Βιβλίο Στα νύχια άμμος
Συγγραφέας Μυρτώ Σταυροπούλου 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Σταυροπούλου έγραψε μια σύντομη αλλά γεμάτη τρυφερότητα και όμορφες εικόνες ιστορία, με μια πλοκή που δένει σταδιακά, κάτι που αφήνει χώρο στη γνωριμία του αναγνώστη με τον κάθε χαρακτήρα χωριστά ώστε να τους κατανοήσει και να δημιουργηθούν συναισθήματα και το απαραίτητο δέσιμο. Για τον λόγο αυτόν, στο ίδιο κεφάλαιο, μαζί με την κυρίως πλοκή, κάποιες φορές έχουμε και μικρά πρωθύστερα από το παρελθόν των τριών αυτών ανθρώπων ώστε να δούμε το ποιόν τους, την καταγωγή τους, πώς δημιουργήθηκε ο τρόπος σκέψης τους κλπ. Μάλιστα, η συγγραφέας πρωτοτυπεί από την αρχή: μια ιστορία σε μια παραθαλάσσια πόλη θα μπορούσε να ξεκινήσει με φλοίσβο κυμάτων, με μια παραλία, αλλά όχι, εδώ ξεκινάμε με την οσμή του βόθρου που «έχει ταυτιστεί με την ασφάλεια του αγαπημένου τους τόπου» κατοίκων που «αδιαφορούν για την ασημένια απόχρωση που χαρίζει στη θάλασσα η δύση του ήλιου». Μια περιγραφή-αντίβαρο στην ομορφιά του κειμένου που θα ξεδιπλωθεί στη συνέχεια.

Η Ασημίνα είναι μια ηλικιωμένη στρουμπουλή κυρία με λευκές πέρλες, πουά φόρεμα, πρησμένα πόδια, «χέρια σαν δουλεμένα από ζυμώματα και πλυσίματα» στιβαρά μεν αλλά τρέμουν. «Δεν αντέχω άλλο την ησυχία του σπιτιού. Οι πεθαμένοι θέλουν να με πάρουν μαζί τους, όμως εγώ θέλω να ζήσω», λέει χαρακτηριστικά στον εαυτό της. Αγαπημένη της συνήθεια να αγοράζει σπόρια από τον πλανόδιο πωλητή ώστε να τα μασουλάει στο σαλόνι της για να περάσει η ώρα. Από την άλλη, η Ερατώ ακούει συνεχώς τιτιβίσματα πουλιών στ’ αυτιά της, μόνο εκείνη, κανείς άλλος. Εσωστρεφής, οι φίλες της και οι κουβέντες τους «ηχούσαν στ’ αυτιά της σαν ένα βουητό χαρούμενο αλλά αδιάφορο». Δίνει έναν καθημερινό αγώνα να μην καταρρεύσει, θρηνώντας την απώλεια του ανθρώπου που αγάπησε. Μόνο το κλάμα την ανακουφίζει κι ο ύπνος, όποτε την παίρνει. Κάθε φορά που βγαίνει από το σπίτι θέλει να επιστρέψει αμέσως αλλά μόλις το κάνει την πλακώνει η μοναξιά της απουσίας του άντρα που αγαπάει. Τελικά αγοράζει ένα ζευγάρι καναρίνια: «Θέλει να τα φροντίσει όσο καλύτερα μπορεί, να τα κάνει να νιώσουν όσο γίνεται ελεύθερα και, πάνω απ’ όλα, να τους δώσει αγάπη, σαν αυτή που κι εκείνη έχει ανάγκη από αυτά για να συνεχίσει να ζει» (σελ. 52). Μια μέρα βγαίνει στην παιδική χαρά της γειτονιάς της με τις αντρικές του παντόφλες και τότε…

Τέλος, ο Μάριος δουλεύει ως κλόουν στο τσίρκο που τελικά έρχεται στον τόπο που εγκατέλειψε και κάθε βράδυ ψάχνει να βρει το κέφι που απαιτεί ο ρόλος του. Όταν ήταν παιδί ήθελε να γνωρίσει και να κατακτήσει τον κόσμο, να ταξιδέψει, γι’ αυτό ακολούθησε το τσίρκο, σύντομα όμως κατάλαβε την πραγματικότητα σε αυτόν τον μικρόκοσμο, έβλεπε εφιάλτες με τα φυλακισμένα ζώα και τελικά έχασε τη χαρά του, άρχισε να ασφυκτιά. Ακόμα όμως κάτι ψάχνει μέσα του, κάτι που δεν μπορεί να το εντοπίσει. «Αν και ο κόσμος του τσίρκου ήταν πολύ λαμπερός και φανταχτερός, είχε μέσα του μια βαθιά θλίψη» (σελ. 32).

Μια υπέροχη και συγκινητική ιστορία για όσους αρνούνται «να δείξουν κατανόηση κι ευαισθησία «για τη διαφορετικότητα της ζωής και της σκέψης ενός άλλου ανθρώπου», που φέρνει κοντά τρεις ανθρώπους με τα δικά τους προβλήματα ο καθένας. Συναντιούνται και αλληλοσυμπληρώνονται με απρόσμενο τρόπο, καλύπτοντας ο ένας τα κενά, τις ανασφάλειες και τον φόβο του άλλου. Μικρά και γλυκόπικρα περιστατικά τους ενώνουν, μαζί με την άμμο που μπαίνει στα νύχια τους από την παραλία όπου καταφεύγουν στις δύσκολες στιγμές. Ένα μυθιστόρημα γρήγορο, μικρό, γεμάτο όμως ένταση και καλοδουλεμένο λεξιλόγιο, όπως επίσης καίριες διαχρονικές παρατηρήσεις: «Οι άνθρωποι μπαίνουν σε τρύπες και πολλές φορές δυσκολεύονται να βγουν» (σελ. 38). Και: «Είναι… η φύση του κόσμου χαοτική. Τα πάντα και τίποτα μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή» (σελ. 56). Ταυτόχρονα, υπάρχει ένας διακριτικός λυρισμός που δε βαραίνει το κείμενο και αποτυπώνει ζωηρές εικόνες: «Μια γαλήνη έχει απλωθεί στη μικρή πολιτεία μετά τη βροχή. Ο ήχος της κυρίευσε τις ψυχές των κατοίκων της για τουλάχιστον μία ώρα» (σελ. 50). «Στα νύχια άμμος», στην ψυχή θλίψη και φόβος.

Βιβλίο Επειδή είναι η καρδιά μου 
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Τρόμου / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα διαφορετικό απ’ όσα έχει γράψει ο Αύγουστος Κορτώ μυθιστόρημα, ένα ανατρεπτικό και ανατριχιαστικό κείμενο αγάπης και τρυφερότητας, με δυνατές σκηνές, άψογη ισορροπία μεταξύ ρεαλισμού και φαντασίας και ένα τέλος που θα μου μείνει αξέχαστο. Ένα ψυχολογικό θρίλερ, ένα μυθιστόρημα τρόμου και ταυτόχρονα ένας ύμνος στη γονεϊκή αγάπη που με συγκίνησε και με ανατρίχιασε, απογυμνώνοντας το πρωταγωνιστικό ζευγάρι από κάθε ψέμα και υποκρισία που τους χωρίζει και που τους κρατάει παρ’ όλ’ αυτά στη ζωή. Η Νόρα και ο Χάρης έζησαν Έξι Φωτεινά Χρόνια, έτσι τα χαρακτηρίζουν, αλλά μετά το σημείο μηδέν έχουν πάψει οι ευγένειες μεταξύ τους και η Νόρα έχει διαχωρίσει τη ζωή της από τα μουσικά ακούσματα που τη συνόδευαν σε κάθε έκφανσή της: «Αφού τα πράγματα έχασαν πρώτα το χρώμα τους, τη γεύση και το χάδι τους, στο τέλος έχασαν και τον ήχο που κουβάλαγε μέσα του τη στερνή ομορφιά τους» (σελ. 12). Καταγράφονται μικρές συγκινητικές λεπτομέρειες για τον αγώνα τους να μείνουν ζωντανοί για τυπικούς λόγους, εκείνη τρώει τα πάντα από παιδικές τροφές και δημητριακά που αγαπούσε ο Άγγελος, εκείνος αναλώνεται στο αλκοόλ ως τη διάτρηση στομάχου που τον επανέφερε στον ίσιο δρόμο. Η Νόρα μισεί τις φωτογραφίες: «Πουτάνες αναμνήσεις… Αν οι φωτογραφίες τουλάχιστον ζωντάνευαν…Αν έσκαγαν ένα αχνό χαμόγελο και μας μιλούσαν ο προορισμός μας θα ‘ταν φωτεινός…Μα η πεισματική ακινησία τους σφίγγει με το ένα χέρι τη ζωή και με το άλλο δείχνει τον μονόδρομο που βγάζει στο σκοτάδι» (σελ. 99). Όλα αυτά μεγαλώνουν το μίσος και την απόσταση ανάμεσά τους.

