Βιβλίο Τι σημασία έχει ο τίτλος
Συγγραφέας Ρενέ Στυλιαρά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από την αρχή η συγγραφέας προετοιμάζει τον αναγνώστη πως «Υπάρχουν αμέτρητα βιβλία εκεί έξω, όπου κάποιος γράφει γράμματα σε κάποιον που ερωτεύτηκε κι επιχείρησε να το ζήσει…Ολόκληρες βιβλιοθήκες χτισμένες πάνω στην ίδια ακριβώς ιστορία: κάποιος αγάπησε σε βάθος και αυτό το ονόμασε τέχνη για να επιβιώσει» (σελ. 8). Η μόνη διαφορά: «…αυτό το βιβλίο το έγραψα εγώ για Εκείνη. Και μόνο». Γιατί: «Αν χρειαστεί να ειπωθεί ποια είναι, τότε δεν είναι αυτά. Οι υπόλοιποι είστε οι ενδιάμεσοι. Όχι θεατές. Όχι ιδιοκτήτες. Αλλά ρομαντικοί δορυφόροι. Αν διαβάζοντας αναγνωρίσετε τον εαυτό σας, κρατήστε το για λίγο. Σας χρειάζεται» (σελ. 9). Κι όμως, η προσωπική και ονειρική γραφή της Ρενέ κατάφερε να με κρατήσει ως το τέλος, ζωντανεύοντας μια γνωριμία που θα εξελιχθεί σε ό,τι μπορούμε να φανταστούμε… ή και όχι! «-Θα μείνεις; -Θα δείξει»!

Μπορεί λοιπόν να έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για την κινητήρια δύναμη του έρωτα αλλά πάντα θα υπάρχει χώρος για κάτι ακόμη. Έτσι, οι τρυφερές αυτές σημειώσεις που κατέληξαν να γίνουν βιβλίο και γράφτηκαν για ένα μόνο ζευγάρι μάτια μου κράτησαν συντροφιά για πολύ καιρό, με ταξίδεψαν και με συγκίνησαν σε μεγάλο βαθμό, λες και δεν έχω διαβάσει ως τώρα άλλα βιβλία για τον έρωτα. Ταυτόχρονα, απόλαυσα την καλαισθησία της στοιχειοθεσίας των σελίδων, καθώς και της όλης έκδοσης, το όμορφο και ουσιαστικό περιεχόμενο, τη δύναμη των λέξεων και την παραστατικότητα των προτάσεων. Μπορεί πολλοί να έχουν νιώσει έτσι αλλά ένας, ή μάλλον μία, κατάφερε να το αποτυπώσει επακριβώς: «Ένας άντρας φώναζε στο κινητό του…Μια γυναίκα έψαχνε τα κλειδιά της νευρικά… Ένας σκύλος γάβγιζε στο τίποτα… Κι εγώ, μες σ’ αυτόν τον θόρυβο του καλοκουρδισμένου γρήγορα κρατούσα δυο καφέδες… Ήμουν έξω από τον παράδεισο τριάντα τέσσερα λεπτά και το γνώριζα γιατί τα είχα μετρήσει όλα. Μέχρι που γύρισα σ’ εσένα. Άνοιξα προσεκτικά την ξύλινη πόρτα κι ο χρόνος έπεσε ξανά στα γόνατα» (σελ. 103-104).

Το κείμενο είναι σε πεζή μορφή, αν και είναι στοιχισμένο έτσι που να μοιάζει με ποίημα. Οι παράγραφοι έχουν απόσταση μεταξύ τους, κάτι που αφήνει να παίρνουμε μικρές ανάσες και να νιώθουμε πως κάνουμε ένα μεγάλο ταξίδι με πολλές και μικρές στάσεις. Μικρά αποφθέγματα με την καλλιγραφία και το logo της συγγραφέως χωρίζουν τα κεφάλαια και το όλο lay out ακολουθεί την καλαισθησία και το οπτικό αποτύπωμα της Ρενέ. Πρόκειται για μια ιστορία αγάπης χωρίς γενικό τίτλο, ο οποίος δεν έχει καμία σημασία άλλωστε, με τα κεφάλαια να στέφονται μόνο από τον αριθμό της εκάστοτε σελίδας όπου ξεκινάνε το καθένα ή, προς το τέλος, από ένα ρολόι που προσμετρά τον χρόνο που έχει ζήσει η συγγραφέας με τον έρωτά της. Μια ιστορία που ξεδιπλώνεται χωρίς δράση αλλά μέσα από λέξεις και φράσεις που προχωράνε την πλοκή παρακάτω με γλυκό ή σκληρό τρόπο, ανάλογα την ένταση και το είδος των συναισθημάτων που εκλαμβάνει η συγγραφέας από τη γυναίκα που αγάπησε. «Γι’ αυτό και όσα ακολουθούν δεν έχουν ημερομηνίες. Έχουν μόνο αναμονή, διάρκεια και φαινομενικά κενά διαστήματα. Χρονικά στίγματα σ’ ένα ερωτευμένο χρονολόγιο. Όχι από μια ζωή -από εκείνη τη ζωή. Τη δική μας. Ή τη δική μου, αν προτιμάς» (σελ. 145).

Η πρώτη γνωριμία («οι μοιραίες συναντήσεις μοιάζουν εκ των υστέρων σαν να είχαν ραντεβού»), μια στιγμή που αργότερα θα χρειαστεί πολλές λέξεις, το πρώτο ραντεβού («Ήταν από εκείνες τις στιγμές που δεν συμβαίνει τίποτα αλλά όλα προετοιμάζονται», σελ. 71), το πρώτο ταξίδι «λίγο μη, λίγο μαζί, λίγο γιατί» («Ήθελα το μέρος να προσαρμοστεί πάνω σου σαν ρούχο ραμμένο μόνο μια φορά. Κι αν ποτέ το ξαναφορούσες, να σου έπεφτε λάθος», σελ. 76), τα πρώτα αισθήματα («σε ψάχνω σε κάθε γωνιά αυτού του ολοστρόγγυλου κόσμου»), η απόσταση («Δεν ήμασταν ποτέ στο ίδιο μέρος την ίδια ώρα. Κι όμως, παραπατούσαμε συχνά στο ίδιο σημείο. Δειλά, στο ίδιο σημείο», σελ. 40), τα συναισθήματα («Να μου προκαλέσεις τη φωτεινή εντύπωση πως σε ξέρω μια ζωή. Ίσως και δύο», σελ. 28), η μοναξιά της σύντομης απουσίας, η επικοινωνία, οι σκέψεις, οι δυσκολίες, η «σφιγμένη προσμονή που έχει πάντα ο θιγμένος εγωισμός όταν προσποιείται την αξιοπρέπεια» σελ. 51), οι δοκιμασίες, οι προβληματισμοί, οι διαφορές («Εσύ και ήθελες και δεν ήθελες…Κι εγώ ήξερα πια ακριβώς τι δεν ήθελα», σελ. 64), ο άχρονος χρόνος («Σε παρατηρούσα ολόκληρη, προσπαθώντας να σε αποστηθίσω πριν σε χάσω ξανά», σελ. 106) και τόσα άλλα καταγράφουν μια γλυκόπικρη ιστορία αγάπης που με συγκίνησε και με ταξίδεψε.

Ένα βιβλίο που «μιλά για εκείνο το σπάνιο είδος συνάντησης που δεν σου επιτρέπει να συνεχίσεις τη ζωή σου σαν να μη συνέβη τίποτα». Ιστορίες που «συνθέτουν έναν χώρο όπου κάτι αληθινό μπορεί να σταθεί χωρίς την αγωνία τι θα γίνει μετά». Και στο κάτω κάτω: «Κάποια πράγματα δεν γράφονται για να σωθούν. Γράφονται επειδή δεν αντέχεται να ζει κανείς σαν να μην τα συνάντησε ποτέ» (σελ. 11). Μια ιστορία που η συγγραφέας προδικάζει λόγω πείρας: «Έχω βλέπεις από χρόνια εξοικειωθεί με την επικινδυνότητα εκείνου που φλέγεται. Χαμογελάω στις επικείμενες στάχτες και ξεκινάμε το πρώτο μας ταξίδι» (σελ. 17). Αλλά δε διστάζει να το ζήσει ως το τέλος, όπως έκανα κι εγώ μέσα από το υπέροχο αυτό κείμενο.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Έπρεπε να σβήσεις τ’ αστέρια σου από τα μάτια μου αν ήθελες να ξημερώσει ξανά ο κόσμος μου ανεπηρέαστος από το φως σου» (σελ. 99).

«Η ατμόσφαιρα μύριζε ζεστή πέτρα και μέρα που τελειώνει» (σελ. 121).

«Εγώ για σένα θα ξεκινούσα από την αρχή τη ζωή μου… Αφού έτσι κι αλλιώς με σύστησες με το τέλος της όταν σε γνώρισα» (σελ. 131).

Βιβλίο Το μπαρ στο Λεβαλουά-Περέ 
Συγγραφέας Γιάννης Μαργέλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Μαργέλης έγραψε μια τρυφερή και δυνατή σε εικόνες και συναισθήματα νουβέλα, όπου, με αφορμή μια ερωτική ιστορία μεταξύ αντρών, καταγράφονται τα λάθη, οι προσδοκίες και η φθορά που συναντάμε σε όλες τις  ανθρώπινες σχέσεις. Η ιστορία ξεκινάει με την απρόσμενη συνάντηση του Μαρκέλλου και του Κριστόφ στο Λονδίνο λίγα χρόνια μετά τον χωρισμό τους, κάτι που θα ξυπνήσει τις μνήμες του πρώτου και θα καταφύγει στο ημερολόγιό του, όπου κατέγραψε την ευτυχισμένη περίοδο που πέρασαν μαζί στο Λονδίνο: «Οι ματιές συναντήθηκαν ξανά για δευτερόλεπτα. Καφέ και γκριζογάλανο, κάποτε ο ένας ήταν η γη κι ο άλλος ο ουρανός της». Ένας «μικρός πρίγκιπας» ο Μαρκέλλος, με καταγωγή από τη Χίο, έζησε, σπούδασε και δούλεψε σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη και Αμβούργο, αναζητώντας τον εαυτό του. Με ειλικρίνεια και αμεσότητα καταγράφει κάθε πτυχή του χαρακτήρα του, σημειώνει σκέψεις και προβληματισμούς, αναφέρεται στα παιδικά του χρόνια, παρατηρεί τη σχέση των γονιών του μεταξύ τους και απέναντί του και συγκροτεί μια προσωπικότητα σύνθετη, βαθιά αληθινή. Προβληματίζεται για την αγάπη και τον έρωτα, σκέφτεται πάνω στη φύση της ζωής και της μοναξιάς, ακόμη και ο θάνατος τον απασχολεί. Όλα αυτά όμως είναι ισορροπημένα και δεν εξαπλώνονται εις βάρος του κειμένου, παρά μόνο σε ελάχιστα σημεία. Είναι ένας φυσιολογικός, συνηθισμένος άνθρωπος, αρκετά μπλεγμένος όμως (φταίει η οικογένειά του ή η αδυναμία του να βρει μόνος τη λύση και την άκρη στο ψυχοσυναισθηματικό του κουβάρι; ). Ο έρωτας με τον Κριστόφ έρχεται την ώρα που έχει ανάγκη για σταθερότητα σ’ έναν κόσμο απρόβλεπτο, όπου όλα αλλάζουν καθημερινά. Είναι δυο νέα παιδιά που εκπροσωπούν μια γενιά παγιδευμένη ανάμεσα στην παράδοση και στην πρόοδο.

Με ευσύνοπτο τρόπο και ταυτόχρονα με τις εξελίξεις μεταξύ Κριστόφ και Μαρκέλλου παρατίθενται μικρά δείγματα της νοοτροπίας και του τρόπου σκέψης του πρωταγωνιστή ώστε να τον γνωρίσουμε καλύτερα, να κατανοήσουμε τον χαρακτήρα του και να καταλάβουμε τι έζησε, γιατί και πώς, τι συνέβη μετά και ποιο είναι το πνιγηρό μυστικό που κουβαλάει, «κουρασμένος να κοιτάζει ηλιοβασιλέματα». Έχει φορτωθεί ενοχές και τύψεις, πιστεύει πως αυτός φταίει για τον προηγούμενο χωρισμό, εξαιτίας του οποίου ταξίδεψε στο Λονδίνο και γνώρισε τον Κριστόφ, δεν το ελέγχει, αν και προσπαθεί να ξεφύγει από αυτό, αναζητά τις σχέσεις του με τους γονείς του και το πώς τον γαλούχησαν και πώς τον μεγάλωσαν, περιγράφει τις άσχημες ψυχολογικές συνθήκες μέσα στο ίδιο του το σπίτι, «τη φωλιά του λύκου ή τη φωλιά του κούκου», όπου μεγάλωσε με υψηλές προσδοκίες όσο αποζητούσε την ανεξαρτησία του. Αναδύεται έτσι ένας χαρακτήρας περίπλοκος, με λάθη και πάθη, με αγωνίες και προσδοκίες, με ελπίδες και τρυφερότητα. Ομολογώ πως προσπάθησα να τον αγαπήσω και να σταθώ στο πλάι του, αυτό που έκανε όμως κάποια στιγμή δεν μπόρεσα να του το συγχωρέσω.

