Βιβλίο Σημαίες
Τίτλος πρωτοτύπου Flags
Συγγραφείς Jonathan Litton / Laura Knowles
Εικονογράφος Natalia Rojas Castro
Μεταφραστής Ειρήνη Παϊδούση
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο

Οι Jonathan Litton και Laura Knowles μας εισάγουν στον κόσμο των εθνικών σημαιών, μιας και η κάθε χώρα μπορεί να έχει και άλλου είδους, όπως ναυτικές και στρατιωτικές, τοπικές κλπ. Οι εθνικές σημαίες λοιπόν αντιπροσωπεύουν την ιστορία, τις φιλοδοξίες, τα τοπία και τον πολιτισμό των εθνών. Άλλες υπάρχουν εδώ και αιώνες, άλλες είναι πρόσφατες, άλλες είναι απλές και άλλες έχουν απίστευτες λεπτομέρειες. Το βιβλίο ξεκινάει με έναν κατατοπιστικό πρόλογο για τα γενικά χαρακτηριστικά, την ιστορία και την ανατομία μιας σημαίας. Τι ρόλο έπαιξε σε ιστορικές περιόδους, πώς ήταν ο κόσμος πριν από αυτήν, πώς ξεχώριζαν οι λαοί, πώς μετέβη η ανθρωπότητα από το κοντάρι στο ύφασμα και στο μετάξι, από τα ξεχωριστά σύμβολα των ισχυρών οικογενειών του Μεσαίωνα στην απαραίτητη ένδειξη της ταυτότητας; Επίσης, τι ρόλο παίζει ο ιστός και τι τοποθετείται προσίστια και αφίστια, τι είναι το φόντο ή έδαφος και το επίθεμα, ποια είναι τα βασικά σχέδια (εντυπωσιάστηκα με το σιρίτι και τη διχάλα), πώς χρησιμοποιούνται τα φύλλα σχεδίασης για μια σημαία, ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες αναλογίες, ποια είναι η πιο μακρόστενη εθνική σημαία;

Στη συνέχεια ταξιδεύουμε χωριστά και ευδιάκριτα σε κάθε ήπειρο, με μια πληθώρα συναρπαστικών πληροφοριών. Η ύλη του κάθε κεφαλαίου είναι χωρισμένη σε μικρές παραγράφους που είναι γραμμένες απλά και κατανοητά και με μια δομή που μας περνάει από το γενικό (χώρα) στο ειδικό (κρατίδια, πόλεις, περιοχές κλπ.), με αποτέλεσμα να συμπληρώνεται κομμάτι κομμάτι το ιστορικό των εκάστοτε σημαιών και ταυτόχρονα να καταγράφονται η ιστορία και οι διάφορες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές τους. Τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν ό,τι θέλουν, με όποια σειρά θέλουν ενώ το χρήσιμο και απαραίτητο ευρετήριο στο τέλος μας δείχνει σε ποιες σελίδες αναφέρεται η χώρα για την οποία θέλουμε να ψάξουμε. Σημαντική βοήθεια παρέχει και το γλωσσάρι που παραθέτει σε αλφαβητική σειρά σημαντικούς ορισμούς του βιβλίου και τους επεξηγεί όπως πάντα συνοπτικά και εύληπτα.

Η Ευρώπη έχει πολλές απλές σημαίες, γιατί προέρχονται από τον καιρό των μαχών, οπότε ήταν απαραίτητο να αναγνωρίζει κανείς από μακριά τον φίλο και τον εχθρό. Επίσης, επειδή υπάρχουν κυρίως χριστιανικές ρίζες, έχουμε πολλούς σταυρούς. Γιατί μοιάζουν οι σημαίες της Ολλανδίας και της Ρωσίας; Τι είναι το τρισκέλιον της Νήσου Μαν; Πώς θα φαινόταν η βρετανική σημαία αν ήταν από πάνω ο σταυρός του Αγίου Ανδρέα και όχι του Αγίου Γεωργίου που επικράτησε; Ποια είναι η παλαιότερη εθνική σημαία; Ποια είναι η μικρότερη ανεξάρτητη χώρα του κόσμου; Γιατί το μοβ είναι το πιο σπάνιο χρώμα και σε πόσες σημαίες εντοπίζεται; Σε αυτήν την ενότητα, μπερδεύτηκα με τις σημαίες των βόρειων χωρών (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία, Δανία, νήσοι Φερόες), για να μην αναφερθώ στην Ολλανδία και το Λουξεμβούργο ή στη Γερμανία και στο Βέλγιο ενώ μου άρεσε που η Ελλάδα έχει τη σημαία με τις περισσότερες λωρίδες στην Ευρώπη.

Από την άλλη, οι εθνικές σημαίες της Ασίας ποικίλλουν όσο και οι λαοί της κι έχουν άφθονους θρησκευτικούς συμβολισμούς, άλλωστε είναι μια ήπειρος όπου γεννήθηκαν έντεκα σημαντικές θρησκείες. Ποια θεωρείται η πιο περίπλοκη σημαία στον κόσμο; Ποια είναι η μοναδική εθνική σημαία με ομπρέλα; Τι συμβολίζουν οι πέντε ακτίνες του αστεριού του Βιετνάμ; Πώς συνδέονται το ροδάνι και το ντάρμα τσάκρα με τη σημαία της Ινδίας; Πού βρίσκεται ο ψηλότερος ιστός του κόσμου; Ποια χώρα απαγορεύει την απεικόνιση της σημαίας σε άλλα αντικείμενα; Τι σημαίνουν τα διακοσμητικά ισλαμικά κείμενα στις σημαίες του Ιράκ και της Σαουδικής Αραβίας; Ποια είναι η μοναδική χώρα της οποίας η σημαία δεν είναι ούτε παραλληλόγραμμη ούτε τετράγωνη; Σε τι διαφέρει το ντρουκ από τους δράκους της Δύσης; Με εντυπωσίασε πάντως που η Κίνα απαγορεύει τις τοπικές σημαίες, με εξαίρεση όμως το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο.

