Βιβλίο Bagatelles της οδού Αλκαμένους 
Συγγραφέας Γεωργία Συριοπούλου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Μετρονόμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια συλλογή με ιδιαίτερα και «προκλητικά» περίεργα κείμενα, χωρίς συγκεκριμένες νόρμες και δομές ή θεματολογία. Οι  προσεγμένες περιγραφές χαρίζουν δύναμη στις εικόνες, οι οποίες ζωντανεύουν και αποτυπώνουν την παραμικρή λεπτομέρεια που μπορεί να παρατηρήσει κάποιος σε μια βόλτα, σ’ ένα ταξίδι, σε μια διαδρομή με συγκεκριμένο ή τυχαίο προορισμό. Πολλές φορές μάλιστα, εκεί που διάβαζα για μια περιοχή, για μια γειτονιά, για έναν άνθρωπο, μεταφερόμουν απότομα στην εσωτερικότητα αυτών των στιγμιότυπων, στην ψυχοσύνθεση του υποκειμένου, στη σημασιολογία του άψυχου και του άχρονου. Εκεί δηλαδή που παρακολουθούσα μια σύντομη ιστορία, ερχόταν η ανατροπή του σουρεαλισμού και του υπερρεαλισμού που δένουν απροσδόκητα με το κείμενο, κάποιες φορές ταιριαστά και κάποιες όχι (το πιο ταιριαστό παράδειγμα είναι η «Υπεροσμία»). Με ξάφνιασε για τον ίδιο λόγο όμως και το «Τόσο μικρή εντροπία», όπου μια γυναίκα «Είναι τόσο παράταιρη εδώ, είναι τόσο ξένη τόσο συμμετρικά άλλη από όλους μας που την αναφέρω γιατί μπορεί να μας περιγράψει εμάς όπως το κενό περιγράφει το πλήρες σε ένα αγγείο ελληνικό» (σελ. 47)! Επίσης, η συγγραφέας χρησιμοποιεί πλούσιο λεξιλόγιο, που δε χάνει την ευκαιρία σε κάποια κείμενα, όπως στο «Χθόνιο», να το κάνει πιο εξεζητημένο, πιο «ψαγμένο» («ψαθυρά πετρώματα», «αγκύρωσα»).

Ελάχιστα μπορώ να πω ότι ξεχώρισα λίγο παραπάνω, μιας και όλα τους είχαν κάτι διαφορετικό να μου δώσουν. Στον «Αντιχρονισμό», η συγγραφέας πρόσεξε κάτι περίεργο στη γειτονιά του Αγίου Παντελεήμονα κι από κει μας μεταφέρει στον ορισμό του τι σημαίνει σπίτι και σ’ έναν αλευρωμένο ιδιοκτήτη γεωργιανού καταστήματος με πίτες. Κι όλα αυτά επειδή «είναι Κυριακή πρωί και έχει ήλιο». Στο «Ο γεωργός πάει στον αγρό», κάτι αναπάντεχο θα τινάξει στον αέρα πολλές πρόβες της μικρής μαθήτριας που αφηγείται την ιστορία για μια σχολική παράσταση που συμμετείχε. Στο «Nameless», η αφηγήτρια ζει ανάμεσα στην πλατεία Βικτωρίας και τον σταθμό Λαρίσης, σε μια περιοχή «ανάμεσα» κι όταν είσαι ανάμεσα «δέχεσαι μεγάλες τάσεις να βρεθείς κάπως σε ένα κέντρο, μια θέση ισορροπίας» (σελ. 33). Στην «Αλκαμένους 1» είναι εντυπωσιακό το πώς συνδέονται ο καθαρισμός των καλωδίων της ΔΕΗ όπου έχουν πέσει ρούχα, κορδέλες και πετσέτες με το φαγητό που μαγειρεύεται. Στα «Μπούτια» εμφιλοχωρεί μια αναπάντεχη αισιοδοξία για τα όσα θα κάνουν δυο νέες κοπέλες όταν γεράσουν και πώς θα έχει αλλάξει ο κόσμος γύρω τους ως τότε. Τρεις μικρές παράγραφοι, δυο νέες κοπέλες, μια ζωή μπροστά τους! Στους «Γλάρους» φωλιάζουν γλάροι κοντά στην αφηγήτρια, η οποία κάνει τον συνειρμό μ’ ένα κοπάδι χήνες που αποτέλεσαν το κλειδί του μυστηρίου σ’ ένα αστυνομικό μυθιστόρημα κλασικής λογοτεχνίας. Τέλος, στην «Αθηναϊκή ιστορία ευτυχίας» μαθαίνουμε τη διαφορά ανάμεσα στη χαρά και στην ευτυχία ένα σαββατιάτικο πρωινό στον Άγιο Παύλο.

