Βιβλίο Σκόνη στον χρόνο 
Συγγραφείς Γιάννης Γλύκας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Γλύκας έγραψε ένα συναρπαστικό χρονικό των κρίσιμων για την ελληνική Ιστορία δεκαετιών 1910-1920 και έριξε στη λαίλαπα των γεωπολιτικών και κοινωνικών αλλαγών δύο νέους ανθρώπους με όνειρα, φιλοδοξίες και προσδοκίες. Το κείμενο ισορροπεί ανάμεσα στο ιστορικό και στο ρομαντικό είδος, χωρίς να υπηρετεί πιστά κανένα από τα δύο, διαγράφοντας έτσι μια φρέσκια και διαφορετική πλοκή γεμάτη εκπλήξεις και κυρίως δένοντας με έξυπνο τρόπο τις επιμέρους ιστορίες. Η Ρωσική Επανάσταση, ο Εθνικός Διχασμός, η έξοδος της Ελλάδας στον πόλεμο, η γενοκτονία των Ποντίων, η μικρασιατική εκστρατεία και η καταστροφή της Σμύρνης είναι το φόντο της δράσης του μυθιστορήματος και ζωντανεύουν μέσα από σύντομες αφηγήσεις, αντιπαράθεση απόψεων με όχημα τους λιτούς διαλόγους, λίγα και βασικά πραγματολογικά στοιχεία, όλα τους αναπόσπαστα και φυσιολογικά ενταγμένα στη ροή της αφήγησης. Ταυτόχρονα, η ερωτική ιστορία του Δημήτρη και της Αριάδνης είναι προσεκτικά σχεδιασμένη, χωρίς κλισέ και αναδεικνύει μέσα από ενδιαφέρουσες εξελίξεις όχι μόνο τα συναισθήματά τους, τα εμπόδια που γνωρίζουν, τους εχθρούς που πολεμάνε αλλά και το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής μέσα από ένα αναπάντεχο και συγκινητικό τέλος.

Στην Οδησσό του 1916 και συγκεκριμένα στην καρδιά της ελληνικής συνοικίας ζει η οικογένεια Λιβαδά. Ο πατριάρχης Γεώργιος είναι έμπορος ασημιού και κάτοχος μεταλλείων αργύρου στον Καύκασο και στη Μαύρη Θάλασσα ενώ εμπορεύεται επίσης αγροτικά προϊόντα από τα κτήματα της γυναίκας του, Θάλειας Κεσόγλου. Η μοναχοκόρη τους, Αριάδνη, δυσανασχετεί με τα σαχλά και κακομαθημένα πλουσιοκόριτσα της τάξης της και έχει για καλύτερή της φίλη την ψυχοκόρη τους, Γεωργία, μια κοπέλα που την έχουν μορφώσει και την προσέχουν. Η μητέρα είναι υπερπροστατευτική και ο πατέρας είναι κατά βάση απών, αφού δουλεύει συνέχεια και αφιερώνεται στις υποθέσεις του. Η Αριάδνη αναγκάζεται να ξεκινήσει τις κοινωνικές εξόδους στον κύκλο τους αλλά προτιμά να συζητά για τις τρέχουσες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, παρ’ όλο που ο πατέρας της της απαγορεύει να διαβάζει εφημερίδες. Η κοπέλα θέλει να ενημερώνεται, να έχει άποψη, να εκφράζει τη γνώμη της, εξ ου και εκφράζει έντονες αντιρρήσεις όταν έρχεται η στιγμή να την παντρέψουν οι γονείς της με κάποιον που αντιπαθεί. Με την αστάθεια της χώρας να αυξάνεται και τον πληθωρισμό στα ύψη, με την Ουκρανία να μεταμορφώνεται, ο Λιβαδάς νιώθει πως τα πράγματα πλέον δεν είναι καλά κι έτσι ξεπουλάει όση περιουσία του απέμεινε και παίρνει την οικογένειά του στη Χίο για μια νέα αρχή.

Στο νησί ζει ο Δημήτρης Σουμελίδης, γιος επιφανούς εφοπλιστή, απόφοιτος του Εμπορικού Τμήματος της Σχολής της Χίου, που εργάζεται ως υπεύθυνος λογιστηρίου στα Ταμπάκικα. Ο νεαρός, μετά την επιστράτευσή του στους Βαλκανικούς πολέμους θέλει να πολεμήσει για την απελευθέρωση του νησιού του από τους Τούρκους και να μη συνεχίσει τις σπουδές του ούτε να αναλάβει μεγάλες θέσεις, οπότε κάνει επ’ αυτού σχέδια με τον αδελφικό του φίλο, Μανώλη Ζερβό, εργάτη σε βιοτεχνία τούβλων. Η διαφορετική κοινωνική τους τάξη δεν εμπόδισε την αγνή φιλία τους και ο Δημήτρης προσπαθεί να βοηθήσει όπως μπορεί τον φίλο του που παντρεύεται και ετοιμάζεται ν’ αποκτήσει παιδί. Όταν επιτέλους η Ελλάδα βγαίνει στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, οι δυο νέοι θα καταταγούν για να πολεμήσουν τους Γερμανοβούλγαρους. Η σκληρή η ζωή στο μέτωπο αντιδιαστέλλεται με τις ελάχιστες μέρες ανάπαυλας στην κοσμική Θεσσαλονίκη, όπου η νοσοκόμα Αμαλία Τόμσον είναι το καταφύγιο του Δημήτρη από τη λαίλαπα που μαίνεται γύρω του. Ο Δημήτρης και η Αμαλία θα κάνουν σχέδια για ένα καλύτερο αύριο, χωρίς να βλέπουν τα σύννεφα της μικρασιατικής εκστρατείας να μαζεύονται από πάνω τους.

Έτσι ξεκινάει ένα από τα πιο καλογραμμένα και ενδιαφέροντα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει ως τώρα, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες, μελετημένο ιστορικό πλαίσιο και ρεαλισμό. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που ζωντανεύουν τέσσερις βασικές πόλεις, τόσο αντίθετες και ταυτόχρονα τόσο ίδιες μεταξύ τους. Η Οδησσός με το μνημείο του Ρισελιέ, τις σκάλες Πριμόρσκι, την όπερα, που ηλεκτροδοτήθηκε από τα τέλη του 19^ου αιώνα επί δημαρχίας Γρηγορίου Μαρασλή και την εντυπωσιακή τρυφηλή ζωή της αστικής τάξης σε μια περίοδο κοινωνικών αναταραχών, επαναστάσεων και δολοφονιών. Η Θεσσαλονίκη του 1917 γεμάτη Έλληνες, Άγγλους και Γάλλους που γυμνάζονται και εκπαιδεύονται για το μέτωπο όσο το περίφημο ζέπελιν ίπταται πάνω από την πόλη, με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Μορίς Σαράιγ να κερδίζουν τον θαυμασμό και τις εντυπώσεις, με τα κομψά ξενοδοχεία Σπλέντιτ και Όλυμπος Παλάς και άλλα αγαπημένα τοπόσημα. Η Σμύρνη με την Μπελαβίστα και τα Γυαλάδικα, το Ρολόι και το Και, τον Φραγκομαχαλά και την Πούντα, όπου θα ζωντανέψει η καταστροφή με συγκροτημένο τρόπο και χωρίς τις κοινοτοπίες της πλοκής που συναντάμε σε άλλα μυθιστορήματα που αναφέρονται στην ίδια περίοδο. Τέλος, η Χίος με τον Κάμπο και τα Μαστιχοχώρια, με τον Καινούριο Δρόμο και τα Ταμπάκικα, με τη Δασκαλόπετρα και τη μεθυστική μυρωδιά της μαστίχας και των λεμονιών.

Όπως έγραψα και πριν, οι παράλληλες ιστορίες του Δημήτρη και της Αριάδνης κάποια στιγμή τέμνονται, όταν πλέον έχουν τεθεί γερά οι βάσεις της πλοκής κι αναρωτιόμουν πώς θα αλλάξουν κάποια πράγματα στη ζωή τους αν και εφόσον υποκύψουν στον έρωτα που θα γεννηθεί ανάμεσά τους. Ο συγγραφέας κατάφερε με έξυπνο τρόπο και χωρίς υπερβολές να κρατήσει όλους τους χαρακτήρες μαζί, τέμνοντας την πορεία τους σωστά και με τρόπο που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον ενώ ταυτόχρονα φέρνει κοντά μας καινούργιους, απαραίτητους για να προχωρήσει η ιστορία παρακάτω. Στρωτή γραφή, σύντομοι και ζωντανοί διάλογοι, ρεαλισμός, μελετημένο και προσεγμένο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο κρατάνε αμείωτο το ενδιαφέρον. Αυτός ο τρόπος γραφής μάλιστα με κράτησε χωρίς να προσπερνώ σελίδες στο τρίτο μέρος, που διαδραματίζεται στη Σμύρνη, για την οποία έχω διαβάσει χιλιάδες βιβλία. Επίσης, το τέλος με συγκίνησε και μου έδειξε το μεγαλείο ψυχής κάποιων ανθρώπων, ειδικά αυτών που έχουν αγαπήσει πολύ στη ζωή τους και μ’ έπιασε εξ απήνης, μιας και, μόλις συνήλθα από το κλάμα, ήρθε κάτι άλλο να μου κλείσει το μάτι, να με γεμίσει αισιοδοξία και να μου χαρίσει ένα «λες να;».