Γνωρίζουμε τον κάθε χαρακτήρα χωριστά αλλά και ταυτόχρονα, εκείνη προσπαθεί να μάθει όσο μπορεί περισσότερα για τη στιγμή του τέλους και για τον ακριβή μηχανισμό της ώστε να καταλάβει τι είχε περάσει ο άγγελός της μόνος του μες στο σκοτάδι κι εκείνος ξεσπάει το μίσος του στον δικό του εαυτό, πληγώνοντάς τον σωματικά και ψυχικά με κάθε ευκαιρία. «Είχαν ξαναμάθει ο ένας τον άλλο, μαζί στην αγάπη, μαζί και στην αποστροφή», με τη Νόρα να εξακοντίζει σπασμωδικά άδικες κατάρες σε καθετί που έχει το θράσος να παραμένει ζωντανό και τον Χάρη να καταφεύγει σε πόρνες και ποταμούς αλκοόλ για να χειριστεί όχι μόνο την απώλεια αλλά και τις κατηγορίες της γυναίκας του για τον θάνατο του παιδιού τους. Η Νόρα κατηγορεί τον σύζυγό της που δε διέγνωσε εγκαίρως ό,τι συνέβη, κι ας μην ήταν αλήθεια αυτό. «Ένα μέρος του μυαλού τους θυμόταν τα πάντα… κι ένα άλλο, αυτό που τους κρατούσε στοιχειωδώς ζωντανούς, τα μπέρδευε όλα σε μια θολούρα ώστε να αντέχει η καρδιά όταν τα αντικρίζει» (σελ. 18). Το ζευγάρι κοντεύει πλέον να διαλυθεί και τότε, ένα βράδυ, ο Άγγελός τους, τους επισκέπτεται: «…αν επέστρεφαν στο μέρος της αλλοτινής τους παραθέρισης και έκαναν την υπέρτατη θυσία, θα επέστρεφε κοντά τους…Αν έρθετε εδώ και κάνετε αυτό που φοβάστε περισσότερο, αυτό που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει χωρίς να ξεπεράσει τα όρια του εαυτού του, θα με βρείτε»! Επιστρέφουν λοιπόν στη Χαλκιδική, όπου ζουν ανατριχιαστικές στιγμές που παίζουν με το μυαλό τους και τους οδηγούν στο χείλος της παραφροσύνης. Τα γεγονότα ακροβατούν ανάμεσα στο σουρεαλιστικό και στο φαντασιακό, με το κόκκινο τόπι του Άγγελου να πέφτει καταπάνω τους και να χάνεται, με το αγαπημένο σάντουιτς του παιδιού να ετοιμάζεται ακάλεστο από γελαστά γκαρσόνια, με το μπωλ με τα μανταρίνια και το κομμένο τηλέφωνο που απεικονίζονται και στο εξώφυλλο του βιβλίου να τους γεμίζουν παραφροσύνη, με τη μαυροντυμένη γριά που συναντούν να πίνει διψασμένη λάδι από καντήλι και πολλά άλλα. Όλα αυτά είναι σα να δείχνουν τον Άγγελο να αναδύεται από την ανυπαρξία του θανάτου και να ζυγώνει στην όχθη της ζωής, αυτό συμβαίνει όμως;

Ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται η οικογενειακή τους ιστορία με τις ευτυχισμένες στιγμές, με τον Άγγελο να μεγαλώνει, να ρωτάει, να μαθαίνει, να διαβάζει, να παίζει, αλλά και τα όσα ακολούθησαν τον θάνατό του και χώρισαν το ζευγάρι οριστικά. Ταυτόχρονα ανεξήγητα μικρά περιστατικά μεγάλης σοβαρότητας που ρίχνουν τη Νόρα στα φάρμακα και τον Χάρη στην παραφροσύνη αντιπαραβάλλονται με τις οικογενειακές καταβολές του ζευγαριού. Ο Χάρης μεγάλωσε στη σκιά του νεκρού αδελφού του κι η Νόρα διαπίστωσε πως οι γονείς της τη θέλουν για τα γεράματά τους χωρίς να της έχουν δείξει ποτέ αγάπη, στοργή, ενδιαφέρον. Στηρίχτηκαν λοιπόν στα δικά τους πόδια, το παρελθόν τους όμως είναι κομμάτι του χαρακτήρα τους: «Γι’ αυτό και θέλουν προσοχή τ’ αγάλματα των μισητών προγόνων -πώς να τα γκρεμίσεις ασφαλής όταν στέκεσαι ακόμα μέσα στη σκιά τους;» (σελ. 87). Πώς γνωρίστηκαν, πώς ερωτεύτηκαν, πώς έζησαν την αγάπη τους, πώς αποφάσισαν να παντρευτούν και πώς απέκτησαν το παιδί τους είναι περιστατικά που τα μαθαίνουμε μέσα από μικρές αναδρομές στο παρελθόν ως αντίβαρο ή ως συμπλήρωμα με τα όσα βιώνουν τώρα, μετά τον χαμό του Άγγελου. Ξεδιπλώνεται λοιπόν ακριβοδίκαια μια σχέση που είχε περάσει και είχε σταθεί στο μίσος πολλές φορές, γεμάτη βαθιά αντιπάθεια που ο χρόνος κατόρθωσε να μετατρέψει σε αδιαφορία.

Το μυθιστόρημα «Επειδή είναι η καρδιά μου» είναι ένα υπέροχο, σκληρό και τρυφερό μυθιστόρημα, αφιερωμένο στην απώλεια και στις αλόγιστες συνέπειές της στον ψυχισμό και στο μυαλό των τεθλιμμένων. «Δυο τρελοί που άγιασαν» χάνουν το παιδί τους και τη γη κάτω από τα πόδια τους, θα τους βοηθήσει όμως αν γυρίσουν πίσω στον τόπο της τραγωδίας; Πώς εξηγούνται τα σχεδόν υπερφυσικά γεγονότα που βιώνουν εκεί; Πόσο αποφασισμένοι είναι να υπακούσουν σε κάτι που έχει τον τρόπο να φέρει το παιδί κοντά τους; Κρύβεται όντως ο Άγγελος πίσω απ’ όλ’ αυτά ή κάτι βαθύτερο και σκοτεινότερο; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σ’ ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται μόνο με το φως ανοιχτό, ακόμη και την ημέρα.

Βιβλίο Μαμά, κοίτα, χωρίς χέρια 
Συγγραφέας Έλενα Ακρίτα
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ωμότητα, ρεαλισμός, συγκίνηση και χιούμορ στολίζουν την κατάθεση ψυχής που εναποθέτει η συγγραφέας στο βιβλίο της. Κάποτε τα υπνωτικά χάπια τα έπαιρναν χωρίς συνταγή και φυσικά κανείς δεν ήξερε τίποτα για τον εθισμό και για τις επερχόμενες δυσκολίες, σημασία τότε είχε να κοιμηθείς επιτέλους για να αντιμετωπίσεις την επόμενη μέρα («Ζούσαμε ευτυχείς μέσα στην άγνοιά μας. Τα παίρναμε και κοιμόμασταν, τι ωραιότερο»). Κι αυτό είναι η αρχή μιας διαδρομής με σκληρές γωνίες όπου ελλοχεύει η κατάθλιψη και ό,τι απορρέει από αυτήν. Με ειλικρίνεια και αμεσότητα καταγράφονται λαμπερές και σκοτεινές στιγμές, επιτυχίες και δυσκολίες που οδηγούν όμως με μαθηματική ακρίβεια στην κατάθλιψη, κάτι που δεν παίρνει κανείς εύκολα χαμπάρι στην αρχή. Ο λόγος ρέει αβίαστα, ζωντανεύοντας σκηνές από τη ζωή της Έλενας Ακρίτα με τέτοιο τρόπο που, ενώ ξέρεις πως το θέμα που διαπραγματεύεται το βιβλίο είναι δύσκολο, επικίνδυνο και αφορά πολύ περισσότερο κόσμο απ’ όσο νομίζεις, ε, δε γίνεται, κάπου θα σκάσει το χειλάκι σου, μα τραγικωμικές καταστάσεις, μα ατάκες, μα αυτοσαρκασμό κι ας νιώσεις τύψεις αμέσως μετά, γιατί η κυρία Ακρίτα δε διακωμωδεί καταστάσεις, απλώς τις φωτίζει λίγο διαφορετικά για να τις ελαφρύνει. Ξέρει, βίωσε, παλεύει και αυτό δεν το θέλει για κανέναν άλλον, οπότε προσπαθεί με γλυκόπικρο τρόπο να ανοίξει την αγκαλιά της σε όσους συνταξιδεύουν και να την κλείσει ερμητικά για όσους έχουν μείνει έξω από τον εφιάλτη. Οι λέξεις, οι προτάσεις κυλάνε σα νερό και ξεφεύγανε από τα μάτια μου, ήθελα να συγκρατήσω την κάθε μία από αυτές, να απομονώσω κάποια περιστατικά, είναι όλα όμως ενταγμένα αρμονικά σ’ ένα ενιαίο και αρραγές σύνολο χαρμολύπης που δεν ήθελα να τις χωρίσω.

