Βιβλίο Αναζητώντας το παιδί 
Συγγραφέας Νίκη Γρηγορίου 
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο μπορεί να περιέχει βιβλιογραφία και υποσημειώσεις, προϊδεάζοντας τον αναγνώστη για δοκιμιακή μελέτη, το περιεχόμενό του όμως είναι απλούστερο και απόλυτα κατανοητό σε όλους ενώ οι μικρές επιμέρους θεματικές ενότητες διευκολύνουν να διαβάσει κανείς όσο και ό,τι θέλει. Επιπλέον, τα αποσπάσματα των λογοτεχνικών έργων σύγχρονων και κλασικών συγγραφέων, εκτός από απαραίτητα για τεκμηρίωση και εμπλουτισμό του κειμένου, φέρνουν τον αναγνώστη σε σύντομη επαφή με το σύνολο της λογοτεχνικής γραμματείας, οπότε ίσως και να του εγείρουν το ενδιαφέρον είτε να διαβάσει ολόκληρα τα βιβλία είτε να ανατρέξει σε άλλα των ίδιων συγγραφέων. Υπάρχουν πάρα πολλές ενδιαφέρουσες σκέψεις, αναφορές και πληροφορίες που φωτίζουν απ’ όλες τις πλευρές τον ψυχισμό και την ψυχοσωματική ανάπτυξη του παιδιού. Η οικογένεια ικανοποιεί τις βασικές ανάγκες του, το κοινωνικοποιεί (του μαθαίνει δηλαδή φόρμες συμπεριφοράς), του χτίζει μια υγιή προσωπικότητα και του αναπτύσσει τις γνωστικές ικανότητες, εξασφαλίζοντάς του ένα περιβάλλον πλούσιο σε μορφωτικά ερεθίσματα για την πλήρη ενεργοποίηση και αξιοποίηση των νοητικών ικανοτήτων του. Επιπλέον, αναφέρονται η θέση του παιδιού στην εκπαίδευση, οι σχέσεις του με τον δάσκαλο και τους συμμαθητές, κατηγορίες παιδιών που διαφοροποιούνται από το δυτικό πρότυπο (μετανάστες, πρόσφυγες, εργάτες και πολεμιστές) και επεξηγούνται ζητήματα όπως τι είναι το παιδί-πρότυπο, πόσο σημαντική είναι η φύση στη ζωή του, ποια η σχέση του με την τεχνολογία, τι είναι η παιδική ηλικία, τι ρόλο παίζουν η φτώχεια και ο καταναλωτισμός στην ανάπτυξη και πώς τα αντιλαμβάνεται ένα παιδί κ. π. ά.

Όλα αυτά καταγράφονται, αναλύονται και οδηγούν σε ποικίλα συμπεράσματα στηριγμένα σε αποσπάσματα συγκεκριμένων σχολικών βιβλίων. Προτιμήθηκαν δύο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα: η σειρά με τίτλο «Η Γλώσσα μου» που εκδόθηκε την περίοδο 1982-1984 και σημάδεψε την εκπαιδευτική πορεία τουλάχιστον είκοσι χρόνων (περιείχαν καινοτόμες αλλαγές, όπως κείμενα ποικίλης ύλης μαζί με ασκήσεις κατανόησης, γραμματικής, συντακτικού και γραπτής έκφρασης, πλούσια εικονογράφηση, τα λογοτεχνικά αποσπάσματα ακολουθούν τη χρονολογική σειρά σημαντικών γεγονότων που συναντάμε σε κάθε σχολικό έτος κλπ.) και τα νέα εγχειρίδια που εκδόθηκαν τη σχολική περίοδο 2006-2007 που είχαν ως στόχο να ανταποκριθούν στα νέα δεδομένα της παιδαγωγικής, της διδακτικής και των απαιτήσεων των καιρών. Όπως τονίζει η συγγραφέας, το σχολικό εγχειρίδιο είναι σημαντικό εργαλείο μάθησης στα χέρια του εκπαιδευτικού κι επιπλέον, ως μοναδικό διαθέσιμο μέσο διδασκαλίας, είναι αποτέλεσμα της βούλησης της εκάστοτε εξουσίας και της ιδεολογίας της άρχουσας τάξης, γι’ αυτό επιλέχτηκε ως πεδίο έρευνας της συγκεκριμένης μελέτης. Η αποτελεσματικότητά του στη διδασκαλία εξαρτάται από πολλούς κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς και ατομικούς παράγοντες και αποτελεί πολιτικό, πληροφοριακό και παιδαγωγικό μέσο.