«Σκόνη στον χρόνο» είναι ο άνθρωπος, λίγη σκόνη αλλά και αγάπη. Αγάπη σαν αυτή που νιώθεις για τον άλλον κι όχι σαν αυτή που νιώθει εκείνος για σένα, αυτό είναι το σωστό, αυτή και η σειρά. Ο Δημήτρης, η Αμαλία, η Αριάδνη θα ζήσουν έναν έρωτα με μυρωδιά από μανταρίνι, μαστίχα και ιώδιο που κατά καιρούς τον καλύπτει το μπαρούτι του πολέμου που ρίχνει κάθε φορά όλους τους ήρωες του μυθιστορήματος και σε νέα δεινά. Ένα καλογραμμένο, ενδιαφέρον, ανατρεπτικό και τρυφερό μυθιστόρημα που με γέμισε εικόνες και συναισθήματα.

Βιβλίο Η δεύτερη μύηση 
Συγγραφέας Μάνος Ταμιωλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μάνος Ταμιωλάκης στο πρώτο του μυθιστόρημα ενηλίκων καταγράφει με τρόπο που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον την προσωπική οδύσσεια ενός άντρα που προσπαθεί να καταλάβει τον εαυτό του και τη θέση του στο γύρω του περιβάλλον. Είναι ένα κείμενο πλούσιο σε σκηνές, εξελίξεις και ανατροπές, αν και η εσωτερικότητά του μειώνει τη δράση. Ο συγγραφέας, δάσκαλος του τάι τσι και του κουνγκ φου, δεν εκμεταλλεύεται το κείμενο για να το γεμίσει με πληροφορίες γύρω από την ανατολική φιλοσοφία ούτε έχει γράψει ένα βιβλίο αυτοβοήθειας. Αντίθετα, έχει καταστρώσει πολύ προσεκτικά τη ζωή του Άλεξ, έχει σχεδιάσει με μεγάλη προσοχή τις ανατροπές στη ζωή του ήρωα που θα αλλάξουν τον δρόμο του καθ’ οδόν για την αυτογνωσία, τον έχει πλαισιώσει με εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες και χρησιμοποιεί ωραία καλολογικά και πολλά πραγματολογικά στοιχεία κυρίως γύρω από τη Βιέννη και τη Σεούλ ώστε να προσδώσει αληθοφάνεια και ρεαλισμό στα γεγονότα.

Ο Άλεξ εργάζεται σ’ ένα Ινστιτούτο Έρευνας Αγοράς κι έχει κουραστεί από τη μονοτονία της δουλειάς, όπου επιπλέον αντιμετωπίζει ίντριγκες, χειραγώγηση από το αφεντικό, τρικλοποδιές, γκρίνια. Είναι αρκετά νέος για ν’ ακολουθεί κάθε θέληση για ζωή και τις εύκολες ευτυχίες, πράγματα που τον οδηγούν σε λάθη και εσωτερικούς προβληματισμούς. Ο Άλεξ βγήκε από μια σχέση που είχε τελειώσει με ψυχικά τραύματα και σύντομα μπλέκεται σε μία άλλη που σταδιακά θα αποδειχθεί χειρότερη από ψυχολογικής άποψης κι αυτό είναι ένα βαρίδι που τον τραβάει όλο και πιο κάτω. Δύο χρόνια μετά τη σχέση του με την Άννα, ο Άλεξ νιώθει πως παραδόθηκαν σε μια συμβατική καθημερινότητα. Ακόμη κι όταν μια αναποδιά φέρνει την Άννα στα όριά της ο Άλεξ επιμένει: «…δεν μπορούσα να φύγω εγώ, έπρεπε να μ’ αφήσει εκείνη»! Φυσικά ακολουθούν διάφορες ανατροπές ώσπου συναντάει τη Σαμπίνε, τη σύντροφο ενός από τους ιδιοκτήτες του μπαρ όπου συχνάζει και μαγεύεται από την παρουσία της. Είναι μια γυναίκα μ’ έναν αέρα «εξυπνάδας, ευελιξίας και διαπερατότητας» που θα κάνει τον Άλεξ να ζήσει πολλά μαζί της με ψυχικό και ψυχολογικό κόστος. Η σχέση τους καταγράφεται αντικειμενικά και αμερόληπτα, φωτίζονται και οι δύο εξίσου, τα λάθη τους, η υπομονή τους, τα αισθήματά τους. Κακοποίηση και παθητικότητα αποτυπώνονται σε αυτήν τη σχέση και βλέπουμε πώς οδηγούνται αυτοί οι δύο άνθρωποι από την αγάπη και το πάθος στην αναμονή, στα πισωγυρίσματα, στα άκρα. Η αλήθεια της Σαμπίνε «έχει πάντα δύο όψεις και γι’ αυτό δεν ξέρει ποια να υπερασπιστεί κάθε φορά» (σελ. 311).

Ο Άλεξ έχει κι έναν κύκλο από φίλους και γνωστούς, όπως τον Γουάνγκ, λάτρη του διαλογισμού, στον οποίο μυεί τον πρωταγωνιστή του βιβλίου. Τον χαρακτηρίζει μάλιστα βάσει των τσάκρα του «εγωκεντρικό ηδονιστή» και τον βοηθάει στο ταξίδι της αυτογνωσίας: «…δεν έχεις τον έλεγχο του εαυτού σου αφού τα συναισθήματά σου εξαρτώνται από τη συμπεριφορά των άλλων απέναντί σου». Χάρη στον Γουάνγκ έμαθα πως όσοι διαλογίζονται, όσοι προσεύχονται κλπ. αυξάνουν την ευαισθησία τους, μιας κι έχει αλλάξει η κατάσταση του νου τους, κάτι που όμως προέρχεται από την ευαισθητοποίηση του σώματος κι αυτό θέλει εξάσκηση. «Οι σκέψεις γίνονται λίγο πιο ευγενείς, είμαστε λιγότερο εγωιστές και δείχνουμε περισσότερο σεβασμό και προσοχή στον άλλον» (σελ. 49). Το «Κουτί της Πανδώρας», το στέκι του Άλεξ και της παρέας του, είναι ένα μπαρ ξεχασμένο κι απ’ τον Θεό, μια «σκουληκότρυπα του χωροχρόνου», ένα «καταφύγιο για τη ζωή που κυλούσε ορμητικά στις φλέβες μας αλλά και η καλύτερη πρόφαση για την αυτοεπιβεβαίωσή μας» (σελ. 17). Αυτό το μέρος είναι η μόνη σταθερά στη ζωή του ήρωά μας και των φίλων του κι εκεί συμβαίνουν διάφορα κωμικοτραγικά περιστατικά, μέσα από τα οποία τους γνωρίζουμε καλύτερα και βλέπουμε πώς αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους και με τον Άλεξ.

Ο συγγραφέας ρίχνει τη διεισδυτική του ματιά και στους τόπους δράσης του βιβλίου του, με προεξάρχουσα τη Βιέννη, την πόλη που, ειδικά μετά την πτώση του ανατολικού μπλοκ, άλλαξε η ζωή της. Περπατάμε σε λεωφόρους και δρόμους, σε μνημεία και πάρκα, στον Δούναβη και στον αντεργκράουντ έβδομο τομέα που παίρνει ζωή τη νύχτα. Μια πόλη που «…μοιάζει ήσυχη σαν τον χειμώνα και παίρνει πάντα καιρό στον κάθε επισκέπτη μέχρι να διαπιστώσει την υφέρπουσα ένταση» (σελ. 33). Κι όμως «ξεπηδάνε από μέσα της χιλιάδες μοναξιές μέσα στο πλήθος και στους πολύβουους δρόμους της» (σελ. 34). Εξίσου παραστατικά δίνονται η Νότια Κορέα, με τη Σεούλ να δίνει πρωτόγνωρα ερεθίσματα στον Άλεξ αλλά και το Ρέθυμνο, όπου ο πρωταγωνιστής βιώνει στιγμές ανάπαυλας από τα μπερδέματα και τους προβληματισμούς του. «Το Ρέθυμνο έχει μια ανάλαφρη γλυκύτητα», αναφέρεται στο κείμενο. Με απρόσμενο τρόπο μπαίνουν στη ροή της αφήγησης και η Σκιάθος με το σπίτι του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ένα προσκύνημα για τον αφηγητή που εντυπωσιάστηκε από τη μορφή του και αποφάσισε να διαβάσει τα γραπτά του. Τελικά: «…ο κόσμος είναι πολύ περισσότερα απ’ όσα μπορούμε να αντιληφθούμε… Η αντίληψη που έχουμε για τον κόσμο είναι στην πραγματικότητα μια συμβιβαστική μετάφραση που κάνει ο νους μας» (σελ. 116). Αναφορές στην Άνοιξη της Πράγας, στον Φραντς Κάφκα, στον Ρίχαρντ Βάγκνερ κ. ά. εμπλουτίζουν το κείμενο ακόμη περισσότερο, βάζοντας τους ήρωες να δρουν και να σκέφτονται σ’ ένα υπαρκτό σύμπαν, σ’ έναν ρεαλιστικό χωροχρόνο, όσο ο συγγραφέας αφήνει ψήγματα φιλοσοφίας και αυτοβοήθειας σε διάφορα σημεία ως μικρές εκπλήξεις, απόλυτα ταιριαστές όμως με τις αντιδράσεις και τον τρόπο σκέψης των χαρακτήρων, μιας και επηρεάζονται από αυτά λιγότερο ή περισσότερο.

