Βιβλίο Η μπάλα 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Ρένια Μεταλληνού
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλας κατεβάζει την κούτα με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και βάζει τα κλάματα γιατί λείπει μια συγκεκριμένη μπάλα. Εξηγεί λοιπόν στην αδελφή του ποια σημαντικά γεγονότα της οικογενειακής τους ζωής είναι δεμένα με αυτήν την μπάλα και γιατί την ψάχνει σαν τρελός.

Η υπέροχη, συγκινητική και άκρως ατμοσφαιρική ιστορία της Κωνσταντίνας Τασσοπούλου δείχνει με έξυπνο τρόπο το βάρος της απώλειας του ενός γονιού «που δουλεύει μακριά», ειδικά σε γιορτινές περιόδους, και πώς μπορεί να το αντιμετωπίσει ένα παιδί. Δυο αδέλφια λοιπόν που μεγαλώνουν με τον πατέρα στα καράβια και με τη μάνα σε μια δουλειά που της στερεί πολλές ώρες μαζί τους προσπαθούν να μαλακώσουν τον πόνο τους κάνοντας χαρούμενα και αισιόδοξα σχέδια. Η μπάλα είναι ο συνδετικός κρίκος του Νικόλα και της αδελφής του με τα πρώτα τους Χριστούγεννα, με το αγαπημένο τους γλυκό που έφτιαχνε η μαμά και τελικά με την αναχώρηση του πατέρα «στα καράβια». Η μπάλα μπορεί τελικά να γίνει μια χρυσόσκονη από σπασμένα γυαλάκια που θα γεφυρώσει την απόσταση με τον μπαμπά και έτσι να γλυκάνει λίγο την απώλειά του. Μια συγκινητική ιστορία που λειαίνει τις «σκληρές γωνίες» της ζωής των δύο παιδιών και δείχνει πώς μπορεί ένα αγαπημένο στολίδι να συνδεθεί με σημαντικές στιγμές από τις πρώτες τους αναμνήσεις, να τα ενώσει με τον απόντα μπαμπά και, γιατί όχι, να τα βοηθήσει να καταλάβουν το ένα το άλλο και να έρθουν πιο κοντά.

Η εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού ζωντανεύει υποδειγματικά το κείμενο συνδυάζοντας άψογα το ρεαλιστικό με το φαντασιακό στοιχείο. Έχουμε την καθημερινότητα του Νικόλα και της αδελφής του εν όψει των Χριστουγέννων, όμορφες αναμνήσεις με αφορμή την μπάλα και τελικά το αγαπημένο στολίδι συνδέει αναπάντεχα το σπιτικό τους με το ταξίδι του μπαμπά και με τις πολύτιμες στιγμές με τη μαμά. Στις σελίδες κυριαρχεί το σκούρο φόντο που όμως αφήνει περιθώριο να δούμε τι διαδραματίζεται στο πρώτο επίπεδο, όπου υπάρχει ποικιλία εκφράσεων, οπτικών γωνιών και χρωμάτων. Υπέροχες χριστουγεννιάτικες και οικογενειακές εικόνες αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Το Μικρό Πάπιγκο
Συγγραφέας Θοδωρής Γεωργακόπουλος
Εικονογράφος Mariana Rio
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ψηλά πάνω σ’ ένα όμορφο βουνό, ήταν το Μικρό Πάπιγκο. Ένα χωριό με λίγα σπίτια, λίγους κατοίκους, λίγα αυτοκίνητα κι αυτό δεν του άρεσε καθόλου. Ήθελε να γίνει μια μεγάλη πόλη αλλά δεν ήξερε πώς. Ζητά λοιπόν τη βοήθεια του αδελφού του, Μεγάλου Πάπιγκου, που δε θέλει το αδελφάκι του ν’ αλλάξει, ρωτάει από δω, ρωτάει από κει, ακόμη και τα Ιωάννινα ρωτάει κι η απάντηση ίδια: «Μείνε μικρό, τρυφερό, καθαρό και ήσυχο»! Τότε, στρέφεται στη Νέα Υόρκη και η συζήτησή τους θα γεννήσει μια πρωτοφανή ιδέα!

Ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος έγραψε μια έξυπνη αλληγορία για όσους θέλουν να αλλάξουν και δεν τους αρέσει αυτό που είναι και την εμπλουτίζει με ιδέες που θα συναρπάσουν τα μικρά παιδιά. Βρήκα πολύ πρωτότυπη την πλοκή και μου άρεσε ο τρόπος γραφής με τις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις (αφού το Πάπιγκο ρωτάει διάφορες πόλεις και χωριά), με την ποικιλία των συνωνύμων (αφού το χωριό παίρνει την ίδια απάντηση σχεδόν απ’ όλους) και κυρίως με το απροσδόκητο τέλος που θα ξετρελάνει τους μικρούς αναγνώστες και θα πυροδοτήσει τη φαντασία τους! Οι συζητήσεις μεταξύ των πόλεων και των χωριών γίνονται αντιληπτά από τους ανθρώπους ως αεράκι, άνεμος, θύελλα, μιας και το Πάπιγκο φωνάζει όλο και δυνατότερα για να ακουστεί σε μακρινές αποστάσεις και στο τέλος τα αποτελέσματα της κουβέντας του χωριού με τη Νέα Υόρκη φέρνουν μια νέα τάξη πραγμάτων.

Η εικονογράφηση της Mariana Rio φαίνεται απλή και σχεδόν μονοδιάστατη, μιας και σε κάθε σελίδα αποτυπώνονται τα χωριά και οι πόλεις με παρόμοιο τρόπο ενώ τα χρώματα είναι κυρίως το μαύρο, το λαδί, το άσπρο, το κόκκινο και το γκρι. Αν προσέξει όμως κανείς καλύτερα θα δει κάποιες λεπτομέρειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά και δείχνουν έντονη κινητικότητα από τους κατοίκους που πηγαίνουν στις δουλειές τους, διαβάζουν, συναναστρέφονται ενώ κάπου κάπου φαίνεται μια παιδική χαρά, μια εκκλησία, ένα αυτοκίνητο. Μέσα από την απλότητα των γραμμών και την αδρή σκιαγράφηση ζωντανεύουν οι διαφορές των πόλεων και των χωριών ενώ μου έκανε εντύπωση η ποικιλία της αποτύπωσης των δέντρων, άλλα στρογγυλά, άλλα με γυμνά κλαριά, άλλα με πολλά και άλλα με λίγα φύλλα. Μια απλή, σχεδόν απλοϊκή απεικόνιση, με αρκετή δουλειά και λεπτομέρεια όμως.

Βιβλίο Το μυστικό των μυστικών
Τίτλος πρωτοτύπου The secret of secrets
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Dan Brown κινείται στα γνωστά, οικεία και πάντα συναρπαστικά μονοπάτια συνωμοσιολογίας, μυστικών και ανατροπών. Καλοδουλεμένη πλοκή, cliffhangers στο τέλος σχεδόν κάθε κεφαλαίου, σταδιακή κορύφωση της δράσης, ανάμιξη πραγματολογικών στοιχείων με αχαλίνωτη φαντασία, ένας αγαπημένος πρωταγωνιστής, κώδικες και σύμβολα (κεντροπερίβλητα, εικονογράμματα), μυστικά και απειλή κατά της ανθρωπότητας, ανατροπές, ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα που παίρνει βασικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, συμπεράσματα ερευνών και πορίσματα και «την προχωράει παρακάτω», σε ένα γνωστικό και γνωσιακό επίπεδο που μπορεί να το εκμεταλλευτεί κάποιος για κακό σκοπό, ένας ισχυρός εχθρός που κρύβεται στα σκοτάδια, απρόσμενες συμμαχίες, προδοσίες, ανθρωποκυνηγητά, μυστικές υπηρεσίες, απαγωγές, επιθέσεις, δολοφονίες, όλα αυτά συγκροτούν άλλο ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Τη λαμπερή μέρα της διάλεξης της Κάθριν Σόλομον ακολουθούν μια σειρά από φρικιαστικά γεγονότα: η Κάθριν εξαφανίζεται, ο Λάνγκντον κάνει κάτι που θα  τραβήξει την προσοχή της Ούζι, της τσέχικης υπηρεσίας πληροφοριών, με αποτέλεσμα να τον κυνηγάει ο αστυνόμος Όλντριχ Γιανάτσεκ αλλά και ο Μάικλ Χάρις, νομικός εκπρόσωπος της αμερικανικής πρεσβείας. Τα ίχνη για τον εντοπισμό της επιστήμονα είναι κωδικοποιημένα κι ο Λάνγκντον αναλαμβάνει δράση. Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, αραβικοί αριθμοί, λατινικό αλφάβητο, ενωχιανά (γλώσσα μέσω της οποίας υποτίθεται ότι τα μέντιουμ επικοινωνούν με τα πνεύματα) παίρνουν και πάλι τη σκυτάλη σ’ έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο.

Σταδιακά μπαίνουν κι άλλοι χαρακτήρες στο παιχνίδι που θα δείξουν σε κρίσιμα σημεία την πραγματική τους ταυτότητα και τι πραγματικά αποζητούν. Για παράδειγμα, ο Μάικλ Χάρις παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο στην αμερικάνικη πρεσβεία, με αποτέλεσμα να διαπιστώσει αμέσως τι πραγματικά συμβαίνει, μόνο που έχει ήδη αναθέσει στην ερωμένη του, Ντάνα Ντάνεκ, υπεύθυνη των δημοσίων σχέσεων της πρεσβείας, κάτι που θα τη βάλει σε κίνδυνο. Η Δρ Μπριγκίτα Γκέσνερ, κορυφαία Τσέχα νευροεπιστήμονας, επιτυχημένη στον τομέα τεχνολογίας απεικόνισης του εγκεφάλου και στα νευροπληροφοριακά δίκτυα, είναι εκείνη που κάλεσε τη Σόλομον για τη διάλεξη, τι έχει όμως δημιουργήσει με τους συνεργούς της; Γιατί ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το βιβλίο της Κάθριν Σόλομον και θέλει σχεδόν με το ζόρι να την οδηγήσει στο εργαστήριό της; Η Σάσα Βέσνα, βοηθός της Μπριγκίτα, είναι μια γυναίκα που ήρθε από τη Ρωσία και παθαίνει κρίσεις επιληψίας, μια κατάσταση που την οδήγησε σ’ ένα παρακμιακό κρατικό ψυχιατρικό ίδρυμα, όπου έζησε «μια ζωή ποτισμένη από τα φάρμακα και τη μοναξιά». Η Μπριγκίτα Γκέσνερ την έφερε στην Πράγα και τη θεράπευσε από τις κρίσεις της, ποιο ήταν όμως το τίμημα; Και τι θα γίνει με τα κενά μνήμης που εξακολουθεί να έχει;

Επίσης, ποιο είναι το μυστηριώδες Γκόλεμ, μια φιγούρα με μανδύα, βαριά υποδήματα, πασαλειμμένο με πηλό στο κεφάλι και γιατί στο μέτωπό του έχουν χαραχτεί τρία εβραϊκά γράμματα; Σε ποιον είναι αφοσιωμένο να προστατεύει και ως πού θα φτάσει για να το καταφέρει; Η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Πράγα Χάιντε Νάγκελ διαπιστώνει πως ήρθε η ώρα να πάρει την κατάσταση στα χέρια της και να εκδικηθεί όσους τη δελέασαν να πάρει αυτήν τη θέση, αποκρύπτοντάς της τους πραγματικούς λόγους που την ήθελαν σε αυτό το πόστο. Έχουμε όμως και τον Τζόνας Φόκναμ, επιμελητή εκδόσεων στα κεντρικά του Penguin Random House στη Νέα Υόρκη, που είναι έτοιμος να διαβάσει το χειρόγραφο της Σόλομον, όταν μια επίθεση από χάκερ το εξαφανίζει, περνώντας από όλες τις δικλείδες ασφαλείας. Πιστός όμως στην πατροπαράδοτη σχολή έχει εκτυπώσει ένα αντίγραφο, εξ ου και πέφτει θύμα απαγωγής. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες και μερικοί ακόμη αγωνίζονται ο καθένας με τον τρόπο του να φυλάξει κρυμμένο ή να φέρει στο φως ή να ανακαλύψει το μυστικό των μυστικών.

