σειρά (όχι όπως εγώ, που είπα για πρώτη φορά να το ρισκάρω και έφαγα τα μούτρα μου από την πρώτη σελίδα). Ο Απτόσογλου λοιπόν είχε καταφύγει στο Καρπενήσι για να αντιμετωπίσει τα φαντάσματά του και να μαζέψει τα σκόρπια κομμάτια του, μπλέχτηκε όμως σε μια ιστορία που είχε τις ρίζες της στο Ολοκαύτωμα και στην Κατοχή, με αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο ο ψυχισμός του. Υπάρχουν σαφείς αναφορές ως προς το τι απέγιναν οι ήρωες του βιβλίου, κάποιοι εκ των οποίων δρουν κι εδώ και η κίνηση του Απτόσογλου να δολοφονήσει κάποιον πυροδοτεί τις εξελίξεις του παρόντος βιβλίου. Η αρχή της ιστορίας είναι κομμάτι της προηγούμενης, αυτά που ακολουθούν όμως και το ξεσκέπασμα της σαπίλας σε πολιτικούς και αστυνομικούς κύκλους είναι αυτοτελές και πολύ δυνατό. Σκληρός μπάτσος λοιπόν ο Απτόσογλου, πατέρας της Άννας και της Αναστασίας που τώρα ζουν στη Ρώμη, πλέον δολοφόνος και επίορκος, επιστρέφει με αυτά τα έξτρα βάρη στη Θεσσαλονίκη με την πικρή αίσθηση πως απέτυχε σε όλα. Δυστυχώς η υπόθεση του Καρπενησίου δεν τον αφήνει ήσυχο, αφού κάποιος θέλει εκδίκηση γι’ αυτό που έκανε και ταυτόχρονα οι δυσάρεστες εξελίξεις στην υγεία του σχιζοφρενούς αδελφού του, Δημήτρη, που έχει κλειστεί τριάντα χρόνια τώρα σε μια «αποθήκη ψυχών» τον καταρρακώνουν και τον σπάνε. Κολλητός του φίλος είναι ο Ρώσος Βιτάλης που ήρθε στην Ελλάδα το 1990, κινείται στις σκιές, γνωρίζει όλα όσα συμβαίνουν στην πόλη, οφείλει στον Απτόσογλου τη σταθερότητα της ζωής της οικογένειάς του, ψυχρός και ψύχραιμος.

Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τη ζωή της Τάνιας στην Οδησσό από το 2008 ως το σήμερα, δέκα χρόνια μετά, και μαθαίνουμε για το πώς έχασε δικούς της ανθρώπους από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, σε πόσο άσχημη οικονομικά κατάσταση ζει, πώς αποφάσισε να βρει δουλειά στο εξωτερικό, ποιοι και πώς την εκμεταλλεύτηκαν και την έριξαν σε κύκλωμα σωματεμπορίας και πώς εξαφανίστηκε η κόρη που απέκτησε στο μεταξύ. Η Τάνια, αποφασισμένη να πάρει το παιδί της πίσω, ζει σκληρές και απάνθρωπες στιγμές, με το περιβόητο «σπάσιμο» να είναι μόνο η αρχή. Στημένοι έλεγχοι στα σύνορα, βιασμοί για αντίτιμο «στραβών ματιών», καλά οργανωμένο δίκτυο, οι δουλειές γίνονται «κρυφά, γρήγορα και χωρίς να αφήνουν πολλά πολλά ίχνη», κακοποίηση, αποκτήνωση, απόπειρες αυτοκτονίας, εξαπάτηση, εκμετάλλευση, πόνος, απελπισία, ταπεινώσεις και ευτελισμοί, με ευυπόληπτους πολίτες και όμορφες γυναίκες να κρύβονται πίσω από τα κυκλώματα, βγάζοντας πολλές φορές το πιο σκληρό τους πρόσωπο. Νέες κοπέλες πωλούνται και αγοράζονται, δεκάχρονα παιδιά το ίδιο ή εμπορεύονται τα όργανά τους ή καταλήγουν στα φανάρια αν είναι τυχερά και δεν τα προτιμήσουν για ερωτικές δοσοληψίες. Θα καταφέρει να βρει το παιδί της η Τάνια; Πώς θα συνδεθεί η ιστορία της με την υπόθεση του Απτόσογλου; Πώς θα καταφέρει να επιβιώσει σε μια Θεσσαλονίκη που δείχνει το σκληρό της πρόσωπο σε όποιον δε γνωρίζει; Η λυρικότητα του συγγραφέα απέναντι στην πόλη είναι υποβλητική: «Η Θεσσαλονίκη τον Νοέμβριο μπορεί να σε διαλύσει αν δεν προσέξεις» (σελ. 32). Και στη συνέχεια: «Η υγρασία το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη διαπερνά τις ψυχές των ανθρώπων που δεν έχουν λυμένα βασικά θέματα στις ζωές τους» (σελ. 116). Αγάπησα την Άνω Πόλη: «Είναι αυτά τα στενά της δρομάκια, η χάραξη που υπάρχει από αιώνες, τα παλιά σπίτι, τα σκοτεινά σοκάκια, η μυσταγωγική μερικές φορές ατμόσφαιρα, που άλλες φορές γίνεται ασφυκτική. Όλα όσα κάνουν την Άνω Πόλη ξεχωριστή και άγνωστη στους πολλούς» (σελ. 59). Η Αριστοτέλους «ένα παράξενο γκέτο αγοραπωλησιών», ο σταθμός του τρένου, με τα βαγόνια που γίνονται κλίνες για την πρώτη στάση των τραυματισμένων κοριτσιών, ανάμεσά τους και η Τάνια και πολλά άλλα τοπόσημα και μνημεία δίνουν το πιο ρεαλιστικό φόντο για τη δράση.