Χάρη στο μυθιστόρημα, που είναι γεμάτο από ενδιαφέροντα και διεισδυτικά ψυχογραφήματα, έμαθα πολλά γύρω από τη φιλοσοφία του κόσμου που μας περιβάλλει και κατάλαβα πολλές βασικές αρχές για ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Μάλιστα, οι σκέψεις του συγγραφέα, οι απόψεις του και τα διαχρονικά μηνύματα που παρατίθενται ως αντικείμενο εμβριθούς μελέτης του στην ανατολική φιλοσοφία, καταγράφονται συντομευμένα και περιληπτικά, ίσα για να τονίσουν / τεκμηριώσουν την τρέχουσα κατάσταση του Άλεξ και των συνοδοιπόρων του σε αυτό το ταξίδι. Πολλές φορές μάλιστα εντυπωσιαζόμουν από την απλότητα της διατύπωσης και τις ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις: «…όλη μας η προσπάθεια ως άνθρωποι είναι πώς να βγάλει ο καθένας το δικό του κεφάλι έξω απ’ το νερό…η στάθμη ως διά μαγείας ανυψώνεται κι πάλι απ’ την αρχή…Οι περισσότεροι κάνουμε σημαία αυτή μας την προσπάθεια, δημιουργούμε γύρω της μια προσωπική μυθοπλασία…ικανοποιούμαστε όταν το δικό μας κεφάλι είναι πάνω απ’ το νερό, απελπιζόμαστε όταν βυθίζεται κι όλο αυτό … το θεωρούμε ζωή» (σελ. 22-23). Οι άνθρωποι είναι: «Υποτακτικοί στους από πάνω, σκληροί στους από κάτω. Πάνω στον φόβο τους χτίστηκαν κοινωνίες, πάνω στο δέος τους εξαπλώθηκαν θρησκείες» (σελ. 27). Κι εμείς: «…επιλέγουμε μάλλον σε τι να υποταχθούμε παρά από τι να απελευθερωθούμε» (σελ. 37). Στις σχέσεις «νιώθουμε συνήθως οικειότητα, πολλές φορές δυνατό έρωτα, όμως εγώ πιστεύω ότι ο παράγοντας που κρίνει εντέλει τη διάρκεια είναι το αν υπάρχει από την αρχή βαθιά αίσθηση ηρεμίας ή όχι» (σελ. 162), οπότε «…μέσα σ’ αυτόν τον ωφελιμιστικό κόσμο είναι ευλογία και αληθινή τύχη να σ’ αγαπάει κάποιος χωρίς να του είσαι χρήσιμος» (σελ. 121). Πόσο σημαντικές και ευτυχισμένες είναι οι παιδικές αναμνήσεις: «…δεν υπάρχει ανεμελιά, αν δεν υπάρχει κάποιος να σε περιμένει» (σελ. 254).

«Η δεύτερη μύηση» είναι ένα μυθιστόρημα ποτισμένο με την ανατολική φιλοσοφία και τα πλεονεκτήματα του διαλογισμού αλλά δεν παύει να είναι ένα καλογραμμένο κείμενο γεμάτο ανατροπές και απρόσμενα γεγονότα. Από τη μια, μαθαίνουμε πολλά για τον εαυτό μας και για το σύμπαν μέσα από τις συνεδρίες με τον Γουάνγκ κι από την άλλη παρακολουθούμε τον δύσκολο αγώνα αυτογνωσίας ενός ανθρώπου που μπλέκει με τη μία ακατάλληλη γυναίκα μετά την άλλη, νιώθει χειραγωγημένος στη δουλειά του και προσπαθεί να λύσει το ψυχοσυναισθηματικό του κουβάρι κάνοντας διαρκώς λάθη. Έχουμε έτσι μια βαθιά, διεισδυτική ψυχογραφία ενός ανθρώπου που πνίγεται σε μια τελματωμένη καθημερινότητα και προσπαθεί να βρει τι του φταίει, τι πρέπει να αλλάξει, χωρίς να παύει να υποκύπτει στις ανθρώπινες αδυναμίες, είτε εγωισμός είναι αυτό είτε ανάγκη για εξωσυζυγική σχέση. Ταυτόχρονα, υπάρχουν οι περιγραφές της Βιέννης και της Σεούλ που ζωντανεύουν παραστατικά και ρεαλιστικά κάθε σκοτεινή και φωτεινή γωνιά, οδηγώντας μας σε σημεία λιγότερο γνωστά από τις τουριστικές ατραξιόν. Είναι μια ιστορία που ξεδιπλώνεται αργά αλλά ουσιαστικά και περιεκτικά, με έναν τρόπο γραφής που μου θύμισε την εσωτερικότητα του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη, ειδικά στο «Μπαρ Φλωμπέρ», χωρίς έντονες ανατροπές και σκηνές δράσης. Η πλοκή εξελίσσεται κυρίως μέσα από τις αλληλοεπιδράσεις των χαρακτήρων, αλλά η αφήγηση, οι εναλλαγές οπτικών γωνιών, η αρμονική μίξη φιλοσοφίας και μυθοπλασίας και πολλά άλλα θετικά γνωρίσματα με κράτησαν ως το τέλος. Είναι μια διαφορετική αναγνωστική πρόταση που με κέρδισε από την αρχή ως το τέλος.

Βιβλίο Deadline 
Συγγραφέας Αντώνης Ζερβός 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δύο ερευνητές που δεν πάνε πουθενά, μια σειρά υποθέσεων που πρέπει να εξιχνιαστούν μέσα σε τέσσερις τοίχους, κάποιες εξελίξεις που έρχονται μόνο μέσα από ολιγόλεπτα τηλεφωνήματα ή σύντομα mail κι όμως όλη αυτή η στασιμότητα με κράτησε ως το τέλος. Κάτι ο έξυπνος χειρισμός της ιστορίας και οι συνεχείς εναλλαγές των οπτικών γωνιών, κάτι οι ευρηματικές σταδιακά προσθήκες στις ανεξιχνίαστες υποθέσεις που βάζαν άλλο ένα λιθαράκι και μετά άλλο ένα και με γέμιζαν με ελπίδα ότι πλησιάζουμε στο τέλος, κάτι ο πραγματικά δύσκολος γρίφος αν έχουμε ξεχωριστές αιτίες τυχαίων θανάτων ή / και αυτοκτονιών ή μια σειρά από εγκλήματα του ίδιου δολοφόνου και στη συνέχεια η ενδελεχής έρευνα για την ταυτότητά του, για τα κοινά στοιχεία του με τα θύματα, για τα κοινά στοιχεία μεταξύ των ίδιων των θυμάτων, ε, δεν μπορούσα να σταματήσω να διαβάζω! Δύο άνθρωποι σε μια κλειστοφοβική ατμόσφαιρα όπου όμως δεν παρεισφρέει η τρέλα της επιδημίας («Έξω κυκλοφορούσε μόνο η φοβισμένη σιωπή μας πόλης μουδιασμένης», σελ. 75) ψάχνουν, ρωτάνε και ξαναρωτάνε, κουράζονται, δέχονται αναλαμπές, κοιτούν εξονυχιστικά, φωτίζουν τους φόνους απ’ όλες τις πλευρές, καταγράφουν τα κίνητρα, σημειώνουν τις ασήμαντες λεπτομέρειες, βλέπουν τις διαφορές, συγκρίνουν. Με συγγραφική μαεστρία πέφτουν σε διαρκή αδιέξοδα κι εκεί που νιώθουν πως πλησιάζουν, ξαφνικά απομακρύνονται πολύ. Η πωλήτρια Αντιγόνη Χατζηανδρέα που τη μαχαίρωσαν το 2006, η Αριάδνη Στόκα που όλα δείχνουν ότι αυτοκτόνησε το 2007, ο λογιστής Ματθαίος Κόκκινος που έπεσε στις ράγες του τρένου το 2008 και η δικηγόρος Ιωάννα Ασπιώτη που κρεμάστηκε το 2011 είναι θύματα κακών συμπτώσεων ή ενός καλά οργανωμένου σατανικού σχεδίου;

Ο αστυνόμος Στάβαρης έχει μάθει ν’ αφήνει το ένστικτο και τη λογική του ανεπηρέαστα από τη ματιά των άλλων και να χαράζει δική του διαδρομή, μόνο που σε αυτήν την ιδιότυπη περίπτωση βυθίζεται στον κόσμο τους και η κοπέλα του του θέτει όρια: ό,τι καταφέρει μέχρι να περάσει η καραντίνα, μετά θα σταματήσει. Με χαρά υπόσχεται να τον βοηθήσει, θέλοντας έτσι να τον προσέχει για να μη χαθεί από κοντά της, να μην εξαφανιστεί στο σύμπαν με τα πτώματα που τον περιβάλλει. «Οι άλυτες υποθέσεις έχουν μια κακή συνήθεια, λατρεύουν να τυραννούν όσους έλκονται απ’ αυτές…Απολαμβάνουν να στοιχειώνουν το μυαλό τους…μια στο τόσο τους δίνουν ένα ψήγμα της ύπαρξής τους, κάτι που θα βάλει ξανά μπροστά την αποθαρρημένη φαντασία τους» (σελ. 150). Έτσι η άπειρη από εγκλήματα αλλά πανέξυπνη κοπέλα αποδεικνύεται πολύτιμη βοηθός και οι ερωταποκρίσεις τους παίζουν με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος. Φυσικά, υπάρχει και χιούμορ σε κάποια σημεία που απαλύνει την ένταση και το σασπένς, όπως όταν η Πέρσα τονίζει στον Στάβαρη ότι με τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του δε θα γινόταν ποτέ ήρωας αστυνομικού βιβλίου: δεν είναι μισάνθρωπος ούτε αλκοολικός, δε ζει σε αχούρι με κουτιά από αποφάγια, δεν έχει τσακωθεί με συναδέλφους, έχει σεξουαλική ζωή, περνάει χρόνο με το κορίτσι του αντί να γίνεται λιώμα στα μπαρ!