Για άλλη μια φορά, ο Dan Brown έχει εντρυφήσει βαθιά στο θέμα του κι έχει στήσει έναν καλοπλεγμένο ιστό, αποκαλύπτοντας σταδιακά διάφορα πραγματολογικά στοιχεία, οδηγώντας τον αναγνώστη όλο και πιο κοντά στην κεντρική ιδέα εξαιτίας της οποίας η Κάθριν Σόλομον έχει μπει στο στόχαστρο. Ξεκινάμε από τον ορισμό της νοητικής επιστήμης: «Είναι η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης, ένα αντικείμενο που απασχόλησε τον άνθρωπο για αιώνες, μόνο που τα ερωτήματα αυτά τα ερευνούσαμε μέσω της θρησκείας». Οι άνθρωποι αναλογίζονται τη συνείδηση αλλά δυσκολεύονται να την προσδιορίσουν ή και να συζητήσουν γι’ αυτήν. Η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης χωρίζεται σε Υλισμό και Νοητική, με τους υλιστές να θεωρούν πως η συνείδηση είναι υποπροϊόν σωματικών διεργασιών και τους νοητιστές πως η συνείδηση προήλθε από μια θεμελιώδη πτυχή του σύμπαντος που δεν εντοπίζεται καν μέσα στο σώμα. Όλα αυτά γυρίζουν γύρω από τον ανθρώπινο εγκέφαλο που περιέχει 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι σχηματίζουν περισσότερες από 1 τρισεκατομμύριο συνάψεις. Αντιστοιχεί στο μόλις 2% του ανθρώπινου βάρους και καταναλώνει το 20% της ενέργειας και του οξυγόνου του αίματος.

Όσο βαθύτερα προχωράμε στην κεντρική ιδέα, τόσο πιο περίπλοκα γίνονται διάφορα συναφή θέματα γύρω από τη συνείδηση, τον φόβο του θανάτου (ο συγγραφέας κατακεραυνώνει: «Ο φόβος του θανάτου είναι ο πατέρας της θρησκείας»!), την άλω και το φωτοστέφανο, την ενόραση, ακόμη και το «σύνδρομο του σοφού», όπου κάποιος, μετά από ατύχημα, μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερες δεξιότητες ή γνώσεις που δεν κατείχε πριν, να παίξει βιολί π. χ. ή να μιλάει μια ξένη γλώσσα (συναρπαστικά και αυθεντικά τα παραδείγματα των ανθρώπων που αναφέρονται). Αυτές οι ανεξήγητες «γνήσιες ανωμαλίες» αμφισβητούν σε θεμελιώδες επίπεδο το υφιστάμενο μοντέλο της συνείδησης και βοηθούν στην αποδοχή πως οι εδραιωμένες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου έχουν πάψει να είναι επαρκείς. «Είναι καιρός για ένα νέο μοντέλο. Είναι καιρός να ομολογήσουμε ότι δε γνωρίζουμε την απάντηση σε μια απλούστατη ερώτηση: από πού πηγάζουν οι σκέψεις, τα ταλέντα και οι ιδέες μας;» (σελ. 177). Από την άλλη, μπορεί η ανθρώπινη σκέψη όταν εστιάζεται να μεταβάλλει κυριολεκτικά τη χημεία του σώματος; Υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο; Γιατί η αγγλική λέξη για το σύμπαν βασίζεται στο uni-versum («τα πάντα ως ένα»); Γιατί οι άνθρωποι αδυνατούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα στις γνήσιες διαστάσεις της; Συνεχίζει η συνείδηση πέρα από τον θάνατο;

Φυσικά, διατυπώνονται και καταγράφονται πληροφορίες και για δευτερεύοντα ζητήματα, όπως τι είναι η ενόραση, αν μπορεί κάποιος να προβλέψει το μέλλον και γιατί πάντα ο άνθρωπος κατέφευγε σε αστρολόγους, χαρτορίχτρες κλπ.;  Ο σκεπτικιστής Ρόμπερτ Λάνγκντον δε διστάζει να αποκαθηλώσει μέχρι και τον Νοστράδαμο: έγραψε «εκτενώς, αινιγματικά και κοινότοπα», με αμφίσημες διατυπώσεις και αναφορά σε κοινότοπα γεγονότα, όπως πολέμους, φυσικές καταστροφές και συγκρούσεις εξουσίας κι αυτό μας οδηγεί στο φαινόμενο Μπαάρνουμ («είναι έντονη η επιθυμία του ανθρώπου να διακρίνει προσωπική αλήθεια σε γενικόλογες τοποθετήσεις»). Η θρησκεία είναι και σε αυτό το βιβλίο παρούσα, ώστε να αντιδιαστέλλεται με τον πραγματισμό της νευροεπιστήμης, με ενδιαφέροντα στοιχεία ανάλογα με την εκάστοτε αφορμή. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι η αναφορά στο φωτοστέφανο, το συνηθέστερο θρησκευτικό σύμβολο του πλανήτη. Είναι ο φωτεινός δίσκος που εμφανίζεται πάνω από το κεφάλι ενός πεφωτισμένου όντος και το εντοπίζουμε στην αιγυπτιακή στήλη του Ρα, στο βουδιστικό φέρετρο του Κανίσκα, σε αναγεννησιακούς πίνακες, όχι μόνο στους αγίους. Εξειδικευμένη μορφή του φωτοστέφανου είναι το ακτινωτό στέμμα που συναντάμε στα κεφάλια του Ώρου, του Πτολεμαίου, του Καίσαρα, ακόμη και του Κολοσσού της Ρόδου ή του Αγάλματος της Ελευθερίας. Ήσσονος σημασίας για την πλοκή αλλά συναρπαστικές είναι οι πληροφορίες για το λογότυπο των Starbucks (δεν είναι γοργόνα αλλά σειρήνα αφού έχει δύο ουρές) και για την ανέλιξη του Penguin Random House, του μεγαλύτερου και σημαντικότερου εκδοτικού οίκου του κόσμου, με 20.000 τίτλους κάθε χρόνο και μεικτά έσοδα πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενός κολοσσού που ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα από δύο ανθρώπους με ποικίλες και διαφορετικές λογοτεχνικές προτιμήσεις που φάνταζαν «τυχαίες» (random).

Τέλος πάντων, η καθαυτή πλοκή κλιμακώνεται διαρκώς, οι χαρακτήρες αποκαλύπτουν πολλά κρυμμένα μυστικά, όσο βυθιζόμαστε στη νευροεπιστήμη, στα μυστικά του εγκεφάλου, στη μαγεία της συνείδησης και του γύρω μας κόσμου, τόσο αρχίζει να αποκαλύπτεται το μυστικό των μυστικών. Κι όλα αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Πράγα: «Ένα μνημείο παγωμένο στον χρόνο», ένας συνδυασμός κτηρίων ρομανικού, γοτθικού, μπαρόκ, αρ νουβό και νεοκλασικού ρυθμού, με περισσότερα από εφτακόσια καμπαναριά και πύργους, μια πόλη που για αιώνες είχε αποτελέσει ευρωπαϊκό κόμβο αποκρυφισμού. Ο Dan Brown έχει πάρει όλα τα τοπόσημα και στήνει αξέχαστες σκηνές δράσης και σασπένς: η Γέφυρα του Καρόλου, ο ποταμός Μολδάβας, η Αίθουσα Βλάντισλαβ του Κάστρου της Πράγας, η πλατεία Σταρομάκ, η Συναγωγή της συνοικίας του Γιοζέφοβ που παραμένει ανέπαφη από τον 13^ο αιώνα, η έπαυλη Πέτσεκ (εδράζεται η Αμερικανική Πρεσβεία), η Βίβλος του Διαβόλου με την ανατριχιαστική ιστορία της δημιουργίας της που απεικονίζει τον Σατανά με περίζωμα από ερμίνα (σύμβολο των γαλαζοαίματων), ο Πύργος Πετρίν, το παλιό Εβραϊκό Νεκροταφείο, το καταφύγιο Φολιμάνκα των 1500 τ.μ., το πιο στοιχειωμένο μέρος της πόλης, το Καφέ Λα Μποέμ, το Κλεμεντίνουμ με τους 20.000 τόμους θεολογικής βιβλιογραφίας (αξέχαστη θα μου μείνει η απόπειρα απόδρασης με άναμμα φωτιάς μέσα σε αυτόν τον σπάνιο και πανέμορφο χώρο) και πολλά άλλα.

«Το μέλλον έρχεται καταπάνω μας όλο και γρηγορότερα, σε καθημερινή βάση» (σελ. 687). Αυτό είναι το βασικό μότο ενός μυθιστορήματος που καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα και που αναλύει βαθιές έννοιες της συνείδησης, της νευροεπιστήμης και της εγκεφαλικής λειτουργίας, κάτι που απαιτεί λίγο χρόνο κατανόησης παραπάνω αλλά το τελικό αποτέλεσμα εντυπωσιάζει. Σίγουρα θα υπάρξουν και ενστάσεις ή εύλογες απορίες, όπως για παράδειγμα η χτυπητή έλλειψη φύλαξης σε ένα σημαντικό μέρος με τη δικαιολογία ότι «δεν είναι σε λειτουργία ακόμη» ή ότι, αντί να το βάλουν στα πόδια αυτοί που βρίσκουν τις αποδείξεις που ζητάνε, προτιμούν να αναλύσει ο ένας στον άλλον τι βρήκαν και πόσο σημαντικές είναι κλπ. Με χιούμορ («Μέσα κοινωνικής δικτύωσης… Το μεγαλύτερο δώρο για τις υπηρεσίες πληροφοριών, από την εποχή που η Καθολική Εκκλησία εφηύρε την εξομολόγηση», σελ. 192), εκπλήξεις, πραγματολογικά στοιχεία, καλογραμμένη πλοκή εκτυλίσσεται μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη καλούς και κακούς, προδοσίες και εγκλήματα, ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις, μυστικές υπηρεσίες και επιστημονικά εργαστήρια, γενικά με όλα τα γνωστά και οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα των μυθιστορημάτων του Dan Brown.