Η συγγραφέας ζει σε μια γειτονιά «βοερή και χρωματιστή αλλά τόσο σύνθετη να την περιγράψεις, τόσες αντιθέσεις τόσες αντιφάσεις, τόσοι φλοιοί και τόσες αποθέσεις συσσωματωμένα με μια συγκολλητική ουσία άγνωστη» (σελ. 47), όπως γράφει στο «Τόσο μικρή εντροπία». Η οξυδερκής ματιά της εγείρει τις αισθήσεις της και αποτυπώνει τις εντυπώσεις της σε μια ενδιαφέρουσα συλλογή μικρών κειμένων, τα οποία, με άξονα τις κεντρικές συνοικίες της Αθήνας, μας ταξιδεύει μέσα και έξω από τις πόλεις και τους ανθρώπους, χαρίζοντας ενδιαφέροντα κείμενα-bagatelles με παιγνιώδη, απλή και καθόλου αυστηρή δομή.

Βιβλίο Ο αττικός ναργιλές
Συγγραφέας Χαρίλαος Τρουβάς
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μετρονόμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χαρίλαος Τρουβάς σ’ ένα ταξίδι του στην Κωνσταντινούπολη ανακάλυψε ένα ναργιλετζήδικο, απ’ αυτά που πηγαίνουν οι ντόπιοι, αυθεντικό, μερακλίδικο. Ένα αντίστοιχο μαγαζί βρήκε και στην Αθήνα, στη Μεγάλου Αλεξάνδρου, ένα μέρος όπου πήγαινε για να ξεχάσει τον μειωμένο μισθό και τα πάγια έξοδα του μήνα του. «Η ανατολίτική μου ψυχοσύνθεση, μια ψυχοσύνθεση που ποτέ ως τότε δεν είχα ορίσει ως τέτοια, έβρισκε σ΄ αυτό το περιβάλλον χώρο ν’ απλωθεί» (σελ. 9). Άρχισε λοιπόν να συχνάζει και σε άλλα τέτοια μαγαζιά, να συναντάει ενδιαφέροντες ανθρώπους, να ακούει ιστορίες, εξ ου και θέλησε να τα καταγράψει όλα αυτά σ’ ένα βιβλίο. Δεν ήξερε όμως τι να γράψει: μια πραγματεία; Μια αστική λαογραφία; Ένα βιωματικό πεζογράφημα; Τελικά, δεν έχει σημασία το είδος, μιας και η προφορική, άμεση γραφή του κειμένου είναι ο καλύτερος τρόπος για να γνωρίσουμε εν συντομία και μέσα από μικρά τραγικωμικά περιστατικά τον λουλά!

Το βιβλίο ξεκινάει με μια περιδιάβαση στα στέκια της Αθήνας και όχι μόνο, αφού πηγαίνουμε μέχρι το Σούνιο και την Αίγινα! Ομόνοια, Πατησίων, πλατεία Βάθης, Αχαρνών, ο πιο ζωντανός δρόμος της Αθήνας, η αραβομάνα Καλλιθέα, Φωκίωνος Νέγρη και Αγίας Ζώνης, όλο και κάπου θα βρεις ναργιλέ. Κούρδοι, Άραβες και Ιρανοί ιδιοκτήτες και υπάλληλοι, Έλληνες και ξένοι πελάτες, κυρίως νεαροί άντρες, συγκροτούν ένα ενδιαφέρον ετερόκλητο συνονθύλευμα που ενισχύει την επικοινωνία με αγνώστους και καταργεί κάθε φυλετική, ταξική ή άλλη διαφορά. Ο συγγραφέας στη συνέχεια καταγράφει πολύ σύντομα την ιστορία του ναργιλέ στην Αττική από τα οθωμανικά χρόνια μέχρι τη βαυαροκρατία που στοχοποιήθηκε ως οθωμανικό κατάλοιπο κι από κει εμφανίστηκε ξανά το 1922 αλλά πλέον στο κέντρο του περιθωρίου, με αποτέλεσμα να διωχθεί ξανά και σταδιακά να ατονήσει μετά τον πόλεμο. Και να που φτάνουμε στον αναβρασμό στη Μέση Ανατολή, με αποτέλεσμα να καταφτάνουν ορδές μεταναστών και προσφύγων στην Αθήνα κι έτσι να αποκτάει η πόλη ένα πολύχρωμο μωσαϊκό, μεθυστικές μυρωδιές και αυθεντική (αν αποφεύγεις τα τουριστικά μέρη) ατμόσφαιρα.