«Deadline» λοιπόν ως τη λήξη της καραντίνας να λυθούν οι υποθέσεις, ταυτόχρονα όμως και deadline να κερδίσουν δύο άνθρωποι κλεισμένοι σ’ ένα διαμέρισμα τη μάχη ενάντια στην τρέλα, μιας και βυθίζονται όλο και περισσότερο σε υποθέσεις που απομυζούν τη νοημοσύνη τους χωρίς άλλα ερεθίσματα και χωρίς να βγαίνουν έξω. Η ένταση κορυφώνεται όσο πλησιάζουμε στο τέλος, όπου πλέον η δράση μεταφέρεται από συναδέλφους του Στάβαρη σε σπίτια υπόπτων και σε απομακρυσμένες κατοικίες ενώ το καλοστημένο σκηνικό και τα άλλοθι κάποιων βασικών υπόπτων όχι μόνο κλονίζονται αλλά αρχίζουν να ενώνονται απρόσμενα. Ένα διαφορετικό, προκλητικό αστυνομικό μυθιστόρημα που θα θυμάμαι για καιρό.

Βιβλίο Κυνήγι τρούφας 
Συγγραφέας Βάιος Κουκκόνης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βάιος Κουκκόνης έστησε με έναν αρκετά διαφορετικό τρόπο γραφής ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα όπου τα πάντα γκρεμίζονται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο και τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται αρχικά. Ξεκίνησα να το διαβάζω κρατώντας τις απαραίτητες σημειώσεις, σύντομα όμως διαπίστωσα πως αυτό ήταν ανέφικτο, μιας και τα πρόσωπα του βιβλίου διαδέχονται το ένα το άλλο, φεύγουν και ξανάρχονται, τα συναντάμε από εντελώς διαφορετικές οπτικές γωνίες και μπαίνουμε στις ζωές τους από ξεχωριστές κάθε φορά πόρτες. Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με τρόπο που ίσως μπερδέψει και κουράσει αν κάποιος σταματήσει την ανάγνωση για να συνεχίσει αργότερα, μιας και χρειάζεται απόλυτη συγκέντρωση όσο προχωράνε οι εξελίξεις, αφού από το αρχικό σημείο αφήγησης γυρνάμε στο χτες κι από κει ακόμη πιο πίσω για να ξανάρθουμε μπροστά χρονικά και μετά ξανά στο τότε. Όλα αυτά βέβαια είναι απαραίτητα για να συμπληρωθούν οι ψηφίδες που λείπουν και για να κατανοήσουμε κάποιες πράξεις και κάποια αιτιατά που θα δικαιολογήσουν τη δράση και θα οδηγήσουν σε μια σειρά αποκαλύψεων που θα κορυφώσουν το σασπένς.

Ο συγγραφέας μάς συστήνει τον αστυνόμο Τριαντάφυλλο Βερβέρογλου που ανυπομονεί να λύσει την υπόθεση με τις ανεξιχνίαστες δολοφονίες για να πάει επιτέλους διακοπές, τη ζωγράφο Κατίνα που σιχαίνεται το φθινόπωρο γιατί τρέχουν όλοι στο δάσος να βρούνε τρούφες, κάτι που όμως αναγκάζεται να κάνει κι εκείνη όταν δέχεται την πρόταση του παντρεμένου εραστή της, Γεράσιμου, μια αντροπαρέα με κρυμμένα μυστικά που θα βγουν στο φως και θα φέρουν την καταστροφή όταν βγουν κι αυτοί για τρούφες, έναν πατέρα που προσπαθεί να έρθει κοντά στον γιο του μετά τον θάνατο της μητέρας του παιδιού και γυναίκας του αλλά το χάσμα που τους χωρίζει είναι τεράστιο, έναν μοναχό που αφοσιώθηκε στον Θεό για να ξεχάσει και να συγχωρέσει, μια χωρισμένη γυναίκα που φαίνεται πως παίζει σημαντικότερο ρόλο στην ιστορία απ’ ό,τι φαίνεται αρχικά κλπ. Απανωτές ανατροπές γκρεμίζουν και ξαναχτίζουν τις σχέσεις μεταξύ των ηρώων του βιβλίου, ενοχές και τύψεις οδηγούν σε απονενοημένα διαβήματα και ο συγγραφέας δε διστάζει να καταρρίψει κάθε στερεότυπο αφήγησης, ισοπεδώνοντας τα πάντα με αληθοφάνεια και λογικό ειρμό. Όσο προχωράει η ανάγνωση βυθιζόμαστε στο σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής, οι χαρακτήρες αλλάζουν θέσεις και ρόλους και η μεγάλη ανατροπή με άφησε με το στόμα ανοιχτό.

Το »Κυνήγι τρούφας» είναι ένα διαρκές παιχνίδι του συγγραφέα με τον αναγνώστη, μια νοητική πρόκληση για όποιον θέλει να ακολουθήσει τα χνάρια των πρωταγωνιστών στο δάσος για τρούφα και ταυτόχρονα ένα κείμενο με καταιγιστική δράση που όμως απαιτεί προσοχή και προσήλωση κατά την ανάγνωση. Όλα αυτά δίνονται με ρεαλιστικές περιγραφές του τοπίου και της φύσης όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα (ορεινό χωριό, αντροκρατούμενο καφενείο, ποικιλία χρωμάτων και εικόνων ως προς το βουνό και το δάσος), καθώς και με παρομοιώσεις και μεταφορές που στολίζουν το κείμενο και δημιουργούν μια ρεαλιστική και ταυτόχρονα υποβλητική ατμόσφαιρα. Μύριζα τη φύση, άκουγα τον άνεμο, απολάμβανα κάθε χρώμα που αποτύπωνε ο συγγραφέας στο τοπίο και ταυτόχρονα διάβαζα μια ιδιαίτερη αφήγηση που στην αρχή με άφηνε με πολλά κενά και ερωτήματα, τα οποία φυσικά απαντώνται αλλά με απροσδόκητο τρόπο. Από το ένα σκέλος της ιστορίας μπαίνουμε απροσδόκητα σε ένα άλλο, με τους ήρωες του βιβλίου να έχουν κάθε φορά έναν μυστηριώδη ρόλο, οπότε πώς συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους, σε ένα κείμενο όπου μια λέξη, μια πρόταση, μπορεί να φέρει μεγάλες αποκαλύψεις; Ο συγγραφέας έχει καλά κρυμμένους άσους και τους αποκαλύπτει μόνο όταν πρέπει.

Βιβλίο  Το Σχολείο της Ζούγκλας μαθαίνει κοκορίστικα
Συγγραφέας Ελισάβετ Αγόρου 
Εικονογράφος Christine Menard
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελισάβετ Αγόρου έγραψε ένα τρυφερό και ενδιαφέρον παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που διαπραγματεύεται το θέμα της διαφορετικότητας και του φόβου που πηγάζει από αυτήν. Με πλούσιο λεξιλόγιο, γεμάτο επιθετικούς προσδιορισμούς, απανωτές ανατροπές και μια έξυπνη λύση που θα οδηγήσει σε ένα συγκινητικό φινάλε, τα παιδιά κατανοούν πως στην ουσία δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν με όποιον διαφέρει από αυτά είτε σε εμφάνιση είτε σε νοητικές αντιλήψεις είτε σε γλωσσικές καταβολές, αφού όλοι στο σχολείο είναι ίσοι και σέβονται ο ένας τον άλλον γιατί ανήκουν στην ίδια ομάδα. Πρώτη μέρα λοιπόν μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, τα ζωάκια λένε τα νέα τους και συζητάνε με την κουκουβάγια δασκάλα, την κυρία Αθηνά. Φέτος θα έχουν καινούργια συμμαθήτρια, την κοτούλα Χανάνε, της οποίας η οικογένεια ήρθε από ένα μακρινό μέρος όπου γινόταν λέει «πόλεμος». Τα ζωάκια δεν ξέρουν τι είναι πόλεμος, τον φαντάζονται όμως στρυφνό και κακομούτσουνο, γεμάτο φόβο και θυμό. Η κότα όμως, επειδή δεν ανήκει στα ζώα της ζούγκλας, γίνεται δεκτή με επιφύλαξη αλλά και ειρωνικά σχόλια από τους συμμαθητές της. Η δασκάλα, παρ’ όλο που τους ζητάει να είναι υπομονετικοί και πρόθυμοι μαζί της μέχρι να μάθει τη γλώσσα τους, διαπιστώνει πως σύντομα η κατάσταση ξεφεύγει από κάθε έλεγχο.