Τα βιβλία του 1980 εκφράζουν τη νέα τάξη πραγμάτων που είχε φέρει το ΠΑΣΟΚ, όπως για παράδειγμα αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου, ισότητα των φύλων κ. ά. ενώ στα βιβλία του 2006-2007 παρατηρούμε πολλές αλλαγές, απότοκες των τεράστιων πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και κοινωνιολογικών εξελίξεων. Σήμερα έχουμε να κάνουμε πλέον με παιδιά πιο δραστήρια, ανεξάρτητα, διεκδικητικά, υπεύθυνα, ενημερωμένα και ικανά να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να επιλύσουν ζητήματα κι αυτό οδήγησε στην εξίσου μεγάλη αλλαγή της διδακτέας ύλης. Έτσι, δεν έχουμε μόνο ιστορική, κοινωνιολογική και ψυχολογική προσέγγιση θεμάτων που άπτονται με το παιδί και την ιδεολογία του αλλά και μια «άτυπη σύγκρουση» μεταξύ του χτες και του σήμερα, με τις καταιγιστικές αλλαγές και εξελίξεις στις ζωές μας να επηρεάζουν κατά μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη των παιδιών. Το συμπέρασμα για το τι αντικατοπτρίζουν και πρεσβεύουν τα εκάστοτε σχολικά εγχειρίδια είναι ξεκάθαρο: «Εκείνα του 1989 στόχευαν στο να προκαλέσουν κοινωνικές αλλαγές με κυρίαρχη την ισότητα των δύο φύλων και αυτά του 2006 αντικατοπτρίζουν το αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών καθώς και διεθνείς μεταβολές και εξελίξεις. Σε κάθε περίπτωση η μακροχρόνια χρήση και των δύο σειρών εγχειριδίων τα κατέστησε ξεπερασμένα, καθώς λειτούργησαν και λειτουργούν μέσα σε μια εντελώς διαφορετική ελληνική κοινωνία από αυτή που τα δημιούργησε» (σελ. 308).

Η συγγραφέας έχει βρει πολύ καλές διαφορές που μπορούν να εκκινήσουν σημαντικές συζητήσεις και βαθύτερη έρευνα, όπως το αντίβαρο στην πρόσβαση σε καταναλωτικά αγαθά που απολαμβάνουμε σήμερα (τότε υπήρχε μεν πρόσβαση σε αυτά αλλά όχι σε υπερβολικό βαθμό και τονίζεται η διαφοροποίηση από το απώτερο παρελθόν με τις στερήσεις, την ανέχεια και την έλλειψη αφθονίας λόγω των πολέμων και των συνεπειών τους ενώ σήμερα οι διεθνείς οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και τεχνολογικές εξελίξεις έχουν επηρεάσει αισθητά την εποχή και τα παιδιά κινούνται σ’ έναν κόσμο υπερπληθώρας). «Η πολύτεκνη οικογένεια του παρελθόντος δεν έχει σχέση με τη σημερινή σύγχρονη αστική οικογένεια» (σελ. 82), τονίζει η συγγραφέας σε άλλο σημείο. Φυσικά ερχόμαστε και στην τεχνολογία, όπου παρατηρούμε πως η σχέση της παιδικής ηλικίας με αυτήν αλλάζει από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή, καθώς παρέχει διαφορετικές δυνατότητες, αφού όλα αυτά τα εργαλεία παρέχουν υπηρεσίες με μεγάλη ταχύτητα και ευκολία πρόσβασης κι αυτό ίσως είναι πρόβλημα για την παιδική ηλικία. Οι συνθήκες πλέον κάνουν το παιδί να θέλει τα πάντα εδώ και τώρα κι όλα αυτά μειώνουν τη συγκέντρωση της προσοχής, την υπομονή της ανταμοιβής, τον αυτοέλεγχο και την ενσυναίσθηση, για να μην αναφερθούμε στην άκριτη και άκρατη πληροφορία. Βρήκα ενδιαφέρουσα την άποψη του Neil Postman πως το παιδί, περιτριγυρισμένο από υπερπληθώρα ανεξέλεγκτων πληροφοριών, δεν προλαβαίνει να ζήσει την παιδική του ηλικία με αγνότητα και αθωότητα γιατί αποκτά γνώσεις που δε συνάδουν με την παιδικότητά του και ταυτόχρονα απουσιάζει ο έλεγχος των ενηλίκων πάνω στην πληροφόρηση.