«Μα είναι τόσο δύσκολο να κοιμηθείς;», θα αναρωτηθούν όσοι είναι έξω από τον χορό κι έχουν κι αποψάρα. Όχι, είναι ανέφικτο. Και η Έλενα Ακρίτα βάζει τους πάντες στη θέση τους: «Όλο κλισέ αραδιάζουν οι χορτασμένοι από ύπνο άνθρωποι και οι feelgoodάδες στα σεμινάρια αυτοβελτίωσης. Όταν δεν μπορείς να κοιμηθείς, δεν μπορείς να κοιμηθείς, τέρμα» (σελ. 35). Είναι καταιγιστική: «Νύχια έχει η αϋπνία… Δεν σου χαρίζεται, δεν σε λυπάται, δεν σε συμπονά… Ή που θα ζεις άυπνος ή που θα σε οδηγήσει στον εθισμό των υπνωτικών» (σελ. 36). Λέει την αλήθεια: «Δεν ευθύνεται το φάρμακο για τον εθισμό σου, εσύ ο ίδιος ευθύνεσαι» (σελ. 44). Εφιστά την προσοχή: «Έχει και μια άλλη ιδιότητα η αϋπνία, μια ιδιότητα ύπουλη που σου ροκανίζει τον ψυχισμό αργά και σταθερά: σου προκαλεί ένα αίσθημα κατωτερότητας απέναντι στου άλλους» (σελ. 120). Βήμα προς βήμα αναλύει τις συνθήκες, τους λόγους, τις αιτίες που την οδήγησαν στο να χάσει τον έλεγχο με τα υπνωτικά χάπια κι από κει να κυλίσει στην κατάθλιψη κι όλα αυτά χωρίς να κατηγορεί κανέναν, χωρίς να μεμψιμοιρεί. «Τις νύχτες σαν τον βρικόλακα, τις μέρες σαν το πτώμα» και μόνο είκοσι τρία χρόνια μετά κατάφερε να αποτινάξει τον εθισμό πολεμώντας με τη βοήθεια ψυχιάτρου. «Ο θάνατος του μπαμπά, η φυλάκιση της μαμάς, οι άγρυπνες νύχτες, όλα τα προοίμια της κατάθλιψης βρίσκονταν εκεί, τακτικά και νοικοκυρεμένα, κουκουλωμένα κάτω από σωρούς συναισθημάτων που δεν τους επέτρεπαν να ξεμυτίσουν» (σελ. 121).

Διαρκή πρωθύστερα, παιδική και ενήλικη ζωή, μνήμες, αναμνήσεις, περιστατικά που σημάδεψαν τη ζωή της συγγραφέως κι εγώ δε χάθηκα πουθενά. Πήγαινα από το ένα σημείο στο άλλο, παρακολουθούσα τις εξομολογήσεις της, διάβαζα για τη ζωή μιας γυναίκας που παλεύει ακόμη κι όμως δε χάνει στιγμή το χαμόγελό της. Παιδικά χρόνια στη Φιλοθέη, παρέες, παιχνίδια, φίλοι, όλη η γειτονιά μια οικογένεια κι η Έλενα Ακρίτα να αναπολεί τις δικλείδες ασφαλείας της: «Το βράδυ στις παιδικές μου αϋπνίες το μόνο που με νανούριζε ήταν οι φωνές των γονιών μου στο διπλανό δωμάτιο» (σελ. 57). Τα πέτρινα χρόνια της Δικτατορίας με τους ανθρώπους που τη στήριξαν όσο ζούσε μόνη χωρίς γονείς αντιδιαστέλλονται με την ήρεμη ως τότε ζωή της στο παραδεισένιο προάστιο της Αγίας Φιλοθέης: «Ένα οικογενειακό άσυλο, μια ζεστή φωλιά που με προστάτευε από τον περιρρέοντα τρόμο της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Μιας Ελλάδας που μάτωνε, μιας Ελλάδας ηρώων και προδοτών» (σελ. 67). Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως: «Το χθες δεν ήταν τόσο ευτυχισμένο όσο σήμερα θέλουμε να πιστεύουμε. Κι ούτε εμείς ήμασταν τα παιδιά των παλιών αναγνωστικών. Καλά και άγια τα ήθη και τα έθιμα… Όμως, για να προχωρήσουμε μπροστά, πρέπει κάποτε να πάψουμε να εξωραΐζουμε τις πίσω μας σελίδες» (σε. 69). Κι όμως: «Τα πρώτα δείγματα της κατάθλιψης ήταν άκακα σαν κουτάβι. Τίποτα δεν προμήνυε την κόλαση που θα κρατούσε χρόνια ατέλειωτα. Τίποτα το σπουδαίο, να, μια βαρεμάρα, ρε παιδί μου Μια κακοκεφιά» (σελ. 129). Και συνεχίζει αμείλικτη: «Καμιά φορά με ρωτάνε γιατί άργησα τόσα χρόνια να ζητήσω βοήθεια από ειδικούς. Η απάντηση είναι απλή: δεν την ήθελα ακόμα αυτή τη βοήθεια. Και δεν την ήθελα γιατί δεν καταλάβαινα τι το τραγικό είχε όλο αυτό. Κατά κανόνα, η κατάθλιψη είναι πιο ύπουλη από σένα. Και πιο έξυπνη επίσης. Στα πρώτα της βήματα σου προσφέρει τόση θαλπωρή, τόση στοργή, που την αντιμετωπίζεις…» (σελ. 130).

Τρυφερές αναπολήσεις, στιγμιότυπα με ηθοποιούς και πολιτικούς κι όλα αυτά να είναι μια ροζ τσιχλόφουσκα που έσκασε όταν πέθανε ο πατέρας της το 1965, στα δέκα της χρόνια, από καρκίνο και σχεδόν αμέσως μετά: «Ήμουν δώδεκα χρονών, είχα δει να συλλαμβάνουν τη μάνα μου μπρος στα μάτια μου, κι ο μπαμπάκας μου δεν ήταν πουθενά για να σηκώσει τον κοριτσίστικο τρόμο μου στις γερές του πλάτες» (σελ. 93). Καταγράφεται με ενάργεια και αμεσότητα μια Αθήνα όπου μεσουρανούσαν ο Στρογγυλός, ο Ανδρεάδης, ο Καλυβιώτης στην αγορά, ο Κουν, ο Χορν, η κυρία Κατερίνα, ο Μουσούρης στο θέατρο, όπου υπήρχαν κυριακάτικες έξοδοι σε ονομαστά ρεστοράν της Βουλιαγμένης και της Γλυφάδας και όχι μόνο, με τον κόσμο να ντύνεται «τα καλά του» για να βγει, ακόμη και για να πετάξει με το αεροπλάνο. «Ζήσαμε. Ζήσαμε χίλιες φορές και πεθάναμε άλλες τόσες. Μας σκότωσαν οι έρωτες, οι δεύτερες ευκαιρίες, οι προδοσίες, οι γκόμενοι, τα κόμματα, οι προσδοκίες των γονιών μας, τα όνειρά μας που έγιναν πραγματικότητα κι εκείνα που διαψεύστηκαν…Όχι όλοι. Μετριόμαστε αι είμαστε λιγότεροι. Μετριόμαστε και λείπουν οι φίλοι οι πιο ευαίσθητοι, οι φίλοι οι πιο διάτρητοι που δεν άντεξαν…Πού καιρός για κατάθλιψη, λοιπόν; Και ποιον παραμονεύει αυτή η αλήτισσα στη γωνία; Εμένα; Δεν θα ‘μαστε καλά» (σελ. 122-123). Κι όλες αυτές οι τρυφερές αναμνήσεις δε χρησιμοποιούνται για να γεμίσουν σελίδες επί ματαίω αλλά για να ψηλαφίσει η συγγραφέας το παρελθόν της και να εντοπίσει τους λόγους που την οδήγησαν σ’ ένα σκοτεινό πηγάδι: «Δεν είναι θέμα θέλησης η κατάθλιψη, ούτε θέμα αποφασιστικότητας. Είναι ψυχική νόσος και στη νόσο αυτή όχι μόνο υπάρχει αλλά κυριαρχεί το δεν μπορώ» (σελ. 143). Και το πιο τρομακτικό: «Σωματοποιείς τη διαταραχή σου, όλοι οι καταθλιπτικοί το ξέρουμε αυτό» (σελ. 177).