Τα γεγονότα που εξιστορεί η συγγραφέας, όπως η μεγάλη αναστάτωση που εξαπλώνεται και στους γονείς των παιδιών, οι οποίοι παρασύρονται εύκολα ο ένας από τον άλλον κι αρχίζουν τις φωνές και τα ρατσιστικά σχόλια για την οικογένεια της κότας, οι φόβοι, οι ανασφάλειες, τα δήθεν επιχειρήματα αντικατοπτρίζουν ακριβώς όσα βιώνει η σύγχρονη ελληνική σχολική και όχι μόνο κοινωνία. Μέσα από τις σελίδες του παραμυθιού λοιπόν, η συγγραφέας βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν πόσο άσχημο και ανυπόστατο είναι να κατηγορούμε συλλήβδην, ρατσιστικά και μειωτικά κάθε νέο μέλος, κάθε πλάσμα που θα ζητήσει τη βοήθειά μας, που θα προσπαθήσει να ενταχθεί στην κοινωνία μας με αξιοπρέπεια και διάθεση για δουλειά. Το νέο και το άγνωστο πάντα τρομάζει, οφείλουμε όμως να το ενστερνιζόμαστε, να το κάνουμε μέρος της καθημερινότητάς μας και να σχηματίσουμε τη δική μας άποψη μέσα από παραδείγματα και καθημερινή επαφή μαζί του. Η ιδέα της δασκάλας Αθηνάς είναι πανέξυπνη και δείχνει τη σημασία της ατομικής πρωτοβουλίας έναντι ενός ανάλγητου και δύσχρηστου κρατικού μηχανισμού.

Η εικονογράφηση της Christine Menard είναι γεμάτη χρώματα και υπέροχες λεπτομέρειες. Το σχολείο ζωντανεύει με τρόπο που θυμίζει τη σχολική τάξη του κάθε μικρού αναγνώστη και τα ζωάκια αποτυπώνονται με πλήθος λεπτομερειών, εκφράσεων και διακριτικών γνωρισμάτων. Τα μεγάλα μάτια της κοτούλας είναι αρκετά για να δείξουν το μέγεθος του φόβου και της στενοχώριας της αλλά και η γενικότερη μορφή της θυμίζει αρκετά κάθε τι φοβισμένο, τρομαγμένο και ανασφαλές πλασματάκι που έρχεται για βοήθεια. Παπαγαλάκια, μαϊμούδες, καμηλοπαρδάλεις, λιονταράκια, ελεφαντάκια και άλλα, μικρά και μεγάλα, ζώα της ζούγκλας περιμένουν τα παιδιά για να τους πουν την ιστορία τους.

«Το Σχολείο της Ζούγκλας μαθαίνει κοκορίστικα» και με αυτόν τον τρόπο έρχεται πιο κοντά στην κατατρεγμένη κοτούλα που ζητάει να γίνει μέλος της τάξης του. Η Ελισάβετ Αγόρου έγραψε μια συναρπαστική, τρυφερή ιστορία για τη διαφορετικότητα και για την ισότητα στη μάθηση και στο κοινωνικό σύνολο που θα χαρίσει αξέχαστες στιγμές χαράς στα μικρά παιδιά και θα τα βοηθήσει να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους μέσα από πρωτότυπα παραδείγματα και ξεκαρδιστικές σκηνές. Ελάτε να μάθουμε κοκορίστικα και να αγαπήσουμε τον διπλανό μας στο θρανίο!

Βιβλίο Σκέψεις που έγιναν λέξεις
Συγγραφέας Γιούλη Τσακάλου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ενδιαφέρουσες, ξεχωριστές και ιδιαίτερες ερωτήσεις μας βοηθάνε να γνωρίσουμε καλύτερα τον άνθρωπο πίσω από το βιβλίο και να μάθουμε τον τρόπο σκέψης και αντίληψης πριν, κατά τη διάρκεια ή ακόμη και μετά τη συγγραφή. Η Γιούλη Τσακάλου έχει μελετήσει την κάθε προσωπικότητα και προσπαθεί να βγάλει στο φως τα ψήγματα εκείνα που είναι πιο αντιπροσωπευτικά του χαρακτήρα και του ταλέντου που έχει ο / η συνομιλητής / συνομιλήτριά της. Οι ερωτήσεις ποικίλλουν σε μέγεθος και περιεχόμενο και οι απαντήσεις βοηθάνε να αποκτήσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς βλέπουν αυτοί οι άνθρωποι του πνεύματος το παρελθόν και την Ιστορία μέσα από τη λογοτεχνία, την οικονομική κρίση της εποχής μας, τις μεταβολές στην καθημερινότητά μας μετά την πανδημία κι όλα αυτά με αφορμή το βιβλίο που έγραψαν την περίοδο που έγινε η συνέντευξη. Φυσικά οι γυναίκες έχουν την πρωτοκαθεδρία και δεν ήξερα ποια να πρωτοδιαλέξω για να «γνωρίσω» μέσα από τα κείμενα που έστησε η Γιούλη Τσακάλου. Η Άλκη Ζέη της λεωφόρου Αλεξάνδρας, η Ιωάννα Καρυστιάνη που υποστηρίζει θετικά την απόπειρα συγγραφής από τον καθένα αρκεί να δουλέψει με ταπεινοφροσύνη, η Αλκυόνη Παπαδάκη που τη βαραίνει το υλικό που μαζεύεται μέσα της και θέλει να το μοιραστεί κάπου, η Ευγενία Φακίνου που υποστηρίζει πως γράφουμε για να παρηγορήσουμε και όχι για να θεραπεύσουμε το τραύμα που φέρουμε εντός μας, η Ελένη Πριοβόλου που γράφει από την ανάγκη να φωνάξει δυνατά και να επαναστατήσει, η Σώτη Τριανταφύλλου που μιλάει μεταξύ πολλών άλλων για τους διανοούμενους και για τον ελιτισμό, η Λένα Διβάνη που αναφέρεται εκτενώς στη γυναικοκτονία και προσπαθεί να καταλάβει πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο και άλλες μας καλωσορίζουν στη ζωή τους.

Υπάρχουν όμως και άντρες, όπως ο αστείρευτος Γιάννης Ξανθούλης, που προσπαθεί μεγαλώνοντας να κατανοήσει πόσο αταίριαστος εξακολουθεί να είναι με τα τρέχοντα ήθη, ο Αύγουστος Κορτώ που έχει βγει πιο ώριμος και νηφάλιος από τα λάθη που έκανε στο παρελθόν, ο Γιώργος Χουλιάρας με το αξιοσέβαστο βιογραφικό και τη συνέντευξη-χείμαρρο, ο Πέτρος Μάρκαρης που τονίζει πως το αστυνομικό μυθιστόρημα μετεξελίχθηκε από αστυνομικό σε κοινωνικό με αστυνομική πλοκή γι’ αυτό και απέκτησε μεγάλη επιτυχία κυρίως στην Ευρώπη, ο Αλέξης Πανσέληνος που τον έλκει η αντιφατική φύση των ανθρώπων και υποστηρίζει πως οι δύσκολες καταστάσεις ευνοούν την τέχνη, ο Αλέξης Σταμάτης που διευκρινίζει ότι η τέχνη δε θεραπεύει, ο Δημήτρης Στεφανάκης που αναφέρει πως η Ιστορία γράφεται για να εθίσει τους ανθρώπους στα κακώς κείμενα εξ ου και επαναλαμβάνεται αφού ο άνθρωπος δε διδάσκεται, ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης που εντοπίζει πως η μαγεία της γραφής προέρχεται από το γεγονός ότι αναβλύζουν μέσα σου ιδέες και προτάσεις που δεν είχες φανταστεί, ο Γιάννης Δούκας που εντοπίζει ως προαιώνιες ανθρώπινες ανάγκες τη μετάπλαση της εμπειρίας, την αφήγηση και την αναπαράστασή της, ο Θοδωρής Καλλιφατίδης που τονίζει την ανάγκη μιας συμφιλίωσης με τον εαυτό μας για να μπορούμε να κοιταχτούμε στον καθρέφτη χωρίς αγωνίες κι ενοχές, ο Κώστας Ακρίβος που αποφαίνεται πως η λογοτεχνία στέκεται θαρραλέα απέναντι στην έννοια του κακού χωρίς να δασκαλεύει και να ηθικολογεί, ο Τεύκρος Μιχαηλίδης που διοχετεύει στις ιστορίες του την οργή, την πίκρα και τον σαρκασμό του και η λίστα δεν έχει τελειωμό.