Ο Μαρκέλλος από την αρχή συστήνεται με πρωτότυπο τρόπο: «…είμαι σαν γυμνός πίνακας του Σίλε, βασανισμένος, πτωματικός, βαμπιρικός. Ένας καμβάς που εκκρίνει συναίσθημα… αιώνιο παιδί που θεοποιεί όποιον του δείχνει λίγη αγάπη, ώστε να προσπαθήσει να τον μισήσει όταν του την πάρει βίαια πίσω» (σελ. 32-33). Η ρομαντική πλευρά του αποτυπώνεται σε καίριες και διαχρονικές παρατηρήσεις πάνω στη μοναξιά και στις σχέσεις του σήμερα: «Οι καθημερινοί ρυθμοί, γρήγοροι και παρανοϊκοί, μας απαγορεύουν να κάνουμε βαθιές και συναισθηματικές σχέσεις. Δε βασιζόμαστε στους ανθρώπους. Ανοίγουμε μια εφαρμογή και επιλέγουμε» (σελ. 34). «…ξεχνάμε ότι η πραγματική μας αξία βρίσκεται στην αυθεντικότητα και στη σύνδεση που χτίζουμε με κάποιον άλλον άνθρωπο» (σελ. 56). Και πόσο όμορφη είναι μια σχέση διαρκείας έτσι και πετύχει: «Να τσακωνόμαστε για ανόητα πράγματα… και να ξέρεις πως, ακόμα και μετά από αυτό, τα πάντα θα είναι τόσο μαγικά, όπως στην αρχή, να γελάς μαζί με τον άλλον και να δημιουργείτε παρέα ιστορίες για να λέτε μια μέρα» (σελ. 54). Μα πόση αλήθεια σε λίγες προτάσεις: «…η μοναξιά έχει δύναμη. Μόνος δεν είσαι πια εκτεθειμένους ούτε ανυπεράσπιστος. Αλλά τι να το κάνεις; Η μοναξιά έχει τον σκοπό της. Είναι χρήσιμη. Όχι για πολύ. Να είναι εκεί έστω για λίγο. Για να βρεις ξανά τον εαυτό σου» (σελ. 87).

Η νουβέλα, εν αντιθέσει με τον τίτλο της, διαδραματίζεται κυρίως στο Λονδίνο, μια πόλη που δίνεται με παραστατικότητα. Κάμντεν, Τάμεσης, Σόχο, Κόβεντ Γκάρντεν και άλλα σημεία της βρετανικής πρωτεύουσας είναι το φόντο για τον έρωτα που ζουν ο Κριστόφ και ο Μαρκέλλος: «Περιπλανήθηκα, ρουφώντας ομορφιά», «κι εγώ ένα νησάκι μοναξιάς στη μέση αυτού του ωκεανού ζωντάνιας» (σελ. 75). Αλλά και η Νέα Υόρκη με τα δικά της τοπόσημα και η Αθήνα, το μέρος όπου πρέπει πάντα να γυρίζεις για τις γιορτές, έχουν τον δικό τους ρόλο στη ζωή του πρωταγωνιστή και εντείνουν τις σκέψεις του πάνω στον εαυτό του και στον ρόλο του στη ζωή των άλλων όσο προσπαθεί να βρει τι πραγματικά του συμβαίνει και από τι ψάχνει να ξεφύγει. Οπότε, τι συνέβη στο μπαρ του Λεβαλουά-Περέ; Ε, αυτό δε θα το αποκαλύψω! Υπέροχες και παραστατικές περιγραφές ζωντανεύουν τις σκηνές και δημιουργούν δυνατές, κινηματογραφικές εικόνες, με λέξεις που δημιουργούν αντιθέσεις και αντικατοπτρίζουν με τον καλύτερο τρόπο τα συναισθήματα των χαρακτήρων («βλέμμα που αποδημούσε ξανά προς το κενό»). Χρησιμοποιούνται άφθονα επίθετα που δε βαραίνουν την αφήγηση, αντιθέτως, τη στολίζουν διακριτικά και κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού μάς συνοδεύουν ο Μικρός Πρίγκιπας, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Περσέλ, ο Τενεσί Ουίλιαμς, ο Μίλαν Κούντερα, ο Γιώργος Χειμωνάς και πολλοί άλλοι με τρόπο που εντείνει τη λογοτεχνικότητα του κειμένου.

«Το μπαρ στο Λεβαλουά-Περέ», ο Κριστόφ, το βροχερό Λονδίνο, ο εσωτερικός μας αγώνας να ξεφύγουμε από τις τοξικότητες που μας γαλουχούν και μπλέκουμε, αν δε βρούμε εγκαίρως σωστή βοήθεια, σε δύσκολα και σκοτεινά μονοπάτια, ο έρωτας που δε χρειάζεται πρόγραμμα και σκέψη αλλά προσκρούει στα μειονεκτήματα της προσωπικότητάς μας, όλα αυτά και πολλά άλλα δημιουργούν ένα συναρπαστικό ταξίδι αυτογνωσίας και ταυτόχρονα μια καλογραμμένη ρομαντική περιπέτεια γεμάτη αλήθειες και συναισθηματικά λάθη, αφιερωμένη στη ζωή «που χωρίζει όσους αγαπιούνται, ολόγλυκα, χωρίς να κάνει θόρυβο».

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι από τη σελίδα στο facebook των εκδόσεων Συρτάρι.

Βιβλίο Σταγόνες 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Φυστίκι που Κυλάει έγραψε ένα δυνατό, ανατρεπτικό και άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα για την παθογένεια της ελληνικής οικογένειας. Βάζει κάτω από ένα αντικειμενικό μικροσκόπιο όλα τα λάθη, τα μυστικά, τα ψέματα, τα προβλήματα που οδηγούν τους ανθρώπους σε αδιέξοδα, σε καταπίεση, σε κρίσεις πανικού και χαρίζει μια ιστορία τόσο αληθινή που πονάει, ακριβώς γιατί όλοι θα αναγνωρίσουμε σε αυτήν κομμάτια της δικής μας προσωπικότητας. Δάκρυσα, γέλασα, σφίχτηκα, κράτησα την ανάσα μου, προβληματίστηκα κι όμως δε σταματούσα να βυθίζομαι όλο και περισσότερο στον μικρόκοσμο του μυθιστορήματος, όχι μόνο γιατί αγωνιούσα για τη συνέχεια αλλά και γιατί ήθελα να δω πώς θα ολοκληρωθεί η ιστορία, πώς θα λυτρωθούν οι ήρωες και πόσο τους αγαπάει η συγγραφέας που τους δημιούργησε. Κινηματογραφική ροή, υψηλές ταχύτητες στις εξελίξεις, αληθινοί και καθημερινοί διάλογοι, ανατροπές είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Σταγόνες που όλοι τις γευτήκαμε, τις αντικρύσαμε, τις νιώσαμε στις βροχερές μας μέρες, λαμπερές και μουντές πέφτουν όταν πρέπει ή έρχονται ακάλεστες, σταγόνες που λαμπυρίζουν αντικατοπτρίζοντας στιγμιότυπα, σκηνές, διαλόγους, ανθρώπους από τη ζωή του κάθε ενός από μας. Χαρά και γέλιο, έρωτας και ανεμελιά και την ίδια στιγμή πόνος, απώλεια, τραύματα σωματικά και ψυχικά, λάθη και ανήφορος. Σταγόνες από δάκρυα λύτρωσης σαν αυτά που χαρίζει το τέλος, οργής για τα καταφανή λάθη που τραυματίζουν ψυχές, συγχώρεσης για χάρη της αγάπης. Σταγόνες που γυαλίζουν στο μαχαίρι που ανατέμνει μέχρι βάθους την ανθρώπινη ψυχή, παρουσιάζοντας ακριβοδίκαια τους χαρακτήρες του βιβλίου και φέρνοντας στο φως «οικεία κακά» που πληγώνουν, συγκολλούν αλλά και δίνουν ελπίδα για μια νέα αρχή.

Η Τζένη και ο Δημήτρης λοιπόν έχουν αποκτήσει δυο παιδιά και πλέον είναι χωρισμένοι. Με διαρκή πρωθύστερα μαθαίνουμε την ιστορία τους, πώς γνωρίστηκαν, πώς ερωτεύτηκαν, ποια ήταν τα βήματα της σχέσης τους ως τον γάμο τους, πώς άλλαξαν τα πράγματα με τα παιδιά, την Εύη και τον Λουκά, πού έσπασαν και λύγισαν, τι έφταιξε, ποιες ήταν οι δυσκολίες και γιατί τελικά διαλύθηκαν. Η συγγραφέας εκεί που τους ρίχνει στα πιο βαθιά τάρταρα, εκεί και τους απογειώνει: «Εκείνο το πρωινό της δεύτερης μέρας των Χριστουγέννων, μέσα στο βαθύ σκοτάδι της Τζένης και του Δημήτρη, μέσα στην απόλυτη, αδιαπραγμάτευτη αποτυχία τους ως γονείς, ως ζευγάρι, ως ενήλικες, από τον φεγγίτη στο μπάνιο γλίστρησε μια αδύναμη ακτίνα φωτός. Θαμπή, εύθραυστη. Αλλά έστω κι έτσι έσπασε τον ζόφο» (σελ. 237). Η Εύη είναι πλέον στην εφηβεία, υπερ-ευαίσθητη στα συναισθηματικά ερεθίσματα, στεναχωριέται λιγότερο για το οικονομικό θέμα τώρα που τους μεγαλώνει η Τζένη μόνη της και περισσότερο για την απελπισία στο πρόσωπο της μάνας της. Ένα πλάσμα που λες και γεννήθηκε ενήλικη, κάτι που δυστυχώς η μητέρα κατά λάθος εκμεταλλεύεται και τονίζει διαρκώς, ακουμπώντας έτσι ένα δυσβάσταχτο βάρος στο παιδί της, που πάντα πίστευε πως αυτό πρέπει να κάνει, να γίνεται υποστύλωμα στις οικοδομές όλου του κόσμου. Από την άλλη, ο αυτιστικός Λουκάς παρακολουθεί εργοθεραπεύτρια σε κέντρο ειδικής αγωγής και σημειώνει μικρά βήματα προόδου. Η Τζένη αποδέχτηκε σχετικά γρήγορα την ιδιαιτερότητα του γιου της, μιας και δεν υπήρχε χρόνος για χάσιμο. Αυτή η διαδικασία αποδοχής δεν ήταν γραμμική, αφού τα συναισθήματα ενοχής, θυμού, απελπισίας επέστρεφαν κυκλικά. Πού βρίσκεται μέσα σε όλα αυτά ο Δημήτρης, πώς αντέδρασε, πώς νιώθει μετά τη θύελλα που τους τίναξε στον αέρα; Ευτυχώς, είναι ένας πατέρας που «θα εξασφάλιζε πρώτα το κάτι παραπάνω για τα παιδιά του και μετά τα βασικά για τον ίδιο»! Ναι αλλά η σχέση του με την πρώην σύζυγο; Τα δικά του όνειρα και προσδοκίες;

Μόνιμο αγκάθι ανάμεσα στο ζευγάρι είναι η μάνα του Δημήτρη, Βαγγελιώ, μια αυταρχική γυναίκα που διαφεντεύει το σπίτι της και αρνείται ν’ αφήσει τα παιδιά της να φύγουν μακριά. Αρνάκι ο άντρας της, την άφησε να κάνει ό,τι θέλει στη ζωή τους, του αρκούσε να νιώθει ασφαλής και ήρεμος πλάι της: «Ο χρυσός αυτός άνθρωπος που μιλούσε από το στόμα λίγο και από τα μάτια του πολύ. Που γέμιζε τα ρεζερβουάρ των παιδιών και των εγγονιών του με περισσή αγάπη, ανόθευτη, χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς όρια, χωρίς διακρίσεις» (σελ. 279). Νικήθηκε τελικά από τον καρκίνο και η γυναίκα του νιώθει ξαφνικά πελαγωμένη και ολομόναχη. Τώρα τι γίνεται; Πώς θα επιβιώσει χωρίς το στήριγμά της; Ο απόλυτος έλεγχος που ασκεί στα παιδιά της, Αντώνη και Δημήτρη, δημιουργεί εντάσεις και δυσκολεύει τον αγώνα τους να σταθούν στα δικά τους πόδια, μακριά από τις εντολές της. Τα δυο αδέλφια είναι όσο πιο διαφορετικοί μπορεί να είναι δύο άνθρωποι που μεγάλωσαν στο ίδιο σπίτι, στην ίδια πόλη, από τους ίδιους γονείς. Σπάνια όμως μάλωναν όσο ήταν μαζί, δεν έμπαινε ο ένας στον ζωτικό χώρο του άλλου, πάντα συνυπήρχαν χωρίς να αναμιχθούν. Ο Αντώνης, έχοντας καλά κρυμμένα μυστικά, κάνει τα πάντα για να φύγει στο εξωτερικό, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. «…παραήταν ασημένιος για τα δεδομένα της μουντής κωμόπολης… ασύμβατος με τον αέρα της Αιτωλοακαρνανίας» (σελ. 82), «Δεν υπήρξε ποτέ κομμάτι του παζλ της συγκεκριμένης πόλης ο μικρός. Πάντα φευγάτος ήταν» (σελ. 92).