Ο αστυνόμος Απτόσογλου θα συνεργαστεί με την «κλειστή», δυναμική και αποφασιστική υπαστυνόμο Αντιγόνη Δημητρίου που ζει με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή της μητέρας της και με τον πατέρα της, όσο ο μικρότερος αδελφός της, Νίκος, που γλύτωσε από επίθεση της μητέρας τους, μένει πλέον μακριά τους. Ο κόσμος γύρω της είναι σε μόνιμη σύγκρουση με τη σκιά στην ψυχή της, ανέπτυξε δικούς της μηχανισμούς άμυνας, ανακουφίζεται στην ηρεμία της εσωστρέφειας. Η πρώτη τους κοινή υπόθεση, μια κλήση για κακοποίηση συζύγου, σταδιακά θα τους οδηγήσει σε κάτι μεγαλύτερο κι από κει θα αρχίσει να ξετυλίγεται το κουβάρι του trafficking, με κάποιους χαρακτήρες να παίζουν διπλούς ρόλους, άλλους να είναι αδίστακτοι και αποφασιστικοί, άλλοι να περιμένουν την ιδανική ευκαιρία για εκδίκηση, άλλοι να είναι βυθισμένοι στον βούρκο ως τον λαιμό, όλοι τους άνθρωποι που σκορπάνε τη θλίψη, το μαρτύριο, την εκμετάλλευση και τον θάνατο. Σταδιακά η Δημητρίου και ο Απτόσογλου έρχονται πιο κοντά, ρίχνουν τις άμυνές τους, εμπιστεύονται και εξομολογούνται ο ένας στον άλλον, κάτι που ελαφρύνει τις ψυχές τους, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν αφήνουν για τον εαυτό τους ένα τόσο δα μικρό κομμάτι επιφυλακτικότητας. Είναι ενδιαφέρουσα η σχέση μεταξύ τους, χωρίς υφέρποντα ή ορατό ερωτισμό, απλώς ένα απάγκιο για τα βάρη του καθενός. Κι οι δυο τους όμως «είναι πολύ αδύναμοι μπροστά στη δύναμη των διεφθαρμένων», θα καταφέρουν λοιπόν να ξετυλίξουν το κουβάρι; Η διοικητής Δήμητρα Λιόλιου τι ισορροπίες θα κρατήσει και πώς θα αναμιχθεί στα γεγονότα; Είναι αντικειμενική και δίκαιη ή κρύβεται κάτι άλλο πίσω από αυτό το προσωπείο;

Η μαγιά της ιστορίας, όπως έγραψα και στην αρχή, βασίζεται στα γεγονότα του προηγούμενου βιβλίου, από κει και πέρα όμως αναπτύσσεται μια τόσο ενδιαφέρουσα βεντάλια καταστάσεων και προσώπων που πατάνε στα δικά τους «πόδια» και ξεδιπλώνεται μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και αναπάντεχες εξελίξεις. Αν εξαιρέσουμε το ότι τα περισσότερα επίθετα αρχίζουν από Α, τη συχνή χρήση της λέξης «οκέι» και πως τα πιο πολλά πρόσωπα έχουν μια τραυματική εμπειρία από το παρελθόν (από το οποίο αγωνίζονται να ξεφύγουν) ή από το παρόν (στο οποίο έχουν παγιδευτεί), ήτοι η κόρη μιλάει στη γάτα της με τη σκέψη της κι όχι στη μάνα της που έχει απηυδίσει μαζί της, μια άλλη μάνα κάνει τα πάντα για πληρώνει το νοσοκομείο του γιου της που είναι σε κώμα, ο πατέρας μιας κοπέλας δεν άντεξε τον χωρισμό της γυναίκας του και ξεσπάει στην κόρη του κακοποιώντας την, ο αδελφός του αστυνόμου ήταν σε ψυχιατρείο και πολλά άλλα, αν εξαιρέσουμε λοιπόν αυτούς τους τρανταχτούς κοινούς τόπους, η νέα υπόθεση του Απτόσογλου μας ξεναγεί και πάλι στα άδυτα του υποκόσμου της Θεσσαλονίκης και μας δείχνει με τον πιο ωμό τρόπο τις απάνθρωπες συνθήκες της σωματεμπορίας. Ανατροπές, αποκαλύψεις, απαγωγές, ανθρωποκυνηγητό, αδίστακτοι χαρακτήρες, ένας πρωταγωνιστής με βαρύ ψυχολογικό φορτίο, μια προσεκτικά σχεδιασμένη πλοκή, όλα αυτά με αιχμαλώτισαν και με παρέσυραν σ’ έναν κόσμο που κινείται γύρω μας χωρίς να παίρνουμε χαμπάρι με αμέτρητα θύματα ψυχολογικής και σωματικής κακοποίησης.

Βιβλίο  Ο συλλέκτης των τρένων
Συγγραφέας Μαρία Κυριαζή
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Κυριαζή έγραψε ένα καλό αστυνομικό και κοινωνικό μυθιστόρημα που μου αποκάλυψε τα μυστικά της νύχτας και του υπόκοσμου. Η πλοκή είναι πολυεπίπεδη και γεμάτη εκπλήξεις, μας συστήνει τα θύματα πριν χάσουν τη ζωή τους, παρακολουθεί την καθημερινότητα της υπαστυνόμου Άννας Ρίζου και του συναδέλφου της, Λουκά, κυνηγάει τον δολοφόνο των κοριτσιών και με κράτησε σε αγωνία ως προς την ταυτότητα του δράστη μα κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο θα δεθούν τα κατ’ επίφασιν ετερόκλητα στοιχεία και οι με μια πρώτη ματιά άσχετες μεταξύ τους ιστορίες. Η συγγραφέας είναι σαφώς ταγμένη υπέρ της γυναίκας, αφού έχει διαλέξει και μας παρουσιάζει εκτενώς χορεύτριες της νύχτας, κοπέλες χαμένες στη ζωή αλλά αποφασισμένες να βρουν μια καλύτερη τύχη χωρίς να χάσουν αξιοπρέπεια και ηθική και αγωνίζεται να τις βοηθήσει, να τους δείξει τον σωστό δρόμο και πάνω απ’ όλα να τις προφυλάξει από τον δολοφόνο. Επίσης, η υπαστυνόμος παντρεύεται τον Γιάννη Γιαννόπουλο, πλοίαρχο φορτηγού πλοίου που ταξιδεύει συχνά, δυστυχώς όμως εκείνος την κακοποιεί συχνά κι έτσι γνωρίζουμε από πρώτο χέρι την ψυχολογία, τη συμπεριφορά, τις σκέψεις μιας γυναίκας που βιώνει μια τέτοια κόλαση, τι σκέφτεται, τι προσέχει, γιατί δε φεύγει. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν μπαίνει στη ζωή της Ρίζου απρόσκλητος ο έρωτας.