Βιβλίο Ουδέν κρυπτόν
Συγγραφέας Σόνια Σαουλίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Σόνιας Σαουλίδου ξεκινάει με ευχάριστο τρόπο (δυο ζευγάρια γνωρίζονται στις διακοπές τους, τι γλυκό), σύντομα όμως αρχίζουν μια σειρά από γεγονότα που αυξάνουν την ένταση και γεμίζουν τον αναγνώστη ερωτήματα. Ο Τόμας και η Κλόι λοιπόν ταξιδεύουν στην Οσάκα για δουλειές του Τόμας κι εκεί γνωρίζουν τη Σιένα και τον Γκρέισον, ένα ζευγάρι που ζει στην Ιαπωνία με το ενδεχόμενο να εγκατασταθούν στη χώρα για περισσότερο καιρό. Η ατμόσφαιρα ποικίλλει σε συναισθήματα, γνωρίζονται και τελικά ο Τόμας τους καλεί να μείνουν σπίτι τους όταν γυρίσουν στο Τόκιο. Η Κλόι χαμογελά: «Ο καημένος. Έχει την εντύπωση ότι την απόφαση την πήρε μόνος του…». Ένα αναπάντεχο γεγονός όμως αλλάζει τη διάθεση του Τόμας που αποφασίζει να γυρίσουν στην Αμερική. Η Κλόι πριν φύγουν ταξιδεύει με τη Σιένα στο όρος Φούτζι, που είναι «ένας τόπος δοκιμής, ένα όριο, ένα κατώφλι, εκεί όπου δοκιμάζεται η καθαρότητα της ψυχής». Η Κλόι «δεν επιστρέφει απλώς σ’ έναν τόπο, μα πλησιάζει σε μια απόφαση».

Η Κλόι αισθάνεται ικανοποίηση και αηδία μαζί όταν μαθαίνει πώς γνωρίστηκε το ζευγάρι που συνάντησαν. Πιστεύει στο κάρμα, «ένας καθρέφτης των πράξεων των ανθρώπων…λειτουργεί γιατί το βάρος της κάθε πράξης κάποια στιγμή επιστρέφει στον αποστολέα της…οι άνθρωποι τελικά πληρώνουν επειδή δεν μπορεί να γίνει αλλιώς… δεν είναι άμεσο γιατί δε χρειάζεται να είναι. Κινείται με τη βεβαιότητα όλα βρίσκουν τη θέση τους» (σε. 23). Στην πρώτη τους κουβέντα κάνει αστοχίες και επιφέρει αμηχανία στην παρέα. Θεωρεί τον Γκρέισον ψεύτη, απατεώνα και ζωντανό εφιάλτη. Τι συνέβη λοιπόν στο παρελθόν; Γνωρίζονταν; «Αυτή η συνάντηση δεν ήταν βέβαια μια απλή σύμπτωση. Αυτή η συνάντηση ξέρω πολύ καλά ότι θα έχει συνέχεια» (σελ. 27-28). Και αργότερα: «…όλα δείχνουν κάπως υπερβολικά, κάπως περίεργα κι αυτό ακριβώς θέλω» (σελ. 53). Τελικά: «Αυτό το ταξίδι, έτσι όπως εξελίσσεται, θέλει γερό στομάχι» (σελ. 57).

Το ίδιο περίεργα συμπεριφέρεται και η Σιένα όμως. Θυμώνει όταν ο Γκρέισον δέχεται την πρόταση του ζευγαριού να μείνουν σπίτι τους όταν γυρίσουν στο Τόκιο. «Ο Γκρέισον βέβαια δεν ξέρει, φυσικά και δεν ξέρει, όμως και πάλι δεν έχει δικαίωμα να κάνει του κεφαλιού του. Μια δική του αυθόρμητη απόφαση μπορεί να τα καταστρέψει όλα» (σελ. 32). Να τους φιλοξενήσει ένα ζευγάρι που ξέρουν για μόλις πέντε ώρες; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν διαπιστώνουν πως οι ιδιοκτήτες δεν έχουν φτάσει ακόμη στο σπίτι. Ο Γκρέισον ξέρει τον κωδικό και μπαίνουν αλλά η Σιένα δε νιώθει καθόλου άνετα με αυτό: «Ο τρόπος με τον οποίο εκτυλίσσονται τα πράγματα είναι εντελώς εκτός σχεδίου». Ο Γκρέισον θεωρεί τους εαυτούς τους τυχερούς που γνώρισαν το ζευγάρι, που τους άνοιξαν το σπίτι τους και που μαθαίνουν πολλά από τη δική τους εμπειρία στη χώρα. Γιατί όμως η Σιένα χαμογελάει κρυφά; Τι σχέδιο εφήρμοσε, εκμεταλλευόμενη τη μυστηριώδη διαμονή τους στο ξένο σπίτι; Γιατί δέχεται να νοικιάσουν το σπίτι πάνω από τους Τόμας και Κλόι;

Φυσικά τα πάντα ανατρέπονται όσο προχωράει η ιστορία και κατέστη σχεδόν απαγορευτικό να γράψω κάτι για τη συνέχεια, μιας και τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει, κανείς δεν είναι αυτός που μας κάνει η συγγραφέας να πιστεύουμε και η χιονοστιβάδα των αποκαλύψεων μετατρέπει το διάβασμα σε φρενήρη ανάγνωση. Εκεί βρίσκονται και οι μικρές μου ενστάσεις, μιας και αποκόμισα την εντύπωση ότι όλα αυτά ανατρέπονται προς χάρη του εντυπωσιασμού, χωρίς σταθερή βάση κι έναν κεντρικό άξονα αναφοράς. Η ανατροπή της ανατροπής που ανατρέπει τις ως τότε ανατροπές πιο πολύ με κούρασε και με αποθάρρυνε παρά με εντυπωσίασε. Ο χειρισμός όμως της πλοκής, ο σχεδιασμός των εξελίξεων, η σταδιακή απογύμνωση των χαρακτήρων είναι μια αξιοζήλευτη δουλειά που δύσκολα θα μπορούσε να ολοκληρωθεί με επιτυχία αν ήταν κάποιος άλλος συγγραφέας από τη δοκιμασμένη στο είδος του ψυχολογικού θρίλερ Σόνια Σαουλίδου. Μπορεί η ουσία του βιβλίου να μη μου άρεσε, απόλαυσα όμως την άρτια δουλειά με την οποία αυτή παρουσιάστηκε, αν και οι εναλλακτικές πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις χωρίς ξεκάθαρη ένδειξη του προσώπου που αφηγείται με μπέρδεψαν.

Η συγγραφέας έστησε ένα άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον για τους χαρακτήρες της, με τη Νέα Υόρκη και το Τόκιο (και γενικά την Ιαπωνία) να ζωντανεύουν με ενάργεια και παραστατικότητα. Το Τόκιο είναι: «Ένα μείγμα μοντερνιστικών σχεδίων με λιτές γραμμές και ιαπωνικής παράδοσης. Άνθρωποι, πληθώρα ανθρώπων από διαφορετικές κουλτούρες του κόσμου, κουβαλάνε τους πολιτισμούς τους κάτω από την ομπρέλα αυτής της χαρακτηριστικής ιαπωνικής ηρεμίας. Όλα είναι ήρεμα εδώ, ακόμη κι η τρέλα. Θαρρείς και τα πάντα είναι εναρμονισμένα μεταξύ τους, συντονισμένα με κάτι αόρατο και σοφό» (σελ. 54). Από την άλλη, η Νέα Υόρκη παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα, ειδικά όταν βρέχει: «Η βροχή μού ταιριάζει με την τζαζ. Τη νεοϋορκέζικη τζαζ. Είναι κάτι παραπάνω από μουσική, είναι ένα αστικό φαινόμενο, μια ζωντανή εμπειρία που κουβαλά το πνεύμα της ίδιας της πόλης: πολυσχιδές, απρόβλεπτο, γεμάτο ενέργεια και αντιθέσεις» (σελ. 149). Η γαλήνη και η ιδιαίτερη κουλτούρα της Ασίας αντιδιαστέλλονται με την τυπική, θορυβώδη και αγχωτική ρουτίνα της Αμερικής.

Πέραν αυτών, υπάρχουν και σημαντικές παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση, ειδικά στο δεύτερο μέρος, όπου παρακολουθούμε τη ζωή της θείας Κόρα με την ανιψιά της, Μπέσι, όταν αφήνουν το παιδί οι γονείς του για να επιστρέψουν στην Ιαπωνία και να κλείσουν τις εκκρεμότητες πριν την οριστική επιστροφή στη Νέα Υόρκη. Η προσωρινή κηδεμονία της Μπέσι γεμίζει φόβο την Κόρα που επιπλέον ανησυχεί για τον αδελφό της και τη γυναίκα του που εξαφανίστηκαν. Αφορμής δοθείσης λοιπόν διαβάζουμε διαχρονικές τρυφερές σκέψεις και απόψεις γύρω από την αγάπη, τη μητρότητα και την ανατροφή: «Στην αγάπη δεν υπάρχουν μίλια, χρονικοί περιορισμοί και δεύτερες σκέψεις. Σε καθοδηγεί η καρδιά, αυτή που πάντα δίνει και τη μεγαλύτερη ώθηση στα τολμήματά σου… ό,τι κάνεις στη ζωή με την καρδιά σου πάντα το κάνεις με ένταση, γιατί η καρδιά είναι μια αντλία δύναμης» (σελ. 180). Και: «Σε ποια άραγε ηλικία μπορείς να μιλάς στα παιδιά για το κακό χωρίς να τα τραυματίζεις; Με ποιο τρόπο; Είναι το ίδιο να μιλάς για το κακό σ’ ένα παιδί που έχει πληγωθεί βαθιά και σ’ ένα άλλο που δεν έχει βιώσει τον πόνο;» (σελ. 181). Πώς θα χειριστεί λοιπόν την εξαφάνιση των γονιών του κοριτσιού, πώς θα της το πει, τι θα κάνει μαζί της από κει και πέρα αν τα πράγματα έχουν άσχημες εξελίξεις;

«Ουδέν κρυπτόν» υπό την πένα της Σόνιας Σαουλίδου και οι χαρακτήρες του μυθιστορήματός της απεκδύονται σταδιακά από την αρχική τους εικόνα. Τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει, τα πάντα ανατρέπονται και αλλάζουν και η μία έκπληξη διαδέχεται την άλλη. Ταυτόχρονα, παρατίθενται διαχρονικές απόψεις που βάζουν σε σκέψεις: «Τα χρήματα… Αυτά ήταν ο πραγματικός θεός….αγοράζουν όπλα, ανοίγουν πόρτες, κλείνουν στόματα, μεγαλώνουν κράτη, ενώ εξαφανίζουν άλλα, εμπορευματοποιούν τη θρησκεία και γεννούν οργανώσεις. Δύναμη, μεγάλη δύναμη. Αν έχεις χρήμα, οι νόμοι κάνουν πίσω…Αγοράζεις την πολυτέλεια, την ατιμωρησία, τη φιλία, τον έρωτα, την καλοπέραση» (σελ. 251). Ιαπωνία και Αμερική, γαλήνη και στρες είναι τα δύο άκρα όπου οι ήρωες του μυθιστορήματος θα έρθουν αντιμέτωποι με εκπλήξεις, μυστικά, δολοπλοκίες, σχέδια εκδίκησης, τιμωρία και, γιατί όχι, λύτρωση.