Ο Δημήτρης υποστηρίζει τον αδελφό του κι ας μένει ο ίδιος πίσω. Έτσι κι αλλιώς είναι μέτριος μαθητής, οπότε στράφηκε στις μηχανές και στα αυτοκίνητα για τα προς το ζην. Ο Αντώνης όμως έφυγε και γιατί ήθελε να γλυτώσει τον αδελφό του από τις συνέπειες των δικών του επιλογών, μιας και το ωστικό κύμα πάντα έπαιρνε τον Δημήτρη: «Ο μεγάλος το είχε συνηθίσει, το θεωρούσε δεδομένο, ο μικρός ασφυκτιούσε, τον έπνιγε αυτή η υποχρέωση που ένιωθε πως είχε στον αδελφό του από τότε που θυμόταν τον εαυτό του» (σελ. 97). Οι γονείς τους πιέζουν τον Δημήτρη να ελέγχει τον Αντώνη κι αυτό τον κάνει έξω φρενών. Ο Δημήτρης δεν είχε το θάρρος του αδελφού του, ναι, είχε όνειρα, ήθελε να αντιδράσει αλλά «φοβόταν πως θα έτρωγε τα μούτρα του και θα αναγκαζόταν να γυρίσει στη μάνα του με την ουρά στα σκέλια». Είναι «έξαλλος με τον αδελφό του που δραπέτευσε και ανακουφισμένος ταυτόχρονα. Να τον βρίζει από τη μία και να τον καμαρώνει κρυφά από την άλλη. Για το μυαλό του, για το τσαγανό του, για όλα όσα έβαζε στόχο και κατάφερνε, ενώ ο ίδιος έμενε κολλημένος. Ανίκανος να φύγει. Δειλός» (σελ. 97). «Δεν είχε ποτέ τη δύναμη του μικρού. Το αστέρι του. Λες και γεννήθηκε μισοσβησμένος» (σελ. 107). Όσο ο Δημήτρης μάλιστα δεν κόβει τον ομφάλιο λώρο, τόσο η μάνα του τον διαφεντεύει. Και τότε ήρθε η Τζένη! «Όλα τα άσκοπά του σαν να είχαν βρει προορισμό».

Όλα ξεκινάνε με την κηδεία του Λουκά, όπου η συγγραφέας στήνει ολοζώντανες σκηνές: «…άρχισαν να σηκώνονται ένας ένας…Είχαν ξεπετάξει την υποχρέωση. Αν τους έλεγες «καλό καλοκαίρι», θα απαντούσαν «επίσης» χωρίς δεύτερη σκέψη» (σελ. 36). Από την αρχή οι διαπροσωπικές σχέσεις είναι δύσκολες, η μητέρα δε συμπαθεί την Τζένη, ο Αντώνης άργησε να παραστεί και η Βαγγελιώ δε χάνει ευκαιρία να τον κατηγορήσει, εντείνοντας την επιθυμία του να φύγει μια ώρα νωρίτερα, η Τζένη συμμερίζεται την επιθυμία του Αντώνη και κατανοεί τη στάση του, αφού είναι η μοναδική που μπορεί να τον διαβάσει σαν ανοιχτό βιβλίο, η επιθυμία του Λουκά να παραμείνει στο Αγρίνιο με τον μπαμπά και τη γιαγιά φέρνει την Τζένη στα όριά της, κάτι που αποσβήνει η Εύη. Λες και παρακολουθούσα κάτι μεταξύ κινηματογραφικής ταινίας και στιγμές από γεγονότα που έχω δει κι εγώ στη δική μου ζωή, με αληθινούς ανθρώπους, με ταιριαστούς διαλόγους, με γνωστές αφορμές! Έτσι αρχίζει σιγά σιγά το ταξίδι στο παρελθόν και στο παρόν όλων αυτών των χαρακτήρων, τους οποίους γνωρίζουμε κι απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη. Η ζωή στη φοιτητική εστία του Γκερμερσχάιμ, το πρώτο ερωτικό καλοκαίρι στην Ιθάκη, το μαγικό Βερολίνο που «ήταν η πιο όμορφη πόλη στον κόσμο, τόσο ανεπιτήδευτα κομψή, παλιακή και μοντέρνα ταυτόχρονα, σε αποδεχόταν χωρίς ενδοιασμούς, χωρίς προκαταλήψεις, η ίδια η πόλη μπορούσε να γίνει η παρέα σου» (σελ. 117), η γοητευτική Σκοτία εκείνο τον κρυστάλλινο Φεβρουάριο που η κλεψύδρα της ευτυχίας ενός ζευγαριού άρχισε να αδειάζει από την άμμο της και τόσα άλλα.

Υπάρχουν όμως κι άλλοι χαρακτήρες που συντροφεύουν τις δύο οικογένειες, όπως το εξάχρονο κοριτσάκι που στέκεται όρθιο, με τη ζακέτα της μαμάς της στα χέρια, ακίνητο, αμίλητο και κοιτάζει την πόρτα την ημέρα που η μάνα της ηττήθηκε από τον καρκίνο. «Όποιος φεύγει δεν ξαναγυρίζει» και το έμαθε αυτό καλά το κοριτσάκι που ξάπλωνε πάνω στη ζακέτα της μάνας της για να κοιμηθεί μυρίζοντας το ύφασμα κι ευτυχώς τη στήριξε η γιαγιά της, βοηθώντας τη να γίνει «Δυο γυναικών κόρη». Είναι και ο γοητευτικός Κωνσταντινουπολίτης Ερέν Μπαντέμ που θα παίξει απρόσμενο κομβικό ρόλο στο μυθιστόρημα και η ιστορία του ξεδιπλώνεται γεμάτη κοφτερά αγκάθια. Ασήκωτο βάρος οι επιλογές του για την οικογένειά του και αβάσταχτες οι συνέπειές τους στις ζωές των γονιών του, Ναζάν και Αράς, δυο ανθρώπων σε ισχυρή πολιτική και οικονομική θέση στην Τουρκία. Η ζωή του Ερέν είναι γεμάτη τρυφερότητα και έρωτα, ώσπου η τρυφερή μητέρα του χώθηκε σε δύσμορφο κουκούλι και δε δίστασε να παραδώσει -μεταφορικά-  τον γιο της στον Άδη. Τα κεφάλαια που τον αφορούν τα διάβαζα με κομμένη ανάσα, μιας και σε αυτά η γραφή φτάνει στο απόγειό της σε θέματα περιγραφών, ατμόσφαιρας, παραστατικότητας και άφθαστου ρεαλισμού. Η τελική σκηνή μεταξύ πατέρα και γιου παραλίγο να μου προκαλέσει εγκεφαλικό και κρατούσα την ανάσα μου για επικίνδυνα πολλή ώρα μετά το πέρας της. Οι χαρακτήρες που γνώρισα παύουν να έχουν βαφτιστικά ονόματα και ανθρώπινα χαρακτηριστικά, μεταμορφώνονται σε κάτι σκληρό, ανείπωτο κι όλα αυτά για κάτι που θα έπρεπε να το γιορτάζουν κι όχι να το λοιδωρούν. «Η ιέρεια άγγιξε σιωπηλή την πόρτα. Ο πεθαμένος γιος της βγήκε από το δωμάτιο». Και τότε…

Το κείμενο είναι γεμάτο καλοδουλεμένα ψυχογραφήματα, παραστατικότητα και αληθοφάνεια. Δε θα ξεχάσω πόσο έντονα περιγράφηκε μια κρίση πανικού, τις κραυγές ενός μικρού κοριτσιού που η επιθυμία της να δει τηλεόραση παραπάνω από μια ώρα οδήγησε σε ομηρικούς καβγάδες τους γονείς της («μπαμπά, δε θέλω να δω τηλεόραση, να, δες πάω στο δωμάτιό μου, σε παρακαλώ», πόσο πόνεσα εκεί, πόσο μου θύμισε οικεία κακά!), τις συνέπειες από μια ολική υστερεκτομή στο σώμα και στην ψυχολογία μιας γυναίκας και τις στιγμές ανθρωπιάς μεταξύ δυο γυναικών που ήταν ξεκάθαρα εχθροί ως εκείνη τη στιγμή που… Σκόρπιες και αξιοπρόσεκτες μεταφορές και παρομοιώσεις στολίζουν το κείμενο: «Μα ο ήλιος εκείνο το απόγευμα της συμπεριφερόταν σαν γονιός, ήθελε να αφήσει το στοργικό του χάδι πάνω στα χέρια και στον λαιμό της» (σελ. 67). Εδώ δάκρυσα: «…άφησε από τα μάτια του να τρέξουν σταγόνες ευτυχίας… Έτρεξαν μέσα του και βρήκαν και γέμισαν μικρές ρωγμές, σαν υγρός χρυσός που συγκολλάει σπασμένο πήλινο» (σελ. 158). Και ένα από τα αγαπημένα μου: «…τα βλέμματα, οι κουβέντες, όλα σκάλωναν πάνω του σαν να ήταν φτιαγμένος από βέλκρο που μάζευε πάνω του ανεπιθύμητο χνούδι…» (σελ. 211). Λέξεις που δημιουργούν απρόσμενες εικόνες και σημαντικές αλήθειες: «…τα δάχτυλά τους έμειναν απλώς να αγγίζονται. Για το υπόλοιπο της διαδρομής, τις ένωναν λίγα χιλιοστά επιδερμίδας… Καμιά φορά, αυτό που σε στηρίζει και σε κρατάει στην επιφάνεια όταν σε τραβάνε βαρίδια στον πάτο είναι απλώς λίγο δέρμα» (σελ. 49). Από την άλλη, το χιούμορ με το οποίο έχουμε γνωρίσει τη συγγραφέα είναι εκεί, διακριτικό, ανάμεσα στις γραμμές, μόνο που τα γεγονότα δε σε αφήνουν να το απολαύσεις είτε γιατί αμέσως έπεται κάτι σκληρό είτε γιατί είναι κρυφά αναμεμιγμένο με κάτι που προκαλεί εντονότερα συναισθήματα, όπως οργή ή / και συγκίνηση. Απολαύστε μία και μόνη πρόταση, που συνδυάζει την κραυγή της μάνας που εξαφανίστηκε το παιδί της με την προσπάθεια μιας τυχαίας περαστικής να βγάλει πετυχημένη selfie με το σκυλί της αγκαλιά: «Η μάνα του Δημήτρη ούρλιαζε στο τηλέφωνο, ο Βαρόνος προσπαθούσε να ακρωτηριάσει την ιδιοκτήτριά του κι εκείνη να δείξει το outfit τους» (σελ. 215).

Φυσικά, δε θα μπορούσαν να λείπουν και οι καίριες κοινωνιολογικές παρατηρήσεις: «…το σχολείο, οι παρέες, η εφηβεία, είναι ένας μικρόκοσμος της ενήλικης κοινωνίας, βλέπεις ένα δεκαπεντάχρονο παιδί και ταυτόχρονα βλέπεις έναν πενηντάρη που χτίζεται. Πολλά στρώματα σκυρόδεμα θα πέσουν πάνω του, πολλές εμπειρίες, ο πυρήνας όμως είναι εκεί. Στο σχολείο…θα δοκιμαστούν σκληρά οι αντοχές, τα συναισθήματα και ο χαρακτήρας τους. Δεν είναι εύκολη πίστα» (σελ. 263). Επίσης: «Δεν ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που ήταν στα δεκαεννιά τους. Δεν μειώθηκε η αγάπη, η ζωή αυξήθηκε. Και λίγο λίγο μπήκε ανάμεσά τους…Άλλαξαν. Δεν είχαν τσακωθεί, δεν είχαν σταματήσει να αγαπιούνται. Ζωή έπαθαν» (σελ. 281-282). Και κυρίως: «Η ζωή σταμάτησε… Αυτό που συνεχίζεται λέγεται επιβίωση. Συνήθισε. Να ζει χωρίς τη ζωή του. Γιατί η ζωή δεν συνεχίζεται όταν χάνεις τη ζωή σου… Μόνο συνηθίζεται» (σελ. 283).

Οι «Σταγόνες» είναι ένα υπέροχο, απολαυστικό μα και σκληρό μυθιστόρημα που μου χάρισε αξέχαστες στιγμές, με γέμισε σκέψεις και προβληματισμούς. Ένα ταξίδι στο χθες και στο σήμερα, μια παρέα 300 περίπου σελίδων, άνθρωποι που αγάπησα και αντιπάθησα και συνεχώς αναρωτιόμουν τι θα τους συμβεί από δω και πέρα. Τα απόνερα του παρελθόντος και πώς επηρεάζουν το παρόν, πώς θα αντιδράσουν οι ήρωες του βιβλίου στις ανατροπές που έρχονται, πόσο εύκολα θ’ αλλάξουν νοοτροπία, αντιλήψεις, στάση ζωής, πόσο δυνατοί και έτοιμοι είναι για την απώλεια, για την ανατροπή, για το λάθος; Και τι όμορφο τέλος: «…ακολούθησε την πορεία της σταγόνας. Είχε διανύσει τα μισά. Είχε ακόμη πολλή πορεία. Μπορεί να ενωνόταν με άλλη, μπορεί να κυλούσε ολομόναχη» (σελ. 332).

Βιβλίο Γένεσις
Συγγραφέας Βαγγέλης Μπέκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Μπέκας έγραψε ένα ανατρεπτικό και με κλιμακούμενη πλοκή αστυνομικό μυθιστόρημα που δε με άφησε να πάρω ανάσα, μιας και δημιουργούσε συνεχώς νέα ερωτήματα, δίνοντας μεν απαντήσεις αλλά δημιουργώντας καινούργια. Οι χαρακτήρες μάς συστήνονται σταδιακά και αλληλοεπιδρούν με τέτοιο τρόπο που δημιουργούν ένα συναρπαστικό μα και σκοτεινό παζλ, όπου τα πάντα είναι αλληλένδετα και ο κάθε κρίκος επηρεάζει τον επόμενο και τον προηγούμενο σε μια αλυσίδα απανωτών εκπλήξεων. Η πλοκή είναι προσεκτικά σχεδιασμένη και η αγωνία κορυφώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, μιας και βγαίνουν στο φως καλά κρυμμένα μυστικά, ανίερες συμμαχίες, απαγορευμένες σχέσεις και ο εγκέφαλος που κρύβεται πίσω απ’ όλα αυτά. Μια Βαβυλωνία που διαδραματίζονται σ’ ένα από τα μεγαλύτερα νησιά της Ελλάδας, γεμάτο βουνά, χωριά, αμμουδιές, ραστώνη και μια παλιά πόλη-κομψοτέχνημα, φτιαγμένη από τους Ενετούς.