Παράλληλα ξεδιπλώνονται οι ζωές κι άλλων γυναικών, εκτός της πρωταγωνίστριας και των θυμάτων, όπως της Σάντρας, η οποία πιάνει δουλειά σε κλαμπ ως χορεύτρια pole dancing, δεν πίνει, δεν παίρνει ναρκωτικά, κάνει απλώς τη δουλειά της, μήπως όμως έχει μια κρυφή ατζέντα; Γνωρίζουμε και την αδελφή Μαρία που απολάμβανε την ησυχία και την ηρεμία της μονής, της δόθηκε η ευκαιρία να ξαναβρεί τον εαυτό της, κάτι που έπρεπε να είχε κάνει καιρό πριν για να πάψει να σφαδάζει ο δαίμονας που ζούσε μέσα της αλλά τελικά το παρελθόν κατάφερε να τη βρει. Η Α., η γυναίκα που γράφει το ημερολόγιο, ξεχύνει τον πόνο της στις σελίδες του ημερολογίου της και οι καταστάσεις που έχει βιώσει είναι εξίσου δύσκολες και σκληρές, ο ελλειπτικός όμως και τεχνηέντως απροσδιόριστος χαρακτήρας της δημιουργούν επιπλέον ερωτηματικά για την ταυτότητά της. Κάθε μία από αυτές λοιπόν έχει και μια δύσκολη ιστορία, η οποία εμπλουτίζει ένα ήδη γοητευτικά περίπλοκο κείμενο.

Αυτό που μου άρεσε και ξεχώρισα είναι το γεγονός πως ένιωσα να έχουμε τρεις παράλληλες ιστορίες οι οποίες συμπτωματικά διασταυρώνονται. Επάλληλοι κύκλοι έρχονται και κουμπώνουν δημιουργώντας ένα περίεργο παζλ με κομμάτια που φαίνονται αταίριαστα αλλά δένουν άψογα με τη συνολική πλοκή. Ένα σχέδιο εκδίκησης συναντάει το αρρωστημένο πάθος κάποιου που σκοτώνει για συγκεκριμένο λόγο κι όλα αυτά καλείται να τα ξεδιαλύνει μια γυναίκα που πρέπει να βρει το θάρρος και να απομακρυνθεί από την κακοποιητική συμπεριφορά του άντρα της. Η συλλογή μάλιστα των αμαξοστοιχιών είναι ό,τι πιο ανατριχιαστικό έχω διαβάσει ως ιδέα για τρόπαιο και μου άρεσε πάρα πολύ ο επίλογος με το τόσο πρωτότυπο κλείσιμο που αφήνει σαφείς υπόνοιες για το μέλλον. «Ο συλλέκτης των τρένων» είναι ένα φιλόγυνο μυθιστόρημα που αγκαλιάζει με ενδιαφέρον και στοργή παραστρατημένες γυναίκες που πέφτουν θύματα κακοποίησης, σωματεμπορίας, ακόμη και δολοφονίας. Ενδιαφέρουσες ιδέες, ωραίος χειρισμός της πλοκής, σημαντικά διαχρονικά μηνύματα για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ακεραιότητα, έξυπνες ανατροπές με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο και με ξενύχτησαν μέχρι να φτάσω στο λυτρωτικό και αποκαλυπτικό τέλος.

Βιβλίο Καλντερίμι 
Συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα ξεκινάει στα 1908, μεσούντος του Μακεδονικού Αγώνα, οπότε και δύο άγνωστοι απειλούν με όπλα τον Παράσχο και απαιτούν να ελευθερώσει ο γιος του τον κομιτατζή Ασάν Τάνο. Ποιοι είναι, πώς ξέρουν τόσες πληροφορίες για την οικογένειά του, ποιοι τους βοηθάνε; Ο γιος του Παράσχου, Κλεάνθης, σπουδάζει γιατρός στην Αθήνα, να όμως που κρυφά μπήκε στα αντάρτικα σώματα που πολεμούσαν τους Βούλγαρους κομιτατζήδες, σε μια περίοδο που η Οθωμανική Αυτοκρατορία πνέει πλέον τα λοίσθια κι αυτό το εκμεταλλεύονται όσοι και όπως μπορούν. Μια πληροφορία που ο Παράσχος δε γνωρίζει και, με αφορμή το γεγονός της απαγωγής, τελικά αυτή βγαίνει στο φως. Από κει με πρωθύστερη αφήγηση επιστρέφουμε στα πρώτα βήματα του πρωταγωνιστή, πίσω στα 1867, όταν ο Παράσχος ήταν 10 χρονών και ζούσε στην πιο υποβαθμισμένη περιοχή της Θεσσαλονίκης, στον Λαβύρινθο, μεταξύ της εβραϊκής και της μουσουλμανικής συνοικίας, μες στη μούχλα, τη βρώμα, τη δυσωδία, τα στενοσόκακα και τις λακούβες με λασπόνερα και σκουπίδια, αδιέξοδοι οι δρόμοι, ετοιμόρροπα τα σπίτια. Μένει με τον πατέρα του, Αντίπα, τη θεία Μόρφω και την ξαδέλφη Ηλιάνα: «Τους σταμπάρισε η φτώχεια κι έγλειψε ως το κόκαλο τα μούτρα τους» (σελ. 27). Η μάνα του, η Ρωξάνη, πέθανε στη γέννα, ή μήπως όχι; Από την αρχή ερχόμαστε αντιμέτωποι με ενδιαφέροντα ερωτήματα που κάπου στην πορεία της εξιστόρησης χάνονται για να επιστρέψουν όμως την κατάλληλη στιγμή, να απαντηθούν και να δώσουν τη θέση τους σε άλλα ενώ ταυτόχρονα ο Παράσχος μεγαλώνει κι από το σχολείο βγαίνει στο μεροκάματο, γίνεται μέλος συμμορίας και σκαρώνει διάφορες μικροαπατεωνιές, στη συνέχεια ανοίγει επιχειρήσεις, δέχεται ευκαιρίες για μια καλύτερη ζωή, ερωτεύεται, μα τι συναρπαστική και γεμάτη αρχές και μπέσα ζωή που βιώνει!