Το «Αναζητώντας το παιδί» είναι μια ενδιαφέρουσα έρευνα για την ψυχοσωματική ανάπτυξη και την κοινωνικότητα του παιδιού που στηρίζεται στα αποσπάσματα των κειμένων που εμφανίζονται στα σχολικά αναγνωστικά σε δύο διαφορετικές περιόδους της σύγχρονης εποχής μας. Με τρόπο απλό, λιτό και ανεπιτήδευτο, έμαθα και κατανόησα πολλά για την κοινωνική συμπεριφορά και τον ψυχισμό των παιδιών ενώ ταυτόχρονα έβλεπα έμπρακτα τις αλλαγές που υφίσταται η κοινωνία μας μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα των βιβλίων και την επιστημονική θεώρηση του παιδιού και του γύρω του κόσμου μέσω της αντίληψης, της μάθησης και των κοινωνικών δεξιοτήτων που καλείται να αναπτύξει σε εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα, τότε και τώρα.

Βιβλίο Ο μεγάλος θάνατος του Βοτανικού
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βοτανικός και η γύρω περιοχή, η Ιερά οδός και τα ερημωμένα γκαράζ, ένα σχέδιο δράσης για ληστεία χρηματαποστολής άριστα οργανωμένο και καλοδουλεμένο. Με τις αναποδιές του, με τις εξελίξεις του, με τους δισταγμούς του. Εμετικά αληθοφανές ως προς τους φόνους και τις δολοφονίες (δεν περίμενα ποτέ ότι ο συγγραφέας θα με έκανε να ανακατεύομαι σε κάθε σελίδα σχεδόν), έχουμε περιγραφές χυμένων μυαλών, σωστό σχεδιασμό βόμβας, κινηματογραφικό σχέδιο απόδρασης, λες και διάβαζα σενάριο ταινίας που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το Χόλυγουντ. Ανθρώπινο και συγκινητικό γιατί γνωρίζουμε αποσπασματικά εικόνες από τη ζωή των θυμάτων του μακελειού του Βοτανικού πριν τη μεγάλη έκρηξη, οικογενειακά μυστικά, συμπεριφορές, νοοτροπία. Έξυπνη η ιδέα να ταιριάξει ο συγγραφέας τα θύματα της έκρηξης με τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

Ανατρεπτικό γιατί διαβάζεις για μια ληστεία σε μορφή ημερολογίου (αφηγείται ο Μιχάλης) όμως μετά την έκρηξη και τη ληστεία γιατί κατευθύνεται στο σπίτι του αδερφού του στην Κέρκυρα; Ποιο είναι το τελευταίο σκέλος του σχεδίου του; Στη συνέχεια διαβάζουμε την ιστορία από τη μεριά του αδερφού του Μιχάλη και στο τέλος μας εξηγεί η κοπέλα του Μιχάλη πώς τελειώνει η ιστορία. Η μία ανατροπή πίσω από την άλλη, πρόσωπα που δεν προλαβαίνεις να αγαπήσεις ή να μισήσεις και εγκαταλείπουν το βιβλίο! Και μέσα σε αυτήν την ιστορία έχουμε χιούμορ, κλείσιμο ματιού του συγγραφέα προς τον αναγνώστη, άμεσες σκέψεις, ειλικρίνεια, αγωνία, ελπίδα, όνειρα για ένα καλύτερο αύριο, ρομαντισμό, βία και αίμα. Θα θυμάμαι για καιρό αυτό το βιβλίο.