Οι γάμοι της με τον Νάσο Κόκκινο και τον Κώστα Αρζόγλου, η θεατρική, δημοσιογραφική και τηλεοπτική της πορεία, ο γιος της, οι φίλοι της, όλοι εδώ: «Έτσι μεγάλωσα. Με μια άθεη αντάρτισσα γιαγιά, μια απρόβλεπτη αντάρτισσα μάνα και την προφεμινίστρια αντάρτισσα Αγία Φιλοθέη ως γυναικεία πρότυπα στη μετέπειτα ζωή μου» (σελ. 100). Η συγγραφέας τονίζει την απελευθερωμένη εποχή στην οποία μεγάλωσε, με τη σκιά της πατριαρχίας να πλανάται πάνω από τα κεφάλια αλλά και με τα πρώτα βήματα της γυναικείας αυτοδιάθεσης, σε μια εποχή-μεταίχμιο μεταξύ «χτες» και «σήμερα»: «Υπήρχαν κόλπα, tips που, αν τα εφάρμοζες με επιτυχία, μπορούσες να μετατρέψεις τον σύντροφό σου σε έναν χρήσιμο ηλίθιο. Έναν ηλίθιο που τον κάνεις ό,τι θέλεις κι εκείνος καμαρώνει πως είναι η κολόνα του σπιτιού. Πόσο άθλιο, πόσο βδελυρό. Να γνωρίζεις έναν άνθρωπο, να τον ερωτεύεσαι και μετά να σπαταλάς την υπόλοιπη ζωή σας σε φτηνά κόλπα ενός ακήρυχτου πολέμου» (σελ. 103). Έντονες είναι οι αιχμές της για τη σεξουαλική παρενόχληση και για την κατ’ οίκον κακοποίηση που δεν πρέπει να βγει παραέξω, τι θα πει ο κόσμος: «Να μιλάτε, κορίτσια μου, να μιλάτε» (σελ. 115). Κι όλα αυτά συγκροτούν έναν χαρακτήρα που πλέον επιτίθεται σε κάθε στερεότυπο και σε κάθε «αποψάρα» που διατυπώνεται από όποιον θέλει να πει μια κακία κλεισμένος σε στερεότυπα, τονίζοντας με το δικό της μοναδικό στυλ γραφής πως ο καθένας έχει δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει με τον εαυτό του και το σώμα του. Είναι καυστική, αυστηρή, ωμή, προτρέπει οποιονδήποτε νιώθει ηλικιακό, φυλετικό ή άλλο εκφοβισμό και παρενόχληση να μιλήσει, να κάνει ένα μικρό βηματάκι που θα τον φέρει πιο κοντά στην αποδοχή του εαυτού του και στην απελευθέρωσή του από τις ντροπές που του επιβάλλουν οι άλλοι. Αγωνίζεται, εγείρει συνειδήσεις, παρακινεί, «κλωτσάει», «σκουντάει».

Στο νέο της βιβλίο η Ελένα Ακρίτα παλεύει μ’ ένα θηρίο που κάνει χαρούλες σε πολύ κόσμο και δεν τρέφεται μόνο από τα ψίχουλα του τραπεζιού του αλλά θρασύτατα του τρώει το ίδιο το φαΐ, με την κατάθλιψη. Γράφει γι’ αυτό με ειλικρίνεια και βαθιά αυτοκριτική, παραδέχεται άλλωστε πως της ήταν δύσκολο να κάνει αυτό το βήμα και να βγάλει στο φως το δικό της σκοτάδι, ώστε να δώσει δύναμη σε όσους πολεμάνε, να το αναγνωρίσουν και να το αντιμετωπίσουν εγκαίρως όσοι περνάνε καλά μαζί του (δεν είναι αλήθεια αυτό και θα το καταλάβουν πολύ γρήγορα) και να δείξει πως είναι μια ασθένεια που πρέπει να πάψει στον 21^ο αιώνα πια να θεωρείται κάτι ντροπιαστικό που περιθωριοποιεί τον πάσχοντα. Κι ας δέχτηκε κι η ίδια τόνους λάσπης, ας εργαλειοποίησαν τη διαταραχή της, ας λοιδόρησαν την κίνησή της να μιλήσει γι’ αυτό, η πένα της καταγράφει ακριβοδίκαια συμπτώματα, συνέπειες, αποτελέσματα, φοβίες, χαρίζοντας αφειδώς δύναμη, κουράγιο και ουσιαστική ψυχολογική υποστήριξη με το κείμενό της. «Μετά τη θεραπεία, η ζωή συνεχίζεται, αλλά όχι απαραιτήτως με σημαίες και τραγούδια. Απλά προχωράει. Άλλοτε τρέχοντας, άλλοτε δρασκελίζοντας βουνά και λαγκάδια, άλλοτε μπουσουλώντας κι άλλοτε σέρνοντας. Όμως προχωράει. Κι αυτό είναι το σημαντικό» (σελ. 279).

Βιβλίο Το μουσείο των αποξηραμένων συναισθημάτων
Συγγραφέας Θοδωρής Κούκιας
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Μουσείο των αποξηραμένων συναισθημάτων» είναι μια καλογραμμένη, τρυφερή και ταυτόχρονα σκληρή ιστορία για τις δυσκολίες της εφηβείας, ένα ηχηρό μήνυμα κατά του bulling και ταυτόχρονα το πορτρέτο μιας έφηβης που θέλει να επαναστατήσει, μόνο που δεν ξέρει το γιατί και το πώς. Με ρεαλισμό και αδρή σκιαγράφηση χαρακτήρων ξετυλίγεται μια ιστορία κλιμακωτή, με εξελίξεις απρόσμενες και σημαντικές ανατροπές, με χαρακτήρες που τους έχω ακούσει ή γνωρίσει κι εγώ στη ζωή μου και με σωστή απεικόνιση των ανθρώπινων σχέσεων και του τρόπου που αυτές αλλάζουν κατά τα γεγονότα που παρουσιάζονται. Μου έκανε εντύπωση που ενώ ο συγγραφέας ασχολείται με θέματα που έχω διαβάσει και σε άλλα βιβλία τα προσεγγίζει με εντελώς διαφορετικό τρόπο και χαράζει το δικό του μονοπάτι στην ψυχή του έφηβου αναγνώστη που θα τον εμπιστευτεί. Δε γίνεται να μην αγαπήσεις ένα μυθιστόρημα που σου συστήνει τους τρεις πρωταγωνιστές με τον πιο απροσδόκητο τρόπο από την αρχή σχεδόν: «Η κόρη μιας γυναίκας ελαφρών ηθών, ένας ψυχάκιας και μια στριμμένη εφοριακός. Αυτό δεν ήταν πάρτι, ήταν επεισόδιο μεξικάνικης σαπουνόπερας» (σελ. 32).

Ξεκινάμε με τη Νεφέλη και τον βαθμό ωριμότητας που έχει κατακτήσει λόγω της μονογονεϊκής οικογένειας στην οποία ζει και τις αλλεπάλληλες μετακομίσεις που της έχουν στερήσει το βασικό αγαθό της ζωής: μια γερή φιλία. Το κορίτσι αυτό έχει ταλέντο στη ζωγραφική και στο γράψιμο κι αυτές είναι οι διέξοδοί του στην κλειστή καθημερινότητα που καλείται να ζήσει. Στο νέο σχολείο γνωρίζει δύο ανθρώπους που θα τη σημαδέψουν και θα τη βοηθήσουν να λύσει πολλά από τα προβλήματά της με τρόπο εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι πίστευε! Η τάξη των παιδιών περιγράφεται παραστατικότατα με μια καθημερινότητα που δοξάζω τον Θεό που δεν την έζησα κι εγώ στην εποχή μου: selfies, duck faces, instagram, facebook, likes, ψεύτικη ομορφιά, επίπλαστη ταυτότητα, άπλετος χρόνος για να ντυθείς «ζωή» κι όχι για να τη γνωρίσεις («Το μακιγιάζ τους κατά καιρούς θύμιζε ηττημένους παίχτες σε αγώνα paintball», σελ. 55), ελάχιστος χρόνος για διάβασμα, νταηλίκια και ψευτοπαλικαρισμοί. Και δεν πρόκειται για στείρα παράθεση γεγονότων που δυσαρεστούν έναν μεγαλύτερο σε ηλικία συγγραφέα κι απλώς κλαυθμηρίζει για τα χαμένα νιάτα στην ηλεκτρονική εποχή αλλά για έναν εκπαιδευτικό με διορατικότητα που έχει καταλάβει πώς ζουν και τι σκέφτονται τα παιδιά του ελληνικού 21^ου αιώνα και παραθέτει τεκμηριωμένα γεγονότα και στάσεις ζωής.