Παρ’ όλο που ο Παράσχος αποκτάει παιδιά κι εγγόνια, ο συγγραφέας ξέρει από την αρχή ποιοι θα έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο μυθιστόρημα κι έτσι δεν παρακολουθούμε τις ζωές όλων, κάτι που θα γινόταν κουραστικό, απλώς όσο διαδραματίζονται τα βασικά γεγονότα κάπου στο βάθος αχνοφαίνεται σε κάποια σημεία τι απέγιναν κάποιοι εξ αυτών. Επίσης συναρπαστικό βρήκα το γεγονός πως ο Παράσχος συναναστρέφεται πλούσιους και φτωχούς, εγκληματίες και κακοποιούς, δημιουργεί έχθρες μα και φιλίες και τα περισσότερα πρόσωπα ξανάρχονται στη ζωή του μεταγενέστερα. Άλλωστε η αναδρομή στο παρελθόν κρατάει ως τα μέσα της δεκαετίας του 1880, οπότε και επιστρέφουμε στο 1908 για να ξεδιπλωθεί το μυθιστόρημα ταυτόχρονα και στις δύο περιόδους ώσπου να διασταυρωθούν αυτές επιτέλους και να απολαύσουμε σε όλη του την έκταση τον βίο του Παράσχου, στον οποίο δεν τολμώ να αναφερθώ με λεπτομέρειες γιατί υπάρχουν πολλές παγίδες για αποκάλυψη γεγονότων και καταστάσεων, μιας και το μυθιστόρημα βρίθει ιστοριών και αλληλοεπιδράσεων. Η Δροσιά και η Ιόνη, η Εριφύλλη και η Θεανώ, η Αλεξία και η Ζαχάρω, η Δάφνη και η Μαιριλή, και η ο Λιέζερ, και η ο Κάμτσε και ο Μήτρε, ο Τράικο και ο Τασμάς, ο Καλλέργης και ο Ράλλης, ο Λυγίζος και ο Χρήστακας γεμίζουν τις ζωές του Παράσχου και του πατέρα του, συναναστρέφονται με τον ίδιο μα και με τα παιδιά του, τον Κλεάνθη, τη Ροδάμνη και τη Μελανία, κόσμος και ντουνιάς, πολυπληθείς οι χαρακτήρες σαν τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης.

Μαζί με όλους αυτούς μεγαλώνει κι η νύμφη του Θερμαϊκού, μια πόλη της οποίας οι συνοικίες είναι χωρισμένες ανά φυλή, με διαφορετικά σχολεία και συντεχνίες, με την καχυποψία και τις προκαταλήψεις να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο και να εμποδίζουν τις σχέσεις μεταξύ των κοινοτήτων, εξαιρουμένων φυσικά των οικονομικών συναλλαγών. Δεκάδες πλανόδιοι πουλητάδες, χαλβατζήδες, λεμπλεμπιτζήδες, καραμελάδες, καϊμακτζήδες, μαλεμπιτζήδες, διαβάτες, νοικοκυρές, φορτωμένα ζωντανά, έμποροι, ακόμη και σκυλιά αγεληδόν γεμίζουν τους δρόμους κι ειδικά από το 1869 που άρχισαν να γκρεμίζονται και τα παραλιακά τείχη της πόλης, φαρδαίνει ο παραλιακός δρόμος και γεμίζει καφεζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, κινηματογράφους, θέατρα. «Οι δρόμοι στέναζαν απ’ τα πολλά πατήματα, γοργά, ήσυχα, τεμπέλικα, θυμωμένα. Βήματα που ονειρεύονταν κι άλλα έσερναν το δεμάτι της ζωής με κόπο, με ιδρώτα, φορτωμένα με έγνοιες και μαράζι» (σελ. 31). Η ματιά του συγγραφέα αγκαλιάζει με λυρισμό και φροντίδα ακόμη και μικρά περιστατικά που μπορεί να συμβούν κατά την αφήγηση, όπως όταν σχολάνε οι μαθήτριες του Παρθεναγωγείου: «Θάλασσα οι γαλάζιες ποδιές με τους λευκούς γιακάδες… Γελούσαν, μιλούσαν δυνατά, πιάνονταν αγκαζέ και ξεχείλιζε η ζωντάνια στα ροδοκόκκινα μάγουλα. Μήτε χαραματιά αφεγγιάς δε χωρούσε ανάμεσά τους. Ο κόσμος ξάνοιγε δίχως όρια και χωρίς φράχτες στα μάτια τους ή τις έκλεινε στο μεταξένιο κουκούλι του, το υφασμένο με τα τρυφερά τους χέρια και τον ακόμη πιο τρυφερό λογισμό τους» (σελ. 16-17). Έρχεται το αεριόφως, έρχεται το τραμ, η πρόοδος αγκαζέ με την τελμάτωση δημιουργούν βάρος στις ψυχές των κατοίκων.