Στην Αμερική, μια ήπειρο που διαμορφώθηκε από την Ισπανία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, θα συναντήσουμε μεγάλη ποικιλία σημαιών, με πολλούς συμβολισμούς από τους ιθαγενείς. Ποια είναι η μοναδική σημαία με την απεικόνιση γράμματος; Πόσες φορές έχει βρεθεί η σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στη σελήνη; Ποια χώρα έχει δύο επίσημες εθνικές σημαίες και πόσο διαφέρουν μεταξύ τους; Πώς συνδέεται η Καραϊβική με την Αφρική; Σε ποιες σημαίες βρίσκεις ανθρώπους; Απ’ την άλλη, η Αφρική φιλοξενεί 54 χώρες, τις περισσότερες από κάθε άλλη ήπειρο, με κοινό στοιχείο των σημαιών τους το πεντάκτινο αστέρι, που αντιπροσωπεύει την ενότητα, την ελευθερία ή τη ζωή. Ποια είναι τα παναφρικανικά χρώματα; Σε τι διαφέρει η σημαία του Εσουατίνι από τις άλλες αφρικανικές χώρες; Ποια είναι η πιο εντυπωσιακή και πολύχρωμη σημαία του κόσμου; Τι ήταν το απαρτχάιντ; Τι απεικονίζεται στη σημαία του Λεσότο; Τέλος, η Ωκεανία καλύπτει ένα τεράστιο κομμάτι ωκεανού κι έχει τη μικρότερη έκταση γης απ’ όλες τις ηπείρους και τους λιγότερους κατοίκους. Οι σημαίες της συνδέονται λοιπόν με τη θάλασσα και τα αστέρια είτε ως αστερισμοί είτε ως Σταυρός του Νότου είτε ως Άστρο της Κοινοπολιτείας. Ποια σημαία έχει δόντι αγριόχοιρου; Ποιο είναι το πουλί του παραδείσου και πού χρησιμοποιούνται τα φτερά του; Σε ποιες χώρες συναντάμε σημαίες με στοιχεία της κουλτούρας των ανθρώπων της;

Οι ενότητες των ηπείρων χωρίζονται από δισέλιδα με γενικές θεματικές πληροφορίες, όπως για τα χρώματα, για τα θρησκευτικά σύμβολα, για τον ρόλο του ήλιου και της σελήνης, για τα ζώα, καθώς και με αστεία και παράξενα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Για την εικονογράφηση της Natalia Rojas Castro τα σχόλια περιττεύουν. Άνθρωποι, σημαίες, σχεδιασμοί χωρών, κρατών και ηπείρων, πόλεις και φυσικά τοπία, σημαντικές προσωπικότητες (αν και αποτυπώνονται πολύ αμυδρά, χωρίς έμφαση στη λεπτομέρεια, κάτι που δεν είναι απαραίτητα κακό), μικρές εικόνες μέσα σε μεγαλύτερες, απίθανες και ευφάνταστες λεπτομέρειες, εκατομμύρια χρώματα, σωστές τοποθετήσεις και διαστάσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα μεγάλο, χορταστικό, απολαυστικό πανόραμα του κόσμου που ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, βοηθάει στην καλύτερη απεικόνιση του κειμένου και ζωντανεύει αξιέπαινα τη σκληρή δουλειά των συγγραφέων.

Οι «Σημαίες» των Jonathan Litton και Laura Knowles είναι ένα κείμενο γεμάτο με χιλιάδες λεπτομέρειες και συναρπαστικά μυστικά. 195 ανεξάρτητες χώρες σε έξι ηπείρους και οι αντίστοιχες σημαίες τους αναφέρονται σε αυτό το εκπληκτικό και απολαυστικό ταξίδι στον χρόνο, στην ιστορία, στη γεωγραφία, ένα ταξίδι που δε σταματάει ποτέ, μιας και οι σημαίες εξακολουθούν ν’ αλλάζουν, με τη σημασία τους να επηρεάζεται από γεγονότα που ακόμα δεν έχουν συμβεί. «Το ιστορικό των αλλαγών στις σημαίες και τη σημασία τους μάς φανερώνει πως η ιστορία είναι ζωντανή»! Το ξεφύλλισα, το διάβασα, το μελέτησα, το αγάπησα.

Βιβλίο 2194 ημέρες πολέμου
Συγγραφέας Μαρίζα Ντεκάστρο
Εικονογράφος Αχιλλέας Ραζής
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος, 1939-1945. Έξι χρόνια που σημάδεψαν την ανθρωπότητα. Εκατομμύρια νεκροί, εκτελέσεις και δολοφονίες, μάχες, το Ολοκαύτωμα, ιστορίες πόνου, τρέλας, μίσους αλλά και ηρωισμού, αγώνων, αυτοθυσίας. Η Μαρίζα Ντεκάστρο, μεγαλωμένη με τις ιστορίες του πατέρα της που βίωσε την Κατοχή, έψαξε, ανακάλυψε, έμαθε, μελέτησε και τώρα παραδίδει σε μεγαλύτερα παιδιά και σε ενήλικες την ιστορία του πιο σκληρού πολέμου που γνώρισε η ανθρωπότητα. Με λόγια απλά και κατανοητά, με αποσπάσματα από μυθιστορήματα, με μαρτυρίες και ντοκουμέντα στήνει τον καμβά μιας περιόδου που άλλαξε τον κόσμο για πάντα. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου συμπληρώνεται κομμάτι κομμάτι ένα παζλ από γεγονότα, αναμνήσεις, ντοκουμέντα, φωτογραφίες και λογοτεχνικά κείμενα που μου έμαθε πολλά χωρίς να με κουράσει ούτε στιγμή. Μπορεί να ήξερα κάποια βασικά γεγονότα, πολύ σύντομα όμως κατάλαβα πόσα πολλά ακόμη είχα να μάθω. Χάρη στη ρέουσα γραφή και τις μικρές παραγράφους, κάθε νέα πληροφορία που ανακάλυπτα με βοηθούσε να αποκτήσω μια σφαιρική αντίληψη της σειράς των γεγονότων πριν και κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πόλεμου, και του άρρηκτου δεσμού τους.