Κι εκεί που λες πως απλώς έχουμε ένα κορίτσι που γνωρίζει την εφηβεία και το νταηλίκι και δραπετεύει μέσα από τους πίνακες και τα γραπτά της, ξαφνικά η Νεφέλη αρχίζει να κόβεται, να βυθίζεται σε ύπνο αδιαφορίας και να κρύβεται κάτω από σωρούς ρούχων για να μη βλέπει και να μην ακούει. Υπάρχουν άνθρωποι που της τείνουν χείρα βοηθείας όμως εκείνη προτιμά το χαμόγελο του εφησυχασμού για να κρυφτεί μια ώρα νωρίτερα από τον κόσμο. Τα πάντα αλλάζουν όταν ένα πρωταπριλιάτικο αστείο γίνεται βασανιστήριο και γελοιοποίηση, γιατί τότε μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους θέση και αρχίζουν να εμφανίζονται οι ρωγμές στη μικροκοινωνία όπου φοιτά η Νεφέλη και οι φίλοι της. Έτσι η πρωταγωνίστρια «σώζεται» από την κατάθλιψη με έναν τραγικό και δύσκολο τρόπο που φέρνει το μυθιστόρημα σε άλλο επίπεδο και δίνει την ευκαιρία της αποδόμησης της σχολικής κοινωνίας (από καθηγητές και διευθυντή μέχρι μαθητές). Τελικά θα αγαπήσει τον εαυτό της η Νεφέλη; Η μητέρα της θα καταλάβει εγκαίρως το λάθος της και θα σταθεί στο πλάι της μακριά από τις απρόσωπες υπερωρίες; Τι ρόλο παίζει στη ζωή μας το facebook και πόσο αρνητικό αντίκτυπο έχει στην καθημερινότητά μας ένας λάθος χειρισμός («Ο νταής δε χρειαζόταν να έχει μπράτσα παρά μόνο το E.C.D.L., ένα tablet και πολλά megabyte δώρο», σελ. 174 ή «Έτσι γινόταν με το facebook. Από τη μια δημιουργούσε θύτες και θύματα και από την άλλη επαναστάτες. Και όλα αυτά μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Οι ψηφιακές επαναστάσεις έμοιαζαν με φτερνίσματα. Είχαν αρχή, κορύφωση και τέλος», σελ. 196-197);

Εξίσου συμπάθησα και τον αυτιστικό Ίωνα, που περιγράφεται μελετημένα και ρεαλιστικά, με μια συμπεριφορά χαρακτηριστική αυτών των ανθρώπων. Ο συγγραφέας έχει μελετήσει ενδελεχώς το θέμα του κι έχει καταφέρει να συνδέσει τις ιδιορρυθμίες τέτοιων παιδιών σε ένα πρόσωπο που καταφέρνει να δώσει λύσεις σε ανύποπτη στιγμή, να σταθεί στο πλάι της φίλης του με τον δικό του τρόπο και δυστυχώς να υποκύπτει στα πειράγματα των νταήδων της τάξης. Ειδικά στη σκηνή με το πρωταπριλιάτικο αστείο που αλλάξανε εντελώς τη διαρρύθμιση της αίθουσας, κάτι που έφερε σχεδόν εγκεφαλικό στο τακτικό μυαλό του Ίωνα, ένιωσα απόλυτα το αδιέξοδο των αυτιστικών σε περίπτωση εκρυθμίας της ρουτίνας τους! Κι όμως: «Γιατί να προσπαθήσεις να γίνεις κάτι άλλο για να ενταχθείς σε μια ομάδα, όταν μπορείς να προσελκύσεις τους άλλους με το να είσαι ο εαυτός σου; Κι αν αυτό δε γίνει σε μια δεδομένη χρονική στιγμή ή σε ένα δεδομένο περιβάλλον, αυτομάτως σημαίνει ότι υπάρχει μια άλλη στιγμή και ένα άλλο περιβάλλον που έχουν σμιλευτεί ειδικά για σένα» (σελ. 85).

Τελικά μήπως όλοι μας είμαστε αυτιστικοί και στρουθοκαμηλίζουμε εσκεμμένα απέναντι στα προβλήματα της ζωής μας; Όπως λέει και η Νεφέλη: «Όλοι κατά καιρούς κλεινόμαστε στη γλυκιά φυλακή του εαυτού μας και αρνούμαστε να ξεκουνήσουμε απ’ αυτή. Επειδή νιώθουμε ασφαλείς εκεί. Ή επειδή φοβόμαστε να αντιμετωπίσουμε τον αληθινό κόσμο. Μπορεί πάλι να είμαστε απλώς εγωιστές, ξέρω κι εγώ! Ή να βαριόμαστε να βγούμε από το καβούκι μας» (σελ. 13). Το κείμενο βρίθει τέτοιων απόψεων σε σημείο που πολλές φορές σταμάτησα την ανάγνωση για να αναρωτηθώ επ’ αυτών και να αναθεωρήσω τη δική μου στάση ζωής. Προς Θεού, το «Μουσείο» δεν είναι φιλοσοφικό βιβλίο ούτε έχει στόχο να διδάξει, απλά μέσα από ένα καλογραμμένο κείμενο, διανθισμένο με χιουμοριστικά αλλά και τραγικά γεγονότα, απόλυτα ρεαλιστικά, προκύπτουν και προβληματισμοί που θα βοηθήσουν τον έφηβο αναγνώστη να βρει τον καλύτερο δρόμο προς τη δική του, ατομική ωρίμανση και ενηλικίωση.

Το «Μουσείο των αποξηραμένων συναισθημάτων» είναι η καλύτερη παρομοίωση που έχω συναντήσει ως τώρα για τον εσωτερικό κόσμο της Νεφέλης αλλά και των εφήβων γενικότερα! «Ο εσωτερικός μου κόσμος είχε αρχίσει να μοιάζει με σχολική εκδρομή σε μουσείο. Αδιάφορος, βαρετός, σχεδόν νεκρός. Συναισθήματα που άλλοτε χτυπούσαν κόκκινο, τώρα θύμιζαν σταφιδιασμένα, αποξηραμένα φρούτα… Κάπως έτσι είχαν καταντήσει και τα συναισθήματά μου. Σαν τα ζαρωμένα, στεγνά σύκα της γυάλας και όχι σαν τα ζουμερά του νησιού. Έχαναν σταδιακά την έντασή τους σε τέτοιο βαθμό που αναρωτιόμουν αν συνέχιζαν να υπάρχουν ή αν είχαν εξαφανιστεί. Ναι αυτό ήμουν! Ένα μουσείο αποξηραμένων συναισθημάτων. Ένα μουσείο το οποίο κανείς δεν επισκέπτεται γιατί έχει βαρετά εκθέματα. Ένας χώρος μέσα στον οποίο επικρατεί νεκρική σιγή» (σελ. 137-138). Θα καταφέρει αυτό το μουσείο να αποκτήσει ομορφότερα εκθέματα ή ακόμη καλύτερα να κλείσει τελείως και τα εκθέματά του να παραμείνουν σκονισμένα και μουντά; Αυτό θα το μάθει με τον καλύτερο τρόπο ο αναγνώστης όταν κλείσει λυτρωμένος το βιβλίο.

Βιβλίο Ο μωβ μαέστρος
Συγγραφέας Σοφία Νικολαΐδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σίγουρα το κείμενο θα μπορούσε να αναπτυχθεί περισσότερο χωρίς να καταντήσει βαρετό ή φλύαρο. Παρ’ όλ’ αυτά, έστω κι έτσι, σχεδόν συντομευμένα, με κέρδισε η Λίζα και ο κόσμος που κληρονόμησε. Ανθρώπινες ιστορίες, βαθιές αλήθειες, κατάθλιψη, μοναξιά, απογοήτευση, ερωτικές ιστορίες κι ένα κλειδί που, αν κατάλαβα σωστά, δεν ανοίγει κάτι ιδιαίτερο, απλώς φέρνει αντιμέτωπη τη Λίζα με τον πραγματικό της εαυτό! Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που περιγράφει η συγγραφέας τις σχέσεις μεταξύ των γονιών της Λίζας μέσα στον γάμο τους και πώς κατέληξαν σχεδόν ξένοι μεταξύ τους. Ο πατέρας έφτασε να αδιαφορεί για την κατάθλιψη που χτύπησε τη γυναίκα του και αργότερα η κόρη έφτασε να αδιαφορεί για την παράλυση που χτύπησε τον πατέρα της, μιας και για την κόρη, έφταιγε η έλλειψη ενδιαφέροντος και αγάπης του πατέρα της για τη μάνα της που οδήγησε τη μάνα της στην αυτοκτονία. Η περιγραφή της ψυχολογικής κατάστασης της μάνας, η συμπεριφορά της και οι αντιδράσεις της δίνονται με πολύ ωραίο, συγκινητικό και αληθινό τρόπο. Το βιβλίο μπαίνει στα τρίσβαθα του ανθρώπου, μελετά εξονυχιστικά τις αντιδράσεις και τις συμπεριφορές, χωρίς να είναι όμως κουραστικό, βαρετό ή μονότονο. Αντίθετα, πολλά πράγματα η συγγραφέας τα ξεδιπλώνει στην πορεία της ιστορίας και δε σε καλωσορίζει από την αρχή στη ζωή των ηρώων της. Κάπου κάπου υπάρχουν και νότες χιούμορ, που ελαφραίνουν την αφήγηση. Ένα μικρό, πυκνογραμμένο, ειλικρινές και ανθρώπινο βιβλίο που δεν πρέπει να χάσετε.