Το κείμενο απαρτίζεται από προσεγμένο λεξιλόγιο, με ιδιωματισμούς ταιριαστούς με αυτόν που μιλάει κάθε φορά ως προς το συντακτικό και τον πλούτο των λέξεων ενώ  επεξηγηματικές υποσημειώσεις σε κάθε σελίδα κι όχι στο τέλος του βιβλίου καθώς και συνοδευτικό γλωσσάρι χαρίζουν απλόχερα και χωρίς να κουράζουν άφθονα πραγματολογικά στοιχεία που ζωντανεύουν παραστατικά γεγονότα και πρόσωπα. Ο συγγραφέας έχει κοπιάσει πολύ και με τα τοπόσημα της Θεσσαλονίκης, αφού πρώτα με την απελευθέρωσή της και μετά με την πυρκαγιά του 1917 πολλά από αυτά καταστράφηκαν ή αλλοιώθηκαν και δεν έχουμε χωροχρονικό συνεχές της παρουσίας τους ή κάποια αλλιώς ονομάζονταν ως απότοκα της οθωμανικής κατοχής κι αλλιώς τα αποδίδουμε τώρα («…τον Φαρδύ Δρόμο, που κάποιοι Έλληνες εγγράμματοι τον ονόμαζαν Εγνατίας και οι Τούρκοι Ζααντέ Γιολού», σελ. 16 ή τη Σαμπρί Πασά νυν Βενιζέλου), επομένως θέλει μεγάλη προσοχή, εμβριθή μελέτη και τεκμηρίωση για να μπουν στη σωστή τους θέση και στη συνέχεια να κινηθούν σε αυτά οι ήρωες ενός μυθιστορήματος. Σε αυτό βοηθάνε πολύ οι χάρτες στην αρχή του βιβλίου. Από σελίδα σε σελίδα δε βλέπουμε τους χαρακτήρες μόνο να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν αλλά και να παρασύρονται από τα σημαντικά ιστορικά, οικονομικά και διπλωματικά περιστατικά των θερμών τελευταίων ετών του 19^ου και των πρώτων του 20ού αιώνα, κάτι που ίσως φανεί ανισοβαρές στην εξιστόρηση αλλά φταίει η πληθώρα των εξελίξεων και όχι η γραφή. Μακεδονικός αγώνας, διεκδικήσεις των Βουλγάρων, Εξαρχία, το κίνημα των Νεότουρκων το 1909 και πώς άλλαξαν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τη Θεσσαλονίκη ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία, οπότε οι Έλληνες υπήκοοι άρχισαν να βιώνουν απανωτές διώξεις, απειλές, κακομεταχείριση, Βαλκανικοί πόλεμοι, κατοχή από τα γαλλικά στρατεύματα και βομβαρδισμός από το ζέπελιν, φυσικά η πυρκαγιά του 1917, ο Α΄ πρώτος παγκόσμιος και πόσα άλλα! «Ήρθανε βέβηλοι καιροί, πρόστυχοι, βγαλμένοι απ’ τις αφεγγιές των ανθρώπων» (σελ. 466). Κι όλα αυτά σ’ ένα κείμενο που δεν είναι συλλήβδην ρατσιστικό: «-Δεν πολεμώ τον Βούλγαρο σαν άνθρωπο. Πολεμώ τα σχέδιά τους που ορέγονται τη Μακεδονία και τη Σαλονίκη δική τους. Όποιον εχθρεύεται την Ελλάδα…», θα πει ο Αντίπας (σελ. 394). Φυσικά υπάρχουν και πολλά φροντισμένα καλολογικά στοιχεία που δε βαραίνουν το κείμενο: «Λευκό πουκάμισο τα σύννεφα, ξεκούμπωναν μερικά κουμπιά κι άρχιζε να φαίνεται κομμάτι ο ουρανός» (σελ. 199). Αργότερα: «Έξω έβρεχε λες κι άδειαζες το μισό πέλαγος μεσοστρατής» (σελ. 466). Να κι ο έρωτας: «…μπορεί να μην είμαι άξια να στέκω στο πλάι σου, όμως αν με κόψεις σε χιλιάδες κομμάτια θα βρεις και στο πιο μικρό εσένα» (σελ. 222).

Το «Καλντερίμι» είναι ένα μυθιστόρημα γεμάτο με ιστορικά γεγονότα, με ερωτικές, οικογενειακές, επαγγελματικές και φιλικές σχέσεις, με ανθρώπους και οικογένειες. Είναι μια ιστορία με πολλές παράλληλες προεκτάσεις και αφηγήσεις που με ταξίδεψε από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα και ταυτόχρονα ένα λυρικό, τεκμηριωμένο, καλογραμμένο σύνολο ονομάτων, γεγονότων και περιστατικών που συνθέτουν την πόλη και τον πληθυσμό της Θεσσαλονίκης μεταξύ δύο αιώνων. Υπέροχες και καλοσχεδιασμένες ψηφίδες μπαίνουν στις σωστές θέσεις και συγκροτούν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό φυλών, θρησκειών, γεγονότων, ανθρώπων με ήλιο και σκοτάδι, με αγάπη και μίσος, με ελπίδες και προδοσίες ενώ πατούν στο καλντερίμι της Ιστορίας.

Βιβλίο Καρμανιόλα 
Συγγραφέας Λευτέρης Μπούρος 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το δεύτερο βιβλίο της ξεχωριστής τριλογίας Drifter ξεδιπλώνει την εκδίκηση που καταστρώνει ο Στράτος Μαύρος κατά όσων τον εκμεταλλεύτηκαν στο «Χέρι του Νεκρού: «…σαν κατά συνθήκη κυνηγός μιας καθυστερημένης εκδίκησης, σαν καιροσκόπος αντιήρωας που γράφει τον επίλογο μιας θλιβερής οικογενειακής ιστορίας» (σελ. 23). Παραδέχεται πως: «…δεν είχα κανένα ξεκάθαρο σχέδιο το μυαλό μου, μόνο κακές σκέψεις για όλους εκείνους τους μαλάκες» (σελ. 26). Από τον Αύγουστο του 2017 στο πρώτο βιβλίο πλέον είμαστε στον Φεβρουάριο του 2018. Τα κύρια πρόσωπα έχουν μπει στις σωστές θέσεις, κάποια τιμωρήθηκαν, κάποια όχι, η πρωτοβουλία του Στράτου έφερε σε δύσκολη θέση τον δολοφόνο του Μάνου Αντωνίου και τώρα πρέπει να κλείσουν τον τελευταίο λογαριασμό. Ο Στράτος κρύβεται με καινούργια ταυτότητα σ’ ένα χωριό της Αιτωλοακαρνανίας και μένει στο σπίτι που του ενοικιάζει ο ηλικιωμένος Γιάννης Χάλαρης ενώ παρουσιάστηκε στους ντόπιους ως συμμαθητής του νεκρού Μαύρου που ήρθε για να ψάξει στο παρελθόν του φίλου του για μια καλή ιστορία. Είναι ο τόπος καταγωγής του πατέρα του, ένα μέρος με «στραβοπόδαρες μαυροφορούσες, καφενόβιους συνταξιούχους και αυτοκίνητα που τα οδηγούσαν αλλήθωροι αγρότες» (σελ. 28) αλλά ήρθε η ώρα που πρέπει ο πρωταγωνιστής να πάρει αποφάσεις οι οποίες θα κρίνουν τις ζωές ανθρώπων πέρα από τη δική του. Ο ευρύτερος κόσμος ξέρει πως πέθανε, κάποιοι από αυτούς που τον έφεραν σε αυτό το σημείο έχουν συλληφθεί και κάποιοι τον αναζητούν, τώρα έρχεται και η Άννα για να μπει το τελευταίο κομμάτι του παζλ. Οι δυο τους, εκείνη αποφασισμένη να χτυπήσει έναν πανίσχυρο εχθρό, στα χέρια του οποίου πέρασε τις χειρότερες μέρες της ζωής της, κι εκείνος αφοσιωμένος στον εντοπισμό του δολοφόνου του πατέρα του, κάνουν ένα ιδιαίτερο ντουέτο. Δεν αναζητά όμως μόνο ο Στράτος εκδίκηση αλλά κι αυτοί που εξακολουθούν να τον κυνηγάνε, έχοντας γλυτώσει από την τσιμπίδα της αστυνομίας.