Η συγγραφέας καταγράφει εύληπτα και προσεκτικά τα σημαντικότερα γεγονότα της Ιστορίας και με βοηθάει να κατανοήσω τα βαθύτερα κίνητρα και τους λόγους για τους οποίους κάθε ένα από αυτά θα καθορίσει όχι μόνο την Ευρώπη αλλά και όλο τον κόσμο. Από τον οικονομικό ανταγωνισμό των κρατών, την επιθυμία τους να επεκταθούν έξω από τα σύνορά τους και την ενίσχυση της αξίας των στρατιωτικών εξοπλισμών που οδήγησαν στον Α΄ Παγκόσμιο προχωράμε στον Μεσοπόλεμο, σε μια μοντέρνα και ταυτόχρονα τρομακτική εποχή, μιας και αναδύονται ο ναζισμός και ο φασισμός κι από κει περνάμε στη δεκαετία του 1930 όπου βήμα προς βήμα παρακολουθούμε την κατάλυση βασικών αξιών και πολιτειακών αρχών στη Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ. Στη συνέχεια παρακολουθούμε ανά έτος τις εξελίξεις στην Ιστορία, στον πολιτισμό και στις Τέχνες, στη λογοτεχνία, στην καθημερινότητα του απλού κόσμου με ξεκάθαρο διαχωρισμό σε όσα συνέβησαν στην Ελλάδα και παγκοσμίως.

Τα ντοκουμέντα, τα άρθρα, οι μαρτυρίες είναι εξόχως ταιριαστά και παραστατικά, εκεί που ανατρίχιαζα όμως ήταν με τα λογοτεχνικά κείμενα που ζωντάνευαν με άφθαστο ρεαλισμό το εκάστοτε περιστατικό που συνόδευαν. Κείμενα όχι μόνο κλασικής (Μπέρτολτ Μπρεχτ, Οδυσσέας Ελύτης, Άγγελος Σικελιανός) αλλά και σύγχρονης λογοτεχνίας (Αγγελική Δαρλάση, Φώτος Λαμπρινός, Γιώργος Ιωάννου) αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες των γραφομένων. Επιπλέον, η εικονογράφηση του Αχιλλέα Ραζή είναι πολύ καλή και παραστατική, συνταιριάζει άψογα την υποκειμενική ματιά και την ενδιαφέρουσα προσωπική πινελιά με την όσο γίνεται πιστή αντιγραφή γνωστών προσωπικοτήτων, αφισών, φωτογραφικών στιγμιότυπων από την Ιστορία, τον κινηματογράφο και τα επίκαιρα. Ειδικά τα πρόσωπα, ο εικονογράφος δεν τα κοπιάρει αλλά τα αποδίδει με ένα άκρως προσωπικό ύφος και στυλ που ταιριάζει απόλυτα με το σύνολο του έργου του σε αυτό το βιβλίο. Μικρές και μεγάλες εικόνες συνοδεύουν τα κείμενα και βοηθάνε πολύ στην αποτύπωση της εποχής, των γεγονότων και των προσώπων.

«2194 μέρες πολέμου» καταγράφει λεπτό προς λεπτό η Μαρίζα Ντεκάστρο, χαρίζοντας στον αναγνώστη ένα συναρπαστικό, σκληρό και ηρωικό ταξίδι στα σκοτεινά χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Με μικρά κείμενα, ξεκάθαρη δομή, απλές προτάσεις και παραστατική εικονογράφηση είναι η καλύτερη αρχή που μπορεί να κάνει κάποιος στην έρευνα για τα έξι χρόνια που αιματοκύλησαν την ανθρωπότητα. Έμαθα, κατανόησα, προβληματίστηκα και γέμισα ποικίλα συναισθήματα από την αρχή ως το τέλος του βιβλίου.

Βιβλίο 1922: η χρονιά που άλλαξε τον κόσμο
Τίτλος πρωτοτύπου 1922: scenes from a turbulent year
Συγγραφέας Nick Rennison
Μεταφραστής Μιχάλης Δελέγκος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεκαετία του 1920 είχε έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, μάλιστα πολλοί την αποκάλεσαν «ασυνήθιστη». Μόλις είχαν τελειώσει ένας μεγάλος πόλεμος και η πανδημία της ισπανικής γρίπης, με εκατομμύρια θύματα, οπότε οι άνθρωποι ένιωθαν πως δεν είχαν προσανατολισμό και φιλοδοξίες. Μοναδικός τους στόχος ήταν να διασκεδάζουν και να χορεύουν, να απολαμβάνουν χωρίς φραγμούς και όρια, ο ηδονισμός ήταν πλέον το ζητούμενο. Ταυτόχρονα όμως δεν έπαψαν να υφίστανται αλλαγές σε κοινωνικό, οικονομικό, ανθρωπιστικό και πολιτικό επίπεδο, με επίκεντρο το έτος 1922, όπου η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατέρρευσε, με τον τελευταίο της σουλτάνο να εξορίζεται, η Βρετανική Αυτοκρατορία παρέπαιε με έναν εμφύλιο να ακολουθεί το σύμφωνο ειρήνης με την Ιρλανδία το 1921, η Αίγυπτος είχε μια ασθενή μορφή αυτοδιοίκησης, το κίνημα ανεξαρτησίας στην Ινδία αποκτούσε δύναμη, ιδρύθηκε η Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, η Ιταλία έγινε το πρώτο φασιστικό κράτος κ. π. ά. Ο συγγραφέας, που θέλει να επιμορφώσει και ταυτόχρονα να διασκεδάσει τους αναγνώστες του, καταγράφει μια σειρά από στιγμιότυπα (πολιτικά, οικονομικά, καλλιτεχνικά, αθλητικά, κοινωνικά κ. ά.) με μικρά, ευσύνοπτα και πλούσια σε πληροφορίες κεφάλαια που περιγράφουν το υπόβαθρο, τις συνέπειες, τα αποτελέσματα και τις αιτίες των γεγονότων που αναφέρονται, χτίζοντας έτσι ένα πλούσιο και ελκυστικό σύμπαν μέσα από το οποίο συγκροτείται μια από τις πιο σημαντικές χρονιές της δεκαετίας του 1920. Δε χρειάζεται να διαβαστεί από την αρχή ως το τέλος αλλά μπορεί ο αναγνώστης να επιλέξει ποιο κομμάτι τον ενδιαφέρει περισσότερο, είμαι σίγουρος όμως πως η γραφή και ο τρόπος παράθεσης θα τον κερδίσουν και σύντομα θα διαβάσει όλο το βιβλίο!