Διαβάστε ένα μικρό απόσπασμα:

«Αλλά ο γάμος δεν είναι μόνο τίναγμα τα σεντόνια και μαγείρεμα, φιλιά στον καναπέ και τηλεόραση, είναι και πώς μοιράζεται το οξυγόνο μέσα σ\’ ένα σπίτι, ο τρόπος που κλείνει η εξώπορτα, πώς κατεβαίνει η μπουκιά στο τραπέζι, τι λες, τι κρύβεις, τι ονειρεύεσαι κρυφά από τον άλλον. Κάποια στιγμή μοιράζονται τα πράγματα, καλά κακά ζυγίζονται, δεν αλλάζουν» (σελ. 135, από την 1η έκδοση).

Βιβλίο Τα τυρομπλεξίματα του Τσιζ
Συγγραφέας Αγγελική Λάλου
Εικονογράφος Στάθης Πετρόπουλος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Διασκεδαστικό, με ωραία πλοκή, πολύ όμορφα συναισθήματα, το βιβλίο τονίζει την αξία της φιλίας, τον κίνδυνο της κατάθλιψης και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα του άλλου. Γέλασα πολύ με τις εβδομαδιαίες ποντικοσυναντήσεις, στενοχωρέθηκα με την ατυροφαγία του Τσιζ και απόλαυσα τις περιπέτειες που ξετυλίγονται στις σελίδες του βιβλίου. Η κυρία Λάλου αναπτύσσει ωραία την ιστορία της, με ποικίλο λεξιλόγιο, χωρίς να διστάζει μάλιστα να επεξηγεί και κάποιες λέξεις ή φράσεις. Αυτό είναι και το σωστό για ένα παιδί που διαβάζει, δε χρειάζεται να αναμασιέται το ίδιο και το ίδιο λεξιλόγιο. Ευτυχώς η ελληνική γλώσσα είναι πλούσια, επομένως κάθε νέα λέξη είναι άλλο ένα τουβλάκι στο γλωσσικό εργοστάσιο του μικρού αναγνώστη. Μου άρεσε πολύ η εικονογράφηση του Στάθη Πετρόπουλου, με τα ζωντανά χρώματα, τις υπέροχες αναπαραστάσεις των ζώων και την πλαστικότητα των χαρακτήρων.

«Τα τυρομπλεξίματα του Τσιζ» θα διασκεδάσουν τους μικρούς αναγνώστες από 4 ετών και πάνω και θα τους δείξουν πώς να σέβονται τον συνάνθρωπό τους, τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες του, πώς να εκτιμούν μια καλή φιλία και κυρίως θα τα κάνει να πέσουν με τα μούτρα στο τυρί!

Βιβλίο Σπάσε τη σιωπή
Τίτλος πρωτοτύπου Speak
Συγγραφέας Laurie Halse Anderson
Μεταφραστής Γιώργος Φωτιάδης
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα δεν ακολουθεί μια συνηθισμένη μορφή αφήγησης: βιασμός, φόβος, αντίδραση, συνέπειες. Ξεκινάει αφήνοντας στην άκρη το παρελθόν και δείχνει την καθημερινότητα του κοριτσιού στο σπίτι και στο σχολείο, με μια γραφή που με ξένισε αρκετά, γιατί η σύνταξη των προτάσεων δεν είναι συνηθισμένη στην ελληνική γλώσσα, αν και η μεταφράστρια έκανε ό,τι μπορούσε (π. χ. «αυτό το όχι–και-τόσο-τέλειο-παιδί» κλπ.) και γραφή σχεδόν προφορική, ασθμαίνουσα. Σύντομα όμως κατάλαβα ότι έτσι έτρεχε η ίδια η σκέψη της Μελίντα, η οποία μάλιστα δεν έχανε ούτε λεπτομέρεια από όσα συνέβαιναν γύρω της, αποδίδοντας παρωνύμια σε όλους όσους συναντούσε, καθηγητές και συμμαθητές. Ειδικά τους καθηγητές ποτέ δεν τους αποκάλεσε με το βαπτιστικό τους: η Μαλλού, ο Φρίμαν, ο Κύριος Κύριος Διευθυντής κλπ.

Η καθημερινότητα του σχολείου αποδίδεται ολοζώντανη και αληθοφανέστατη, με τους λούζερ και τους σπασίκλες, την αγωνία και τον αγώνα να γίνει κάποιος αν όχι δημοφιλής, τουλάχιστον φίλος κάποιου. Μαζορέτες, αθλητικοί αγώνες, αυτός ο χορός της αποφοίτησης…Δεν ξέρω αν το σχολικό πρόγραμμα στην Αμερική είναι ακριβώς όπως το περιγράφει η συγγραφέας, πιστεύω όμως ότι δεν προσφέρει ουσιαστικά εφόδια στους μαθητές. Ανατομία βατράχων live, άλγεβρα, επιμονή στον συμβολισμό του Ναθάνιελ Χόθορν, κάποιες αντιπαιδαγωγικές μεθόδους που ωθούν έναν μαθητή να καλέσει δικηγόρο γιατί καταπατούνται κάποια δικαιώματα κλπ. Ωραίο σχολείο! Ειλικρινά, από κει μέσα θα έβγαινα τρελαμένος από αγωνία όχι για το μέλλον μου αλλά για την προσωπικότητά μου: ποιος είμαι, πού πάω, σε ποια άρεσα και σε ποια όχι και γιατί, γιατί δε μου μιλάει κανείς και άλλα τέτοια ερωτήματα πολύ σημαντικά για να πάω για σπουδές. Για να μη μιλήσω για το ετήσιο λεύκωμα όπου ο καθένας κυνηγάει τους άλλους να υπογράψουν στο δικό του αντίτυπο. Ανατρίχιασα!

Η Μελίντα μέσα σε όλο αυτό το τρελοκομείο προσπαθεί να επιβιώσει, να τα βγάλει πέρα. Αλλά δεν είναι εύκολο. Κατέστρεψε ένα σημαντικό καλοκαιρινό πάρτι, καλώντας την αστυνομία. Κανείς δεν της μιλάει, έχασε και την κολλητή της, α, ναι, βιάστηκε κιόλας…. Οι βαθμοί της πέφτουν σταδιακά από περίοδο διδασκαλίας σε περίοδο διδασκαλίας. Και τώρα; Η Μελίντα σταδιακά παύει να μιλάει, αρχίζει να συμπεριφέρεται αλλόκοτα, βρίσκει μια άδεια αποθήκη και την καταλαμβάνει για να ξεφεύγει από την ένταση της μέρας ενώ στο σπίτι συνηθίζει να κοιμάται στην ντουλάπα, κλείνοντας την πόρτα της και μασώντας τα ρούχα της, ουρλιάζοντας σα να μην υπάρχει αύριο. Και οι γονείς της; Την ημέρα που η Μελίντα δοκιμάζει να κάνει κακό στον εαυτό της, χωρίς να έχει τη δύναμη να τα καταφέρει, η μάνα της της λέει: «Μελίντα, δεν έχω καιρό για τέτοια. Συγκεντρώσου!» Η ειρωνική, διεισδυτική ματιά της Μελίντας αποδίδει με τον καλύτερο τρόπο το νόημα της Ημέρας των Ευχαριστιών για κάθε αμερικανική οικογένεια: «Η οικογένειά μου δε μιλάει πολύ και δεν έχουμε κανένα κοινό σημείο αλλά αν η μητέρα μου μαγειρέψει ένα αξιοπρεπές δείπνο Ευχαριστιών σημαίνει ότι θα παραμείνουμε οικογένεια για άλλον ένα χρόνο. Λογική της Kodak» (σελ. 92). Και συνεχίζει παρακάτω: «Είμαι ακριβώς σαν αυτούς, ένα συνηθισμένο ρομποτάκι με μυστικά και ψέματα. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε το θέατρο μέχρι να αποφοιτήσω. Είναι κρίμα που δεν μπορούμε απλώς να παραδεχτούμε ότι έχουμε αποτύχει στον οικογενειακό τρόπο ζωής, να πουλήσουμε το σπίτι, να μοιράσουμε τα λεφτά και να συνεχίσουμε τη ζωή μας» (σελ. 109). Για να μην αναφερθώ στην πανέξυπνη ατάκα της ίδιας σελίδας: «Τα πιτσιρίκια δίνουν μια νότα διασκέδασης στα Χριστούγεννα. Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσαμε να νοικιάσουμε ένα για τις διακοπές».