Ο κυρ Γιάννης ζει με τον γιο του, τον Μιχάλη αλλά είχε χάσει κι ένα μικρότερο παιδί, για το οποίο δε μιλάει σχεδόν καθόλου. Ο Συμεών πέθανε ξαφνικά σε εργατικό ατύχημα κι από τότε ο πατέρας του αργοσβήνει. Ο κυρ Γιάννης έχει και το μοναδικό βιβλιοπωλείο του χωριού, το οποίο κατά καιρούς κρατάει μετά χαράς ο Στράτος, οπότε ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να αναφερθεί σε βιβλία που έχουν χαράξει τη δική τους πορεία, όπως το Νάδα του Μανσέτ ή το Θα φτύσω στους τάφους σας («Τον χτύπησα στον ώμο φιλικά, του είπα να το κρύψει απ’ τη μαμά του γιατί σιγά μην καταλάβαινε και του ‘πα ότι αρκούσε που σε λίγο καιρό θα καταλάβαινε ο ίδιος», σελ. 37). Ταυτόχρονα, ο πρώην αστυνόμος Κώστας Πρίαμος έχει απαχθεί και ανακρίνεται με βάναυσο τρόπο γιατί με τη συμπεριφορά του έμπλεξε κάποιον που δεν έπρεπε. Η συμμετοχή του στο παιχνίδι που στήθηκε είναι πολύ μεγάλη, μόνο που έχει ακόμη απορίες για πολλές από τις λεπτομέρειες που πήγαν εντελώς στραβά σε σύγκριση με το πλάνο που είχε καταστρωθεί. Ο δολοφόνος του πατέρα του Στράτου, ένας επιφανής επιχειρηματίας με βίλα φυλακισμένων γυναικών, μια μυστηριώδης γυναίκα και δύο μπράβοι σφίγγουν συστηματικά τον κλοιό γύρω από τον Στράτο όσο γύρω του εξακολουθούν να περιφέρονται χαρακτήρες που γνωρίσαμε στο προηγούμενο μυθιστόρημα, όπως η Ξένια Παπαγεωργίου που έρχεται από τις φυλακές Ελεώνα στην Αθήνα για την κατάθεση στον εισαγγελέα και ο δημοσιογράφος Ορέστης Λάμπρου που, με την εξαφάνιση του Πρίαμου, έχει χάσει τις άκρες του με την αστυνομία. Η πλοκή κλιμακώνεται ξανά από κεφάλαιο σε κεφάλαιο κι ό,τι ξεκινάει ως καλογραμμένη και στρωμένη ιστορία εκδίκησης μετατρέπεται σε καρμανιόλα και λουτρό αίματος, οπότε δεν υπάρχει πλέον ούτε σωτηρία ούτε επιστροφή κι ένας μαινόμενος ταύρος καταφεύγει στη σκοτεινή πλευρά του χαρακτήρα του.

Σε αυτό το μυθιστόρημα γνωρίζουμε λίγο καλύτερα τον ανερχόμενο Ηλία Μακρή, την οικογένειά του, τις δοσοληψίες του με τον επιχειρηματία Φραγκίσκο Φόκαρη, η εμπιστοσύνη του οποίου τον βάζει σε σκέψεις, γιατί δε νιώθει πως έχει τις κατάλληλες δεξιότητες για να του δώσει ο Φόκαρης πρόσβαση στις ημιπαράνομες δραστηριότητές του, επομένως η σχέση του επιχειρηματία με τον πατέρα του είναι η πιο πιστευτή δικαιολογία. Πλέον νιώθει πως η θέση του αντιδημάρχου είναι στα χέρια του χάρη στη δύναμη και τις επαφές του Φόκαρη: «…όλη εκείνη η εμπιστοσύνη του επιχειρηματία τον φόρτωνε επικίνδυνα, τον φόρτωνε με αμαρτίες, με οικονομικές παρασπονδίες, με ποινικές κατηγορίες, έτσι όπως φορτώνονται κάποια σαπιοκάραβα ακριβώς πριν οδηγηθούν σε προμελετημένα ναυάγια…» (σελ. 85). Και να που σταδιακά και παρά τη θέλησή του αρχίζει να μπλέκεται όλο και περισσότερο στην αναζήτηση του Στράτου, κάνοντας συμφωνίες με τον διάβολο, τον μπράβο του Φόκαρη. Μαζί του έπαθα κι εγώ σοκ από τις ωμές και ρεαλιστικά ανατριχιαστικές περιγραφές των μοντέρνων δημοπρασιών γυναικών που κακοποιούνται από σύγχρονους δουλέμπορους και ξεπουλιούνται σε υψηλές τιμές για να βρεθούν στα χέρια άλλων αδίστακτων ανθρωπόμορφων τεράτων. Προσέξτε πώς στήνει και πώς καταγράφει ο συγγραφέας τη φρικτή εκείνη νύχτα και με πόσο ταλέντο καταφέρνει μέσα σε μόλις δύο σελίδες (127-128) να δείξει τις έντονες αντιθέσεις που κυριαρχούν στη σκηνή: πλούσια και όμορφη γυναίκα, η ματρόνα Λίζα, περιφέρεται ανάμεσα στο εμπόρευμά της με χαρά, υπολογισμό κερδών και αισιοδοξία όσο οι αιχμάλωτες κοπέλες ουρλιάζουν από τρόμο για την επερχόμενη φρίκη.