Τι να πρωτοδιαλέξω και σε τι να πρωτοαναφερθώ! Στην πρώτη επιτυχή αντιμετώπιση του διαβήτη με  την ινσουλίνη, στην εμφάνιση των ζέπελιν, στα σκάνδαλα στο Χόλυγουντ, στις δολοφονίες και στις παντός είδους τραγωδίες; Στην κυκλοφορία του Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις, στη σύλληψη του Μαχάτμα Γκάντι, στη μάχη για τη διαδοχή του Βλαδίμηρου Λένιν, στην έναρξη της καριέρας του Γουόλτ Ντίσνεϊ; Στην εμφάνιση της Ένιντ Μπλάιτον, στις εκτεταμένες ταραχές και απεργίες σε σιδηροδρόμους και ορυχεία στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, στον Λούις Άρμστρονγκ και στην Κου Κλουξ Κλαν; Φυσικά, η καταστροφή της Σμύρνης δε θα μπορούσε να λείπει και αναφέρθηκε ακριβοδίκαια και τεκμηριωμένα όπως σε όλα τα κείμενα. Ας μου επιτραπεί πάντως να σημειώσω πως ο συγγραφέας αποδίδει τη μικρασιατική καταστροφή στη σύγκρουση μεταξύ της Μεγάλης Ιδέας του Ελευθερίου Βενιζέλου και του οράματος για ένωση του τουρκικού κράτους σε ένα εκσυγχρονιστικό ενιαίο του Κεμάλ Ατατούρκ, κάτι μεν σωστό αλλά έτσι όπως περιγράφει τα γεγονότα ενιαία δεν αναφέρει πως ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές πριν την καταστροφή, κάτι που χειροτέρεψε την τελική φάση των εξελίξεων, αντίθετα, στο κείμενο φαίνεται σα να είναι ακόμη ο Βενιζέλος επικεφαλής ως το 1922. Η καθαρά υποκειμενική μου αυτή σκέψη δε μειώνει την αξία και το κύρος του βιβλίου, στο οποίο πάντα θα προστρέχω αν χρειαστώ κάποια πληροφορία.

Το βιβλίο «1922: η χρονιά που άλλαξε τον κόσμο» είναι μια ενδιαφέρουσα, αντικειμενική και προσεγμένη έρευνα γύρω από ποικίλα γεγονότα που άλλαξαν τον ρου της Ιστορίας και βελτίωσαν ή χειροτέρεψαν συνθήκες, καταστάσεις και θέσφατα που μας επηρεάζουν ακόμη και σήμερα. Είναι χωρισμένο σε κεφάλαια ανά μήνα του έτους και κάθε ένα από αυτά έχει ξεχωριστές υπο-ενότητες, κάτι που βοηθάει αφάνταστα την ανάγνωση και το κάνει πιο προσιτό και εύληπτο στον καθένα. Εισαγωγή, Βιβλιογραφία, Ευχαριστίες, Ευρετήριο και Πηγές φωτογραφιών συμπληρώνουν ένα έργο που με έμαθε πολλά και με παρακίνησε να μελετήσω περισσότερο κάποια γεγονότα.

Βιβλίο Μια σταγόνα ιστορία 2
Συγγραφέας Δημήτρης Καμπουράκης
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πολύ καλό και αυτό. Κάπως καλύτερο από το 1ο αν μπορεί να υπάρξει σύγκριση. Επικεντρώνεται σε πιο καθημερινές στιγμές και σε πιο μύχιες εξελίξεις. Έμαθα κι εδώ πολλά για την Ιστορία η οποία η ρουφιάνα δεν παύει να επαναλαμβάνεται τελικά. Εξαίρετο το ανάγνωσμα και το ευχαριστήθηκα πάρα πολύ!!!

Βιβλίο Μια σταγόνα ιστορία
Συγγραφέας Δημήτρης Καμπουράκης
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τα πολύ καλά ιστορικά βιβλία που έχω διαβάσει μέχρι τώρα. Χωρίς να είναι Παπαρρηγόπουλος, χωρίς να είναι και σχολικό βοήθημα, φωτίζει μυστικά περάσματα και πτυχές της Ιστορίας μέσα στην οποία κινούμεθα ακόμη κι εμείς. Πόρνες, τρελοί, ομοφυλόφιλοι, δευτερόλεπτα άστοχων κινήσεων που αλλάζουν τον ρου της Ιστορίας στο τσακ. Ανυπομονώ για το δεύτερο βιβλιαράκι. Μερικές φορές παρασύρεσαι και θες να ανατρέξεις σε πηγές. Καθόλου κουραστικό, καθόλου βαρετό. Αξίζει να διαβαστεί ξανά και ξανά!!!