Η αντιεισαγγελέας Δήμητρα Λαζάρου είναι το άλφα και το ωμέγα της ιστορίας. Παντρεμένη με έναν άνθρωπο που βλέπει ελάχιστα, μιας και ταξιδεύει συνέχεια, έχει πληγωθεί από μια πρόσφατη αποβολή, προσπαθεί να καταλάβει τι θέλει, τι μπορεί να καταφέρει στη ζωή της, κοντεύει τα σαράντα κι ακόμη δεν έγινε μητέρα, κάτι για το οποίο νιώθει επικριτική τη ματιά της μητέρας της. Η Δήμητρα γνωρίζει κι ερωτεύεται τον γιατρό Νίκο Μακρή, χάρη στον οποίο ο κόσμος της πλέον απέκτησε μαγεία. Είναι αμοιβαίος έρωτας αλλά με εμπόδια, μιας και όταν ξανασυναντιούνται διαπιστώνει πως ο άντρας που αγαπά συνδέεται με τη μία από τις δύο οικογένειες που διαφεντεύουν τον κόσμο της νύχτας. Μέσα σ’ όλ’ αυτά προσπαθεί να βρει τον ένοχο για το ατύχημα του Μιχάλη Στεργίου πριν ξεσπάσει πόλεμος ανάμεσα στις αντιμαχόμενες οικογένειες Καρρά και Στεργίου. Η μητέρα της Δήμητρας είναι δικαστής, φιλόδοξη και αυτάρεσκη, εμμονική με τους τύπους, σκληρή και πληγωμένη από το παρελθόν της, τελευταία κάνει απερίσκεπτες και αταίριαστες με τον χαρακτήρα της κινήσεις, που προβληματίζουν την κόρη της. Από την άλλη, ο πατέρας της, πρώην εισαγγελέας, ζει πικραμένος μακριά από την οικογένειά του μετά το σκάνδαλο που τον διέσυρε και τον έκανε να παραιτηθεί. Ξέρει πολλά για το παρελθόν και ίσως γίνει ο λυτρωτής της κόρης του, αλλάζοντάς της τελείως την εικόνα που έχει γι’ αυτόν, πότε θα παρέμβει όμως και τι γνωρίζει; Ο παππούς της Δήμητρας, πρώην δικαστικός, από αρχοντική οικογένεια, με πολλά λεφτά, μισεί τις εποχές που άλλαξαν κι ο τόπος αλώθηκε από τους τουρίστες, έκφυλους και αποβράσματα, είναι ο πατριάρχης της δυναστείας, τα λόγια του νόμος. Ετοιμάζει ένα μουσείο-κόσμημα για την ιστορία της πόλης αλλά δεν είναι αμέτοχος στα γεγονότα του μυθιστορήματος.

Από την άλλη πλευρά του νόμου, έχουμε τις αντίπαλες οικογένειες Καρρά και Στεργίου που λυμαίνονται με τις παρανομίες τους τον τουρισμό του νησιού και τρέφουν αντιπαλότητα για τα συμφέροντα της νύχτας, για την προστασία σε μαγαζιά, για νοθευμένα ποτά κ. ά. Ο πατέρας Καρράς, φόβος και τρόμος, βρίσκει κάτι πολύτιμο που θα τον συνδέσει με το παρελθόν ενός σημαντικού προσώπου της πόλης. Έκανε φυλακή για φόνο κι έχει βάλει στο μάτι τη γυναίκα που τον καταδίκασε. Το ατύχημα του Μιχάλη Στεργίου ρίχνει τις υποψίες στην οικογένειά του κι έτσι τα πράγματα σύντομα θα ξεφύγουν από τον έλεγχο και τον νόμο. Πώς συνδέεται όμως με όλα αυτά ο Νίκος Μακρής, γιατρός που έχει επισκεφθεί δοκιμαζόμενες χώρες όπως η Σομαλία, που βίωσε από κοντά τα ελλιπή υγειονομικά μέτρα, τον φόβο και την αγωνία ανθρώπων χωρίς αύριο και πλέον αμφισβητεί την πορεία της ζωής του; Όλα αυτά είναι ένα αξεδιάλυτο κουβάρι και μια ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί στα χέρια του διευθυντή Ασφάλειας Στέλιου Αντύπα. Ο αστυνόμος είναι ένας άντρας που εντυπωσιάζει, έχει πάθος με την τεχνητή νοημοσύνη και πώς αυτή θα αλλάξει τον κόσμο και μελετά τα μοντέλα πρόβλεψης που οδηγούν εξαιτίας πολλών κοινωνικών, οικονομικών και γεωπολιτικών παραγόντων στην αύξηση της εγκληματικότητας.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ανατροπές και εκπλήξεις, έχει σωστό χειρισμό της πλοκής και ενδιαφέροντες χαρακτήρες, άκρως αληθινούς, μιας και κάνουν λάθη, παρασύρονται, είναι ξεροκέφαλοι και πείσμονες, αγαπούν, εξαπατούν… Η ερωτική νότα μεταξύ της Δήμητρας και του Νίκου είναι διακριτική και γεμάτη εμπόδια, το ατύχημα του Μιχάλη Στεργίου είναι μόνο η αρχή για μια σειρά γεγονότων που θα φέρουν τα πάνω κάτω στη ζωή των κατοίκων του νησιού και των ηρώων του βιβλίου, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν διεισδυτικά ψυχογραφήματα και προσεγμένες επιρροές μεταξύ των χαρακτήρων. Περισσότερο μου άρεσε η προσωπικότητα της Δήμητρας, μιας γυναίκας με ψυχοσωματικά και συναισθηματικά προβλήματα, μετέωρη σε μια ζωή που δεν ξέρει τι να την κάνει και με μια επικριτική μάνα πάνω από το κεφάλι της. Οι αντιλήψεις τους και η στάση ζωής τους βαθαίνουν το ρήγμα στη σχέση τους: «Το μωρό δεν ήταν προτεραιότητα για εκείνη. Η γέννα πονάει. Η ανατροφή κουράζει. Το μεγάλωμα ενός παιδιού ήταν αχινός για τη μητέρα. Όπως για τη Δήμητρα ήταν αχινός η έλλειψή της. Η ζωή είναι αχινός» (σελ. 253).

Ο συγγραφέας, παρ’ όλο που έχει μια καλά δομημένη ιστορία με θετικά γνωρίσματα, το πάει κι ένα βήμα πιο πέρα, μιας και όλα αυτά τα αφηγείται ένα μυστηριώδες πρόσωπο που δείχνει να ξέρει τα πάντα για όλους και απευθύνεται σ’ έναν μυστηριώδη «ανακριτή». Δε φτάνει λοιπόν το σασπένς από τις απανωτές εξελίξεις, έχουμε και την αγωνία για την ταυτότητα του αφηγητή, που αφήνει ξεκάθαρα αιχμές για τα μειονεκτήματα της σημερινής ψηφιακής εποχής, όπου τα πάντα παρακολουθούνται κι αυτό μπορεί να γίνει ισχυρό όπλο αν πέσει σε λάθος χέρια. «Παρόν και παρελθόν είναι απλώς δεδομένα και με ένα κλικ η αλήθεια στο πιάτο σου» (σελ. 270). «Η ελευθερία των ανθρώπων είναι σχετική» (σελ. 173), τονίζει ο συγγραφέας με αφορμή τα όσα διαδραματίζονται. Στην αφήγηση υπεισέρχεται η υποκειμενική ματιά, δεν έχουμε έναν απλό παρατηρητή, ο οποίος μάλιστα έχει συγκεντρώσει πολλά στοιχεία για τους εμπλεκόμενους αλλά πώς απέκτησε πρόσβαση σε αυτά; Κάπου κάπου παρατήρησα και μια προφορικότητα στον λόγο, κάποιες επαναλήψεις φράσεων που όμως δικαιολογούνται εφόσον έχει επιλεγεί αυτή η μέθοδος εξιστόρησης.

«Είναι σπουδαία η αλήθεια. Καθαρτική. Τι θα ήταν όμως χωρίς εκείνους που την κρύβουν, εκείνους που έχουν μυστικά» (σελ. 173); Το «Γένεσις» δίνει απαντήσεις σε αυτό και σε άλλα ερωτήματα και παρουσιάζει ένα ενδιαφέρον και πολυπρισματικό παζλ γεμάτο αναπάντεχα γεγονότα, ολοκληρωμένους χαρακτήρες και μια οργουελική ματιά στο σημερινό αύριο που με έκανε να ανατριχιάσω.

Βιβλίο Η καρέκλα του ελέους 
Τίτλος πρωτοτύπου The mercy chair
Συγγραφέας M. W. Craven
Μεταφραστής Αντώνης Γιαννούλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι από τα πιο σκοτεινά της σειράς με ήρωες τον Ουάσιγκτον Πόου και την Τίλι Μπράντσο, σε σημείο που πολλές φορές σταματούσα την ανάγνωση είτε λόγω των αιματηρών εικόνων που περιγράφονταν είτε λόγω του ψυχολογικού βάρους που προέκυπτε ως συνέπεια των εξελίξεων. Σκοτάδι και φως παλεύουν αδιάσπαστα και σε κάθε σελίδα βυθιζόμουν όλο και περισσότερο σ’ έναν δρόμο χωρίς γυρισμό. Όπως πάντα, ξεκινάμε σχετικά χαλαρά, όταν το πτώμα ενός άντρα ανακαλύπτεται κάτω από το φέρετρο μιας γυναίκας χάρη σε μια ομάδα ασβών που σκάβουν το έδαφος. Στη συνέχεια, η Στέφανι Φλιν, επιθεωρήτρια και διευθύντρια του SCAS, αναθέτει στον Πόου να βοηθήσει και πάλι την υπαστυνόμο Τζο Νάιτινγκεϊλ σε μια υπόθεση στην Κάμπρια, αυτήν τη φορά με τη βοήθεια και του Λάινους Γιόργκενσεν από το Εθνικό Γραφείο Ελέγχου. Ο Τομέας Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων θεωρείται μια από τις λίγες μονάδες της Εθνικής Υπηρεσίας Δίωξης Εγκλήματος που δε συμβάλλει και πολύ στην ατζέντα κατά της τρομοκρατίας, επειδή όμως κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί, κανείς δεν ξέρει τον πραγματικό λόγο που τους «κόλλησαν» τον Λάινους. Ο Πόου τον αντιπαθεί από την αρχή και όντως στην πορεία αποδεικνύεται πως άλλος είναι ο ρόλος του στην ιστορία.

Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, παρακολουθούμε τις συνεδρίες του αρχιφύλακα με την Κλάρα Λανγκ, ψυχολόγο ειδικευμένη στη θεραπεία ψυχικού τραύματος, κατόπιν εντολής των ανωτέρω του πρώτου, συνεπεία των γεγονότων της τελευταίας του περιπέτειας που θα ανακαλύψουμε σε αυτό το βιβλίο. Έτσι η πλοκή ξετυλίγεται πότε μέσα από τις συζητήσεις τους και πότε με τα καθαυτά γεγονότα. Οι συνεδρίες αποτελούν μικρά διαλείμματα για ανακεφαλαίωση και ηρεμία πριν συνεχίσουμε την καταβύθιση στον σκοτεινό κόσμο του βιβλίου και χάρη σε αυτές κοιτάμε την υπόθεση από διαφορετικές σκοπιές όσο ψυχαναλύεται ο χαρακτήρας και η συμπεριφορά του Πόου. Επιτέλους, ο αρχιφύλακας, χάρη στις συνεδρίες με την ψυχολόγο, δείχνει την ευαίσθητη και ευάλωτη πλευρά του, με μια συναισθηματική και άκρως ανθρώπινη αντίδραση σε αυτά που βιώνει, που δεν είναι και λίγα! Επιπλέον, η Εστέλ Ντόιλ, μια γυναίκα με περιθωριακή εμφάνιση αλλά άφθαστες γνώσεις εγκληματολογίας και ιατροδικαστικής, με απαξιωτική συμπεριφορά στους αστυνόμους και κοφτερή γλώσσα, έκανε πρόταση γάμου στον άντρα που αγαπάει, τον Πόου, κι εκείνος δέχτηκε! Πώς είναι άραγε η νέα τους καθημερινότητα; Θα καταφέρει η υπόθεση του βιβλίου να τους κρατήσει ενωμένους με τα όσα διαδραματίζονται;

Ο αρχιφύλακας Ουάσινγκτον Πόου, ντετέκτιβ του SCAS (Τομέα Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων, που υπάγεται στην NCA, την Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος), ζει μόνιμα στην Κάμπρια, στο απομονωμένο Χέρντγουικ Κροφτ, το καταφύγιό του. Ο Τομέας είναι πραγματικά ενδιαφέρων, μιας και ο ρόλος του είναι να αναγνωρίζει κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους και να παρέχει αναλυτική υποστήριξη σε κάθε αστυνομική υπηρεσία που είχε να ερευνήσει περίπλοκους φόνους δίχως φανερό κίνητρο. Στο πλάι του είναι η Τίλι Μπράντσο, με προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που έπεφτε θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες, μια «κοινωνική χειροβομβίδα με υπέροχη αθωότητα»! Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Αυτοί οι δύο εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες έχουν πλέον βρει τα πατήματά τους κι έχουν δέσει πολύ καλά ως συνεργάτες, με αποτέλεσμα αξέχαστες και ξεκαρδιστικές ατάκες αλλά και σκληρή δουλειά. Η συναναστροφή της αθώας κι απονήρευτης Μπράντσο με τον Πόου σταδιακά την έχει αλλάξει εσωτερικά και εξωτερικά, της έχει δώσει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, αρχίζει πλέον να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Η κοπέλα μαλακώνει την αψύτητα του Πόου κι εκείνος τη βοηθάει να προσαρμοστεί στον έξω κόσμο, οπότε συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον χωρίς τη χιλιοειπωμένη ερωτική αίσθηση της χημείας που έχω δει σε χιλιάδες άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές άντρα και γυναίκα ντετέκτιβ. Στο τέλος του βιβλίου η φιλία και η πίστη της Τίλι στον Πόου θα φέρει πιο γρήγορα τη μεγάλη ανατροπή που θα διαλύσει τα πάντα στον αέρα.