Βιβλίο Το μπαρ στο Λεβαλουά-Περέ 
Συγγραφέας Γιάννης Μαργέλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Μαργέλης έγραψε μια τρυφερή και δυνατή σε εικόνες και συναισθήματα νουβέλα, όπου, με αφορμή μια ερωτική ιστορία μεταξύ αντρών, καταγράφονται τα λάθη, οι προσδοκίες και η φθορά που συναντάμε σε όλες τις  ανθρώπινες σχέσεις. Η ιστορία ξεκινάει με την απρόσμενη συνάντηση του Μαρκέλλου και του Κριστόφ στο Λονδίνο λίγα χρόνια μετά τον χωρισμό τους, κάτι που θα ξυπνήσει τις μνήμες του πρώτου και θα καταφύγει στο ημερολόγιό του, όπου κατέγραψε την ευτυχισμένη περίοδο που πέρασαν μαζί στο Λονδίνο: «Οι ματιές συναντήθηκαν ξανά για δευτερόλεπτα. Καφέ και γκριζογάλανο, κάποτε ο ένας ήταν η γη κι ο άλλος ο ουρανός της». Ένας «μικρός πρίγκιπας» ο Μαρκέλλος, με καταγωγή από τη Χίο, έζησε, σπούδασε και δούλεψε σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη και Αμβούργο, αναζητώντας τον εαυτό του. Με ειλικρίνεια και αμεσότητα καταγράφει κάθε πτυχή του χαρακτήρα του, σημειώνει σκέψεις και προβληματισμούς, αναφέρεται στα παιδικά του χρόνια, παρατηρεί τη σχέση των γονιών του μεταξύ τους και απέναντί του και συγκροτεί μια προσωπικότητα σύνθετη, βαθιά αληθινή. Προβληματίζεται για την αγάπη και τον έρωτα, σκέφτεται πάνω στη φύση της ζωής και της μοναξιάς, ακόμη και ο θάνατος τον απασχολεί. Όλα αυτά όμως είναι ισορροπημένα και δεν εξαπλώνονται εις βάρος του κειμένου, παρά μόνο σε ελάχιστα σημεία. Είναι ένας φυσιολογικός, συνηθισμένος άνθρωπος, αρκετά μπλεγμένος όμως (φταίει η οικογένειά του ή η αδυναμία του να βρει μόνος τη λύση και την άκρη στο ψυχοσυναισθηματικό του κουβάρι; ). Ο έρωτας με τον Κριστόφ έρχεται την ώρα που έχει ανάγκη για σταθερότητα σ’ έναν κόσμο απρόβλεπτο, όπου όλα αλλάζουν καθημερινά. Είναι δυο νέα παιδιά που εκπροσωπούν μια γενιά παγιδευμένη ανάμεσα στην παράδοση και στην πρόοδο.

Με ευσύνοπτο τρόπο και ταυτόχρονα με τις εξελίξεις μεταξύ Κριστόφ και Μαρκέλλου παρατίθενται μικρά δείγματα της νοοτροπίας και του τρόπου σκέψης του πρωταγωνιστή ώστε να τον γνωρίσουμε καλύτερα, να κατανοήσουμε τον χαρακτήρα του και να καταλάβουμε τι έζησε, γιατί και πώς, τι συνέβη μετά και ποιο είναι το πνιγηρό μυστικό που κουβαλάει, «κουρασμένος να κοιτάζει ηλιοβασιλέματα». Έχει φορτωθεί ενοχές και τύψεις, πιστεύει πως αυτός φταίει για τον προηγούμενο χωρισμό, εξαιτίας του οποίου ταξίδεψε στο Λονδίνο και γνώρισε τον Κριστόφ, δεν το ελέγχει, αν και προσπαθεί να ξεφύγει από αυτό, αναζητά τις σχέσεις του με τους γονείς του και το πώς τον γαλούχησαν και πώς τον μεγάλωσαν, περιγράφει τις άσχημες ψυχολογικές συνθήκες μέσα στο ίδιο του το σπίτι, «τη φωλιά του λύκου ή τη φωλιά του κούκου», όπου μεγάλωσε με υψηλές προσδοκίες όσο αποζητούσε την ανεξαρτησία του. Αναδύεται έτσι ένας χαρακτήρας περίπλοκος, με λάθη και πάθη, με αγωνίες και προσδοκίες, με ελπίδες και τρυφερότητα. Ομολογώ πως προσπάθησα να τον αγαπήσω και να σταθώ στο πλάι του, αυτό που έκανε όμως κάποια στιγμή δεν μπόρεσα να του το συγχωρέσω.

Ο Μαρκέλλος από την αρχή συστήνεται με πρωτότυπο τρόπο: «…είμαι σαν γυμνός πίνακας του Σίλε, βασανισμένος, πτωματικός, βαμπιρικός. Ένας καμβάς που εκκρίνει συναίσθημα… αιώνιο παιδί που θεοποιεί όποιον του δείχνει λίγη αγάπη, ώστε να προσπαθήσει να τον μισήσει όταν του την πάρει βίαια πίσω» (σελ. 32-33). Η ρομαντική πλευρά του αποτυπώνεται σε καίριες και διαχρονικές παρατηρήσεις πάνω στη μοναξιά και στις σχέσεις του σήμερα: «Οι καθημερινοί ρυθμοί, γρήγοροι και παρανοϊκοί, μας απαγορεύουν να κάνουμε βαθιές και συναισθηματικές σχέσεις. Δε βασιζόμαστε στους ανθρώπους. Ανοίγουμε μια εφαρμογή και επιλέγουμε» (σελ. 34). «…ξεχνάμε ότι η πραγματική μας αξία βρίσκεται στην αυθεντικότητα και στη σύνδεση που χτίζουμε με κάποιον άλλον άνθρωπο» (σελ. 56). Και πόσο όμορφη είναι μια σχέση διαρκείας έτσι και πετύχει: «Να τσακωνόμαστε για ανόητα πράγματα… και να ξέρεις πως, ακόμα και μετά από αυτό, τα πάντα θα είναι τόσο μαγικά, όπως στην αρχή, να γελάς μαζί με τον άλλον και να δημιουργείτε παρέα ιστορίες για να λέτε μια μέρα» (σελ. 54). Μα πόση αλήθεια σε λίγες προτάσεις: «…η μοναξιά έχει δύναμη. Μόνος δεν είσαι πια εκτεθειμένους ούτε ανυπεράσπιστος. Αλλά τι να το κάνεις; Η μοναξιά έχει τον σκοπό της. Είναι χρήσιμη. Όχι για πολύ. Να είναι εκεί έστω για λίγο. Για να βρεις ξανά τον εαυτό σου» (σελ. 87).

Η νουβέλα, εν αντιθέσει με τον τίτλο της, διαδραματίζεται κυρίως στο Λονδίνο, μια πόλη που δίνεται με παραστατικότητα. Κάμντεν, Τάμεσης, Σόχο, Κόβεντ Γκάρντεν και άλλα σημεία της βρετανικής πρωτεύουσας είναι το φόντο για τον έρωτα που ζουν ο Κριστόφ και ο Μαρκέλλος: «Περιπλανήθηκα, ρουφώντας ομορφιά», «κι εγώ ένα νησάκι μοναξιάς στη μέση αυτού του ωκεανού ζωντάνιας» (σελ. 75). Αλλά και η Νέα Υόρκη με τα δικά της τοπόσημα και η Αθήνα, το μέρος όπου πρέπει πάντα να γυρίζεις για τις γιορτές, έχουν τον δικό τους ρόλο στη ζωή του πρωταγωνιστή και εντείνουν τις σκέψεις του πάνω στον εαυτό του και στον ρόλο του στη ζωή των άλλων όσο προσπαθεί να βρει τι πραγματικά του συμβαίνει και από τι ψάχνει να ξεφύγει. Οπότε, τι συνέβη στο μπαρ του Λεβαλουά-Περέ; Ε, αυτό δε θα το αποκαλύψω! Υπέροχες και παραστατικές περιγραφές ζωντανεύουν τις σκηνές και δημιουργούν δυνατές, κινηματογραφικές εικόνες, με λέξεις που δημιουργούν αντιθέσεις και αντικατοπτρίζουν με τον καλύτερο τρόπο τα συναισθήματα των χαρακτήρων («βλέμμα που αποδημούσε ξανά προς το κενό»). Χρησιμοποιούνται άφθονα επίθετα που δε βαραίνουν την αφήγηση, αντιθέτως, τη στολίζουν διακριτικά και κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού μάς συνοδεύουν ο Μικρός Πρίγκιπας, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Περσέλ, ο Τενεσί Ουίλιαμς, ο Μίλαν Κούντερα, ο Γιώργος Χειμωνάς και πολλοί άλλοι με τρόπο που εντείνει τη λογοτεχνικότητα του κειμένου.

«Το μπαρ στο Λεβαλουά-Περέ», ο Κριστόφ, το βροχερό Λονδίνο, ο εσωτερικός μας αγώνας να ξεφύγουμε από τις τοξικότητες που μας γαλουχούν και μπλέκουμε, αν δε βρούμε εγκαίρως σωστή βοήθεια, σε δύσκολα και σκοτεινά μονοπάτια, ο έρωτας που δε χρειάζεται πρόγραμμα και σκέψη αλλά προσκρούει στα μειονεκτήματα της προσωπικότητάς μας, όλα αυτά και πολλά άλλα δημιουργούν ένα συναρπαστικό ταξίδι αυτογνωσίας και ταυτόχρονα μια καλογραμμένη ρομαντική περιπέτεια γεμάτη αλήθειες και συναισθηματικά λάθη, αφιερωμένη στη ζωή «που χωρίζει όσους αγαπιούνται, ολόγλυκα, χωρίς να κάνει θόρυβο».

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι από τη σελίδα στο facebook των εκδόσεων Συρτάρι.