Μιας και είμαι της ίδιας νοοτροπίας συγκράτησα αυτό το απόσπασμα για την ατμόσφαιρα των οικογενειακών εορτών:

«Αν υπάρχει μια καταθλιπτική μέρα αυτή είναι η πρώτη Ιανουαρίου. Όλες οι ετοιμασίες, όλες οι γιορτές, όλη η χαρά έχουν σβηστεί μονοκοντυλιά κι έχουν έρθει ο μεσημεριανός πονοκέφαλος, τα κλειστά ρολά των καταστημάτων, τα ξεκολλημένα στολίδια που παρασύρει ο αέρας και η καθολική σκέψη ότι όλα τέλειωσαν, η άχαρη ζωή ξαναρχίζει, η ρουτίνα ξαναεφορμά παντού, σε όλους. Αν πρόκειται να τινάξεις κάποια μέρα τα μυαλά σου στον αέρα, κανένας δε θα σε κατηγορήσει αν το κάνεις την Πρωτοχρονιά» (σελ. 97).

Βιβλίο Και τώρα δεν είναι αργά
Συγγραφέας Κώστας Αρκουδέας
Εικονογράφος Νίκος Σταυρακαντωνάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σταύρος είναι λαδέμπορος και έρχεται στην Τραχήλα της Μάνης για δουλειές. Ερωτεύεται και παντρεύεται τη Μαρίκα. Λίγες ώρες αφού έχει υποκύψει στα θέλγητρα της Κλειούς. Και παρατάει τη Μαρίκα την επομένη του γάμου τους,. Από κει και πέρα τον νόμο παίρνουν τα όπλα, όμως η φαντασία του κυρίου Αρκουδέα ακολουθεί μονοπάτια διαφορετικά από ό,τι ίσως θα περίμενε ο αναγνώστης. Έχουμε μια ιστορία γδικιωμού, βεντέτας, η οποία όμως εξελίσσεται αλλιώς και όχι με την κλασική σειρά: ατίμωση-τιμωρία-αίμα. Επιπλέον, η «επιστολική νουβέλα» αυτή, όπως χαρακτηρίζεται από τις ίδιες τις εκδόσεις, είναι ένα γράμμα. Ποιος γράφει αυτό το γράμμα; Ποιος αφηγείται τα γεγονότα σε απειλητικό τόνο και σε ποιον απευθύνεται; Γιατί; Πόσο μπορούν να βλάψουν οι λέξεις μια ανέφελη ζωή; Τι ρόλο παίζει η Αμοργός στην υπόθεση και ποιος κρύβεται εκεί; Γιατί ο συγγραφέας αναλύει τις πάμπολλες ομοιότητες που έχουν ως τόπος και κουλτούρα η Αμοργός με τη Μάνη; Πώς γίνεται ένα κείμενο να ξεδιπλώνει έντονα, ολοκληρωμένα και μεστά μέσα σε μόλις 90 σελίδες μια τόσο ανατρεπτική ιστορία;