Αυτό το υπέροχο πλάσμα λοιπόν με σκοτώνει που σταματάει να μιλάει. Η συγγραφέας, ακριβώς για να τονίσει αυτήν τη σιωπή, όταν έρχεται η ώρα των διαλόγων τούς αποδίδει εν είδει θεατρικού κειμένου: Διευθυντής: μπλα μπλα μπλα… Εγώ:  . Τρελάθηκα από την αδικία που αυτό το ατυχές περιστατικό, σοβαρό και ανατρεπτικό, της άλλαξε τόσο πολύ τη ζωή και δεν έβρισκε υποστήριξη ούτε από φίλους, που την εγκατέλειψαν αφού χάλασε το πάρτι, ούτε από γονείς, ούτε από καθηγητές. Η μόνιμη σκέψη: τι να τους πω αφού δε θα με πιστέψουν. Ευτυχώς σιγά σιγά βρίσκει διέξοδο στα καλλιτεχνικά και με τη βοήθεια του καθηγητή καταφέρνει αργά μα σταθερά να αποκτήσει ξανά τον έλεγχο της ζωής της και η συνέχεια είναι ακόμη πιο συναρπαστική. Μου άρεσε πολύ που κάπου κάπου πεταγόταν στη ροή της αφήγησης ένα κομμάτι από τη νύχτα του βιασμού, δίνοντας σασπένς στην εξέλιξη της ιστορίας, και δεν είχαμε όλη την ιστορία από την αρχή. Λίγα κομμάτια, λίγες στιγμές, όχι ολόκληρη εκείνη η νύχτα. Κάτι της θύμιζε εκείνη τη στιγμή, κάτι την άλλη. Κι όταν μπαίνει ο Άντι στο προσκήνιο, η Μελίντα αρνείται να τον κατονομάσει. ΑΥΤΟ είναι δίπλα μου, ΑΥΤΟ παίζει με τα μαλλιά μου, ΑΥΤΟ τα φτιάχνει με τη συμμαθήτριά μου κλπ.

Ένα υπέροχο, συγκινητικό, διαφορετικά γραμμένο βιβλίο για τον βιασμό και τις συνέπειες στη ζωή ενός κοριτσιού που δεν πρόλαβε να καταλάβει τι της συνέβη. Ένα ωραίο βιβλίο με ένα μη αναμενόμενο, λυτρωτικό τέλος που με έκανε να αναφωνήσω «δόξα τω Θεώ» και να κλείσω το βιβλίο ικανοποιημένος. Ίσως όμως να μη συνέβη αυτό που φαντάζεστε! Το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Σκιές στον Βόσπορο
Τίτλος πρωτοτύπου Istanbul passage
Συγγραφέας Joseph Kanon
Μεταφραστής Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα ξεκινήσω με την υπέροχη, μαγευτική, ρομαντική, σκληρή, ουδέτερη Κωνσταντινούπολη. Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά την πόλη και το δείχνει. Χωρίς να καταντάει το βιβλίο τουριστικός οδηγός, οι ήρωές του ζουν σε αυτές τις περιοχές, κινούνται εκεί, σκοτώνουν εκεί, μπαίνουν στην πόλη και κινούνται με άνεση (σε πολλές περιπτώσεις έχω καταλάβει ότι οι ήρωες του βιβλίου μπαίνουν με το ζόρι εκεί που θέλει ο συγγραφέας, δεν κολλάνε, δεν πείθουν, βαριούνται). Εκπληκτικές περιγραφές, φοβερή ατμόσφαιρα, συν ότι έχουμε να κάνουμε με κατασκοπικό βιβλίο και μάλιστα άμα τη λήξει του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου ε, ένα σκοτάδι, ένα έρεβος, ένας ζόφος επικρατεί πάνω από τα ήδη ομιχλώδη τοπία της Κωνσταντινούπολης. Λάλελι, Μπεμπέκ, γέφυρα του Γαλατά, Καράκιοϊ, Πέραν, Σκούταρι, ακόμη και τα Πριγκηπόννησα συμμετέχουν στο κυνηγητό των κατασκόπων. Εξαιρετικό σκηνικό, εξαιρετική περιγραφή.

Η ίδια η υπόθεση έχει να κάνει με την κατασκοπευτική δράση Ρώσων και Αμερικανών στην ουδέτερη κατά τον πόλεμο Τουρκία και σε δεύτερο επίπεδο με το γεγονός ότι ο πόλεμος τελείωσε, οπότε οι κατάσκοποι πρέπει να γυρίσουν σπίτια τους. Ο Λίον είναι εξωτερικός συνεργάτης μεγαλοεπιχειρηματία που συγκεντρώνει πληροφορίες. Μια από τις αποστολές είναι να παραλάβει έναν Γερμανό με σημαντικές φωτογραφίες. Εκείνο το βράδυ ο Λίον και ο Γερμανός δέχονται επίθεση και πυροβολούν. Αυτός που τους επιτέθηκε είναι ο μεγαλοεπιχειρηματίας! Γιατί όμως; Ξαφνικά αναστατώνονται και Ρώσοι και Αμερικανοί και ψάχνουν τον Γερμανό κατάσκοπο. Ο Λίον αποφασίζει να ξαποστείλει τον Γερμανό στις ΗΠΑ με δική του πρωτοβουλία, τώρα που έμεινε ακέφαλος από εντολές.

Έτσι ξεκινά μια σειρά από περιπέτειες και ανατροπές και προδοσίες για τον Λίον, που βλέπει τα πάντα γύρω του να γκρεμίζονται. Ο μεγαλοεπιχειρηματίας έχει πλαστά διαβατήρια και πολλά χρήματα, κρυμμένα ακόμη και από τον κρυφό προϋπολογισμό της εταιρείας του για «έκτακτα έξοδα». Γιατί; Τι είχε στο μυαλό του και τον σκότωσε ο Λίον; Ο Λίον, παράλληλα με το ανθρωποκυνηγητό, έχει να αντιμετωπίσει την κατάθλιψη της γυναίκας του, που δεν ξαναμίλησε σε άνθρωπο από όταν έχασε το παιδί τους στη γέννα, μια γοητευτική πόρνη που την επισκέπτεται κάθε Πέμπτη, τη γυναίκα του πρέσβη που βρίσκεται δολοφονημένος, ακόμη και τη μυστική αστυνομία που τον ανακρίνει επίμονα. Θα λυγίσει στο τέλος και θα παραδώσει τον Γερμανό στους Αμερικανούς ή θα κάνει το δικό του και θα τον φυγαδεύσει πάση θυσία; Θα τον ανακαλύψουν οι μυστικές δυνάμεις που αναζητούν τον Γερμανό; Ένα ένα τα βήματα οδηγούν στη λύση του μυστηρίου αλλά πρέπει να οπλιστείτε με επιμονή και υπομονή για να φτάσετε ως το τέλος. Ο ελλειπτικός λόγος, οι κοφτές και σύντομες προτάσεις και η πολύ συχνή χρήση δευτερευουσών προτάσεων, χωρίς ρήματα και υποκείμενα, δημιουργούν εμπόδια στη χαλαρή ανάγνωση του βιβλίου. Πάντως υπάρχουν πολλές ανατροπές και εκπλήξεις στην πλοκή που σίγουρα θα κρατήσουν το ενδιαφέρον σας.

Βιβλίο Πουλί θα κάμω τη χαρά
Συγγραφέας Μαρία Πρινάρη-Καρκαβατσάκη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία μού τράβηξε το ενδιαφέρον από την αρχή. Η Λένα είναι μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα και οι άσχημες στιγμές της ζωής της δίνονται με αρκετή ευαισθησία. Η αλήθεια είναι πως ο Νικηφόρος, ο άντρας που την ερωτεύεται, μου φάνηκε ως μέρος της πλοκής αρκετά προβλέψιμο και φοβήθηκα πως θα έχουμε ένα ρομαντικό άρλεκιν με αναμενόμενο τέλος, σύντομα όμως διαψεύστηκα. Ναι, ο Νικηφόρος ερωτεύεται τη Λένα αλλά η συγγραφέας έχει να μας πει πολλά γύρω από την κατάθλιψη και γενικότερα την κατάσταση της σημερινής κοινωνίας, οπότε στο πλαίσιο της κεντρικής ερωτικής ιστορίας έχουμε πολλούς και χρήσιμους δεύτερους ρόλους που γεμίζουν χωρίς περιττολογίες ένα βιβλίο γεμάτο ανατροπές και συναισθήματα.

Αυτό που αγάπησα ακόμη περισσότερο στο κείμενο είναι το γεγονός πως δεν υποστηρίζεται ότι αν έχεις κατάθλιψη θα πας σε ψυχολόγο και θα σου περάσει. Αυτή είναι η πρώτη και δικαιολογημένη αντίδραση των ανθρώπων που ανησυχούν αλλά εδώ η ιστορία μας δείχνει άλλες, διαφορετικές και κατ’ εμέ πιο δραστικές καταστάσεις. Η Λένα αποφεύγει τον ψυχολόγο ενώ οι μέρες της γεμίζουν κλιμακωτά με περιστατικά, με τα οποία αλληλοεπιδρά κι αυτό δείχνει μια αληθοφανέστατη δράση-αντίδραση.