Ο Κορνίλιους Γκριν, που βρέθηκε δεμένος στο Δέντρο του Κεραυνού στο Καρλάιλ, λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου. Ήταν χαρισματικός, η παρουσία του επισκίαζε τους άλλους και ταυτόχρονα είχε το ένστικτο να ανακαλύπτει τους φόβους, τις ελπίδες και τις προκαταλήψεις των ανθρώπων και να τα εκμεταλλεύεται! Εξ ου και ίδρυσε και ταυτόχρονα διηύθυνε ένα θρησκευτικό ησυχαστήριο, τα Παιδιά του Ιώβ, μια θρησκευτική οργάνωση που όμως δεν έχει καταφέρει να αναγνωριστεί από τους αρμόδιους φορείς. Τα μέλη της υπακούνε πιστά στον Νόμο του Θεού αλλά δεν κάνουν προσηλυτισμό και αποφεύγουν να τραβήξουν την προσοχή ή να κατηγορηθούν για υποκίνηση μίσους και βίας. Στο Ινστιτούτο Τσάπελ Γουντ, όπου είναι η έδρα τους, ακολουθείται ένα αυστηρό πρόγραμμα για παιδιά και εφήβους με συμπεριφορά που έρχεται σε αντίθεση με τη Βίβλο, στην πραγματικότητα όμως δίνονται ακραίες θρησκευτικές οδηγίες, με σκοπό τη διόρθωση ανεπιθύμητων στοιχείων του χαρακτήρα, όπως η ομοφυλοφιλία που πλήττει την έννοια του γάμου ενώ ταυτόχρονα είναι ξεκάθαρα εναντίον της θεωρίας της εξέλιξης που αντιβαίνει στον Λόγο του Θεού και των εκτρώσεων. Πρόκειται τελικά για θρησκευτική ομάδα ή για σέχτα; Είναι όμως υπεύθυνη και για τον θάνατο του ιδρυτή της; Τι είναι η καρέκλα του ελέους και η θεραπεία αποστροφής; Η ιατροδικαστής Εστέλ Ντόιλ ανακαλύπτει ανάμεσα στα χιλιάδες τατουάζ του πτώματος έξι αλφαριθμητικές αλληλουχίες. Τι σημαίνουν αυτοί οι κωδικοί και σε τι αντιστοιχούν;

Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι μια εξαφανισμένη γυναίκα, η Μπέθανι Μπόουμαν, μια άτακτη και επιθετική έφηβη που το έσκασε από το σπίτι της και γύρισε πέντε χρόνια μετά για να σφάξει την οικογένειά της, όπως δείχνουν τα στοιχεία. Μήπως δεν το έκανε αυτή τελικά; Αν όχι, τότε ποιος; Και πού βρίσκεται η κοπέλα τώρα, τόσα χρόνια μετά; Πώς ήταν οι σχέσεις της με τους γονείς της; Πώς συνδέεται με τη δολοφονία του Κορνίλιους Γκριν και με τα Παιδιά του Ιώβ; Πώς είναι να σε κακοποιούν συναισθηματικά; Ανατρίχιασα με τον τρόπο που ανατράφηκε, χωρίς βιβλία, χωρίς δικά της ρούχα, χωρίς παιχνίδια, με ελάχιστο φαγητό, ίσα για να κρατιέται στη ζωή, γιατί όμως της φέρονταν έτσι οι γονείς της ενώ ξεχώριζαν τ’ αδέλφια της, Ιβ και Άαρον; Πόσο αρρωστημένο μυαλό είχαν και γιατί μισούσαν τόσο πολύ το παιδί τους; Τι συνέβη και η Μπέθανι εξαφανίστηκε οριστικά, απότομα και αμετάκλητα από τις ζωές όλων τους πριν γυρίσει να τους σφάξει; Γιατί εκείνη τη φορά δεν κατέφυγε στη φίλη της, Άλις; Η Άλις Σίμοντς διασταυρώνεται με τον Πόου και την Μπράντσο και τους αποκαλύπτει στοιχεία που ίσως βοηθήσουν στις έρευνες, είναι αλήθεια όμως τα όσα λέει ή έχει κίνητρα για μεγαλύτερη ενοχοποίηση της φίλης της;

Γροθιά στο στομάχι η συμπεριφορά των Μπόουμαν στο παιδί τους («…όσοι κακοποιούν την οικογένειά τους γίνονται εξαιρετικά καλοί στο να το καλύπτουν. Δεν ελέγχουν απλά το θύμα, ελέγχουν το αφήγημα», σελ. 173), ένα κορίτσι που τελικά μεγαλώνει με πολλά σύνδρομα, όπως αυτό του απορριφθέντος παιδιού, που το αναπτύσσουν όσα δεν εισπράττουν αγάπη από τους ανθρώπους που πρέπει να τα αγαπούν και να τα φροντίζουν. Αν μάλιστα η απόρριψη συνεχιστεί ως την εφηβεία, το παιδί δε θα νιώθει την ασφάλεια και τη σταθερότητα που είναι θεμελιώδη για τη συναισθηματική ανάπτυξη, οπότε θα είναι πολύ τυχερό αν ενηλικιωθεί χωρίς να έχει πάρει ατυχείς αποφάσεις. Η αρρωστημένη κατάσταση στο σπιτικό της δεν είναι τίποτα μπροστά στα όσα διαδραματίζονται στα Παιδιά του Ιώβ από τέρατα που νιώθουν θεοί και, με πρόσχημα τις θεραπείες αποστροφής, αναγκάζουν αθώους να έρθουν αντιμέτωποι με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού τους. Κι όλα αυτά στην Κάμπρια, «…ουσιαστικά μια μικρή χώρα ανάμεσα στη Σκωτία και την Αγγλία», όπου «η γη μύριζε πρόβατα, άγριο ρείκι και εκατοντάδες άλλα πράγματα». Οι λεπτοδουλεμένες βελονιές στα ψυχογραφήματα των ηρώων συνοδεύονται από παραστατικές περιγραφές τόπων, τοπίων και ατμόσφαιρας και όσο πλησιάζουμε στο τέλος η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη, με αποτέλεσμα να μην ξέρω τι θα μάθω στην επόμενη σελίδα, στο επόμενο κεφάλαιο και να μένω ξάγρυπνος ως το τέλος. Ταυτόχρονα, ο συγγραφέας παραθέτει ενδιαφέροντα πραγματολογικά στοιχεία, όπως ο Νόμος του Μπένφορντ και η τελετουργική δολοφονία / αυτοκτονία 909 μελών του Ναού του Λαού το 1978 που είχε ιδρύσει ο Τζιμ Τζόουνς, καθώς και αρκετούς προβληματισμούς γύρω από τα θέματα που αναπτύσσει στο βιβλίο. Τονίζει πως η Βίβλος δεν πρέπει να ερμηνεύεται κυριολεκτικά, μιας και δεν είναι αλάνθαστη. Μας λέει απλά ποιοι είμαστε, από πού προερχόμαστε και πού πηγαίνουμε, είναι μετα-αφηγητική, ένας οδηγός για μια καλή ζωή και όχι πανάκεια. Επίσης, «Η μεγαλύτερη απειλή για τη φυτική δημοκρατία αυτή τη στιγμή δεν είναι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, είναι η άκρα δεξιά» (σελ. 90).

«Η καρέκλα του ελέους» είναι μια σκληρή και τραγική ιστορία, γεμάτη αλήθειες που δεν πρέπει να βγουν στο φως, φριχτά μυστικά και σχεδόν απάνθρωπη πλοκή. Η υπόθεση περιπλέκεται όλο και περισσότερο, οι κλιμακούμενες εξελίξεις μπλέκουν ολοένα και πιο πολύ την κατάσταση, οι ανώτεροι αξιωματικοί αποκτούν χοντρούς μπελάδες για τους οποίους πρέπει να λογοδοτήσουν και ο Πόου μας αφήνει για αρκετές σελίδες με την αγωνία για το τι, πότε, γιατί και πώς πήγε στραβά και κατέληξε στην ψυχολόγο. Για άλλη μια φορά, μικρές απροσδιόριστες και αναπάντεχες λεπτομέρειες αποκαλύπτουν αίτια θανάτου και κίνητρα, ανατρέπουν θεωρίες, εμπλουτίζουν την ιστορία, οδηγούν σε κορύφωση της αγωνίας. Το κουβάρι ξεμπλέκεται αριστοτεχνικά, με σύντομα κεφάλαια ενώ μια βεντάλια χαρακτήρων διευκολύνουν ή δυσκολεύουν τις έρευνες. Η «Καρέκλα του ελέους» είναι ένα μυθιστόρημα στο οποίο τρυπώνουν η ατμόσφαιρα και το κλίμα των έργων του Chris Carter και το οποίο απολαμβάνει η V. C. Andrews. Στο τέλος παρατίθεται και συνέντευξη του συγγραφέα, όπου, δε μας φτάνει που το βιβλίο τινάζει στον αέρα τα όσα ξέραμε ως τώρα για την ιστορία των κεντρικών χαρακτήρων, τώρα μαθαίνουμε πως το επόμενο μυθιστόρημα είναι μεταβατικό ώστε το μεθεπόμενο να δώσει νέο αέρα και να οδηγήσει αλλού τους ήρωες και την ιδέα των βιβλίων! Ουφ….

Βιβλίο Το γκόλεμ της Πράγας
Συγγραφέας Κική Τσιλιγγερίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κική Τσιλιγγερίδου έγραψε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει στα σκοτεινά δρομάκια της Πράγας και ταυτόχρονα στον κόσμο της θεωρίας της λογοτεχνίας. Η Αγκάτα Γέσενσκα, μια από τις διασημότερες Τσέχες συγγραφείς και καθηγήτρια σεμιναρίων δημιουργικής γραφής, αρχίζει να νιώθει απειλή από έναν άγνωστο που την έχει βάλει στόχο και στήνει με θαυμαστή ακρίβεια τις πιο φριχτές σκηνές από τα βιβλία που έχει γράψει ως τώρα. Η σύντροφός της, Ζούζκα Φαμπιάνοβα, με την οποία ζουν μια περίεργη σχέση, ερωτική και ταυτόχρονα πλατωνική, κρυφή και ταυτόχρονα φανερή, βρίσκεται πάντα στο πλάι της όσο τα θύματα των φαρσών αυξάνονται και ο αστυνόμος της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών και Ανακρίσεων, Γίρκα Λούμπας, θαυμαστής της συγγραφέως, προσπαθεί να λύσει το μυστήριο.

Πρόκειται για μια ιστορία που ξεδιπλώνεται με τον γνωστό, ιδιαίτερο και κάπως αργό τρόπο της συγγραφέως που έχω γνωρίσει σε προηγούμενα βιβλία της. Η ιστορία, αρχικά τουλάχιστον, καθυστερεί να μπει στην καθαυτή πλοκή, μιας και το βάρος ρίχνεται στην ατμόσφαιρα της πόλης, στη σχέση της Αγκάτα με τη Ζούζκα, στις διαφορές των αντιλήψεων και των απόψεών τους λόγω της διαφοράς ηλικίας και στα σχόλια και στις συζητήσεις τους γύρω από τη λογοτεχνία, απόψεις που βρίσκουμε και στα μαθήματα δημιουργικής γραφής που παρακολουθούμε στα κεφάλαια. Πάντως, βρήκα ενδιαφέρουσες επισημάνσεις γύρω από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αστυνομικής και όχι μόνο λογοτεχνίας, τον τρόπο χτισίματος χαρακτήρων, απόψεις-κλειδιά όπως: «γράφουμε για όσα ξέρουμε» (βασικός κανόνας της συγγραφής, μιας και για ό,τι δεν ξέρουμε επινοούμε μεν αλλά η ιστορία μας πρέπει να είναι βγαλμένη από αυτά που γνωρίζουμε καλά) και «…η καλή προεργασία ενός βιβλίου είναι κοπιώδης και απαιτεί από τον συγγραφέα να της δοθεί ολοκληρωτικά», καθώς και πραγματολογικά στοιχεία για θέματα που δεν ήξερα.