Στους εκδότες συναντάμε τον Στέφανο Πατάκη που ενδιαφέρεται για την ορθή χρήση της γλώσσας και πρεσβεύει πως χρειάζεται ταλέντο και σκληρή δουλειά για να γράψει κάποιος σοβαρά έργα, τον Γεώργιο Κυπραίο-Παπαδόπουλο που υποστηρίζει ότι όλα τα βιβλία είναι αξιόλογα, αφού ο καθένας που γράφει δίνει σε αυτό τον καλύτερό του εαυτό, την Ελένη Κεκροπούλου που τονίζει πως η πρόοδος επιτυγχάνεται με την αλληλοβοήθεια, την αλληλεγγύη και την αυταπάρνηση, τον Δημήτρη Καραναστάση που εκπροσωπεί έναν σημαντικό μεσαίου βεληνεκούς εκδοτικό οίκο αφοσιωμένο στην ποιότητα και στην επιμέλεια και στο πλάι τους στέκονται σημαντικά ονόματα της ξένης λογοτεχνίας, όπως ο Chris Carter, ο Anthony Horowitz, ο Leonardo Padura, η Claire Mackintosh με εξίσου ενδιαφέρουσες απόψεις και σκέψεις για την παγκόσμια λογοτεχνία και τα διάφορα και διαφορετικά είδη της. Υπάρχουν επίσης αγαπημένα ζευγάρια, όπως ο Θάνος Μικρούτσικος και η Μαρία Παπαγιάννη, που ασχολούνται με τη μουσική και με το παιδικό βιβλίο αντίστοιχα, ο Μάνος και η Κώστια Κοντολέων που βιώνουν μια ζωντανή και εξαιρετικά συντροφική καθημερινότητα με διαρκείς αφορμές για συζητήσεις, όπως επίσης άνθρωποι από τον χώρο της μουσικής, ακόμη και πολιτικοί που πλαισιώνουν αυτήν τη σημαντική έκδοση.

«Σκέψεις που έγιναν λέξεις» έγραψε η Γιούλη Τσακάλου διατυπώνοντας εύστοχες ερωτήσεις και απευθυνόμενη σ’ ένα ευρύ φάσμα λογοτεχνών, Ελλήνων και ξένων, σε εκδότες και σε πολιτικούς, με αποτέλεσμα μέσα από τις σελίδες του συγκεντρωτικού αυτού τόμου να ξεπηδάει με ενάργεια, αμεσότητα και πολυπρισματικότητα ο κόσμος της σημερινής λογοτεχνικής πραγματικότητας εντός και εκτός Ελλάδος, να διαφαίνονται τάσεις, προοπτικές και εξελίξεις που, αν δε μας απασχολούν ήδη, σίγουρα θα μας απασχολήσουν στο μέλλον. Ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις που διαβάζονται ανεξάρτητα και με όσο χρόνο θεωρεί ο αναγνώστης απαραίτητο για να γνωριστεί καλύτερα με τον συγγραφέα που επιλέγει κάθε φορά, όλες τους ρέοντα κείμενα από ανθρώπους που μας ταξιδεύουν συχνά με τα πονήματά τους και τώρα ήρθε η ώρα να μας καλωσορίσουν και στη ζωή τους.

Βιβλίο Το κύμα 
Συγγραφέας Νεφέλη-Πόπη Ζάνη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ανεμολόγιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νεφέλη-Πόπη Ζάνη έγραψε ένα μικρό σε έκταση αλλά πλούσιο σε συναισθήματα και ανατροπές μυθιστόρημα, γεμάτο σκληρές αλήθειες και ρεαλισμό. Η ιστορία ξεκινάει λίγο πριν την πτώση της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών, σε ένα χωριό κοντά στα Γιάννενα, όταν η Κατερίνα στα 16 της κι ο Πέτρος στα 25 του παντρεύονται από προξενιό. Εκείνη είναι άμαθη, αδαής, ένα μικρό παιδί κι εκείνος συνηθισμένος σε μια ελεύθερη ζωή. Η Κατερίνα είναι αντιδραστική, γεμάτη όνειρα αλλά η εγκυμοσύνη της θα δυσχεράνει τη σχέση τους, μιας κι ο Πέτρος γεμίζει με ευθύνες, έννοιες και υποχρεώσεις που τελικά ποτέ δεν ήθελε. Όταν αποφασίζουν να χωρίσουν, ο αυστηρός και σκληρός πατέρας της Κατερίνας, Κωνσταντής, παίρνει την κατάσταση στα χέρια του. Το σχέδιο που εξυφαίνεται είναι σατανικό και επηρεάζει πολλούς από τους ήρωες του βιβλίου: κάποιοι θα λυγίσουν από τις ενοχές, κάποιοι θα παραμείνουν αμετανόητοι, το παιδί που έρχεται όμως στον κόσμο δεν το ρωτάει κανένας. Οι εξελίξεις είναι ραγδαίες, σε μια εποχή και σε μια κοινωνία με σκληρούς άντρες και υπάκουες γυναίκες. Ταυτόχρονα, στα Γιάννενα, η Θάλεια και ο Αποστόλης μεγαλώνουν την κόρη τους παρέχοντάς της το κάθε τι που χρειάζεται. Όταν μεγαλώνει και μαθαίνει κάποιες αλήθειες που βάζουν τη ζωή της σε νέες βάσεις γυρνάει την πλάτη της στις φιλοδοξίες των γονιών της για εκείνη και ξεκινάει μόνη της το ταξίδι της ενηλικίωσης. Μεταμορφώνεται σε μια γυναίκα που κουβαλάει το φευγιό μέσα της, την αίσθηση του ανικανοποίητου, λες και προσπαθεί να ξεχάσει την αλήθεια που έμαθε και κατά βάθος δεν αποδέχτηκε ποτέ. Η γνωριμία της με τον Άρη που οδηγεί σε γάμο δείχνει να την ηρεμεί λίγο και τη βοηθάει να απαγκιάσει, μόνο που το παρελθόν δεν έχει ξεμπερδέψει μαζί της.

Το μυθιστόρημα διαπραγματεύεται τις ζωές ανθρώπων που χτίζουν την καθημερινότητά τους πάνω σε ένα ψέμα, τονίζει την ατελεύτητη αγάπη κυρίως της μάνας προς το παιδί, παραθέτει με ειλικρίνεια τις σκέψεις των γονιών για τα παιδιά τους και τα όνειρα που κάνουν αντί γι’ αυτά, άλλοτε από αγάπη κι άλλοτε από εγωισμό. Πολλά διαχρονικά μηνύματα ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες: για το βάρος της αλήθειας, για τη δύναμη της συγχώρεσης, για τις ενοχές που ίσως οδηγήσουν σε λάθος μονοπάτια και πολλά άλλα. Πρόκειται για μια συγκινητική και τρυφερή ιστορία με γρήγορες κα αναπάντεχες εξελίξεις, με ρεαλισμό, με αληθινούς χαρακτήρες που αντιδρούν σωστά και φυσιολογικά, μια ιστορία που θα μπορούσε να εξελιχθεί και δίπλα μας ή και στη δική μας ζωή. Οι ήρωες του βιβλίου έρχονται αντιμέτωποι με τις πράξεις τους και τιμωρούνται ή δικαιώνονται για τις επιλογές τους κι όλοι μαζί συγκροτούν μια γρήγορη πλοκή με αναπάντεχες εξελίξεις, που ξετυλίγεται με φόντο την άγρια και γοητευτική ομορφιά του ηπειρώτικου τοπίου.

Λίγοι και ουσιαστικοί διάλογοι, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, ανατροπές, ιστορία που κυλάει σα νεράκι και γεγονότα που με έβαλαν σε σκέψεις, μου έδειξαν αλήθειες και με συγκίνησαν είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας καλογραμμένης ιστορίας που με ξενύχτησε για να φτάσω ως το τέλος. Στο δεύτερο μέρος παρατίθενται απόψεις ειδικών, έρευνες και μελέτες από διακεκριμένους φορείς αλλά και η προσωπική γνώμη της συγγραφέως γύρω από τις διαδικασίες υιοθεσίας, τη συχνότητά τους, πώς και γιατί καταφεύγουν κάποιοι στις παράνομες διαδικασίες και μια εκτενή ενότητα για την ψυχολογία του υιοθετημένου παιδιού. Αν συγκρατήθηκα στο πρώτο μέρος, δάκρυσα στο δεύτερο με όλα όσα συμβαίνουν τελικά όντως γύρω μας κι εμείς δε γνωρίζουμε κάτι γι’ αυτά και για το μέγεθος επιρροής των ανθρώπινων ζωών που εμπλέκονται. «Μια πληγή που αιμορραγεί, ζωές κλεμμένες, ψυχές που αναζητούν την αγάπη προσπαθώντας να ξορκίσουν τον φόβο της εγκατάλειψης» (σελ. 116).