Βιβλίο Ο τριανταφυλλόκηπος
Συγγραφέας Κορνηλία Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο ρομαντικό και τρυφερό μυθιστόρημα της Κορνηλίας Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν με ταξίδεψε στις ζωές δύο οικογενειών σε διαμετρικά αντίθετους τόπους, την πολύβουη και χαώδη Νέα Υόρκη από τη μια και το ήρεμο, γοητευτικό Νέβσεχιρ από την άλλη. Η Μέλια γεννήθηκε στην Αμερική όπου μετανάστευσαν οι παππούδες της λόγω της κατάστασης στην Τουρκία με τη λήξη του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου, αφήνοντας πίσω τους το κιρμιζί-κονάκ τους, ένα από τα πιο όμορφα σπίτια της πόλης. Η γιαγιά Αμαλία είχε ερωτευτεί έναν Τούρκο πριν φύγουν αλλά αναγκάστηκε να παντρευτεί τον Κωνσταντίνο κατά τη φυγή τους κι από τότε δεν αποχωρίστηκε τα τριαντάφυλλα, που τα βάζει να μεγαλώνουν σε χώμα από την πατρίδα. Ο Παρς μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη όπου κατέφυγαν οι γονείς του τη δεκαετία του 1960 μετά από μια σειρά δύσκολων γεγονότων που σημάδεψαν την οικογένειά τους. Ο πατέρας του απέκτησε τη φήμη μεγάλου και σημαντικού αντικέρ, με άφθαστες γνώσεις και ασταμάτητα ταξίδια στην Τουρκία. Ένα τροχαίο ατύχημα κόβει το νήμα της ζωής του και γεμίζει υποψίες τον γιο του πως πρόκειται για δολοφονία. Θα βρει όμως τις απαραίτητες αποδείξεις; Η Μέλια εργάζεται στο Τμήμα της UNICEF του ΟΗΕ, όπου γνώρισε τον νομικό σύμβουλο του φορέα, Παρς και η σχέση τους ακροβατεί ανάμεσα στη φιλία και στο φλερτ. Τα γεγονότα θα τους φέρουν κοντά και θα παλέψουν σκληρά για να μείνουν μαζί ενώ ανακαλύπτουν πως το κιρμιζί-κονάκ παίζει σημαντικό ρόλο στις ζωές και των δύο.

Το μυθιστόρημα ξεδιπλώνεται γρήγορα και συναρπαστικά, με το παρελθόν των δύο νέων να έχει μια πλειάδα σημαντικών χαρακτήρων που θα παίξουν ο καθένας τον ρόλο του στην ιστορία. Γονείς, αδέλφια και παππούδες, νόθα παιδιά, φίλοι και συνεργάτες φέρνουν στο φως νέα στοιχεία που θα οδηγήσουν τον Παρς και τη Μέλια ολοένα και πιο κοντά στη μεγάλη αποκάλυψη. Εκμετάλλευση και προδοσίες, καταδικασμένοι έρωτες, ιστορικά γεγονότα που πυροδοτούν τις εξελίξεις κι ένα μυστήριο που πυκνώνει από κεφάλαιο σε κεφάλαιο με κράτησαν σε εγρήγορση ως το τέλος. Παραστατική η καθημερινότητα στη Νέα Υόρκη και η ζωή της οικογένειας της Μέλιας στο New Paltz, μια σοφή συγγραφικά επιλογή, μιας και ξεδιπλώνεται το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής σ’ ένα μέρος της μεγαλούπολης για το οποίο δεν ήξερα σχεδόν τίποτα ενώ ταυτόχρονα ξεφεύγουμε από τον ελληνοκεντρισμό της Αστόρια ως συνήθη τόπο δράσης σε μυθιστορήματα. Το κείμενο ρέει, οι εξελίξεις είναι απανωτές, οι διάλογοι λιτοί, η πλοκή στρωτή και ρεαλιστική. Φυσικά, η Καππαδοκία αναδεικνύεται κι αυτή σε όλη της την ομορφιά και τη μεγαλοπρέπεια. Οι κοιλάδες της, το φυσικό της περιβάλλον, τα αερόστατα, το Υπαίθριο Μουσείο στο Γκιόρεμε, οι Καμινάδες, το Άβανος με τα κεραμικά, τα μοναστήρια, το πλούσιο ιστορικό και πολιτιστικό παρελθόν με την ποικιλία αρχιτεκτονικών και διακοσμητικών στοιχείων αποτελούν ένα γοητευτικό φόντο για τις εξελίξεις και δίνονται με τέτοιο τρόπο που ένιωθα να τριγυρνώ κι εγώ στα σοκάκια και στα μονοπάτια της.

Το βιβλίο ξεκινάει με μια εισαγωγή που ομολογώ πως με μπέρδεψε λίγο ως προς τα πρόσωπα του μυθιστορήματος και τους ρόλους τους στο κυρίως κείμενο, ευτυχώς όμως η λίστα με τα πρόσωπα του έργου και ο τρόπος γραφής σύντομα με βοήθησαν να εξοικειωθώ μαζί τους. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός πως αρχικά την πλοκή την αφηγείται ο τριανταφυλλόκηπος του κιρμιζί-κονάκ, μάρτυρας της ιστορίας του πόνου, της αγάπης και του έρωτα, σύμβολο εσαεί της ομορφιάς και της τελειότητας. Χάρη στην πρωτότυπη αυτή προσθήκη, με σύντομα ιστορικά στοιχεία μαθαίνουμε πώς δημιουργήθηκε το φυτό τριαντάφυλλο, πώς ήρθε στην Ευρώπη, ποιες ποικιλίες δημιουργήθηκαν και στη συνέχεια φτάνουμε στην Κοιλάδα των Ρόδων της Καππαδοκίας, ανάμεσα στο Γκιόρεμε και στο Τσαβούσιν, που γνώρισε άνοδο και πτώση χιλιάδων πολιτισμών, που φιλοξένησε μοναχούς και ερημίτες στις φυσικές της σπηλιές και στους βραχώδεις σχηματισμούς της και που τελικά κατοικήθηκε από τουρκόφωνους Έλληνες. Σε αυτό το περιβάλλον βρίσκουμε τα πρώτα χνάρια των οικογενειών της ιστορίας και βυθίστηκα αμέσως στην καθημερινότητα και στα μυστικά τους.

«Ο τριανταφυλλόκηπος» είναι μια γοητευτική, γλυκιά ιστορία για τα λάθη του παρελθόντος και πώς μπορεί να διορθωθούν αυτά μέσα από την αγάπη. Η Μέλια και ο Παρς προσπαθούν να διαλευκάνουν τον θάνατο του πλούσιου και σημαντικού αντικέρ που φημίζεται ότι έμπλεξε με κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας και γνωρίζουν έτσι εμπόδια και πολλές εκπλήξεις. Ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά και πόσο μπλεγμένος ήταν ο πατέρας του Παρς; Πώς θα αντιδράσουν οι δυο νέοι όταν ανακαλύψουν τι τους συνδέει;  Τι αντίκτυπο θα έχουν στις ζωές τους τα μυστικά που θα έρθουν στο φως; Πόσο αντέχει ακόμη η κόκκινη γη της Καππαδοκίας να λεηλατείται από κάθε καρυδιάς καρύδι που ξεθάβει κειμήλια για να έχει κέρδος; Αυτά και άλλα ερωτήματα φροντίζει να μας τα απαντήσει η συγγραφέας μέσα από τη γλυκόπικρη αφήγησή της.

Βιβλίο Μπελ Γκριν 
Τίτλος πρωτοτύπου Belle Greene
Συγγραφέας Alexandra Lapierre
Μεταφραστής Ροζαλί Σινοπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Gema
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μπελ ντα Κόστα Γκριν (1879-1950) ήταν η βιβλιοθηκονόμος της συλλογής του τραπεζικού και μιας από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της αμερικανικής οικονομίας Τζ. Π. Μόργκαν. Προερχόταν από Αφροαμερικανούς γονείς, με τον πατέρα της να είναι ο πρώτος έγχρωμος απόφοιτος του Χάρβαρντ (τάξη 1870). Μετά τον χωρισμό των γονιών της άλλαξε το επίθετό της σε Γκριν και προσέθεσε το ντα Κόστα ώστε να προσδώσει πορτογαλικό υπόβαθρο στο όνομά της. Αρχικά εργάστηκε στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον όπου απέκτησε γνώσεις κι εμπειρίες γύρω από την καταλογογράφηση και τα σπάνια βιβλία, κάτι που εκμεταλλεύτηκε όταν εργάστηκε για τον Μόργκαν, προβαίνοντας σε αγοραπωλησίες και άλλες ενέργειες ώστε να εμπλουτίσει τη συλλογή του. Είμαστε σε μια εποχή όπου οι διακρίσεις και οι διώξεις κατά των εγχρώμων αυξάνονται και μαίνονται πιο βίαια από ποτέ, με αποτέλεσμα οι μιγάδες που μπορούν να περάσουν για λευκοί δε διστάζουν να συρθούν στην παρανομία και να κάνουν το «Passing» (=το να περνά κανείς για λευκός ενώ νομικά είναι έγχρωμος). Η Μπελ χωρίς δεύτερη σκέψη παρανομεί ώστε να ζήσει με τ’ αδέλφια της ένα καλύτερο και πιο δίκαιο μέλλον.

Η Alexandra Lapierre έγραψε μια συγκλονιστική ιστορία θάρρους, τόλμης, επιμονής και δύναμης και κατάφερε να συνδυάσει αρμονικά τη βιογραφία με το μυθιστόρημα, εξισορροπώντας και στα δύο είδη. Το κείμενο είναι αληθινό από αρχής μέχρι τέλους και κάθε σκηνή, κάθε περιστατικό, βασίζονται σε προσωπική έρευνα σε αρχεία και άλλα τεκμήρια. Χωρίζεται σε τρία βιβλία (όπου αναπτύσσεται κυρίως η περίοδος 1898-1924), πρελούδιο και επίλογο, με επίμετρο για το τι απέγιναν οι ήρωες του βιβλίου, βιβλιογραφία, γλωσσάρι με επεξήγηση των βιβλιολογικών όρων που συναντάμε στην καριέρα της Μπελ κλπ. Είναι ένα χορταστικό βιβλίο που από τη μια στηλιτεύει τον ρατσισμό και το μίσος για τη διαφορετικότητα κι από την άλλη μας μυεί στα μυστικά και στο περιεχόμενο της πιο σημαντικής βιβλιοθήκης των Ηνωμένων Πολιτειών που πλέον έχει εξελιχθεί σε μεγάλο και πολύτιμο πολιτιστικό φορέα ενώ ταυτόχρονα καταγράφει με διεισδυτικότητα και ακρίβεια τη ζωή μιας γυναίκας που απαρνήθηκε την καταγωγή της για να προοδεύσει και να ξεφύγει από τη φτώχεια («πράξη προδοσίας για τη μάνα, μάχη απελπισίας για την κόρη») αλλά στην πορεία παρασύρεται από την αίγλη, τον συλλεκτισμό, ακόμη κι από τον έρωτα και μεταμορφώνεται σε έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.

Σε αρκετά σημεία παρατίθενται περισσότερες απ’ όσες είναι απαραίτητες λεπτομέρειες γύρω από τους βασικούς άξονες της ιστορίας, όπως το οικογενειακό παρελθόν της Μπελ, η ζωή του Τζ. Π. Μόργκαν («Ένας συλλέκτης με ακόρεστη περιέργεια που παθιαζόταν με όλες τις μορφές τέχνης», «…ένας ψυχαναγκαστικός και αδηφάγος ερασιτέχνης που δε γνώριζε όρια…με μια απαράμιλλη αίσθηση του γούστου», σελ. 110-111) και στη συνέχεια του γιου του, τα αισθήματα που γεννιούνται στην ηρωίδα του βιβλίου από τους άντρες της ζωής της, πώς ξεκίνησε τη νέα της ζωή, πώς αποφάσισε να παρεισφρήσει στο Πρίνστον με τους περισσότερους ρατσιστές, στο Πανεπιστήμιό του, στην κοινωνική του ζωή, στην εύπορη και ταυτόχρονα συντηρητική κοινότητα και πολλά άλλα. Παρατίθενται αφειδώς αναλυτικές περιγραφές τόπων, χώρων, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών γεγονότων που φυσικά εμπλουτίζουν το κείμενο αλλά το βαραίνουν και καθυστερούν τις εξελίξεις. Οι διάλογοι είναι λιτοί, οι εξελίξεις απανωτές, τα σκαλιά που ανεβαίνει η Μπελ διαδέχονται το ένα το άλλο όσο στο φόντο ζούμε οικονομικές κρίσεις, κλιμάκωση της ρατσιστικής βίας, τις συνέπειες του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, ακόμη και το ναυάγιο του «Τιτανικού».