Η καθαυτή ιστορία, όπως σημειώθηκε προηγουμένως, άργησε να ξεδιπλωθεί και να επιλυθεί, κάτι που το δυσχέραναν επιπλέον οι επαναλήψεις στους διαλόγους κυρίως μεταξύ Αγκάτα και Γίρκα κι εφόσον αρχικά δεν είχαμε φόνους αλλά απόπειρες ή φαινομενικά αθώες φάρσες δεν ένιωσα ένταση, σασπένς ή αγωνία για τη συνέχεια. Την ταυτότητα του ενόχου πάντως τη βρήκα ικανοποιητική και σωστή όμως με όσα συμβαίνουν στις τελευταίες σελίδες ένιωσα μια ανισομέρεια στο κείμενο, αφού σε μεγάλο βαθμό δεν είχα προετοιμαστεί για τη διαφορετική πλευρά ενός βασικού χαρακτήρα, κάτι που μου φάνηκε μάλλον αταίριαστο κι ας έδεσε αρμονικά με τίτλο και περιεχόμενο. Στα θετικά του βιβλίου είναι η ίδια η πόλη της Πράγας και οι παραστατικές περιγραφές της. Είναι μια πόλη που την αδικούν όσοι επιμένουν να τη βλέπουν ως απομεινάρι ένδοξου παρελθόντος, γράφει η Κική Τσιλιγγερίδου, μιας και είναι γεμάτη μοντέρνα ζωή και σύγχρονα πάθη. Η ατμόσφαιρά της, οι δρόμοι της, τα μνημεία της είναι σα να παίζουν το δικό τους παιχνίδι και να στήνουν τις δικές τους ιστορίες όσο προχωράμε από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. «Όλη η πόλη ήταν ένα κατώφλι για το επέκεινα, για τις ανεξερεύνητες περιοχές του ονείρου, που τις κατοικούσαν άγνωστα πλάσματα χωρίς πνοή, γκόλεμ, μάγισσες, ακέφαλοι σκελετοί…» (σελ. 133) και σε αυτό το φόντο δρουν οι ήρωες του μυθιστορήματος.

«Το γκόλεμ της Πράγας» είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που μας ξεναγεί σε κρυφά σημεία μιας πόλης που ισορροπεί αρμονικά ανάμεσα στο χτες και στο σήμερα και μας συστήνει μια διάσημη συγγραφέα με ανθρώπινες ανησυχίες, πάθη και ιδιόμορφο χαρακτήρα. Ποιος κρύβεται πίσω από τις επιθέσεις σε πρόσωπα του περιβάλλοντός της; Εκβιάζει για να πάρει κάτι που θέλει ή εκδικείται για κάτι που νιώθει πως του έκανε η Αγκάτα; Θα βρεθεί άκρη σε αυτό το μπερδεμένο κουβάρι; Το γκόλεμ ίσως ξέρει την απάντηση.

Βιβλίο Η λέσχη του κακού 
Συγγραφέας Πάνος Αμυράς
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μπορεί να είναι εκδοτικά το τέταρτο μυθιστόρημα με ήρωα τον αγαπημένο μου Νίκο Αγραφιώτη, πρόκειται όμως για την πρώτη του υπόθεση, η οποία διαδραματίζεται τον Αύγουστο του 1939, έναν μήνα πριν την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία και έναν χρόνο πριν την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Είναι η περίοδος εορτασμών της τρίτης επετείου της δικτατορίας της 4^ης Αυγούστου και ταυτόχρονα το δυσοίωνο πρελούδιο για την Ευρώπη, μιας και σύννεφα πολέμου μαζεύονται στα σύνορα της Πολωνίας. Η κοσμική Αθήνα έχει μετατραπεί σε κέντρο διεθνούς κατασκοπείας και όσο προχωράει η υπόθεση παρακολουθούμε τα διπλωματικά γεγονότα που θα οδηγήσουν στο ξέσπασμα του πολέμου: σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, άμεση ανάγκη για επιστροφή του βασιλιά από την Κέρκυρα, Συμφωνία του Μονάχου («δεν ήταν ο θρίαμβος της ειρήνης αλλά το τρόπαιο που αποθράσυνε το Βερολίνο») και πολλά άλλα, καταστάσεις που δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό όσο ο Νίκος Αγραφιώτης προσπαθεί να λύσει την υπόθεση.

Ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι ένας νεαρός αξιωματικός της Αστυνομίας που δουλεύει στο ΙΗ΄ Τμήμα στα Σφαγεία, έναν προορισμό δυσμενούς μετάθεσης για τους μη αρεστούς της Διοίκησης Πρωτευούσης, μιας και μεθύστακες, χαρτοκλέφτες και κλεφτρόνια αποτελούν τη μικρή αλλά σταθερή πελατεία του. Ο Αγραφιώτης μόλις έναν χρόνο πριν κέρδισε μια θέση για μετεκπαίδευση στην Εγκληματολογική Υπηρεσία του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, που τον βοήθησε πολύ, προτιμά όμως να μείνει προσγειωμένος και σιωπηλός παρά να αγχωθεί για την ανέλιξή του στο Σώμα. Είναι ένας άνθρωπος που δε διαφέρει και πολύ από αυτόν που εξελίχθηκε στα επόμενα βιβλία: «…απέφευγε όσο μπορούσε τη θάλασσα και τους ολοκληρωτισμούς, και τα δύο του προκαλούσαν ναυτία» (σελ. 136). Προχωρώντας στις έρευνές του, διαπιστώνει πόσο δύσκολη είναι η υπόθεση και, ακόμη χειρότερα, πόσο αναλώσιμη είναι η θέση του, πως πρόκειται ουσιαστικά για ένα αναπόσπαστο κομμάτι μιας καλοστημένης παγίδας. Πώς θα αντιδράσει λοιπόν σε αυτήν τη διαπίστωση, πώς θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν οι ανώτεροί του, ο αστυνομικός διευθυντής Λουκάς Πουρνάρας και ο Υποδιοικητής Γενικής Ασφάλειας Σπύρος Παξινός, ορίζουν τον Θανάση Τσουγκανέα ως βοηθό του! Πρόκειται για άσπονδο φίλο του, δεν τα πάνε καλά, είναι εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες, ίσως όμως είναι μια καλή επιλογή για την υπόθεση, αφού γνωρίζει καλά την πιάτσα. Θα καταφέρουν να συνεργαστούν αρμονικά;

Ο Κώστας Κρίσπης ήταν πολύ καλός πυγμάχος, φαβορί για τους επερχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1940 και αθλούνταν στον Πυγμαχικό Σύλλογο Πετραλώνων, όντας το καλύτερο παιδί του. Ποιος θα ήθελε λοιπόν το κακό του; Πώς γίνεται ο θάνατός του να συνδέεται με τα πλοκάμια που έχει εξαπλώσει η Γερμανία ανά την Ευρώπη; Τα βήματα των ερευνών οδηγούν τον Αγραφιώτη στην τραγουδίστρια Μίρα, που φαίνεται να είχε ιδιαίτερους δεσμούς με τον πυγμάχο, ποιος είναι όμως ο πραγματικός ρόλος της στην ιστορία; Θα βοηθήσει ή θα προδώσει τον Αγραφιώτη; Στον κύκλο της συναντάμε τον Θωμά Χατζηλάμπρου, από τους βασικούς προμηθευτές καπνών στη Γερμανία και αντιπρόσωπο γερμανικών εταιρειών, τον Ηλία Δραγάτση, ανώτατο διευθυντικό στέλεχος της Ανώνυμης Ελληνικής Τηλεφωνικής Εταιρείας που πηγαινοέρχεται στη Γερμανία και τη γυναίκα του, Θάλεια, η οποία έρχεται σε επαφές με σημαίνοντα πρόσωπα της ιταλικής αριστοκρατίας, τον φιλοβρετανό γιατρό Γιάννη Βασιλείου, τον βασιλιά των καμπαρέ Μηνά Κελμπή, που πλουτίζει από το εμπόριο γυναικών και μαδά κορόιδα στις χαρτοπαικτικές λέσχες και πολλούς άλλους.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με τον γνωστό τρόπο που αγάπησα και στα υπόλοιπα της σειράς: γρήγορη αφήγηση, λιτοί διάλογοι, κλιμάκωση της πλοκής κι ένα άψογα στημένο πραγματολογικό φόντο με άφθονες ιστορικές και άλλες πληροφορίες που όμως δε με κούρασαν στιγμή. Κακόφημα στέκια και πολυτελείς επαύλεις, τζογαδόροι και πράκτορες, μυστηριώδεις γυναίκες και ντίβες της τζαζ, αγώνες πυγμαχίας και προετοιμασίες για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, αυξημένες εμπορικές σχέσεις Ελλάδας-Γερμανίας ώστε να περιοριστεί ο οικονομικός ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας στη χώρα και σταδιακά να προωθηθούν όπλα στην Ελλάδα για στρατιωτική εξάρτηση της χώρας και μέσω αυτού πιο εύκολη πρόσδεση στο άρμα του Χίτλερ κ. π. ά., όλα σε αυτό το συναρπαστικό μυθιστόρημα. Η ζωντάνια και η απεικόνιση της τοπογραφίας της Αθήνας εκείνης της εποχής, που στηρίχτηκε σε κοπιώδη και προσεγμένη μελέτη των σχετικών πηγών και της βιβλιογραφίας, είναι παρούσα και εδώ. Οδοί και λεωφόροι, συνοικίες και νοσοκομεία, καφενεία και ζαχαροπλαστεία, εμβληματικά κτήρια και πολυκατοικίες αποκαλύπτουν τα μυστικά τους, κάνοντάς με και πάλι να τρέχω σε αναζήτηση περαιτέρω πληροφοριών, συνεπαρμένος από το αναπάντεχο κυνήγι γνώσης στο οποίο με έριξε το βιβλίο.

Το κτήριο της Γενικής Ασφάλειας επί της οδού Στουρνάρη, με το ενδιαφέρον Εγκληματολογικό Μουσείο στον τρίτο όροφο, η κοντινή και όμορφη λουτρόπολη της Γλυφάδας, με την έντονη κοσμική ζωή για τους πλούσιους και τα σκιερά δασάκια για την Κυριακή της φτωχολογιάς, ο Ιππόδρομος στο Φάληρο με τους αγώνες, τα στοιχήματα, τα άλογα να παίρνουν φωτιά (τίποτα δεν κατάλαβα απ’ όσα παρέθεσε ο συγγραφέας, γκανιάν, πλασέ, ποσοστά, κέρδη κλπ. ένας αχταρμάς στο μυαλό μου, τριτοδεσμίτης γαρ), τα προσφυγικά παραπήγματα στη Νέα Κοκκινιά και στην Καλλιθέα, με τη δεύτερη να χαρακτηρίζεται ως «η Μονμάρτη της Αθήνας» χάρη στη σύνδεση των νεοφερμένων προσφύγων με τους κατοίκους της περιοχής και με τον Σωτήρη Σκίπη και τον Ιωάννη Γρυπάρη να προσφέρουν λίγο φως στη σκοτεινιά των καιρών. Είμαστε στην περίοδο όπου μόλις γκρεμίστηκε το Υπουργείο Οικονομικών στην πλατεία Κλαυθμώνος, ο ξεπεσμένος Αρμάνδος Δελαπατρίδης ζητιανεύει, η ατμόσφαιρα και το κλίμα της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά με τα λόγια του αρχηγού της κυβέρνησης, με την προπαγάνδα, με τα έργα στην πόλη, με το κυνήγι των κομμουνιστών, με τις παράτες της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας να δίνουν ένα ενδιαφέρον και άκρως ρεαλιστικό φόντο για την εξέλιξη της ιστορίας. Οι πολεμικές προετοιμασίες κρύβουν μεγάλα κέρδη και άρα τίποτα δεν είναι ικανό να τις σταματήσει, αλλά πώς συνδέονται όλα αυτά με τον χώρο της πυγμαχίας;

«Η λέσχη του κακού» είναι μια συναρπαστική περιπέτεια κατασκοπείας, γεμάτη μισές αλήθειες και ατόφια ψέματα, που διαδραματίζεται λίγες μέρες πριν το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Ο νεαρός αξιωματικός της αστυνομίας Νίκος Αγραφιώτης έχει να επιλύσει μια δύσκολη υπόθεση που μπλέκεται από σελίδα σε σελίδα όλο και περισσότερο, με τον συγγραφέα να παρεμβαίνει για καλύτερη κατανόηση των γεγονότων με συναρπαστικές πληροφορίες και σημαντικές εξελίξεις. Ιωάννης Μεταξάς, Εμμανουέλε Γκράτσι (ανατρίχιασα με τη συζήτηση που είχε με τον Μεταξά, με τα διπλωματικά του λόγια και με τα ξεκάθαρα του Μεταξά ως προς τα ζωτικά συμφέροντα και την ακεραιότητα της Ελλάδας, όλα αυτά έναν χρόνο πριν ξαναμιλήσουν και οδηγηθούμε στην κήρυξη του πολέμου), Αρθούρος Ζάιτς, Κώστας Κοτζιάς, Αριστοτέλης Κουτσουμάρης και άλλοι αναμιγνύονται με τους φανταστικούς ήρωες του βιβλίου και όλοι μαζί συγκροτούν μια συναρπαστική και μελετημένη εικόνα μιας πόλης και μιας εποχής, ένα ικανοποιητικό ρεαλιστικό παζλ. Ο συγγραφέας μάλιστα φρόντισε να υπάρχει ένα παράρτημα στις τελευταίες σελίδες με όλα τα απαραίτητα στοιχεία για τα ιστορικά πρόσωπα που σκιαγραφούνται στο έργο του. Η γραφή παραμένει κοφτή και γρήγορη, οι ρυθμοί αφήγησης κινηματογραφικοί, παντού υποδόριο σαρκαστικό χιούμορ. Και πάλι δεν υπάρχουν ψυχογραφήματα, όμως το ιδιαίτερο στυλ και η ξεκάθαρη ταυτότητα στη γραφή είναι από μόνα τους αρκετά για να συνεχίσουν να μου αρέσουν τα βιβλία του συγγραφέα με πρωταγωνιστή αυτόν τον ιδιαίτερο αστυνομικό. «Η λέσχη του κακού» είναι μια άκρως ρεαλιστική τοιχογραφία της Αθήνας του 1939 και ταυτόχρονα μια καλογραμμένη περιπέτεια με συνεχείς ανατροπές και μια άρτια σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη αγωνία και σασπένς.