Βιβλίο Οι μυστικές εταιρίες
Συγγραφέας Νίκος Τσιφόρος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ερμής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας διαχωρίζει τις εταιρείες σε θρησκευτικές, αλληλοβοηθείας και εγκληματικές. Σύμφωνα με αυτές τις κατηγορίες αναλύει τα πώς και τα γιατί για κάθε μια ξεχωριστά. Κάνει λόγο ακόμη και για τις αρχαίες εταιρείες, τους Γνωστικούς, τους Πυθαγόρειους, τους Κάβειρους, εταιρείες σε Αφρική, ΗΠΑ, Ιαπωνία και Κίνα και γενικά παντού στον κόσμο. Τα κεφάλαια είναι μικρά, η γραφή στρωτή, δυστυχώς χωρίς το γνώριμο ύφος του Τσιφόρου. Άλλωστε το υποστηρίζει κι ο ίδιος σε άσχετη στιγμή εν τη ρύμη του λόγου, ότι πάντα ήθελε να ξεφύγει από το ειρωνικό, σαρκαστικό και καυστικό, να κάνει μια εμπεριστατωμένη και σοβαρή μελέτη. Και το πέτυχε. Πλήθος πληροφοριών, πλήθος στοιχείων, πλήθος περιγραφών. Και όλα στο φως, με ανιδιοτέλεια και ουδετερότητα. Το μόνο ελάττωμα που βρήκα είναι ότι δεν υπάρχει βιβλιογραφία στο τέλος συγκεντρωτική (αλλά ας μην ξεχνάμε ότι οι εκδόσεις του Τσιφόρου ήταν εβδομαδιαίες στήλες στο περιοδικό Ταχυδρόμος κι όχι βιβλίο) και ότι οι πηγές που αναφέρει είναι δύσκολο (μάλλον) να εντοπιστούν (όλες πριν τη δεκαετία του 1950). Είναι πιστεύω ένα καλό ξεκίνημα για κάποιον που θα θέλει να μάθει πράματα για τις μυστικές εταιρείες που διαφεντεύουν τον κόσμο αλλά να μη μείνει εκεί.

Βιβλίο Το πιο μεγάλο βιβλίο για τις οικογένειες
Τίτλος πρωτοτύπου The great big book of families
Συγγραφέας Mary Hoffman
Εικονογράφος Ros Asquith
Μεταφραστής Αντώνης Παπαθεοδούλου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ίκαρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κακά τα ψέματα, ο άνθρωπος έχει μπει για τα καλά στον 21^ο αιώνα και πάμπολλα στερεότυπα έχουν αρχίσει και απορρίπτονται ή εμπλουτίζονται, μιας και το ποτάμι του χρόνου δε γυρίζει πίσω και το μυαλό του ατόμου είναι φτιαγμένο μόνο για πρόοδο και εξέλιξη, μιας και ούτε στιγμή δε σταματάει να σκέφτεται, να κατασκευάζει, να προτείνει μα πάνω απ’ όλα να προοδεύει. Το βιβλίο αυτό για τις οικογένειες διαφέρει παρασάγγας από άλλα σχετικά, μιας και δεν αφήνει τίποτα απ’ έξω, βοηθώντας έτσι τον μικρό αναγνώστη, που θα μελετήσει το άλμπουμ με τη βοήθεια κάποιου μεγαλύτερου, να καταλάβει πως η ζωή είναι πολύχρωμη, διαφορετική, ποικίλη και φυσικά καθόλου «ροζ». Η συγγραφέας δε διστάζει να εντάξει και κάποια λιγότερο γνωστά χαρακτηριστικά, όπως ένας άνεργος ή ένας άστεγος, άνθρωποι πρόθυμοι να ζήσουν με αμοιβή και μια στέγη πάνω απ’ το κεφάλι τους αλλά μια σειρά από ατυχείς συγκυρίες τους ανάγκασε να κάτσουν λίγο στην άκρη μέχρι να τους ξαναφωνάξουν, στοιχεία που ίσως σε άλλα βιβλία εξαλείφονται ή αναφέρονται δευτερευόντως. Εδώ διάβαζα για τις μονογονεϊκές οικογένειες μαζί με τις πολύτεκνες, για τα ετερόφυλα και ομόφυλα ζευγάρια μαζί με την παραδοσιακή εικόνα που αρκετοί από μας έχουμε με τη γιαγιά και τον παππού, διάβαζα για τους διαφορετικούς τρόπους εργασίας αλλά να που σε κάποιες οικογένειες δουλεύει μόνο ο ένας ή κάποιος είναι άνεργος. Επίσης, αναφέρονται τα διαφορετικά μεγέθη σπιτιών, χωρίς να εξαλείφεται η μορφή του αστέγου, ενώ σε αρκετά σημεία στην εικονογράφηση λαμβάνουν μέρος και άνθρωποι με αμαξίδιο!

Το κείμενο δεν είναι μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος αλλά το εφαλτήριο για πολλές και διαφορετικές συζητήσεις μεταξύ παιδιού και γονιών. Καταγράφονται και αναπαριστώνται, όπως έγραψα και πριν, όλες οι μορφές μιας οικογένειας όπως απαντώνται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, όλες οι βιολογικές, κοινωνιολογικές και οικονομικές εκφάνσεις τους και όλα αυτά σε συνδυασμό με την πολύχρωμη, λεπτομερή και ζωηρή εικονογράφηση είμαι σίγουρος πως θα χαρίσουν ατέλειωτες δημιουργικές ώρες ποιοτικής συζήτησης σε μικρούς και μεγάλους. Παρατηρήστε τις λεπτομέρειες στην ενότητα «Σπίτια», ψάξτε περαιτέρω πληροφορίες για τις γιορτές που αναφέρονται στην αντίστοιχη ενότητα, χαζέψτε τις άπειρες μικρολεπτομέρειες που στολίζουν σα γιρλάντα κάθε σελίδα και διασκεδάστε με τις γκάφες και τα νάζια των μικρών παιδιών και των γατιών που κλέβουν τη παράσταση σχεδόν παντού! Γνωρίστε τα διαφορετικά μέσα μεταφοράς, τις γιορτές, τα παιχνίδια, τα μαγαζιά, τις διακοπές, τα χόμπι και τόσα άλλα!