«Τα βιβλία άξιζαν όσο όλοι οι σύζυγοι του κόσμου», με αυτό το μότο ξεκινάει η Μπελ να εργάζεται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον και στη συνέχεια για λογαριασμό του Μόργκαν. Έτσι ξεκινάει ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο των παλαίτυπων, των σπάνιων εκδόσεων, της βιβλιοδεσίας, των δημοπρασιών, του συλλεκτισμού, με έννοιες, όρους και περιγραφές που ίσως κουράσουν, όπως ανέφερα και πριν, όσους δε λατρεύουν τον χώρο του βιβλίου. Ο Γουτεμβέργιος με τις Βίβλους του και ο Γουίλιαμ Κάξτον με τα αρχέτυπά του που σταθεροποίησαν την αγγλική γλώσσα και άλλαξαν τα πάντα είναι μόνο η αρχή για την καριέρα της Μπελ. Ανατρίχιασα με τον πλούτο των βιβλίων, την τεχνοτροπία τους, το περιεχόμενό τους, την εικονογράφησή τους, που τόσο παραστατικά ζωντανεύουν στις σελίδες του μυθιστορήματος η θέση τους στην παγκόσμια φιλολογική κοινότητα αλλά και στην αγορά! Γι’ αυτό και ως φυσική συνέχεια για την Μπελ έρχονται η μανία, η λαχτάρα, η ανικανοποίητη δίψα για νέα αποκτήματα. Πού σταματά το όραμα του Μόργκαν και πού αρχίζει η προσωπική φιλοδοξία της ντα Κόστα; Πότε η κοπέλα αρχίζει να γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογής και να αφοσιώνεται σε αυτήν; Πού είναι το όριο και ποιος θα τραβήξει τη γραμμή; Η συγγραφέας αποτυπώνει σωστά και την ατμόσφαιρα και τα παρασκήνια των δημοπρασιών: «Όλοι τους γνωρίζονταν μεταξύ τους, μισούσαν ο ένας τον άλλον και χαιρετούσαν ο ένας τον άλλον εγκάρδια» (σελ. 193). Προσοχή: «…η επιτυχία στις δημοπρασίες στηριζόταν σε τρεις αρετές: στην επιμονή, στην πονηριά και στον αυτοέλεγχο» (σελ. 197). Πόσο δάκρυσα με τον πόνο του λόρδου Άμχερστ να αποχωριστεί την πολύτιμη βιβλιοθήκη του, αν και περισσότερο ράγισα με τη συλλογή 14.500 περίπου τόμων αμύθητης καλλιτεχνικής, βιβλιοδετικής και τυπογραφικής ιστορίας με σπάνια δείγματα τυπογραφίας και βιβλιοδεσίας του Ρόμπερτ Χόου! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που, από το 1910 και εξής, 1910, υπήρξε σημαντική στροφή των εκατομμυριούχων στην απόκτηση χειρογράφων, αρχέτυπων και σπάνιων εκδόσεων, που πλέον θεωρούνταν σημάδι πλούτου. Η αντίληψη που επικρατούσε τότε τόνιζε ότι τα βιβλία μπορούν να γίνουν επενδύσεις με γόητρο εφάμιλλο με ενός πίνακα, η βιβλιοφιλία πεδίο άγρας για τους μεγιστάνες!

Η μυθιστορηματική βιογραφία «Μπελ Γκριν» της Alexandra Lapierre είναι μια λεπτομερής και συναρπαστική παράθεση της ζωής μιας από τις πιο σημαντικές γυναίκες στον χώρο των συλλογών και της βιβλιοφιλίας στην Αμερική των αρχών του 20ού αιώνα. Είναι η ζωή, η νοοτροπία, οι αντιλήψεις, οι ικανότητες μιας γυναίκας έγχρωμης καταγωγής που κατάφερε να ξεγελάσει τους πάντες και να ζήσει και να διαπρέψει ως λευκή. Ο έρωτας που θα ανατρέψει κάθε αρχή στη ζωή της όμως θα τη φέρει αντιμέτωπη με όρκους που θα καταπατήσει ενώ ταυτόχρονα ο φόβος για την αποκάλυψη του μυστικού της δεν παύει ποτέ να την κυνηγάει. Ωραίες και παραστατικές περιγραφές κτηρίων και πόλεων, καθώς και της κοινωνικής και οικονομικής ατμόσφαιρας που επικρατούσε τότε, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, ανατροπές, παραστατικές περιγραφές από τον κόσμο του βιβλίου και των βιβλιοθηκών δημιουργούν μια αξέχαστη και άκρως ρεαλιστική ατμόσφαιρα. Το μέγεθος της ελληνικής έκδοσης και το βάρος του χαρτιού της την κάνουν αρκετά δύσχρηστη για την ανάγνωση αλλά το κείμενο με ταξίδεψε σ’ έναν συναρπαστικό κόσμο και μου σύστησε μια αποφασιστική γυναίκα που άφησε το στίγμα της στις ζωές πολλών ανθρώπων και στον χώρο των βιβλιοθηκών και των συλλογών.

Βιβλίο Το κάλεσμα των τριών
Τίτλος πρωτοτύπου The drawing of the three
Συγγραφέας Stehen King
Μεταφραστής Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Περιπέτεια / Τρόμου
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τα καλύτερα της 7λογίας (ναι, μόνο τα 2 πρώτα διάβασα και βιάζομαι). Πραγματικά ζεις τις σκηνές, πραγματικά απολαμβάνεις την παρέλαση των συνηθειών του μέσου Αμερικανού (κόκα-κόλα, ταινίες, αεράμαξες –> αεροπλάνα, οπλοχρησία και οπλοκατοχή) και πώς τα αντιμετωπίζει ένας ξένος. Και επιμένω ότι η πρόταση «πριν ο κόσμος προχωρήσει παραπέρα» είναι η καλύτερη που έχω διαβάσει ποτέ οπουδήποτε, γεμάτη νοήματα και μια πίκρα. Με κομμένη ανάσα το διάβασα και με περισσότερο ενδιαφέρον γιατί τώρα έχουμε να κάνουμε και με τον δικό μας κόσμο παράλληλα με τον κόσμο του Κινγκ. Απίστευτη επιλογή χαρακτήρων, απίστευτοι διάλογοι, απίστευτες σκηνές, λόγω της υψοφοβίας που καταπολεμώ σιγά σιγά λάτρεψα το πρώτο μέρος με την πτήση του αεροπλάνου. Πραγματικά αναρωτιέμαι από δω και πέρα τι άλλο θα ζήσουμε και πόσο πολύ θα με συνεπάρει όσο το δεύτερο βιβλίο. Πραγματικά τρισδιάστατη η μονομαχία με τη σχιζοφρένεια της Οντέτα. Κι έκλεισε ένας κύκλος δείχνοντάς μας τον υπαίτιο για την κατάστασή της, τον Σπρώχτη. Πάμε παρακάτω και γρήγορα παρακαλώ γιατί θα τα ξεχάσω!!!!! [αναδημοσίευση της κριτικής για την 1η έκδοση, το 2003].

Βιβλίο Στο τέλος πεθαίνουν και οι δύο
Τίτλος πρωτοτύπου They both die at the end
Συγγραφέας Adam Silvera
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Adam Silvera έγραψε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που επικεντρώνεται στην ιδέα του θανάτου και του οριστικού αποχαιρετισμού, έχει όμως και αρκετές δόσεις αισιοδοξίας! Δύο νέοι, ο Ματέο Τόρεζ και ο Ρούφους Εμετέριο, λαμβάνουν μια κλήση που τους ανακοινώνει τον επικείμενο θάνατό τους και ξεκινάνε να ταχτοποιούν εκκρεμότητες, με βαριά καρδιά φυσικά. Ο Ματέο είναι Πορτορικανός, 18 ετών και ζει με τον πατέρα του που εδώ και δύο μήνες έχει πέσει σε κώμα. Προέρχεται από ένα καλό περιβάλλον, τα πάει καλά στο σχολείο, έχει σχέδια, την κολλητή του, Λίντα, της οποία βάφτισε και το μωρό, είναι όμως διστακτικός, άτολμος, σχεδόν εσωστρεφής. Θα δει τον πατέρα του που νοσηλεύεται κι ας μην έχει επαφή με το περιβάλλον, θα αποχαιρετήσει την κολλητή του («Πώς την πείθεις να σε αφήσει να φύγεις, ώστε να έχεις μια ευκαιρία να ζήσεις προτού πεθάνεις;», σελ. 143) και την κόρη της που βάφτισε αλλά πώς βγαίνουν από το σπίτι; Από την άλλη, ο Κουβανοαμερικανός συνομήλικος Ρούφους Εμετέριο είναι παιδί που μετά τον θάνατο της οικογένειάς του σε τροχαίο έχει αλλάξει πολλές ανάδοχες οικογένειες, έχει γνωρίσει τη σκληρή πλευρά της ζωής και τελικά κατέληξε σε ένα ίδρυμα με ατμόσφαιρα σπιτιού. Εκεί γνώρισε τους κολλητούς του Μάλκολμ και Τάγκο και σχημάτισαν μια ιδιόμορφη συμμορία. Φέρεται σαν αλήτης και τραμπούκος, είναι βίαιος, προκλητικός και εριστικός, δεν ασχολείται με μαθήματα του σχολείου, όλα αυτά όμως είναι μια βιτρίνα. Η κλήση για τον θάνατό του τον πετυχαίνει την ώρα που σπάει στο ξύλο τον αντίζηλό του στην καρδιά της ‘Ειμι, με την οποία έχουν χωρίσει αλλά δεν την έχει ξεπεράσει ποτέ. Και τώρα;

Στο μπλογκ Αντίστροφη Μέτρηση οι επιλεγμένοι Μελλοθάνατοι καταγράφουν τις τελευταίες τους ώρες με στάτους και φωτογραφίες. Εκεί υπάρχει και η εφαρμογή «Τελευταίος Φίλος» για όσους ψάχνουν μια παρέα πριν πεθάνουν, κάτι που προβληματίζει κυρίως τον Ματέο: «Τι είναι πιο θλιβερό, να πεθάνω μόνος ή με παρέα κάποιον που όχι μόνο δε σημαίνει κάτι για μένα αλλά και πιθανότατα δεν νοιάζεται πραγματικά για μένα» (σελ. 51); Τα δυο παιδιά γνωρίζονται μέσω της εφαρμογής αυτής κι αποφασίζουν να περάσουν μαζί τις τελευταίες ώρες της ζωής τους, κάτι που θα τους αλλάξει για πάντα και με αναπάντεχο τρόπο. Έτσι παρακολουθούμε να πραγματοποιούν τις πιο τρελές τους επιθυμίες, να αποχαιρετούν όσους αγαπούν, να ζουν αξέχαστες στιγμές, να βγάζουν τα σώψυχά τους ο ένας στον άλλον κι αυτή η εμπειρία τούς μεταμορφώνει, τους ωριμάζει και βγάζει τον καλύτερό τους εαυτό. Ίσως εδώ είναι και η ένστασή μου ως προς τη σχέση τους, μιας και ο συγγραφέας μας προετοιμάζει με μικρές λεπτομέρειες για την έκβαση της γνωριμίας τους, δεν παύει όμως αυτή να δείχνει σχεδόν αταίριαστη, σα να μπήκε επίτηδες εκεί ώστε το βιβλίο να ενταχθεί στο αντίστοιχο είδος. Δημιουργήθηκε μια τόσο γερή φιλία που θα προτιμούσα να υφέρπει αυτό το κάτι παραπάνω παρά να εκδηλώνεται με τον τρόπο και στο σημείο (τόσο κοντά στο τέλος) που τελικά εκδηλώθηκε.