Βιβλίο Ο Όρμος των Καταιγίδων
Τίτλος πρωτοτύπου Thunder Bay
Συγγραφέας Douglas Skelton
Μεταφραστής Άννα Παπασταύρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Gema
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρώτη περιπέτεια με ηρωίδα τη Ρεμπέκα Κόνολι με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο και με γέμισε αγωνία και ένταση ως την τελευταία  κυριολεκτικά σελίδα. Ο συγγραφέας έστησε μια σφιχτοδεμένη κοινωνία με μυστικά και ενοχές, την τοποθέτησε σ’ ένα νησί που εύκολα αποκόβεται από την ενδοχώρα λόγω καταιγίδων και θυελλών και ξεδιπλώνει μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, εκπλήξεις και σωστά δομημένες ανθρώπινες σχέσεις, με τα διάσπαρτα καλολογικά στοιχεία να κάνουν πιο ανάγλυφη την ατμόσφαιρα της σκωτσέζικης επαρχίας.  Το νησί Στιρμ καταγράφεται σε όλη του την έκταση και τη μεγαλοπρέπεια, φέρνοντας κοντά μας τη φύση, τον καιρό και τις διαθέσεις του, με τον άνεμο και τη βροχή να κάνουν ό,τι θέλουν τους κατοίκους του νησιού. «Το Πόρτνασιλ εκτεινόταν προς τα πάνω και πέρα από το λιμάνι, λες και κάποιος το είχε πετάξει απρόσεχτα στη στεριά. Το ίδιο το λιμάνι ήταν ένα πέτρινο δάχτυλο που καμπύλωνε μέσα στο Σάουντ, σαν να έγνεφε στα σκάφη να δέσουν εκεί» (σελ. 76). Κι όταν τα πράγματα χειροτερεύουν: «Μια καταιγίδα είχε ξεσπάσει…Λυσσομανούσε από τον Ατλαντικό και χτυπούσε το νησί λες και προσπαθούσε να το σπρώξει πιο κοντά στην ενδοχώρα…» (σελ. 152).

Η καλή γραφή δίνει δείγματα ήδη από την αρχή, όπου στον πρόλογο η Βάρι Σινκλέρ βρίσκεται μεταξύ ζωής και θανάτου, μεν στη ζωή ο αρχιφύλακας Τζιμ Ράνκιν τη ρωτά ποιος της το έκανε, στον δε θάνατο νιώθει να γαληνεύει στην ακτή με τον παφλασμό των κυμάτων. Γιατί φώναζε όμως για τον Όρμο των Καταιγίδων; Τι της συνέβη εκεί; Δεκαπέντε χρόνια μετά, φτάνει στο Πόρτνασιλ, τον μεγαλύτερο οικισμό στο Στιρμ και λιμάνι του νησιού, η ικανή δημοσιογράφος της «Χάιλαντ Κρόνικλ» Ρεμπέκα Κόνολι, αφήνοντας πίσω της το Ινβερνές και τη σκληρή δουλειά στην εφημερίδα. Είναι μια γυναίκα με το χάρισμα να την εμπιστεύεται ο κόσμος και να της μιλάει και βρίσκει αφορμή με την πρόσκληση του φωτογράφου Τσέιζ Γουάιμαρκ που εργάζεται εκεί, γιατί «γίνονται μεγάλα πράγματα εδώ πέρα, πίστεψέ με», να επισκεφθεί το Στιρμ. Παρά τις αντιρρήσεις του αρχισυντάκτη της, Μπάρι Λένοξ, και με τον πρώην σύντροφό της, Σάιμον, να την κυνηγάει τηλεφωνικά για μια δεύτερη ευκαιρία, η Ρεμπέκα αποφασίζει να λύσει το μυστήριο της δολοφονίας της Βάρι και να μάθει τι συνέβη στο παρελθόν του πατέρα της. Γιατί η μητέρα της, Σάντρα Κόνολι, ισχυρίζεται πως η Ρεμπέκα θα ανοίξει το κουτί της Πανδώρας; Ξέρει ή όχι τι συνέβη στη ζωή του άντρα της; Τι ρόλο έπαιξε στη ζωή του η Φιόνα Μακρέι, με την οποία κρατούσαν ακόμη επαφές και η οποία τώρα είναι η πάστορας του νησιού;

Οι χαρακτήρες είναι ένας κι ένας. Ο μηχανολόγος Κάμπελ Ντράμοντ μόλις έχασε τη γυναίκα του και ο γιος του, Ρόντι, επιστρέφει μετά από δεκαπέντε χρόνια για να παραστεί στην κηδεία της. Τότε ήταν ένας απελπισμένος χρήστης ναρκωτικών και η αστυνομία τον είχε συλλάβει δίπλα στο πτώμα της Βάρι, στη δίκη όμως απαλλάχτηκε λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων. Πού βρισκόταν όλον αυτόν τον καιρό; Τι πραγματικά συνέβη τη μοιραία νύχτα; Η επιστροφή του θα δυσαρεστήσει την τοπική κοινωνία και θα ξυπνήσει μνήμες, ενοχές και μνησικακίες. Είναι πολύ συγκινητική η συνάντηση πατέρα και γιου, με τον πρώτο να παλεύει με μια θάλασσα συναισθημάτων και τελικά να διαλέγει το πιο άβολο και κοφτό καλωσόρισμα. Η κόρη της Βάρι, Σόνια, ζει με τους παππούδες της και δεν έχει γνωρίσει ποτέ τον βιολογικό της πατέρα, Ντόνι Κερ, έναν άντρα που μετέτρεψε το ψαράδικο του πατέρα του σε τουριστική επιχείρηση για κρουαζιέρες στα ανοιχτά. Το κορίτσι μεγάλωσε με το βάρος του θανάτου της μητέρας της, τα συγκαταβατικά χαμόγελα, τις γυρισμένες πλάτες, μήπως λοιπόν ήρθε η στιγμή να κάνει κάτι γι’ αυτό; Από την άλλη, ο Ντόνι περιμένει πώς και πώς να επιστρέψει ο Ρόντι για να ξεκαθαρίσουν εκκρεμότητες ενώ είναι ο βασικός πολέμιος των επεκτατικών σχεδίων του λόρδου Χένρι Στιούαρτ για εκμετάλλευση του νησιού προς όφελος δικό του παρά τις διαβεβαιώσεις για θέσεις εργασίας και βελτίωση της ευημερίας των κατοίκων από τον τουρισμό που θα φέρει.

Ο λόρδος Χένρι Στιούαρτ λοιπόν μετατρέπει τον οικογενειακό του πύργο σε ξενοδοχείο, πού βρίσκει όμως τα χρήματα αφού δε θέλει να ξοδεύει από την οικογενειακή περιουσία; Οι επαφές του με ξένους επενδυτές δεν είναι και ό,τι καλύτερο για το μέλλον του τόπου, σύμφωνα με κάποιους ντόπιους, ενώ ανησυχητική είναι η εμφάνιση και η συμπεριφορά των Γεωργιανών που τον επιβλέπουν ευελπιστώντας να μην υπάρξουν προβλήματα σε αυτήν την επένδυση. Αρχιτσιράκι του είναι ο Καρλ Μαρς, ο επιστάτης των κτημάτων του, ο οποίος κακοποιεί τη σύζυγό του, Ντίρντρε, με διάφορες αβάσιμες υποψίες και αφορμές. Βρήκα συγκινητική μα και σκληρή την ιστορία του ζευγαριού, με τον ρεαλισμό της γραφής να φτάνει στο απόγειό του με τις σκηνές τους. Εκείνη έρχεται από ένα κακοποιητικό περιβάλλον και πιστεύει πως το ξύλο είναι η φυσική τάξη των πραγμάτων, όταν γνωρίζει όμως κάποιον τα πάντα ανατρέπονται, θα ενδώσει όμως; Πώς θα χειριστεί τις φήμες που οπλίζουν το χέρι του άντρα της και τη δέρνει συνέχεια; Είναι μια γυναίκα γαλουχημένη με την άποψη πως μόνη της δεν αξίζει τίποτα, δε θα καταφέρει τίποτα, ένα αδύναμο πλάσμα που δε θα ζητήσει βοήθεια λόγω των συνεπειών από αυτήν την κίνηση αλλά και γιατί ντρέπεται που άφηνε να της συμβαίνουν όλα αυτά τόσο καιρό. Εξίσου δύσκολη είναι και η ιστορία του φωτογράφου Τσέιζ Γουάιμαρκ, ο οποίος, με τον σύντροφό του, Άλαν, περνάνε άσχημα στο νησί, με εκφοβισμούς και κοροϊδίες, γιατί όμως ο Τσέιζ δεν παίρνει την απόφαση να φύγουν; Τι τον δένει με το νησί; Πόσο άσχημα μπορεί να γίνουν τα πράγματα γι’ αυτό το ζευγάρι σ’ ένα κλειστό μέρος;

«Ο Όρμος των Καταιγίδων» είναι ένα δυνατό ντεμπούτο, με ρεαλιστική γραφή, ανατροπές, ποικίλα συναισθήματα, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και διαχρονικά μηνύματα που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος, όσο ξεδίπλωνε με προσοχή και καλά σχεδιασμένη πλοκή τα γεγονότα που οδήγησαν στη δολοφονία της κοπέλας τότε και τις σχέσεις που έχουν αναπτύξει οι κάτοικοι του νησιού τώρα. Σκηνές που αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο τις αντιλήψεις, τις απόψεις και τη νοοτροπία των ηρώων, λιτοί διάλογοι και υποβλητική ατμόσφαιρα είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. «Μπορεί να ζεις στον πιο όμορφο τόπο στη γη, όμως κάτω από την επιφάνεια υπάρχει πάντα κάτι δυσάρεστο» (σελ. 101). Είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις συνέπειες η Ρεμπέκα αν το φέρει στο φως; Και πώς δένεται η ιστορία του πατέρα της με όλα αυτά τα γεγονότα; Καλοί και κακοί χαρακτήρες, καλά κρυμμένα μυστικά, ενοχές και διλήμματα, κακοποίηση και εκβιασμοί, προδοσίες και μίσος με κράτησαν ως το τέλος.

Βιβλίο Γάμοι μεταξύ ανδρών: οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις στην αρχαία Ελλάδα, Ρώμη και μεσαιωνική Ευρώπη 
Τίτλος πρωτοτύπου Same-sex unions in premodern Europe
Συγγραφέας John Boswell
Μεταφραστής Νίκος Βλάχος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο εκδοτικός οίκος Ζαχαρόπουλος μετέφρασε στα ελληνικά το πιο σημαντικό έργο του συγγραφέα και επιτρέπει στον μελετητή αλλά και στον απλό αναγνώστη να εντρυφήσει στις διαπροσωπικές σχέσεις κυρίως μεταξύ ανδρών από την αρχαία Ελλάδα ως τη μεσαιωνική Ευρώπη. Εύληπτη και κατανοητή γλώσσα, ξεκάθαρα δομημένη ροή αφήγησης, υποσημειώσεις που εμπλουτίζουν το κείμενο χωρίς να το βαραίνουν ή να καθυστερούν την ανάγνωση με βοήθησαν να εντρυφήσω σ’ έναν κόσμο, σε μια εποχή και σ’ έναν χώρο ουσιαστικά άγνωστα ή τουλάχιστον ποτισμένα με τις σημερινές θέσεις, προκαταλήψεις, αντιλήψεις και απόψεις, οπότε μπήκαν αρκετά πράγματα στη θέση τους. Το βιβλίο ξεκινάει με διασάφηση των όρων «γάμος», «έρωτας», «ερωτευμένος» κλπ., συνεχίζει με τα ήθη και τα έθιμα του γάμου ετεροφύλων στον ελληνο-ρωμαϊκό κόσμο πριν αναπτυχθούν οι ενώσεις ατόμων του ιδίου φύλου την ίδια εποχή και φτάνουμε στη νέα θρησκεία, στον θρίαμβο του χριστιανισμού, όπου τα πάντα αλλάζουν, στα παραδείγματα στρατιωτών αγίων που πέθαναν μαζί λόγω της αφοσίωσής τους στον Θεό, στην εξέλιξη της τελετής του γάμου από κει και πέρα και στη σύγκριση τελετών ένωσης ομοφύλων και ετεροφύλων για να καταλήξουμε στις ενώσεις ομοφύλων στη μεσαιωνική Ευρώπη.