Η τελευταία πρόταση του βιβλίου θα έλεγα πως είναι η καλύτερη απόδειξη πως όλα στη ζωή έχουν και μια θετική έκβαση: «Κι αν η μαμά ή ο μπαμπάς σου ζουν με καινούριο σύντροφο, τότε έχεις και καινούρια κλαδιά να βάλεις» [στο οικογενειακό δέντρο]. Σίγουρα δεν υπακούνε όλα σε έναν ενιαίο και γενικό κανόνα, γι’ αυτό υπάρχει και η λέξη «εξαίρεση» στην ομιλία μας. Υπάρχουν παιδιά δυστυχισμένα, ορφανά ή φτωχά, που βασανίζονται και κακοποιούνται από οικείους όμως το ταξίδι που χαρίζει αυτό το βιβλίο σε ψυχούλες και ανοιχτά μυαλά έχει μια σωστή, απαραίτητη νότα αισιοδοξίας που θα εμψυχώσει τους μικρούς αναγνώστες και θα τους βοηθήσει να καταλάβουν πολλά πράγματα απαραίτητα για την κατανόηση του μεγάλου ταξιδιού που λέγεται «ζωή».

Κατ’ εμέ, αυτό το βιβλίο είναι μια εξαιρετική καταγραφή της σημερινής πραγματικότητας και απευθύνεται σε ανθρώπους πρόθυμους να συζητήσουν το διαφορετικό και να αποδεχτούν και να κατανοήσουν την πολυπολιτισμικότητα και τις άπειρες πλέον μορφές οικογενειακής ανατροφής και κοινωνική ένταξης σε ένα σύνολο που διαρκώς διευρύνεται. Απλές παράγραφοι, χιλιάδες εικόνες, συνεχείς προτροπές από τη συγγραφέα για συζήτηση και μεγάλο, χορταστικό μέγεθος, είναι μια καλή επιλογή για να κλείσει επιτέλους η τηλεόραση, αυτή η μοντέρνα νταντά, και να ανοίξουν νέοι δρόμοι επικοινωνίας και αγάπης. Συγχαρητήρια στις εκδόσεις «Ίκαρος» που έφεραν αυτό το υποδειγματικό βιβλίο στην ελληνική αγορά.

Βιβλίο Ακροβάτες του χρόνου
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα /  Χιούμορ
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όταν τελείωσα το βιβλίο, αναρωτήθηκα: «Τι ήταν αυτό που διάβασα»; Ένα ανάλαφρο νεανικό μυθιστόρημα, ένα αλλιώς ιδωμένο ιστορικό μυθιστόρημα, ένα αξιόλογο δείγμα επιστημονικής φαντασίας; Κάτι απ’ όλ’ αυτά και τίποτα ταυτόχρονα. Απλώς (;) άλλο ένα υπέροχο κείμενο του σημαντικού Πολυχρόνη Κουτσάκη, που πάντα βρίσκει κάτι διαφορετικό να ζωντανέψει και με πρωτότυπους τρόπους να αιχμαλωτίσει τον αναγνώστη ως το συναρπαστικό τέλος. Οι βασικοί πρωταγωνιστές είναι η Ειρήνη Φουντουκίδη με τον Λεώ Στρατάκη και ο εγγονός τους, ο έφηβος Λεωνίδας, που αφηγείται και την ιστορία, εναλλάξ με την κοπέλα του, την Αφροδίτη. Η Ειρήνη είναι από πάμφτωχη οικογένεια και το σκάει από το σπίτι της για να μην την παντρέψουν με το ζόρι. Ο Λεώ, αντίθετα, προέρχεται από πάμπλουτη οικογένεια κι όταν ενηλικιώνεται ξεκινάει με τον κολλητό του, Φανούρη, που είναι ίδιος φυσιογνωμικά, σωματικά και στη σκέψη με τον Σπίθα του Μικρού Ήρωα, Γιώργου Θαλάσση, να τρώνε τα λεφτά σε γυναίκες.

Ο Λεώ και η Ειρήνη έχουν από μια μυστική υπερδύναμη που τη χρησιμοποιούν για το καλό της ανθρωπότητας και γνωρίζονται τυχαία στη Θεσσαλονίκη. Τα γεγονότα όμως τους χωρίζουν σχεδόν αμέσως και τους επαναφέρουν πολλά χρόνια και αρκετές γκάφες αργότερα, μόνο και μόνο για να τινάξουν την Ιστορία στον αέρα! «Ο Λεώ και η Ειρήνη ήταν παρόντες σε όλα τα μεγάλα γεγονότα, άλλαξαν με τις πράξεις τους τη ροή της παγκόσμιας ιστορίας, συνάντησαν τα σημαντικότερα πρόσωπα του εικοστού αιώνα κι όμως δεν τους γνωρίζει κανείς, είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Έτσι ακριβώς όπως το θέλησαν, δηλαδή» (σελ. 119). Ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Καρλ Γιουνγκ, ο Ανρί Ματίς, ο Πάμπλο Πικάσο, ο Τζόζεφ Μένγκελε, ο Τζέρι Σίγκελ και ο Τζο Σούστερ που δημιούργησαν τον Σούπερμαν, ο Αδόλφος Χίτλερ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Ντίνος Δημόπουλος και ο Μάνος Χατζιδάκις, η Agatha Christie, ο Άλμπερτ Άινσταϊν και άλλες προσωπικότητες των Τεχνών, των Γραμμάτων και της Ιστορίας παρελαύνουν με τέτοιο τρόπο που οι Μόντυ Πάιθονς ωχριούν μπροστά τους! Οι σουρεαλιστικές τους εξελίξεις με οδηγούσαν αρχικά να ψάχνω σε εγκυκλοπαίδειες, αργώντας να καταλάβω πως ο συγγραφέας απλώς μου έκλεινε το μάτι περιπαιχτικά!