Η έξυπνη πλοκή δεν εστιάζει όμως μόνο στο τελευταίο εικοσιτετράωρο των δυο παιδιών αλλά και στον περίγυρό τους, με καταστάσεις πότε δύσκολες και πότε εντελώς κωμικές να προχωράνε ευφάνταστα την πλοκή όσο προχωράει η ώρα. Τα γεγονότα παραμένουν απόλυτα δεμένα με την πορεία του Ματέο και του Ρούφους και με γέμισαν αγωνία για το τι θα γίνει παρακάτω. Για παράδειγμα, η Λίντα ζει τη δύσκολη και σκληρή πραγματικότητα μιας νέας γυναίκας που έμεινε χήρα νωρίς και τώρα μεγαλώνει μόνη το μωρό της, αφήνοντας πίσω σχέδια για σπουδές και καριέρα, ο Πεκ ετοιμάζει την εκδίκησή του για ό,τι του έκανε ο Ρούφους, η Έιμι που προσπαθεί να θεραπεύσει την κλεπτομανία της κάνοντας εντατικά γυμναστική αναζητά τον πρώην της, μπερδεμένη συναισθηματικά ανάμεσα σε δυο αγόρια ενώ ακόμη κι αυτοί που νομίζεις πως κάνουν ένα πέρασμα τελικά έχουν τον ρόλο τους στο μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας δε χάνεται ούτε ξεχνάει την κεντρική ιδέα κι έτσι οι εναλλαγές δεν κουράζουν και παρασύρθηκα σε μια πλοκή γεμάτη συγκινητικές αλλά όχι επιτηδευμένα μελοδραματικές στιγμές. Πάντως, κάποιοι χαρακτήρες δε σκιαγραφούνται πλήρως, κάποιοι μου δημιούργησαν κενά με τις αντιδράσεις τους (για παράδειγμα ο Πεκ αρχικά εμφανιζόταν τρομαγμένος, θρασύδειλος και ξαφνικά μετατρέπεται σε αδίστακτο, απόλυτο κακό!), δεν μπορώ όμως να πω πως δεν απόλαυσα το κείμενο και δε συγκινήθηκα σε κάποια σημεία (λίγο όμως, ε!). Μου άρεσε επίσης που υπάρχει θέση και για την αγάπη σε αυτό το θλιβερό φόντο: «…η αγάπη είναι μια υπερδύναμη την οποία διαθέτουμε όλοι μας αλλά δεν είναι μια υπερδύναμη που θα μπορώ πάντα να ελέγξω. Ειδικά όσο μεγαλώνω. Μερικές φορές θα βγαίνει εκτός ελέγχου και δεν θα πρέπει να τρομάξω αν η δύναμή μου βρει κάποιον ανέλπιστα» (σελ. 244).

Το «Στο τέλος πεθαίνουν και οι δύο» είναι ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα για δύο νέα παιδιά που βιώνουν καταστάσεις οι οποίες τους φέρνουν κοντά εν όψει του επικείμενου θανάτου τους. Η γνωριμία τους γεννάει μια γερή, στιβαρή φιλία με όλα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα: ο Ρούφους βοηθάει τον Ματέο να βγει επιτέλους από το σπίτι και να αντικρίσει τον κόσμο κατάματα («Κοιτάζω τους αδειανούς δρόμους και προχωρώ προς το ποδήλατο του Ρούφους. Προς τον θάνατό μου με κάθε λεπτό που περνά. Απέναντι σε έναν κόσμο που είναι εναντίον μας», σελ. 146) και ξαφνιάζεται από την καλοσύνη και το ήθος του φίλου του, ο Ματέο, που αρχικά κοιτάζει τον Ρούφους με επιφύλαξη, προσπαθώντας να καταλάβει αν εκμεταλλεύτηκε την εφαρμογή για τους δικούς του λόγους ή αν είναι ειλικρινής απέναντί του, βρίσκει τον τρόπο να τον απαλλάξει από τις τύψεις που νιώθει λανθασμένα για τον θάνατο της οικογένειάς του κλπ. Αρχίζουν να επηρεάζουν ο ένας τον άλλον με τις προσωπικές τους απόψεις και οπτικές επί της ζωής, καταφέρνουν να βοηθηθούν στη διαχείριση θυμού και τύψεων, να εξομολογηθούν πράγματα που τους βαραίνουν και τα έχουν κρύψει βαθιά μέσα τους για να μην τσαλακωθεί η εικόνα τους, ραγίζουν και η φιλία τους τους βοηθάει να ξανακολλήσουν. Ακόμη και τα ονόματά τους κάτι σημαίνουν, το Ματέο (εκ του Ματθαίος) στα εβραϊκά είναι το «δώρο Θεού», όπως θα αποδειχθεί τελικά πως είναι για τον Ρούφους η φιλία τους και ο Ρούφους Εμετέριο έχει επίθετο που στα ισπανικά σημαίνει «κοιμητήριο» (cementerio)! «Μερικές φορές η αλήθεια είναι ένα μυστικό που κρατάς κρυφό ακόμα και από τον ίδιο σου τον εαυτό, επειδή είναι πιο εύκολο να ζεις σ’ ένα ψέμα» (σελ. 125) κι αυτή βγαίνει σταδιακά στην επιφάνεια, βοηθώντας τα δυο παιδιά να φιλιώσουν με τον εαυτό τους. Τελικά όντως συμβαίνει αυτό που προοικονομεί ο τίτλος; Δεν έχει σημασία να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, αντιθέτως, μέσα από την ιστορία ο συγγραφέας εστιάζει σε κάτι άλλο πιο σημαντικό:  πώς ζήσαμε! Γιατί: «…πραγματικά είναι κρίμα που όλοι μας μεγαλώνουμε μόνο και μόνο για να πεθάνουμε» (σελ. 156).

Βιβλίο Σκότωσε σαν τον Στίβεν Κινγκ
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μαμαλούκας έγραψε ένα συναρπαστικό, δυνατό και ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που αποτελεί φόρο τιμής στον Stephen King, μιας και είναι γεμάτο από αναφορές στο συγγραφικό και στο κινηματογραφικό του σύμπαν. Το ίδιο το βιβλίο είναι δομημένο με τέτοιο τρόπο που θυμίζει το οδοιπορικό του «Μαύρου Πύργου» ενώ τα κεφάλαια έχουν τίτλους μυθιστορημάτων και διηγημάτων του King, απόλυτα ταιριαστά όμως με το περιεχόμενό τους και είναι αριθμημένα αντίστροφα με τέτοιο τρόπο που θυμίζει το μηχανικό οδόμετρο της «Κριστίν», με τα μίλια του κοντέρ να εκμηδενίζονται όσο φτάνουμε στο τέλος. Δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε φανατικούς αναγνώστες του συγγραφέα, μιας και η ιστορία είναι άψογη, γρήγορη και ανατρεπτική, απλώς οι φανατικοί του Βασιλιά θα το ευχαριστηθούν διπλά με τα διάσπαρτα «easter eggs» στο κείμενο και με τη χρήση ονομάτων, τόπων, ηρώων και άλλων στοιχείων από το σύμπαν του Stephen King στην ευρηματική πλοκή του βιβλίου. Εξ ου και εντυπωσιάστηκα από την παράθεση των τίτλων των διηγημάτων και των μυθιστορημάτων του Stephen King με τέτοιο τρόπο που συγκροτούν σε λίγες παραγράφους μια ιστορία (σελ. 244-245)! Από τη Νέα Υόρκη ταξιδεύουμε στο Πίτσμπουργκ της Πενσιλβάνια και στο Νιου Τζέρσι κι όταν τα ίχνη μάς οδηγούν ως το Λονδίνο αλλά και τη Σκωτία φτάνουμε σ’ ένα υποβλητικό και ατμοσφαιρικό περιβάλλον που θυμίζει αρκετά τη Γαλαάδ.

Μια γυναίκα ονόματι Κριστίν (πάντα η Κριστίν, αχχχ…) θα δείξει στον Ρέι Στέμπινς μια φωτογραφία με τον Stephen King και δύο φίλους του κι ένα κολοβό αντίτυπο μιας έκδοσης που θεωρείται όχι απλώς δυσεύρετη αλλά έχει εκτιναχθεί στη σφαίρα του μύθου, να όμως που υπάρχει πραγματικά! Ένα βιβλίο τυπωμένο κρυφά με μια ιστορία που είχε γράψει ο Βασιλιάς αλλά εκλάπη στην πορεία! Ποιοι είναι οι δύο άντρες με τους οποίους φωτογραφήθηκε ο Stephen King το 1966 και πώς συνδέονται μαζί του; Ποιος είναι ο Τζον Σούτερ και τι είναι τα αντίτυπα Σούτερ; Μέσα από απανωτές εξελίξεις, αναπάντεχα γεγονότα και πάρα πολλές πληροφορίες γύρω αλλά και από τα βιβλία του Stephen King συγκροτείται μια ιστορία που με κράτησε με κομμένη ανάσα ως την τελευταία κυριολεκτικά σελίδα. Πρωταγωνιστούν τέσσερις άντρες, τέσσερις συλλέκτες που, παρά το αντικείμενο του πόθου τους, έχουν καταφέρει να κρατήσουν τη φιλία τους και να μη διαλυθούν…Χμμμ… Εντάξει, στην πορεία θα γίνουν πολλά!