Βιβλίο Το μυστήριο του μηχανισμού των Αντικυθήρων
Συγγραφέας Λένα Τερκεσίδου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η μητέρα του Οδυσσέα και της Φανής, Τερέζα, εντάχθηκε σε μια επιστημονική αποστολή που σκοπό έχει να συνεχίσει τις έρευνες στο ναυάγιο των Αντικυθήρων και τα παιδιά της την παρακαλούν να την ακολουθήσουν μαζί με τον σκύλο τους, τον Τσίφτη. Μιας και η φίλη τους, Δανάη, έχει καταγωγή από το νησί, τα πράγματα είναι εύκολα κι έτσι ανοίγει ο δρόμος για νέες περιπέτειες, αρκεί ο Οδυσσέας να υποσχεθεί πως δε θα μπλέξει σε περιπέτειες! Η μητέρα του κοριτσιού, Σοφία, τα προσέχει και μένουν όλοι μαζί στο σπίτι που άφησαν συγγενείς του άντρα της για να το φροντίζουν όσο η Τερέζα καταλύει στο πλοίο της αποστολής. Δύτες, συντηρητές και αρχαιολόγοι μελετούν ξανά το ναυάγιο των Αντικυθήρων, μαζεύουν πολύτιμους θησαυρούς και ανακαλύπτουν νέα κομμάτια του μηχανισμού. Κάποιος όμως έχει άλλα σχέδια και βάζει σε εφαρμογή με τον συνεργό του μια πλεκτάνη που θα ταράξει τα νερά. Οι κινήσεις τους γίνονται αντιληπτές από τον Οδυσσέα και η κατάσταση περιπλέκεται. Ποιοι είναι οι δύο άντρες που παρακολουθούν την αποστολή, τι θέλουν, τι περιμένουν, για λογαριασμό ποιανού δουλεύουν;

Τα πραγματολογικά και εγκυκλοπαιδικά στοιχεία που εμπλουτίζουν το κείμενο χαρίζουν άφθονες πληροφορίες για τα Αντικύθηρα και τις παραλίες τους, για την καθημερινότητα των 25 μόνιμων κατοίκων και πώς αλλάζουν όλα αυτά το καλοκαίρι, με αποκορύφωμα τη γιορτή του Αγίου Μύρωνα, πολιούχου των Αντικυθήρων. Πώς γιορτάζεται και πόσες μέρες κρατάει, πού βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα του αγίου, ποιες είναι οι πιο όμορφες παραλίες του νησιού, πόσο σημαντικός βιότοπος είναι και άλλες ερωτήσεις απαντώνται εύληπτα και απλά όσο κορυφώνεται η αγωνία για το αν θα πετύχει το σχέδιο των ληστών. Χάρη στο βιβλίο αυτό έμαθα αρκετά για τον μηχανισμό των Αντικυθήρων, ένα αριστούργημα μαθηματικών, μηχανικής και αστρονομίας, σε τι χρησίμευε, πώς λειτουργούσε, πώς γνωρίζουμε γι’ αυτόν και πώς διασώθηκε, πώς χρησιμοποίησε τον μηχανισμό του η NASA και σε τι τη βοηθάει κ. ά. Λίγοι διάλογοι, απανωτές ανατροπές, ωραία πλοκή με κράτησαν ως το τέλος και μου εμφύσησαν για άλλη μια φορά, όπως και στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, αγάπη για την αρχαιολογία και τους θησαυρούς της πατρίδας μου. «Το μυστήριο του μηχανισμού των Αντικυθήρων» είναι ένα φροντισμένο βιβλίο που εναλλάσσει τα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία με την περιπέτεια, είναι γραμμένο με συναρπαστικό τρόπο και μου χάρισε αξέχαστες στιγμές εκπλήξεων και συγκίνησης!

Βιβλίο Νυμφές
Συγγραφέας Χρυσούλα Ζόγκαρη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα/ Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρωτοεμφανιζόμενη Χρυσούλα Ζόγκαρη έγραψε ένα δυνατό ιστορικό και ρομαντικό μυθιστόρημα με πρωτότυπη πλοκή και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Ο έρωτας φυσικά και υπάρχει, δεν είναι όμως το κυρίως θέμα του βιβλίου, μιας και αυτός έρχεται ως «τελειωτικό χτύπημα» στην ήδη μεταμορφωμένη προσωπικότητα του Άγγλου αξιωματικού για να ολοκληρώσει την ιστορία και ν’ απογειώσει τις ήδη καθηλωτικές εξελίξεις. Πρωταγωνιστής του βιβλίου λοιπόν είναι ο ταγματάρχης Άντριαν Λόρενς Μπερν, που αρχικά εγκαταστάθηκε στη Μάλτα μετά την ήττα του Ναπολέοντα μαζί με άλλους αξιωματικούς και στρατιώτες ώσπου πέντε χρόνια μετά έρχεται το χαρτί της μετάθεσης για Κορφούς. Στο νησί έζησε πέντε χρόνια διακριτικότητας, αποχής, επισταμένης προσοχής, τον έβλεπαν και τον χαρακτήριζαν λιγόλογο και σχεδόν μονόχνοτο, τυπικό, κλεισμένο στον εαυτό του. Αυτός ο κατ’ επίφασιν άντρας χωρίς ψυχή θεωρείται μύθος για το αγγλικό στράτευμα, με υποδειγματική ανδρεία και με θάρρος στο πεδίο της μάχης, σε τέτοιο βαθμό που δείχνει σα να προκαλεί τον θάνατο. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως η ψυχή του για να τον προστατέψει έσβησε μέρος της μνήμης του και τον άφησε να κουβαλάει ένα βρόμικο και βίαιο μυστικό που τίποτα δεν μπορεί να το απαλείψει από το βάρος του. Τι άφησε πίσω του ο Μπερν; Γιατί κατατάχτηκε; Τι ήθελε να αποφύγει; Θα καταφέρει ποτέ να ησυχάσει, «να βρει χώμα να φυτέψει την αγάπη που έχει μέσα του»;

Μαγικός τόπος η Κέρκυρα, αρχίζει να τον μεταμορφώνει, να τον μαλακώνει κι ας αντιστέκεται σθεναρά στον εθισμό της πρωτόγνωρης ζεστασιάς που αναδύει το σπίτι όπου μένει, με την αγαπημένη μου σιόρα Λένη να τον φροντίζει και να του καθαρίζει μιλώντας με κελαηδιστή ντοπιολαλιά. Η συγγραφέας ξεδιπλώνει με μαεστρία και μεγάλη προσοχή την εποχή, τους ανθρώπους, τις συνθήκες που επικρατούσαν σ’ ένα μέρος όπου οι ευγενείς έχουν ταχθεί αναφανδόν με τις βρετανικές εντολές για να μη χάσουν τα προνόμιά τους κι ας έχει γίνει το νησί τους προτεκτοράτο. Λιστόν, Σπιανάδα, Καμπιέλο και το νέο μέγαρο των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου που μόλις χτίστηκε κι ετοιμάζεται να εγκαινιαστεί με λαμπρές εκδηλώσεις αλλά και η βόρεια πλευρά του νησιού με τις ακτογραμμές  της και το φυσικό της περιβάλλον μας ταξιδεύουν πίσω στο παρελθόν δημιουργώντας μια ρομαντική λόγω της φύσης και των στιγμών μα και σκληρή λόγω της κατοχής, μιας και κάθε προσπάθεια για εξέγερση ή ακόμη και για βοήθεια της επαναστατημένης Ελλάδας απέναντι τιμωρείται αυστηρά, ατμόσφαιρα.

Στην αγαπημένη Κέρκυρα γνωρίζουμε εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ντόπιους και αξιωματικούς. Ο λόρδος Ύπατος Αρμοστής Ιονίων Νήσων Τόμας Μαίτλαντ ζήτησε κοντά του τον Μπερν λόγω των ικανοτήτων του στη μάχη και των προσόντων του στα οικονομικά. Ο διοικητής της Ιονίου Πολιτείας σκιαγραφείται σωστά, με ανθελληνική στάση και σνομπισμό: «Οι Επτανήσιοι είναι ατίθασοι και απείθαρχοι. Μια μάζα από… πώς να το πω… μη Βρετανούς»! (σελ. 21). Η θέση του βρίσκεται επί ξυρού ακμής: πρέπει να κρατήσει ισορροπίες όσο απέναντι υπάρχει ένα καζάνι που βράζει και δε θέλει να εμπλακεί στις υποθέσεις των Οθωμανών. Παρ’ όλ’ αυτά, κάτω από τη μύτη του συγκεντρώνονται χρήματα, περιθάλπονται πρόσφυγες, κυκλοφορεί ξεσηκωμός για ένωση της Ιονίου Πολιτείας με το ελληνικό κράτος. Ο Μαίτλαντ τοποθετεί τον Μπερν στο πλάι του λόρδου Φρέντερικ Γκίλφορντ που έχει αναλάβει τη δημιουργία του Ιόνιου Πανεπιστημίου ώστε να τον περιορίζει στα έξοδα, μιας και εξανεμίζει τα κονδύλια της Αυτοκρατορίας για μια ουτοπία! Άκου κει Πανεπιστήμιο με έδρα τους Κορφούς και μάλιστα προσβάσιμο σε όλους! Γνωρίζουμε όμως και τον λοχαγό Τζόζεφ Φίνλεϊ, που κρύβει κι αυτός τα δικά του μυστικά, μιας και η άφιξη του Μπερν τον φέρνει πίσω στο δικό του παρελθόν. Είναι ένας άνθρωπος-κλειδί που φαίνεται να γνωρίζει πολλά, να είναι καλά δικτυωμένος, τι πραγματικά όμως συμβαίνει στην ψυχή του, ποιος είναι ο πραγματικός του ρόλος στην ιστορία και πώς συνδέεται με κάποια γεγονότα στα οποία δεν περίμενα να είναι ανακατεμένος;