Την ιστορία αυτού του αλλόκοτου ζευγαριού αφηγείται ο συνονόματος του παππού εγγονός με την κοπέλα του, Αφροδίτη, με την οποία έχει σπιρτόζικους διαλόγους, που διακόπτουν τη ροή της αφήγησης. Εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους χαρακτήρες, εκείνος πιστεύει στις καλές και κακές συγκυρίες ενώ εκείνη πρεσβεύει πως τίποτα στη ζωή δεν είναι τυχαίο, δημιουργούν ένα ξεκαρδιστικό ντουέτο που δε σταματά να πειράζεται, να δέρνεται, να τσακώνεται αλλά πάντα φιλιώνουν και τα βρίσκουν στο τέλος.

Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, διαρκή πρωθύστερα, κοφτοί και λιτοί διάλογοι, χιουμοριστικές ατάκες, σύντομα αλλά και εκτεταμένα κεφάλαια, μακροσκελείς αλλά και μονολεκτικές προτάσεις είναι η μέθοδος που επέλεξε ο Πολυχρόνης Κουτσάκης για να αφηγηθεί την ιστορία του, κάτι που δεν αφήνει τον αναγνώστη σε ησυχία. Με κέρδισε η εναλλαγή των οπτικών γωνιών, δηλαδή ενώ έχουμε μια στρωτή αφήγηση που διακόπτεται χαριτωμένα από τον Λεωνίδα ή την Αφροδίτη, όταν συναντάμε νέο πρόσωπο επιστρέφουμε στο παρελθόν του με έξυπνο και ανορθόδοξο τρόπο που θα μας φέρει στο σήμερα και θα μας συστήσει πιο καθαρά τι μέρος του λόγου είναι!

Παρ’ όλ’ αυτά, μέσα από τον σουρεαλισμό και την κατ’ επίφασιν προφορικότητα και ρηχότητα της αφήγησης, ξεπηδάνε με μοναδικό στυλ διαχρονικές αλήθειες και πρωτότυπες απόψεις πάνω σε κοινωνικά θέματα: «Γι’ αυτό βλέπουμε τριγύρω μας πολλά κορίτσια μελαγχολικά… Έχουν πέσει στην κανονική τους ζωή πάνω σε λάθος ιππότες, σε ιππότες που βγήκαν από τα όνειρα κάποιου άλλου κοριτσιού και κάπως μπερδεύτηκαν τα πράγματα και ήρθαν σ’ αυτές και τις ανάγκασαν ν’ αλλάξουν όνειρο και να τους προσθέσουν στα όνειρά τους… προσπαθούν να θυμηθούν το αρχικό τους όνειρο, θα ‘διναν τα πάντα για να μπορέσουν να το θυμηθούν αλλά έχουν ζήσει πολύ καιρό με λάθος ιππότες και δεν τα καταφέρνουν» (σελ. 79). Και ορίστε μια απλή και καθόλου κατακριτέα άποψη για όσους διαβάζουν Άρλεκιν: «Γι’ αυτό μάλλον πουλάνε εκατομμύρια βιβλία τα Άρλεκιν, επειδή ελάχιστοι έρωτες ευδοκιμούν κι έτσι ο κόσμος τα αγοράζει για να μάθει πώς είναι αυτό που παρ’ ολίγο να ζήσει, χωρίς να ξέρει όμως ότι αν το ζούσε δε θα μπορούσε να το περιγράψει, άρα κι αυτοί που γράφουν τα Άρλεκιν και το περιγράφουν δεν το ζουν όταν το γράφουν, το φαντάζονται, άρα τι να μάθει κανείς από δαύτους;» (σελ. 328).

Μονάχα σ’ ένα σημείο δεν υπήρξε ελαφρότητα: οι θηριωδίες στο Άουσβιτς δεν μπορούν να γίνουν ποτέ κομμάτι αστεϊσμού, κάτι που παραδέχεται κι ο συγγραφέας, παραθέτοντας στεγνά, απρόσωπα και μελετημένα τη ζωή του Μένγκελε και τα πειράματα που έκανε με τον Καρλ Κλάουμπεργκ και τη Χέρτα Ομπερχάουζερ: «Επίσης να σας πω, αν και είναι άσχετο με την ιστορία μας, ότι ο Καρλ και η Χέρτα έμειναν εφτά χρόνια στη φυλακή μετά το τέλος του πολέμου κι έπειτα έζησαν ελεύθεροι και ωραίοι την υπόλοιπη ζωή τους, δηλώνοντας σε κάθε ευκαιρία πόσο περήφανοι ήταν για την επιστημονική δουλειά τους στο στρατόπεδο. Η δικαιοσύνη είναι μια ωραία, άγνωστη λέξη σ’ αυτόν τον κόσμο» (σελ. 337). Κι αμέσως μετά αποδύεται σε μια… διαφορετικώς διατυπωμένη ιστορία του πολέμου που με έκανε να λυθώ στα γέλια! Η Άγκαθα Κρίστι, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Τζόζεφ Μένγκελε συναντήθηκαν σε ξενοδοχείο του Ασουάν κι έκαναν την Ιστορία… μύλο!

Το μυθιστόρημα επικεντρώνεται στα επιτεύγματα των παππούδων και στη σχέση των δύο έφηβων παιδιών, είναι αξιέπαινος όμως ο τρόπος που παρεισφρέουν οι προβληματικές σχέσεις του Λεωνίδα και της Αφροδίτης με τους γονείς τους, την ενδιάμεση δηλαδή γενιά, που καταγράφεται λιγότερο αλλά πιο έντονα συναισθηματικά κι έτσι το μυθιστόρημα δεν πλατειάζει, παραμένει σφιχτό και άψογα δεμένο, χωρίς τίποτα περιττό. Ο Λεώ και η Ειρήνη γνωρίστηκαν κι έκαναν τον Νικήτα που παντρεύτηκε κι απέκτησε τον Λεωνίδα ενώ η Αφροδίτη γεννήθηκε σε ένα επικίνδυνο ψυχολογικά περιβάλλον. Αυτό το βάρος στους ώμους τους δίνεται με έξυπνο τρόπο ανάμεσα στο σήμερα και το χτες που απαρτίζουν και το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου και φώτισε τις σημαντικές ψυχολογικές περιπέτειες που μπορεί να ζήσει ένας έφηβος σε μια προβληματική οικογένεια.