Ο Ρέι Στέμπινς, αθλητής του βάδην, ζει στη Νέα Υόρκη και «κόλλησε» με τον Stephen King όταν διάβασε τη «Μακριά πορεία», με ήρωα έναν αθλητή σαν κι αυτόν που έπρεπε να συμμετάσχει σ’ έναν αγώνα όπου οι χαμένοι εκτελούνταν! Μόνο που ο Ρέι από φανατικός αναγνώστης σύντομα έγινε φανατικός συλλέκτης βιβλίων King και κυνηγάει ό,τι έχει να κάνει με τα περιορισμένου αριθμού αντίτυπα, με αντικείμενα και με φωτογραφίες του Βασιλιά. Η πρωτοπρόσωπη αφήγησή του εναλλάσσεται με τριτοπρόσωπη κι έτσι μαθαίνουμε πολλά για τον χαρακτήρα του, για τον τρόπο σκέψης του, για τις αντιλήψεις του και άλλα. Στο πλάι του, ο Ίαν Κόνορ ή Νταρνέλ (δευτερεύων χαρακτήρας στο «Κριστίν»), φανατικός του σύμπαντος του King αλλά με έμφαση στις Plymouth τύπου «Κριστίν», την οποία λάτρεψε και στα αντικείμενα που αναφέρονται στα βιβλία (γραφομηχανές, ηλεκτρική καρέκλα κλπ.), ο Μπράιαν Ρασκ (χαρακτήρας στα «Χρήσιμα Αντικείμενα»), οδηγός λιμουζίνας και μαμούνι των παλαιοβιβλιοπωλείων, που αγάπησε το «Αυτό» και συλλέγει κάθε φθηνή, χαρτόδετη έκδοση, με ιδιαίτερη αγάπη στις ιδιωτικές βιβλιοδεσίες και ο Τζέικ, ιδιοκτήτης του παλαιοβιβλιοπωλείου «Χρήσιμα Αντικείμενα», φυσικά με σπανιότητες Stephen King να αποτελούν το μεγαλύτερο εμπόρευμα. Οι τέσσερις φίλοι κινούνται στον ίδιο συλλεκτικό κύκλο απλά με διαφορετική ένταση: ο Ρέι δεν υποκύπτει στις τρελές τιμές, ο Μπράιαν έχει περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες και κλαίει σαν κουτάβι όταν βρίσκει ευκαιρίες, ο Τζέικ πετυχαίνει καλά κομμάτια λόγω της θέσης του αλλά διχογνωμεί ανάμεσα στο να τα πουλήσει ή να τα κρατήσει ενώ ο Νταρνέλ είναι πλούσιος και εκκεντρικός. Έχουμε όμως και τον Λέο Καρέλι ή Λέμκε (χαρακτήρας του «Αδύνατου»), εργολάβο κηδειών και φανατικό συλλέκτη ιδιαίτερης ποικιλίας βιβλίων, αυτών με τις ιδιόχειρες αφιερώσεις του συγγραφέα, ο οποίος κάθε χρόνο καλεί την παρέα του Ρέι στη βίλα του και τους δείχνει τη συλλογή του, στην πορεία όμως θα παίξει κι αυτός τον δικό του ρόλο.

Δεν είναι εύκολο να εξηγήσεις σε κάποιον γιατί και πόσο σου αρέσουν τα βιβλία του Βασιλιά, άλλωστε αυτή είναι η μαγεία του, μην πω η μανία μ’ αυτόν. «Είναι τα θέματά του, η γραφή του, ο τρόπος που ζωντανεύει τους εφιάλτες ή τα όνειρα του καθενός, η μοναδική του μαεστρία να μιλάει στην καρδιά του κάθε ανθρώπου στη γη ξεχωριστά… οι αναρίθμητες καθηλωτικές σκηνές των βιβλίων του. Οι σκηνές τρόμου που σου παγώνουν το αίμα, οι αριστοτεχνικοί διάλογοι και μονόλογοι…» (σελ. 21), γράφει χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Μαμαλούκας. Κάθε φανατικό συλλέκτη τον έχει σημαδέψει συγκεκριμένο βιβλίο κι αυτός είναι ένας από τους εκατοντάδες λόγους που υπάρχουν αναρίθμητοι αναγνώστες σ’ ολόκληρο τον κόσμο: «…ο καθένας μας ήταν ένα βιβλίο του Κινγκ». Είναι όμως το μυθιστόρημα αυτό αποκλειστικά αφιερωμένο στον Stephen King σε τέτοιο βαθμό που οι μη φανατικοί ή οι περιστασιακοί του αναγνώστες να βαρεθούν το βιβλίο; Ξεκάθαρα όχι, γιατί ο βιβλιόφιλος συγγραφέας καταφέρνει να περάσει πολλά διαχρονικά μηνύματα γύρω από τον συλλεκτισμό και τη μανία που αυτός γεννάει (μπορείς άραγε να πεις κάποτε ότι πλέον τα έχεις όλα; Ξεκάθαρα όχι!), για τη ματαιότητα αλλά και την ομορφιά μιας τέτοιας (οποιασδήποτε) συλλογής και για την ανθρώπινη ψυχολογία που δοκιμάζεται μπροστά σε σπάνιες, μοναδικές ευκαιρίες. Μπορεί οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος να αγκαλιάζουν, να φιλάνε, να επιδεικνύουν, να κυνηγούν βιβλία του Βασιλιά, αν σβήσεις όμως το όνομα θα δεις χαρακτηριστικά γνωρίσματα οικεία σε κάθε βιβλιοσυλλέκτη! Κι ειδικά με την άψογη βιβλιοθήκη στον «Μαύρο Πύργο» γύρισα στις περιγραφές της «Χαμένης βιβλιοθήκης του Δημητρίου Μόστρα», όπου και πάλι ο Δημήτρης Μαμαλούκας ασχολείται με βιβλιοθήκες και βιβλία με τον συναρπαστικό και ψαγμένο του τρόπο γραφής. Τα όρια μιας συλλογής, το κόστος, το πάθος για κάτι σπάνιο, μοναδικό, δυσεύρετο και πώς επηρεάζει αυτός ο αγώνας την οικονομική και ψυχολογική σου κατάσταση, η απόλαυση της οπτικής επαφής, η αγορά δύο αντιτύπων ώστε να διαβάζεις το ένα και το άλλο να μη χάνει την αξία του, τα αριθμημένα αντίτυπα, οι υπογεγραμμένες κόπιες, οι ελάχιστες διαφορές που κάνουν το κάθε βιβλίο μοναδικό, τα κακέκτυπα, όλα αυτά δημιουργούν ένα συναρπαστικό σύμπαν που θα λατρέψουν όλοι οι αναγνώστες.

Υπάρχει λοιπόν φιλία ανάμεσα σε π. χ. δύο συλλέκτες, από τη στιγμή που ελλοχεύει ο κίνδυνος να βρεθεί κάτι που το θέλουν με λαχτάρα και οι δυο ταυτόχρονα; Πάνω σε αυτό το αξίωμα βασίζεται η πλοκή του βιβλίου, στην οποία αποδομείται η φιλία χρόνων μεταξύ των ηρώων του βιβλίου, αφού πισώπλατα μαχαιρώματα, εξαπάτηση, εκβιασμοί και πολλά άλλα διαλύουν μια παρέα που μάλλον δεν ήταν και τόσο δεμένη όσο πίστευαν τα μέλη της. Ένα χαμένο χειρόγραφο, το ιερό Γκράαλ μεταξύ των συλλεκτών, και τα, όπως πίστευε ο συλλεκτικός κύκλος ανύπαρκτα, αντίτυπα Σούτερ αποτελούν το έναυσμα για ένα ιδιότυπο κυνήγι θησαυρού γεμάτο εκπλήξεις, ανατροπές και διαχρονικές, καίριες αλήθειες. Πρόκειται για ένα προσεγμένο πάντρεμα καταιγιστικής δράσης, αστυνομικής πλοκής και φόρου τιμής σ’ έναν συγγραφέα που έχει αλλάξει για πάντα τα δεδομένα της γραφής, όχι μόνο στον χώρο του τρόμου αλλά και στο αστυνομικό και στο κοινωνικό μυθιστόρημα. Προσεγμένες εξελίξεις, δυνατή ιστορία που σέβεται την πορεία του Stephen King, καταιγιστική δράση, κλιμακούμενη πλοκή κι ένα λυτρωτικό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός αστυνομικού μυθιστορήματος που στήνει ένα αξέχαστο σύμπαν γεμάτο σεβασμό στον Βασιλιά.

Βιβλίο Φιλί που έμοιαζε με αντίο 
Συγγραφέας Άρης Αποστολάκης 
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρης Αποστολάκης στο μυθιστορηματικό του ντεμπούτο γράφει μια τρυφερή, ρομαντική ιστορία γεμάτη εμπόδια και δυσκολίες, ελπίδα και αγάπη, ανατροπές και παιχνίδια της μοίρας. Οι ήρωές του ξεκινάνε τις πορείες τους από το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας τη δεκαετία του 1990 κι έκτοτε ο δρόμος τούς βγάζει στη Χαλκιδική, στη Νέα Υόρκη, στη Ρώμη, ακόμη και στη Φολέγανδρο ενώ οι πραγματικές ρίζες της πλοκής άρχισαν να πλέκονται πίσω στη δεκαετία του 1960. Το μυθιστόρημα ξεκινάει πατώντας σε αναμενόμενα για μια τέτοια ιστορία στερεότυπα, σύντομα όμως ξεφεύγουμε αρκετά, μιας και μπλέκονται πολλά πρόσωπα (χωρίς όμως να χαθώ ούτε στιγμή), διαδραματίζονται καταστάσεις που δε σταματούν να οδηγούν τους ήρωες του βιβλίου σε αλληλοεπιδράσεις ενώ οι εκπλήξεις που συνάντησα κατά την ανάγνωση ενέτειναν την αγωνία μου όχι μόνο για το τι συνέβη στο παρελθόν αλλά και πώς θα κλείσει ο κύκλος που άνοιξε ανάμεσα σε δυο γυναίκες. Ο Πέτρος και η Ρεγγίνα ακολουθούν το δικό τους κοινό μονοπάτι, αφήνουν πίσω τους γκρεμισμένες ψυχές αλλά κι οι ίδιοι τιμωρούνται. Η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ τριτοπρόσωπης και πρωτοπρόσωπης (κυρίως από τη Ρεγγίνα) ενώ τα πρωθύστερα επιτείνουν την αγωνία με την (όχι πολύ αργή) σταδιακή αποκάλυψη των περασμένων και των μελλούμενων. Μια εξαφάνιση κι ένας θάνατος είναι η αρχή για ένα κουβάρι που ξετυλίγεται σταδιακά κι όσο μας απομακρύνει από την αρχική αιτία του κακού τόσο αναρωτιόμουν τι ακριβώς συνέβη και οδηγηθήκαμε ως εδώ.

Το «Φιλί που έμοιαζε με αντίο» είναι μια ενδιαφέρουσα ρομαντική ιστορία που περιέχει οικεία μυθιστορηματικά στερεότυπα περί εμποδίων και απαγορευμένου έρωτα, σύντομα όμως η πλοκή ακολουθεί δικά της μονοπάτια, γίνεται πολυεπίπεδη και διάφορα πρόσωπα την εμπλουτίζουν με σημαντικό ρόλο ο καθένας τους. Ταξίδεψα, γνώρισα, έμαθα, γέμισα ποικίλα συναισθήματα, συγκινήθηκα σ’ ένα αναγνωστικό ταξίδι γεμάτο αποκαλύψεις, εκπλήξεις, έρωτα, αγάπη, προδοσία, μυστήριο, τύψεις, θάνατο. Μου άρεσαν η γραφή, η ατμόσφαιρα και η τόσο καλοσχεδιασμένη πλοκή σε τέτοιο βαθμό που αποχωρίστηκα το βιβλίο με δυσκολία.