Στο άτυπο τελευταίο μέρος του βιβλίου ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει αναφορές του ναργιλέ στο τραγούδι, με τα περισσότερα να εντοπίζονται φυσικά στην περίοδο του ρεμπέτικου. Χτύπημα κάτω από τη ζώνη τα «Πέριξ» του Μάνου Χατζιδάκι το 1974, με ευφάνταστα ενορχηστρωμένα δώδεκα ρεμπέτικα τραγούδια αλλά πριν από αυτόν και μετά από αυτόν η ελληνική μουσική έχει χαρίσει άφθονους στίχους στον ναργιλέ. Μάρκος Βαμβακάρης, Σπύρος Περιστέρης, Γιάννης Κυπαρίσσης, Παναγιώτης Τούντας, Βασίλης Τσιτσάνης, Μπαγιαντέρας, Απόστολος Καλδάρας, Κώστας Βίρβος, μα και Νικόλας Άσιμος, Σταύρος Ξαρχάκος, Γιώργος Κατσαρός, Παύλος Σιδηρόπουλος, Βαγγέλης Γερμανός, Νέγρος του Μοριά κ. ά. μνημονεύουν τον τρόπο παρασκευής και απόλαυσης, αναμιγνύοντάς τον είτε με πραγματικά περιστατικά είτε με φαντασιακές στιχοπλοκές. Τέλος, υπάρχει κι ένα μικρό αφιέρωμα στη λογοτεχνία, όπου προτάσσονται τιμής ένεκεν αποσπάσματα του ερευνητή Ηλία Πετρόπουλου, που δεν ασχολήθηκε με τον ναργιλέ αφού στην εποχή του είχε εκλείψει. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Πλάτωνας Ροδοκανάκης, Γιώργος Ιωάννου και Καραγκιόζης, Παύλος Νιρβάνας, Ναπολέων Λαπαθιώτης είναι μερικοί μόνο από τους λογοτέχνες που έστρεψαν τη ματιά τους στο αντικείμενο του βιβλίου.

«Ο αττικός ναργιλές» του Χαρίλαου Τρουβά είναι ένα σημαντικό και λιτό αφηγηματικά μα πλούσιο σε πληροφορίες κείμενο γραμμένο με προφορικό σχεδόν λόγο, όπου μέσα από σύντομα κεφάλαια και χάρη στην αμεσότητα της γραφής ζωντανεύει μια αντικειμενική και όχι ωραιοποιημένη ματιά για τον αττικό ναργιλέ. Το κείμενο εμπλουτίζεται με φωτογραφίες του Γιώργου Ευθυμίου και μαρτυρίες θαμώνων και φίλων του συγγραφέα κι έτσι ο ναργιλές γίνεται αντικείμενο αγάπης και θαυμασμού για τον κάθε αναγνώστη. Μια ενδιαφέρουσα γύρα στα ναργιλετζήδικα της Αττικής και ταυτόχρονα μια βόλτα στην κάποτε underground και τώρα πολυποίκιλη πολιτισμικά Αθήνα με θέμα τον ναργιλέ που πλέον και σταδιακά απαλλάσσεται από την ενοχή και κερδίζει ολοένα περισσότερους φίλους.

Βιβλίο Σιλάνς σιλβουπλέ
Συγγραφέας Μαρινέλλα Βλαχάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μετρονόμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πραγματικά ανατριχιαστικό. Η πιο συγκλονιστική στιγμή αυτή του γάμου του κοριτσιού. Όντως παραδοχή και υποταγή. Ζει σε έναν δικό της κόσμο που τον επέβαλαν οι άλλοι κι όλο αναρωτιέται τι και γιατί. Αλλά δεν έχει τις γνώσεις να κάνει κάτι για να μάθει ή για να αλλάξει. Πολύ καλό, πραγματικά. Πόσες φορές πρέπει να έρθουμε αντιμέτωποι απέναντι στα παιδιά για όλα μας τα λάθη εμείς οι μεγάλοι…