Από την αρχή ο συγγραφέας ξεκαθαρίζει πως θα αναφερθεί σε μια εποχή εντελώς διαφορετική από τη δική μας, όπου κυριαρχούσαν η εξύμνηση των ηρωικών μορφών, οι παρατηρήσεις για την επιτυχία ή μη των αγροτικών κύκλων, η μελέτη θρησκευτικών και πολιτικών παραδόσεων, θέματα που δεν έχουν καμία σχέση με το σήμερα, όπου στα λογοτεχνικά έργα κυριαρχεί ο ρομαντικός έρωτας και η αναπόσπαστη σύνδεσή του με τον γάμο. Επίσης στην περίοδο όπου αναφέρεται το βιβλίο η έννοια «γάμος» έχει πολλές αβέβαιες ερμηνείες και μη ηθικές εφαρμογές ενώ δε λείπουν οι περιπτώσεις ανθρώπων που είχαν παντρευτεί αλλά όχι για αναπαραγωγή, όπως έχει καθιερωθεί αυτό ως στερεότυπο στη χριστιανική παράδοση. Τέλος, ας μην ξεχνάμε πως τον 14ο αιώνα η ομοφυλοφιλία είχε αναχθεί σε κυρίαρχο ταμπού της δυτικής κοινωνίας, άκρως απαγορευμένο και υπό διωγμό, όχι τόσο λόγω της ηθικής βαρύτητας όσο λόγω της συναισθηματικής της φύσης. Έτσι λοιπόν ο συγγραφέας λαμβάνει υπ’ όψιν τις διαστρεβλωτικές επιρροές που εμποδίζουν τις απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα της μελέτης του για τα πρώιμα στάδια του δυτικού πολιτισμού και ταυτόχρονα προσπαθεί να μην παρασυρθεί σε πολλά επιχειρήματα που ίσως βρουν αντίθετους τους περισσότερους αναγνώστες και να περιοριστεί στην εξαγωγή λογικών συμπερασμάτων εικοτολογώντας όσο γίνεται λιγότερο. Επίσης, σημαντικό είναι να κατανοήσουμε πως οι όροι «γάμος», «γαμήλιος», «συζυγικός» κλπ. χρησιμοποιούνται με τη σημασία εκείνης της περιόδου, δηλαδή με τον τρόπο που καθόριζαν τον γάμο τότε και πάλι βάσει συμπερασμάτων, επομένως όχι με τη σύγχρονη σημασία. Για άλλη μια φορά ο συγγραφέας, φοβούμενος τις αντιδράσεις λόγω προσωπικής απέχθειας ή προκαταλήψεων τονίζει πως χρησιμοποιεί όσο πιο ευρεία φρασεολογία γίνεται («ένωση», «σύζευξη» κλπ.) και ταυτόχρονα δεν αποκλείει τη χρήση της λέξης «γάμος» όπου αυτό του φαίνεται η πιο ακριβής περιγραφή.

Κύριος στόχος της μελέτης είναι να καθοριστεί αν οι διάφορες μορφές ομοφυλοφιλικών σχέσεων αποτελούσαν γάμους εφόσον δεν υπάρχει ιστορικός λόγος να συμπεράνουμε ότι δεν αποτελούσαν κάτι τέτοιο. Επίσης, ξεκαθαρίζεται η έννοια της «αδελφοποίησης» που είναι κάτι πιο κοντά στον σύγχρονο γάμο όπως τον ορίζει η βιομηχανική κοινωνία, ως μια ενότητα αμοιβαίας εμπιστοσύνης είτε ικανοποιείται το συναισθηματικό ή ερωτικό περιεχόμενο της ένωσης είτε όχι. Οι ενώσεις ομοφύλων ήταν ευρύτατα διαδεδομένες στον αρχαίο κόσμο, όπου ο γάμος ετεροφύλων ήταν κυρίως ένας επιχειρηματικός ή δυναστικός διακανονισμός. Σε κάθε εποχή και τόπο η τελετή του γάμου πληρούσε αυτό που οι περισσότεροι σήμερα θεωρούμε ως πεμπτουσία του γάμου: μια μόνιμη ρομαντική δέσμευση μεταξύ δύο ανθρώπων, με μάρτυρες να την πιστοποιήσουν και αναγνωρισμένη από την κοινότητα. Ο συγγραφέας καταφέρνει να μεταδώσει με σαφήνεια, εμβριθή γραφή και πάρα πολλά παραδείγματα και πηγές την έννοια των ομοφυλοφιλικών ενώσεων από την αρχαιότητα ως τη μεσαιωνική Ευρώπη, να την αναπτύξει ιστορικά και θρησκειολογικά, να την αντιπαραθέσει με τις βασικές αρχές και τις έννοιες του χριστιανισμού και όλο αυτό να αποτελέσει ένα όμορφο, διαφορετικό και πλούσιο σε ιδέες και νοήματα ταξίδι για όποιον θέλει να γνωρίσει καλύτερα το σχετικό παρελθόν ώστε να δει με ανοιχτά μάτια την εξέλιξή του στη σημερινή εποχή. Παραρτήματα με μεταφράσεις πηγών και με άλλα έγγραφα που τεκμηριώνουν αδιάψευστα τα γραφόμενα του βιβλίου συμπληρώνουν την εργασία.

Βιβλίο Α΄ στον έρωτα
Συγγραφέας Γιώργος Αγγελίδης
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χαρλένικ
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Αγγελίδης έγραψε μια τρυφερή και ρομαντική ιστορία που διαδραματίζεται στο σήμερα ανάμεσα σε δύο νεαρούς ενήλικες άντρες οι οποίοι προσπαθούν να ανακαλύψουν τη σεξουαλικότητά τους με διαφορετικό τρόπο ο καθένας. Ο Ορέστης ζει με τη μητέρα του που στάθηκε στο πλάι του όταν ο γιος της συνειδητοποίησε πως νιώθει ερωτική έλξη για τους άντρες και αυτήν τη χρονιά αποφασίζει να ξεπεράσει τους φόβους του, να συνεχίσει να είναι αυτός που είναι χωρίς να ντρέπεται και ναι, το βάζει στόχο να ερωτευτεί, να πάρει Α στον έρωτα! Για τον λόγο αυτό κατεβάζει την εφαρμογή που θα τον βοηθήσει να γνωρίσει ανθρώπους, μόνο που, χωρίς να το ξέρει, πέφτει πάνω στον Σπύρο, τον αδελφό του κολλητού του, τον οποίο ερωτεύτηκε από την πρώτη στιγμή που γνώρισε. Και τώρα τι κάνουμε;

Από την άλλη, ο Σπύρος, ο αγαπημένος πλέι μέικερ της ομάδας μπάσκετ του σχολείου και μεγάλος καρδιοκατακτητής, αλλάζει ριζικά στάση και συμπεριφορά μετά τον τελευταίο του χωρισμό. Ευερέθιστος και εριστικός, προκαλεί ανησυχία στους γύρω του, με τους γονείς του να κάνουν τα πράγματα χειρότερα με τις πρωτοβουλίες τους. Ο Σπύρος χώρισε την Αντιγόνη γιατί άρχισε να νιώθει μπερδεμένος και ταυτόχρονα, με την ψευδαίσθηση πως η ομάδα μπάσκετ στην οποία ανήκει άρχισε να υποπτεύεται τον πραγματικό του εαυτό, αποφάσισε να συμμετέχει στις πλάκες και στις καζούρες για να εξακολουθεί να ανήκει κάπου, σαν μια ασπίδα που τον προστατεύει από το μίσος για το σκούρο δέρμα του και γι’ αυτό που διστάζει να παραδεχτεί στον εαυτό του. Ντρέπεται για όσα κάνει αλλά ξέρει πως έτσι εξασφαλίζει ότι δε θα γίνει δακτυλοδεικτούμενος για τους λάθος λόγους («…αυτό που τώρα μου φαίνεται σαν το τέλος του κόσμου είναι μονάχα το τέλος ενός κεφαλαίου», σελ. 140). Ανυπομονεί να πετύχει στο πανεπιστήμιο για να αλλάξουν τα πράγματα στη ζωή του, να νιώσει πιο ελεύθερος, λιγότερο μόνος ενώ ταυτόχρονα αμφιβάλλει για το ποιος πραγματικά είναι και νιώθει πως κανείς δεν τον καταλαβαίνει. Όταν ξεκινάει να ψάχνεται μέσω της εφαρμογής γνωριμιών δεν μπορεί να πιστέψει αυτό που θα ανακαλύψει εκεί μέσα.

Η πλοκή εξελίσσεται μέσα από τις παράλληλες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις των δύο αγοριών και μέσα από πρωθύστερα που καθυστερούν την πλοκή σε κρίσιμα σημεία, εντείνοντας την αγωνία για τη συνέχεια. Έχουμε κινηματογραφική, απτή, ρεαλιστική, στακάτη, γρήγορη γραφή που ζωντανεύει καθημερινές καταστάσεις της σύγχρονης εποχής και πραγματικότητας αλλά φυσικά και τις απαραίτητες για το είδος στο οποίο εντάσσεται το βιβλίο ερωτικές αλλά και υπερβολικές σκηνές, όπως αυτή με το φιλί μπροστά σε όλο το σχολείο. Παρ’ όλ’ αυτά, ο Γιώργος Αγγελίδης ξέρει να διεισδύει στην ψυχή των χαρακτήρων του και να τους παρουσιάζει ολοκληρωμένους και συνεπείς, καθόλου χάρτινους ή ψεύτικους. Βήμα προς βήμα παρακολουθούμε την πορεία των δύο νέων, τις διαφορετικές τους νοοτροπίες και αντιλήψεις με τις οποίες συμπληρώνουν τελικά ο ένας τον άλλον, δυναμιτίζοντας το πάθος και τον έρωτα ανάμεσά τους, με τα απαραίτητα εμπόδια και μυστικά να τους οδηγούν σε χωριστά αρχικά μονοπάτια. Το μυθιστόρημα, μέσα από μια φυσιολογική, καθημερινή ανθρώπινη σχέση, καταγράφει και καταρρίπτει τα περισσότερα στερεότυπα που θα συναντήσει κάποιος στον μοναχικό δρόμο για την ερωτική του αυτογνωσία, ειδικά όταν νιώθει πως έλκεται από άτομα του ίδιου φύλου. Τα ενοχλητικά πειράγματα αλλά και η υποστήριξη, η εσωστρέφεια αλλά και ο έρωτας, είναι όλα εδώ, ανάμεσα στις σελίδες και χαρίζουν αισιοδοξία, δύναμη και γνώση στον αναγνώστη. «Γιατί, αν τα συναισθήματά μου ήταν για κάποιον σαν εσένα, πώς θα μπορούσαν να ήταν κακά;» (σελ. 113).

Ο Σπύρος και ο Ορέστης δεν κομπάζουν ούτε δείχνουν «κουλ» ή «άνετοι», δεν αποστασιοποιούνται από τα γεγονότα αλλά βουτάνε βαθιά μέσα τους, με συστολή, δισταγμό, ακόμη και ενοχές αλλά το κάνουν, προχωράνε για να γνωρίσουν και να γνωριστούν. Παραθέτουν στην αφήγησή τους όλα όσα βιώνουν και σκέφτονται, παραδέχονται τα λάθη τους και μαθαίνουν από αυτά, εξετάζουν τις διαφορετικές οπτικές των προβλημάτων μα πάνω απ’ όλα ζουν τον απόλυτο έρωτα. Και πώς ξέρουν ότι είναι έρωτας; Τι άλλο θα μπορούσε να είναι, αφού δεν έχουν νιώσει ποτέ ξανά έτσι (κάψιμο στο στήθος και μυρμήγκιασμα χαμηλά στην κοιλιά) για κανέναν άλλον; Επιπλέον, σηκώνουν ένα διττό βάρος: ο Σπύρος είναι πιο μελαμψός και ήδη νιώθει τον ρατσισμό στο πετσί του, ο δε Ορέστης νιώθει πως προδίδει τον κολλητό του, Ιάσονα, μιας και αγαπάει τον αδελφό του! Η ιστορία επίσης φωτίζει, αν και λιγότερο, τον Ιάσονα, τους γονείς των παιδιών, έναν-δύο καθηγητές τους και κάποιες συμμαθήτριές τους, ώστε όλοι μαζί να φτιάξουν ένα όμορφο, καλοσχηματισμένο και με ποικίλες πτυχές παζλ, μια ποικιλία χαρακτήρων που θα κρατήσουν αμείωτο το ενδιαφέρον και θα αποτυπώσουν διάφορα στιγμιότυπα και καταστάσεις της σημερινής εποχής, χαρίζοντας αληθοφάνεια και ρεαλισμό.

Με το «Α΄ στον έρωτα», ο συγγραφέας κατάφερε να ανεβάσει τον πήχη στον τομέα του άρλεκιν μυθιστορήματος γράφοντας ένα κείμενο γεμάτο διεισδυτικά ψυχογραφήματα, απρόσμενες εξελίξεις, γρήγορες σκηνές που με έκανε να προβληματιστώ, να γελάσω, να παρακολουθώ με αγωνία ως το τέλος μια κατά βάση απλή ιστορία που όμως σταδιακά διαπίστωσα πως είναι ολοκληρωμένη και μελετημένη, με διακριτικά καλολογικά στοιχεία και μια σωστά προετοιμασμένη πλοκή που με ικανοποίησε απόλυτα. Αλήθειες και ψέματα, μυστικά και λάθη, τύψεις και αγάπη δίνονται με μέτρο και ρεαλισμό και όλα θα κριθούν σ’ εκείνη την εκδρομή στην Καστοριά, η οποία αποτυπώνεται κι αυτή με ενάργεια και ομορφιά. Η ζωή είναι πολύ μικρή για να είσαι οποιοσδήποτε άλλος και όχι ο εαυτός σου, όποιος λοιπόν εμφύσησε αυτόν τον φόβο μέσα σου δεν πρέπει να τον φοβάσαι και η απάντηση στον φόβο τους για τη διαφορετικότητα είναι η υπερηφάνεια! Αυτά πρεσβεύει μεταξύ άλλων το νέο μυθιστόρημα του Γιώργου Αγγελίδη που εγκαινιάζει μια σειρά queer λογοτεχνίας στις πάντα πρωτοποριακές εκδόσεις Bell.