Αυτό που με εξέπληξε ευχάριστα είναι η ποιότητα του ίδιου του βιβλίου. Δηλαδή, δεν είναι μόνο ότι έχουμε ένα καλοδουλεμένο, πρωτότυπο κείμενο, με κινηματογραφική γραφή και ανατροπές αλλά επιπλέον το συνοδεύουν οι σκληρές, ασπρόμαυρες, κοφτές ξυλογραφίες του κυρίου Νίκου Σταυρακαντωνάκη. Όχι ατάκτως ερριμμένες αλλά στη δεξιά σελίδα του κειμένου, αποτυπώνοντας με μια εκπληκτική τεχνική το κύριο συμβάν στην κάθε αντικριστή σελίδα: το γλέντι, το χωριό, το νησί, το έγκλημα και πολλά άλλα. Επιπλέον, ο καλλιτέχνης φροντίζει να τονίσει με μεγαλύτερη γραμματοσειρά και με καλλιτεχνική γραφή μία λέξη ή φράση από κάθε σελίδα, που την ένιωθα πιο δυνατή από τις άλλες στο κείμενο. Εκεί που διάβαζα δηλαδή ανέμελος, όσο ανέμελος μπορείς να είσαι όταν ξεδιπλώνεται μπροστά σου η ιστορία ενός γδικιωμού, μια λέξη πετάγεται με θράσος μπροστά μου και μου δήλωνε την παρουσία της. Και οι εικόνες δεν είναι λεπτομερείς παραστατικοί πίνακες αλλά φωτογραφίζουν μια κίνηση, μια λεπτομέρεια, δίνοντας έτσι ακόμη περισσότερη κίνηση και ζωντάνια σε ένα κείμενο που πάλλεται ήδη από μόνο του.

Το νέο μυθιστόρημα του κυρίου Αρκουδέα είναι μια διαφορετική πρόκληση του συγγραφέα για τον αναγνώστη και του εκδοτικού οίκου για την εμφάνιση και το τύπωμα. Αξίζει να το διαβάσετε και μετά να το ξεφυλλίσετε με την ησυχία σας. Κάθε φορά όλο και κάτι καινούργιο θα έχει να σας πει. Αν καταφέρετε να βρείτε και τη μία από τις τριάντα ειδικές συλλεκτικές εκδόσεις, με πέντε αυθεντικές ξυλογραφίες και υπέροχη συσκευασία δώρου μη διστάσετε να την αποκτήσετε (κι) αυτήν. Επίσης, μια άτυπη συνέχεια της ιστορίας είναι «Ο πειρατής» που κυκλοφόρησε το 2003 από τον Κέδρο.

Βιβλίο Όσο υπάρχει αλκοόλ, υπάρχει ελπίδα
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τελείωσα το βιβλίο με πολλές σκέψεις στο μυαλό μου. Ένα εξαίρετο κείμενο με ανάγλυφες περιγραφές και μια ιστορία που κυλάει αβίαστα, αυθόρμητα, με ένταση και κάποια αγωνία για την εξέλιξη. Ρεαλιστικότατες περιγραφές ανθρώπων, καταστάσεων και κτηρίων, αποπνικτική και δυσώδης ατμόσφαιρα κυριολεκτικά και μεταφορικά, γιατί δεν είναι μόνο η βρωμιά του κτηρίου και ο φόβος για διαρρήκτες, μαφιόζους ή ό,τι άλλο σου στείλει η τύχη έξω από την επτασφράγιστη πόρτα του διαμερίσματός σου αλλά και η κλειστοφοβία που ανέπτυξα ως αναγνώστης, νιώθοντας ότι δεν μπορούσα να ξεφύγω από αυτό το βιβλίο.

Αλήθεια, γιατί διάλεξε ο συγγραφέας να γράψει αυτήν την ιστορία; Τι ήθελε να πει; Άραγε, υπάρχει χώρος για δεύτερες αναγνώσεις πίσω από τις γραμμές, ακραγγίζοντας έτσι ένα αύταρκες, καφκικό θα έλεγα σύμπαν; Οι εμετικές περιγραφές των συνθηκών διαβίωσης σε αυτά τα μίζερα συγκροτήματα κατοικιών, η πλήρης σωματική και ψυχική εξαθλίωση μέσα στις οποίες καλούνται κάποιοι άνθρωποι χωρίς τύχη, μέλλον, σχέδια, να ζήσουν ήταν από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα που έχω διαβάσει. Και η ιστορία αρχίζει αργά και σταθερά να αποκτά έναν σκοπό, να οδεύει προς ένα τέλος. Ο συγγραφέας όμως ξέρει ακόμη και την τελευταία στιγμή να τινάζει το σασπένς στα ύψη, χωρίς να καταφεύγει σε ακρότητες. Έτσι κι εδώ, η ιστορία κυλάει γρήγορα, ατμοσφαιρικά, γίνεται μια ανατροπή και στο τέλος η έκπληξη είναι ακόμη μεγαλύτερη. Επιπλέον, υπάρχουν εκτενείς αναφορές στον τρόπο οργάνωσης της Μαφίας αλλά και στο επίπεδο των σπουδών στην Ιταλία, στοιχεία που δε χαρίζονται στον αναγνώστη, δίνοντας μια άλλη οπτική της κομψής απέναντί μας χώρας.