Ο Μπερν καταλύει στης χήρας Λένης Κάντηλα που του νοικιάζει ένα δωμάτιο κι έτσι γνωρίζουμε μια αυστηρή αρχοντική γυναίκα που πάει η γλώσσα της ροδάνι και δεν προλάβαινα να σημειώνω άγνωστες λέξεις (που επεξηγούνται στο κάτω μέρος της σελίδας) και να απολαμβάνω τη ρυθμικότητα της ντοπιολαλιάς της, όπως έγραψα και πριν. Ο ήχος του βιολιού που συντροφεύει τις νυχτερινές περιπλανήσεις του Μπερν στα καντούνια ανήκει στη δεκαεννιάχρονη Δάφνη, κόρη της κοντέσας Αυγουστίνας και του κόντε Σπυρέτου Πιερρίνη, που έχουν και παραθεριστική κατοικία στις Νυμφές, Ο πατέρας της δε θέλει να την παντρέψει ακόμη και ειδικά με τον ηλικιωμένο, κακό και αγενή κόντε Ρουτσίνο, που προσπαθεί να καταστρώσει ξανά και ξανά σχέδια εκδίκησης για να τον τιμωρήσει. Ο γιος της οικογένειας, Αλέξανδρος, λείπει στην Ευρώπη για σπουδές, αν και οι φήμες λένε πως ξεσηκώνει τον κόσμο και μιλάει σε σημαντικά πρόσωπα για τον ελληνικό επαναστατικό αγώνα. Μιας και είναι ιδιαίτερα δεμένα τα δύο αδέλφια, η απουσία του στοίχισε και στους δύο. Να όμως που ο νεαρός θα επιστρέψει σε κρίσιμη φάση της ζωής της αδελφής του κι η υπόθεση θα πλεχτεί λίγο ακόμη, αφού φέρνει μαζί του και τη δική του ιστορία που θα εμπλουτίσει την πλοκή!

Στρωτή αφήγηση, με παρομοιώσεις και μεταφορές, με όμορφες περιγραφές της πόλης και των κατοίκων της, με ντοπιολαλιά, με πρωθύστερα μας ταξιδεύουν στα παιδικά και στα εφηβικά χρόνια του Μπερν, καταγράφοντας μια τρυφηλή ζωή που τινάζεται στον αέρα όταν αρχίζουμε να μαθαίνουμε περισσότερες λεπτομέρειες από την οικογένειά του και το τοξικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε. Οι σκληρές αυτές στιγμές αντιδιαστέλλονται με τις ξένοιαστες κι ευτυχισμένες που ζει με τον φτωχό Τζόι δίπλα στο ποτάμι και με τον οποίο χάθηκαν μετά. Προσεγμένα ψυχογραφήματα, ωραία, αληθοφανής πλοκή, γεμάτη ρεαλισμό και τεκμηριωμένα γεγονότα, όλα αυτά συγκροτούν ένα κείμενο που ρέει αβίαστα σαν το νερό στις Νυμφές, με τα μυθικά πλάσματα να στέκονται στο πλάι του Μπερν και να σημαδεύουν τη ζωή του σ’ ένα υποδειγματικό πάντρεμα φαντασίας και πραγματικότητας. Ο έρωτας έρχεται την κατάλληλη στιγμή, όταν πια έχουμε μπει για τα καλά στο «ζουμί» της ιστορίας, μόνο και μόνο για να απογειωθεί η δράση και να σκαφτεί προσεκτικά ο κάθε χαρακτήρας, μιας και αλλιώς ξεκινάει η σχέση και αλλιώς καταλήγει. Μου άρεσε που έχουμε ένα δίπολο εντελώς διαφορετικών σε προσδοκίες, θέσεις, απόψεις ερωτικών σχέσεων, κάποιες απ’ αυτές γεμάτες εμπόδια και προκαταλήψεις και κάποιες στερεωμένες σε άμμο, κάτι που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος,. Τα καλολογικά στοιχεία είναι αρκετά, χωρίς όμως να βαραίνουν το κείμενο ή να καθυστερούν τη δράση: «…η Μεσόγειος χουζούρευε τεμπέλικα κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο» (σελ. 17), «…ένας ήλιος μορόζος γλύκαινε με το χάδι του τη χρωματιστή πόλη…» (σελ. 156), «…ο ουρανός τέντωνε το απογευματινό γαλάζιο του ρούχο απ’ άκρη σ’ άκρη, χωρίς ν’ αφήνει ούτε μια ζάρα να φανεί» (σελ. 269).

Στις «Νυμφές» η Χρυσούλα Ζόγκαρη ξεδιπλώνει μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία με ήρωα έναν ψυχρό κι απρόσιτο Άγγλο αξιωματικό που φτάνει στην κατεχόμενη Κέρκυρα, φορτωμένο με μια οικογενειακή τραγωδία που φαίνεται να έχει ξεχάσει. Το νησί, οι άνθρωποι και φυσικά ο έρωτας θα αρχίσουν να σκάβουν την ψυχή του και να τον μεταμορφώνουν ενώ γύρω του εξυφαίνονται δολοπλοκίες και ετοιμάζονται εξεγέρσεις. Ωραίες ανατροπές, ενδιαφέρουσα και πλούσια πλοκή όπου δεν μπορούσα να μαντέψω τι θα γίνει παρακάτω, φωτεινές και κρυφές πλευρές στους ολοκληρωμένους χαρακτήρες, ποικίλα συναισθήματα και πολλά άλλα είναι τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που με ταξίδεψε και με ξενύχτησε. Υπάρχουν νύμφες στη ζωή μας που μας βοηθάνε την κατάλληλη στιγμή ή είναι παιχνίδια της φαντασίας; Θα καταφέρει ο Μπερν να θυμηθεί το παρελθόν του και να το αντιμετωπίσει; Θα επιστρέψει σε αυτό; Θα δεχτεί τη θαλπωρή και τη ζεστασιά μιας αγάπης; Και με τι τίμημα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στις σελίδες αυτού του υπέροχου μυθιστορήματος.

Βιβλίο Φιλί που έμοιαζε με αντίο 
Συγγραφέας Άρης Αποστολάκης 
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρης Αποστολάκης στο μυθιστορηματικό του ντεμπούτο γράφει μια τρυφερή, ρομαντική ιστορία γεμάτη εμπόδια και δυσκολίες, ελπίδα και αγάπη, ανατροπές και παιχνίδια της μοίρας. Οι ήρωές του ξεκινάνε τις πορείες τους από το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας τη δεκαετία του 1990 κι έκτοτε ο δρόμος τούς βγάζει στη Χαλκιδική, στη Νέα Υόρκη, στη Ρώμη, ακόμη και στη Φολέγανδρο ενώ οι πραγματικές ρίζες της πλοκής άρχισαν να πλέκονται πίσω στη δεκαετία του 1960. Το μυθιστόρημα ξεκινάει πατώντας σε αναμενόμενα για μια τέτοια ιστορία στερεότυπα, σύντομα όμως ξεφεύγουμε αρκετά, μιας και μπλέκονται πολλά πρόσωπα (χωρίς όμως να χαθώ ούτε στιγμή), διαδραματίζονται καταστάσεις που δε σταματούν να οδηγούν τους ήρωες του βιβλίου σε αλληλοεπιδράσεις ενώ οι εκπλήξεις που συνάντησα κατά την ανάγνωση ενέτειναν την αγωνία μου όχι μόνο για το τι συνέβη στο παρελθόν αλλά και πώς θα κλείσει ο κύκλος που άνοιξε ανάμεσα σε δυο γυναίκες. Ο Πέτρος και η Ρεγγίνα ακολουθούν το δικό τους κοινό μονοπάτι, αφήνουν πίσω τους γκρεμισμένες ψυχές αλλά κι οι ίδιοι τιμωρούνται. Η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ τριτοπρόσωπης και πρωτοπρόσωπης (κυρίως από τη Ρεγγίνα) ενώ τα πρωθύστερα επιτείνουν την αγωνία με την (όχι πολύ αργή) σταδιακή αποκάλυψη των περασμένων και των μελλούμενων. Μια εξαφάνιση κι ένας θάνατος είναι η αρχή για ένα κουβάρι που ξετυλίγεται σταδιακά κι όσο μας απομακρύνει από την αρχική αιτία του κακού τόσο αναρωτιόμουν τι ακριβώς συνέβη και οδηγηθήκαμε ως εδώ.

Το «Φιλί που έμοιαζε με αντίο» είναι μια ενδιαφέρουσα ρομαντική ιστορία που περιέχει οικεία μυθιστορηματικά στερεότυπα περί εμποδίων και απαγορευμένου έρωτα, σύντομα όμως η πλοκή ακολουθεί δικά της μονοπάτια, γίνεται πολυεπίπεδη και διάφορα πρόσωπα την εμπλουτίζουν με σημαντικό ρόλο ο καθένας τους. Ταξίδεψα, γνώρισα, έμαθα, γέμισα ποικίλα συναισθήματα, συγκινήθηκα σ’ ένα αναγνωστικό ταξίδι γεμάτο αποκαλύψεις, εκπλήξεις, έρωτα, αγάπη, προδοσία, μυστήριο, τύψεις, θάνατο. Μου άρεσαν η γραφή, η ατμόσφαιρα και η τόσο καλοσχεδιασμένη πλοκή σε τέτοιο βαθμό που αποχωρίστηκα το βιβλίο με δυσκολία.