Τόπος δράσης και πάλι η Αθήνα, με έμφαση στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου και τις εγκαταστάσεις της, περιοχές που ζωντανεύουν με τέτοιο τρόπο που ένιωθα πως τα πάντα εξελίσσονταν μπροστά στα μάτια μου. Η γραφή παραμένει καλή, έχει ρεαλισμό, καθώς και ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις και μεταφορές («…πυκνοί καπνοί έκαναν τις καμινάδες των χαμηλών σπιτιών να μοιάζουν με φουγάρα πλοίων που έχουν βρεθεί σε θαλάσσιο μποτιλιάρισμα», σελ. 24), ακόμη και χιούμορ: «…και πού και πού κάποια υπέροχη νεαρά, που τα μεσημέρια συνήθιζε να στοχάζεται την ερχόμενη εξεταστική, βάφοντας τα νύχια των ποδιών πάνω στις σημειώσεις της» (σελ. 247). Η πλοκή είναι γεμάτη εκπλήξεις, τίποτα δεν γίνεται όπως αναμένουμε ή όπως θα ήθελαν οι ήρωες του βιβλίου, απρόσμενοι σύμμαχοι προκύπτουν στην πορεία, φαινομενικά άσχετες ιστορίες κουμπώνουν άψογα στον κορμό της κεντρικής, αστυνομία που ακροβατεί ανάμεσα στο καθήκον και στις εντολές άνωθεν, χαριτωμένα Τζακ Ράσελ με ρόλο έκπληξη, αθώοι περαστικοί, όλα συγκροτούν ένα γεμάτο δράση, αλήθειες και εκπλήξεις μυθιστόρημα που με άφησε με κομμένη ανάσα.

Η «Καρμανιόλα» είναι ένα μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή έναν μέσο άνθρωπο που τον έμπλεξαν σε σκευωρία και τώρα αντεπιτίθεται, ξυπνώντας με τις πράξεις του μια δύναμη απρόβλεπτη που κανείς δεν ξέρει πώς θα καταλήξει. Κατά βάθος όμως φοβάται, αυτό που πραγματικά θέλει είναι να κλείσουν οι πληγές, να τελειώσουν όλα αυτά και να μην τον καταδιώκει κανείς. Να όμως που μετά την καρμανιόλα, το σημείο καμπής της πλοκής, ο Μαύρος, χωρίς πλέον να τον νοιάζει το δίκαιο και το άδικο, αδιάφορος πλέον για τις στρατηγικές κινήσεις, χωρίς διπλωματία, θα ξαμοληθεί χωρίς λογική και όριο να εκδικηθεί για τα ακόμη χειρότερα που συμβαίνουν. Ένας κατά συνθήκη παραβατικός, ένας αφελής περιθωριακός που παρακολουθεί τον κόσμο να αλλάζει και να αποκτηνώνεται κι όμως τον αγαπάς και παρακολουθείς προσεκτικά κάθε του βήμα, αγωνιώντας για το νέο παιχνίδι που στήνεται εις βάρος του όσο το λουτρό αίματος θα κλείσει οριστικά τις εκκρεμότητες, μόνο και μόνο για να δημιουργήσει καινούργιες. Απόλυτα συνδεδεμένο με το πρώτο βιβλίο της σειράς, ερωτήματα που απαντώνται για να παραχωρήσουν τη θέση τους σε καινούργια, πράξεις και αντίποινα, δράση και αντίδραση κι όλα επιτέλους ολοκληρώνονται στο τελευταίο κεφάλαιο. Ή μήπως όχι;

Βιβλίο Το Χέρι του Νεκρού 
Συγγραφέας Λευτέρης Μπούρος 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Drifter είναι στα αγγλικά ο άσκοπα περιφερόμενος αλλά και το όνομα του μπαρ που θ’ ανοίξει ο Φούσκας, ο φίλος του Μαύρου! Με αφήγηση που εναλλάσσεται μεταξύ πρώτου και τρίτου προσώπου, ξεδιπλώνεται μια ανατρεπτική, αποκαλυπτική, ρεαλιστική ιστορία γεμάτη τύπους του υποκόσμου, προδομένους έρωτες, παράνομες χαρτοπαικτικές λέσχες, λαθρεμπόριο και πορνεία, με κύριο τόπο δράσης την περιοχή του Ζωγράφου, με την καθημερινότητά της και τους κατοίκους της, τους φοιτητές και τα μαγαζιά, με τις ανηφόρες της που δεν αστειεύονται, με τα γνωστά της λεωφορεία που αγκομαχούν. Περίεργες συμφωνίες, κακόφημα στέκια, μυστικές αποθήκες, μπαράκια και μπιλιαρδάδικα, μπράβοι και προστασία συγκροτούν έναν σαγηνευτικό κόσμο της νύχτας που ξεδιπλώνεται σε όλη του την έκταση, δημιουργώντας μια υποβλητική και ρεαλιστική ατμόσφαιρα, ποτισμένη απ’ τη δυσοσμία από τα τσιγάρα και τους ιδρωμένους παίχτες που χάνουν περιουσίες ή κατεβάζουν μονοκοπανιά το ποτό τους. Τα γεγονότα διαδραματίζονται σε μια καυτή Αθήνα, μες στον Αύγουστο των υψηλών θερμοκρασιών («Η καλοκαιρινή νύχτα είχε βυθίσει την πόλη σ’ έναν ιδρωμένο ύπνο…», σελ. 244) ενώ η ιστορία ξεδιπλώνεται με ενδιαφέρουσα κλιμακωτή πλοκή και με πρωθύστερα που μπερδεύουν τις καταστάσεις από κεφάλαιο σε κεφάλαιο μέχρι την τελική αποκάλυψη.