Δε θα ξεχάσω εύκολα τον Αντρέα και τη Χριστίνα, ή ακόμη χειρότερα τη Σίλβια και τον Μάρκο, τις διεκπεραιωτικές λειτουργίες επιβίωσης (φαγητό, ύπνος, αλκοόλ) σε μια κοινότητα που έπαψε από καιρό να επιβιώνει από μόνη της, τσαλακώνοντας κάθε αξιοπρέπεια και συνθήκες υγιεινής. Η πόλη δεν έχει ταυτότητα, δε χρειάζεται άλλωστε, όπως και τα πλάσματα που προσπερνάμε βιαστικοί όταν πάμε κάπου (γιατί εμείς που έχουμε πάντα βιαζόμαστε), ανάσες που ζεσταίνουν μόνο τον δικό τους κόρφο, μιας και η κοινωνία έχει πάψει να δίνει τον δικό της. Το κείμενο ήταν ένα γερό χαστούκι στη βολεμένη καθημερινότητά μου και άλλο ένα εξαίσιο δείγμα γραφής του κυρίου Δημήτρη Μαμαλούκα.

Το μυθιστόρημα κυκλοφορεί σε τρίτη έκδοση από το Κουκουνάρι και έχει το αγαπημένο μου σχήμα τσέπης και μια πολύ καλή ποιότητα χαρτιού! Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 2002 και θα ψάξω σίγουρα να δω την ταινία.

Βιβλίο Η μοναξιά της ασφάλτου
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τσίκης. Υπαστυνόμος Α΄. Καθοίκι. Δικτυωμένος σε πρέζα και κυκλώματα νύχτας: προστασία μαγαζιών, πορνεία κλπ. Βωμολόχος, σαδιστής, κορτάκιας, προκλητικός, εριστικός, κινείται με τουπέ ακόμη και μέσα στην υπηρεσία του. Εθισμένος στην κόκα και στις γυναίκες. Αδιαφορεί προκλητικά για τη γυναίκα του, την οποία δε διστάζει και να κακοποιεί σωματικά και ψυχικά. Πετράρχης. Πάμπλουτος. Ερωτευμένος με τη μητέρα του, την οποία αναζητά σε φυσιογνωμίες γυναικών που δε διστάζει να απαγάγει και να κλείσει στο υπόγειο της βίλας του. Εξαίρετος μηχανικός και συλλέκτης αυτοκινήτων, με πανάκριβα μοντέλα, που τον βοηθούν όταν «επιχειρεί» με εκπληκτικές ευρεσιτεχνίες. Πώς ακριβώς θα ικανοποιηθεί αυτός ο σαδισμός του; Πόσο σύντομα θα τον εντοπίσει η αστυνομία και τι θα του στοιχίσει; Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα που αφήνει να κοιμάται στο γκαράζ του αφήνοντας τις πόρτες του σπιτιού του ξεκλείδωτες; Στέλλα. Αστυνομικός. Ένα αθώο πλάσμα που το έντυσαν στρατιωτικά, του έδωσαν ένα ξυλοπαίχνιδο και το ξαμόλησαν στους δρόμους για να πιάσει τους κακούς. Τι θα συμβεί όταν έρθει αντιμέτωπη με το πραγματικό πρόσωπο του κακού; Πόσο και πώς θα τη βλάψει αυτό; Τι θα αλλάξει στην ιδιοσυγκρασία της; Δέσποινα. Νταντά και υπάλληλος σε βενζινάδικο και κομμωτήριο. Μπλεγμένη σε μια σχέση που σέρνεται. Τη στοιχειώνει η εξαφάνιση του αδελφού της όταν ήταν παιδιά και τους άφησαν να τον προσέχει. Ποιο είναι το Μυστικό της; Τι σχέδιο καταστρώνει για να το πραγματοποιήσει; Τι κουβαλά στο πίσω μέρος του μυαλού της; Πόσο έτοιμη είναι να τινάξει στον αέρα ζωές και ανθρώπους και πώς θα τη βοηθήσει αυτό να βρει την ευτυχία και την αγαλλίαση;