Οι «Ακροβάτες του χρόνου» είναι ένα απολαυστικό, διασκεδαστικό μυθιστόρημα που με ταξίδεψε με εναλλακτικό τρόπο στον χρόνο, μου σύστησε σημαντικές προσωπικότητες με άλλο τρόπο και με έκανε να γελάσω αλλά και να συγκινηθώ. Εύχομαι ολόψυχα η υπόσχεση για νέες ιστορίες του ξεκαρδιστικά αστείου ζευγαριού Λεώ και Ειρήνης να πραγματοποιηθεί σύντομα!

Βιβλίο Ο εκατοντάχρονος που πήδηξε από το παράθυρο και εξαφανίστηκε
Τίτλος πρωτοτύπου Hundraaringen som klev ut genom fonstret och forsvann
Συγγραφέας Jonas Jonasson
Μεταφραστής Γρηγόρης Κονδύλης
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο είναι κατά τόπους ξεκαρδιστικό ως προς την πλοκή των γεγονότων και την εξέλιξη της ιστορίας. Χωρίς να γίνεται σουρεαλιστικό, οι χαρακτήρες που γνωρίζει ο Άλαν, η εξέλιξη της ιστορίας του, οι συνέπειες της φυγής του, οι αποφάσεις των συνοδοιπόρων του, είναι πράγματα που δε θα συμβούν ποτέ σε κανέναν και κανένας δε θα σκεφτόταν να τα καταγράψει έτσι! Σύντομα όμως χάνεται η πρωτοτυπία και η φρεσκάδα και ο αναγνώστης παρακολουθεί από περιέργεια την πορεία της ιστορίας ως το τέλος. Ειδικά από ένα σημείο και μετά που ο Άλαν έχει καταστρέψει τον μισό σχεδόν κόσμο, όπως μαθαίνουμε από τις αναμνήσεις που ξετυλίγει παράλληλα με τις περιπέτειές του στο σήμερα, λες, εντάξει, δε γίνονται ΤΟΣΕΣ συμπτώσεις μαζεμένες!

Στο σήμερα, ο Άλαν το σκάει από το γηροκομείο και πάει σε σταθμό λεωφορείων. Εκεί ένας κακός άντρας του αφήνει τη βαλίτσα του γιατί δε χωράει κι αυτή στην τουαλέτα που θέλει να πάει. Ο Άλαν όμως βιάζεται να φύγει με το πρώτο λεωφορείο κι έτσι το σκάει με τη βαλίτσα! Καταλήγει σε μακρινό προορισμό, όπου συναντά έναν άντρα, τον οποίο έχουν απομονώσει οι κάτοικοι του χωριού. Στη συνέχεια αυτοί οι δύο συναντούν μια γυναίκα που ζει απομονωμένη σε εξοχική καλύβα παρέα με έναν ελέφαντα που το είχε σκάσει από τσίρκο! Ο κακός κυνηγάει τον παππού με τη βαλίτσα κι αρχίζουν να εμφανίζονται μυστηριωδώς πτώματα στις τέσσερις άκρες της γης, με αποτέλεσμα έντονο πονοκέφαλο και μια υπόθεση-κουβάρι στα χέρια του αστυνομικού διευθυντή και του εισαγγελέα. Δεν μπορείς να μην ξεκαρδιστείς από τους ευρηματικούς τρόπους του συγγραφέα εξόντωσης των κακών που κυνηγούν τους ήρωές μας (ναι, η βαλίτσα περιέχει κλοπιμαία!) ή όταν διαβάζεις αποσπάσματα όπως το παρακάτω:

«-Και γιατί κυκλοφορείτε με λεωφορείο; -Διότι έχουμε μαζί μας έναν ελέφαντα εκεί πίσω. -Ελέφαντα; -Σόνια τη λένε. -Ελέφαντα; -Ασιατικό ελέφαντα, ναι. -Ελέφαντα; -Ελέφαντα» (σελ. 240-241).

Παράλληλα, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει τις αναμνήσεις του Άλαν από αυτά τα 100 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ο εκατοντάχρονος έχει γνωρίσει τον Φαμπερζέ, τον Αϊνστάιν, τον Στάλιν, τον Τρούμαν, τον Ρούσβελτ, τον Φράνκο, τον ετεροθαλή αδελφό του Άλμπερτ Αϊνστάιν, Χέρμπερτ, τον Ντε Γκωλ και με την αθωότητά του και τις τεχνικές του γνώσεις πάνω στις ανατινάξεις βοήθησε τους Συμμάχους να κατασκευάσουν την ατομική βόμβα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά εστάλη στην Κίνα για να βοηθήσει τον Τσιάνγκ Κάι Σεκ και το Κουομιτάγκ! Αυτό στη συνέχεια τον κατέστησε επικίνδυνο στόχο για τη ρωσική αντικατασκοπία, οπότε μέσα στο κλίμα του Ψυχρού πολέμου της δεκαετίας του 1950 ο Άλαν θεωρείται κατάσκοπος και ζει απίστευτες περιπέτειες στην Ινδοκίνα, στα βουνά του Πακιστάν, στην Τουρκία και αργότερα καταφεύγει στο Παρίσι τον Μάη του 1968! Κορυφαία πράξη του, η από λάθος εξαφάνιση εκ θεμελίων της πόλης του Βλαδιβοστόκ! (δεν κατάφερα να βρω ιστορικές πηγές γι’ αυτό, πάντως!)

Αστεία περιστατικά, ήρωες-καρτούν, διάχυτη αισιοδοξία, ειρωνεία και καυστικότητα από μεριάς του συγγραφέα, απίθανες συμπτώσεις (πολλές τελικά!) και ο έξυπνος χειρισμός της υπόθεσης θα σας βοηθήσουν να περάσετε ευχάριστα την ώρα σας και να ρίξετε μια διαφορετική ματιά στην Ιστορία του 20ού αιώνα!