Στα 25 του ο Στράτος Μαύρος, που μόλις απολύθηκε από φαντάρος, είναι άφραγκος και αδρανής, χρωστάει νοίκια και ΔΕΗ από την γκαρσονιέρα στου Ζωγράφου όπου μένει και περιμένει πώς και πώς να ξεκινήσει να δουλεύει στο μπαράκι του Φούσκα ή Σέργιου Ραφαηλίδη, πρώην νταλικέρη που κέρδισε πολλά χρήματα σε καζίνο της Βουλγαρίας και απέκτησε μυστηριωδώς τον χώρο του μπαρ, ένα μαγαζί περιβόητο για τα μπιλιάρδα του αλλά και για τις κρυφές παρτίδες πόκερ κάθε Τρίτη. Το μαγαζί άνηκε σ’ έναν καλά δικτυωμένο Ζωγραφιώτη, του οποίου τον θρύλο συνεχίζει ο γιος του, με βλέψεις για την τοπική πολιτική σκηνή, στην οποία ήδη δραστηριοποιείται, ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα του. Πώς λοιπόν αυτό το μέρος κατέληξε στα χέρια του Φούσκα; Ο Στράτος έχει κι έναν αδερφό, με τον οποίο απομακρύνθηκαν μετά τον θάνατο του πατέρα τους σε τροχαίο, γιατί κατ’ εκείνον δεν προσπάθησε όσο θα έπρεπε για να βρεθεί ο ένοχος αλλά ο αδερφός του είχε κάνει τα πάντα πριν παραιτηθεί οριστικά από αυτό το κυνήγι της χίμαιρας. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν εμφανίζεται η Ξένια Παπαγεωργίου, μια γυναίκα από το παρελθόν του Στράτου («Η γυναίκα που με είχε κάνει άντρα. Η μέγαιρα που με παράτησε», σελ. 33), πρώην στρίπερ, η οποία του άφησε τραυματικά κατάλοιπα από την τότε σχέση τους. Η Ξένια έχει μπλέξει άσχημα κι επανεμφανίζεται για να ζητήσει βοήθεια:  «Τα γραμμωμένα πόδια της λικνίζονταν σε κάθε βήμα, με μια αναίδεια που ισοπέδωνε ζωές» (σελ. 86). Ο Στράτος είναι αποφασισμένος να μην υποχωρήσει στην ομορφιά της και στα παρακάλια της μετά από όσα του είχε κάνει, όταν όμως μαθαίνει πως ο σκληροτράχηλος Μάνος Αντωνίου βρέθηκε νεκρός στην αποθήκη του, εκεί απ’ όπου απολύθηκε ο Στράτος μετά τη σχέση του με την Ξένια, κι ενώ όλοι ισχυρίζονται πως πρόκειται για αυτοκτονία εκείνη επιμένει πως δολοφονήθηκε, καταλαβαίνει πως ετοιμάζεται να μπλέξει σε κάτι πάρα πολύ ριψοκίνδυνο. Το κωδικοποιημένο μήνυμα που βρήκε η Ξένια στο αμάξι της θα τους οδηγήσει σ’ ένα κυνήγι με παράδοξο έπαθλο όσο στα χνάρια τους αρχίζουν να τρέχουν άνθρωποι αδίστακτοι και αποφασισμένοι.

Σε αυτό το άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα συναντούμε κι άλλους χαρακτήρες που μπλέκουν ή προσπαθούν να επιλύσουν τις δυσχερείς καταστάσεις, όπως ο επιχειρηματίας Φραγκίσκος Φόκαρης, με μετοχές σε κατασκευαστικές κυρίως εταιρείες, που συνδέεται με ύποπτα κυκλώματα, η μπαργούμαν Ματίνα, ο ζόρικος δημοσιογράφος στην Αττική Φωνή Ορέστης Λάμπρου, μια ημίγυμνη γειτόνισσα, μια γριά που βασανίζει ένα βιολοντσέλο αλλά και αστυνομικοί της ΓΑΔΑ, όπως ο επικεφαλής της έρευνας αστυνομικός Στέφανος Ρήγας, ο βετεράνος αρχιφύλακας Γεωργίου, ο αστυνόμος Κώστας Πρίαμος που βρίσκεται σε διαρκή πόλεμο με τον Λάμπρου λόγων των πύρινων και γεμάτων υπόνοιες άρθρων του κ. ά. Ανθρωποκυνηγητό, παιχνίδι γάτας και ποντικιού, δολοπλοκίες, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών στήνουν μια πολύ καλά σχεδιασμένη ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις, στην οποία κεντρικό ρόλο παίζει η παρτίδα του πόκερ κατά την οποία δολοφονήθηκε ο Μάνος Αντωνίου, ο οποίος κρατούσε στα χέρια του το Χέρι του Νεκρού. Έτσι αποκαλούνται στα σημερινά παιχνίδια τα συγκεκριμένα φύλλα που κρατούσε ο περιβόητος Άγριος Μπιλ όταν δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια μιας παρτίδας πόκερ στα τέλη του 18^ου αιώνα στην Άγρια Δύση.

Το »Χέρι του Νεκρού» είναι το πρώτο βιβλίο της τριλογίας Drifter και καταγράφει τις περιπέτειες που ζει ένας μέσος άνθρωπος με αφορμή την επανεμφάνιση μιας κοπέλας από το παρελθόν του και τη δολοφονία ενός ανθρώπου της νύχτας. Απανωτές εξελίξεις τον φέρνουν αντιμέτωπο με γεγονότα που δεν περίμενε, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, αποδιοπομπαίος τράγος, φλογερός εραστής και αγωνίζεται να βρει την αλήθεια σ’ ένα καλά στημένο παιχνίδι. Όπως λέει και ο συγγραφέας, είναι: «Μια συναρπαστική ιστορία για έναν απερίσκεπτο οδηγό που προοριζόταν για αντιδήμαρχος, για έναν πατέρα που με τις διασυνδέσεις του έκανε τη δικαιοσύνη να σφυρίζει αδιάφορα, για έναν μεθυσμένο που ξεψύχησε σε μα κολόνα της ΔΕΗ και για έναν δημοσιογράφο που εκμεταλλεύτηκε την αλήθεια και πούλησε την ψυχή του στον διάβολο»! Με κομμένη ανάσα παρακολουθούσα τις εξελίξεις, περπατούσα στα στενά της σκοτεινής Αθήνας, γνώριζα ανθρώπους που καλύτερα να μην ερχόμουν σ’ επαφή μαζί τους και φτάνοντας στο τέλος διαπίστωσα πως ο πρωταγωνιστής έχει πια μεταμορφωθεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό κι ετοιμάζει την εκδίκησή του, την οποία θα απολαύσουμε στο δεύτερο βιβλίο!