«Η μοναξιά της ασφάλτου» είναι οι ιστορίες αυτών των ανθρώπων, οι οποίες μπλέκονται βαθμηδωτά, με πρωτότυπο τρόπο και με μια ένταση που κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα, ακριβώς σαν τα πανάκριβα αυτοκίνητα του Πετράρχη που μπορούν να ξεφύγουν εύκολα από κάθε ανθρωποκυνηγητό, μιας και ακουμπάνε ή και ξεπερνούν τα 250 χλμ. Η αφήγηση στην αρχή είναι σχετικά χαλαρή, μιας και ο αναγνώστης γνωρίζει τα πρόσωπα, μπαίνει στις ζωές τους, νιώθει τα αισθήματά τους. Όταν ξεκινάνε όμως να εμφανίζονται οι συνεκτικοί δεσμοί τους και το ολοκληρωμένο παζλ αρχίζει πάλι να διαλύεται κομμάτι κομμάτι, το σασπένς είναι τεράστιο και οι εκπλήξεις πολλές και αναπάντεχες.

Ο κύριος Μαμαλούκας σε αυτό το βιβλίο έχει πολλά θετικά χαρακτηριστικά στη γραφή του. Πρώτα απ’ όλα έκανε κάτι που λάτρεψα: στην πορεία της αφήγησης, σε μια πόλη που δεν κατονομάζει, περιγράφει όμως ακόμη και με οδωνύμια, οπότε κατάλαβα σύντομα πως πρόκειται για την Αθήνα, κάθε φορά που τοποθετεί τη λέξη «Πόλη» στο κείμενό του τη συνοδεύει με διαφορετικό επιθετικό προορισμό! Π. χ.: «στο κέντρο της άχρωμης Πόλης», «πάνω από τη στείρα Πόλη», «Αυτή ήταν η αδηφάγος Πόλη», «μόνος μέσα στην επηρμένη Πόλη». Κατ’ εμέ ήταν ευφυές και αρκετά διαφορετικό ως ιδέα. Χωρίς να επαναλαμβάνεται ή να κουράζει δίνει, χάρη και στον πλούτο της ελληνικής γλώσσας, ακριβώς αυτό το φόντο που απαιτεί η ιστορία που εκτυλίσσεται στο βιβλίο. Υπέροχα επίθετα, διαφορετικά, πρωτοπόρα, άφθονα, δίνουν στην Πόλη έναν χαρακτήρα πιο αληθινό και από τους ανθρώπους που ζουν σε αυτήν.

Η αφήγηση παίζει ανάμεσα σε ενεστώτα διαρκείας και αόριστο, μετατρέποντας το βιβλίο σε έναν ακανόνιστο παλμογράφο, μιας και η ένταση σφυροκοπά ή απαλύνει σε κάθε παράγραφο, σε κάθε κεφάλαιο. Επιπλέον, ο συγγραφέας μου χάρισε μια από τις πιο αγωνιώδεις σκηνές στο κεφάλαιο 28, όπου, παρατώντας οποιαδήποτε έκφραση και στυλ είχε ως τότε, ενδύεται τον ρόλο του θύματος, της γυναίκας που έχει βάλει τώρα στόχο ο Πετράρχης. Μέσα σε πέντε μόνο σελίδες στάθηκα στο πλάι αυτής της γυναίκας, έμαθα τα πάντα για τη ζωή της, πόνεσα με ό,τι επέπρωτο άμεσα να στερηθεί ως θύμα απαγωγής, βιασμού και δολοφονίας κι όμως δε σταματούσα να γυρίζω τις σελίδες για να μάθω τι θα συμβεί παρακάτω, παρ’ όλο που το γνώριζα κι ήταν αναπόφευκτο. Κι όταν τελείωσε, ένιωσα σα να είχα τρακάρει με υπερηχητικό αεροσκάφος.

Η ιστορία στη «Μοναξιά της ασφάλτου» τρέχει με φρενήρεις ρυθμούς και τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται στην αρχή. Ειδικά στην περίπτωση της Δέσποινας έμεινα άφωνος, γιατί κατάφερε ο κύριος Μαμαλούκας να φωτίσει ακριβώς τις πτυχές εκείνες που με προετοίμαζαν για κάτι ευχάριστο και φυσικά εντελώς διαφορετικό από αυτό που ήθελε να δείξει τελικά. Πρόκειται δηλαδή για ένα αδυσώπητο κυνηγητό γάτας και ποντικιού, όπου η απόλαυση συμπορεύεται με την αγωνία και οι ανατροπές με τη συγκίνηση.

Για τον λόγο αυτόν δεν αγάπησα πολύ τον Αμίρ, έναν λαθρομετανάστη που κινείται ανάμεσα σε αυτούς τους πρωταγωνιστές και μπαίνει στη ζωή τους για συγκεκριμένο λόγο. Είναι όμως τέτοια η ανασφάλειά του, ο φόβος του, η αδυναμία του, που αλλάζει πολλές φορές γνώμη ενώ ταυτόχρονα βλέπουμε πώς προσπαθεί να επιβιώσει σε μια αδηφάγα πόλη. Η επέμβασή του σε μια κατάσταση ήταν απαραίτητη, η ολοκλήρωση της ιστορίας του όμως με στενοχώρησε αρκετά. Ήταν τόσο έντονη η δυστυχία που πήγαζε από αυτήν που το φινάλε δε μου φάνηκε λυτρωτικό.

Το σκληρό και ωμό αυτό μυθιστόρημα συμπληρώνεται από στίχους ροκ κυρίως τραγουδιών που δίνουν μια άλλη διάσταση στην εξέλιξη της πλοκής ενώ η λεπτομέρεια των αυτοκινήτων και της μηχανολογίας γενικά, η καταγραφή των δρόμων και των περιοχών, του προσδίδουν τόση αληθοφάνεια που μπορείς αυτούσιο να το πάρεις και να το γυρίσεις ταινία, δε χρειάζεται καν μετατροπή σε σενάριο! Και η ομίχλη, αυτό το πηχτό άσπρο πράγμα που εκμεταλλεύεται τον χώρο που του ανήκει και παίζει κι αυτό με τα νεύρα μου, μιας και σε κρίσιμες στιγμές της δράσης αρχίζει να απλώνεται ακάλεστο, αναγκάζοντας τους εποχούμενους να μειώσουν ταχύτητα και άρα ρυθμό στην αφήγηση….

Ένα δυνατό, αλλιώτικο βιβλίο, με πάμπολλες αλήθειες, που φωτογραφίζει τις φανερές και κρυφές πτυχές της βρόμικης πόλης που όλοι αγαπάμε να μισούμε, γεμάτο αλησμόνητες σκηνές, αξεπέραστη γραφή, σκληρές εικόνες, αληθινούς χαρακτήρες γεμάτους αντιφάσεις και ενάργεια, που με μεγάλη μου χαρά θα ξανασυναντήσω σε επόμενο μυθιστόρημα, μιας και το τέλος με προετοιμάζει για ένα ανελέητο come back!