Μου άρεσε που μαζί με την ιστορία της Λένας και του Νικηφόρου ξεδιπλώνονται κι άλλες, όπως αυτή της καλύτερης φίλης που δίνει μια δεύτερη ευκαιρία στο παρελθόν της και αυτή της κοπέλας που σχεδόν απάγεται από την Κρήτη, θύμα σωματεμπορίας από έναν επιτήδειο. Κι όλες αυτές οι ιστορίες δεν κινούνται παράλληλα και ασύνδετα, ούτε μπουκώνουν την καθημερινότητα της Λένας για να μην προλαβαίνει να σκέφτεται. Αντιθέτως, τα γεγονότα επηρεάζουν τη στάση ζωής της και ενισχύουν τον τρόπο σκέψης της στην προοδευτική κλιμάκωση προς τη σωτηρία της ψυχής της.

Η αφήγηση και το στυλ ίσως φανούν αδύναμα σε κάποιους αναγνώστες, κάπως παραπάνω περιγραφικά απ’ όσο θα χρειαζόταν, το συνολικό αποτέλεσμα και η ουσιαστική αγάπη της συγγραφέως όμως για τους χαρακτήρες της και τις ζωές τους, καθώς και η έγνοια της να μην ξεστρατίσει πουθενά εις βάρος της αληθοφάνειας δείχνουν μια γυναίκα που έχει να πει πράγματα με τρόπο ουσιαστικό, περιστατικά που γεννούν άφθονα συναισθήματα στον αναγνώστη.

Πουλί λοιπόν θα κάμει τη χαρά η Λένα, ξαναδίνοντας στους γονείς της, Πέτρο και Αλεξάνδρα το χαμόγελο και την ευτυχία (προσέξτε τα καλοδουλεμένα κωμικά ιντερμέδια αυτού του ζευγαριού που ελαφρύνουν αρκετά την ατμόσφαιρα του κειμένου). Πουλί πανάλαφρο θα γίνει και η ψυχή του αναγνώστη, να πετάξει ψηλά, ικανοποιημένη για την αίσια κατάληξη όλης αυτής της περιπέτειας που έζησε η Λένα.

Βιβλίο Ασκίμ θα πει αγάπη
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Μαρία Κωνσταντούρου επιστρέφει με ένα απαιτητικό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο ιστορίες, ανατροπές, έρωτα, βαθιά κρυμμένα μυστικά και διαχρονικά μηνύματα κι αλήθειες. Χαρακτήρες, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, μύθοι και θρύλοι πολύ καλά δεμένοι με την πραγματικότητα κι ένα ασκίμ που του έχουν δώσει μαγικές ιδιότητες και το ψάχνουν εναγωνίως άνθρωποι πονηροί αλλά και αγνοί. Το ασκίμ είναι ο κύριος άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι επιθυμίες και τα πάθη των ηρώων του μυθιστορήματος, μιας και είναι η πέτρα πάνω στην οποία έπεσε το αίμα του Ζαμίρ όταν γκρεμίστηκε από τα βράχια ενός γκρεμού και σ’ εκείνη εναπόθετε τις ευχές και τις ελπίδες της η Ραλλού. Αυτή η πέτρα συν τω χρόνω διαδόθηκε πως έχει μαγικές ιδιότητες για όποιον την κρατά και προσεύχεται σε αυτήν με όλη του τη δύναμη. Μήπως όμως δεν είναι έτσι; Μήπως η πέτρα φέρνει μόνο κακοτυχία; Κι αν είναι έτσι, γιατί δεν κατέστρεψε όλους τους κατόχους με το πέρασμα του καιρού; Πώς μπορεί μια πέτρα να έχει αγάπη μέσα της;

Η γραφή και οι δυνατότητες της συγγραφέως να στήσει σωστά μια περιπέτεια ήταν τα πρώτα χαρακτηριστικά που με κράτησαν σε αυτό το βιβλίο. Ελάχιστα βιβλία που έχω διαβάσει και είχαν συγκεράσει τον θρύλο με την πραγματικότητα μπόρεσαν να με πείσουν και να με ταξιδέψουν. Η κυρία Κωνσταντούρου με το «Ασκίμ θα πει αγάπη» χάρισε έναν πλούσιο και ποικίλο κόσμο με καλούς και κακούς χαρακτήρες, πολυδιάστατη πλοκή, ανατροπές και ολοκληρωμένες προσωπικότητες, από τις οποίες ελάχιστες παρέμειναν στάσιμες. Όλοι οι άνθρωποι που περνάνε από τις σελίδες του βιβλίου ξεκινούν με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και ψυχοσύνθεση και μέσα από τις εξελίξεις και τα γεγονότα σταδιακά αρχίζουν να αλλάζουν και να βελτιώνονται ή να χειροτερεύουν ως άνθρωποι. Η νομοτέλεια της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τον ρου της ιστορίας και τα φυσικά φαινόμενα του χρόνου και του τόπου είναι διάχυτη στο κείμενο, χαρίζοντάς του αληθοφάνεια και ρεαλισμό.

Έλλη και Όμηρος: ένα ντουέτο που μου χάρισε μια ποικιλία συναισθημάτων, από το γέλιο και τον θυμό ως την ευτυχία και την αγωνία. Πρόκειται για ένα κλασικό ζευγάρι που ξεκινάει με αντιπάθεια, συνεχίζει με ανεκτικότητα και καταλήγει ερωτευμένο κι ευτυχισμένο. Τα περιστατικά που διαλέγει η συγγραφέας ενώνουν τους δυο ανθρώπους και τους φέρνουν πιο κοντά. Τονίζονται ωραία η μοναξιά και η ευαισθησία της Έλλης και ο εγωισμός και ο φόβος του Ομήρου.

Κρινάνθη και Δημήτρης: το δεύτερο δίπολο της ιστορίας, με ακόμη περισσότερο συναισθηματικό και ψυχικό βάθος, μιας και ο Δημήτρης είναι το κλασικό αρσενικό-τυχοδιώκτης. Ήρθε στο νησί με τα δικά του σχέδια και μπλέκεται με την παρέα της Έλλης και της Κρινάνθης. Πάρα πολύ αργά αρχίζει να υποχωρεί η ωραιοπάθεια και η κενότητά του μπροστά στον ψυχισμό της κοπέλας. Στην αρχή την αντιμετωπίζει ακριβώς όπως το περίμενα: μια άμαθη χωριατοπούλα που θα την κατακτήσουμε για να περνάει η ώρα μας. Κάτι όμως η αντίληψή της, κάτι η κοσμοθεωρία της, κάτι ο συναισθηματικός της κόσμος που του τον χαρίζει απλόχερα, όλα αυτά αρχίζουν και βάζουν τον Δημήτρη σε σκέψεις και φυσικά σε δίλημμα, γιατί αν υποκύψει θα έρθει σε σύγκρουση με τα συμφέροντα που τον έφεραν στο νησί. Ομολογώ πως η ολοκλήρωση της ιστορίας δε μου άρεσε, γιατί μου φάνηκε πως δόθηκε πολύς χώρος στην απόφαση που πήρε ο Δημήτρης και δε με άγγιξαν πολύ τα εμπόδια που συναντούσε και που δημιουργήθηκαν για να τον κάνουν ν’ αλλάξει γνώμη. Ήταν μια πολύ δυνατή ιστορία και ίσως το φινάλε της περιορίστηκε σε έκταση μικρότερη απ’ όση της αναλογούσε.

Τζίνα και Ιγνάτης: οι γονείς της Κρινάνθης είναι δύο χαρακτήρες που επίσης αγκάλιασα. Η ιστορία της γυναίκας αυτής ξεκινάει με τον ταραγμένο εσωτερικό της κόσμο από την εγκατάλειψη της μητέρας της και τον αγώνα που δίνει ο πατέρας της, χήρος από δεύτερο γάμο, να μεγαλώσει εκείνη και τον ετεροθαλή αδελφό της. Ναι, η μητέρα της επιστρέφει, με όλα τα κλισέ που θα μπορούσε κάποιος να γράψει (γιατί έφυγε και γιατί γύρισε), η συγγραφέας όμως στρέφει την ιστορία εκεί που πραγματικά θέλει και την κάνει ολόδική της και διαφορετική. Η Τζίνα έχει κατάθλιψη κι αυτό το διαπιστώνει με τη βοήθεια των ανθρώπων που γύρισε για να αντιμετωπίσει. Από αδιάφορη και ψυχρή αρχίζει να συνειδητοποιεί τι πραγματικά της φταίει και απλώνει διστακτικά το χέρι για βοήθεια. Θα σταθεί στα πόδια της; Θα σωθεί; Κι αν τελειώσουν όλα αυτά πώς θα είναι η οικογενειακή τους ζωή; Θα τη συγχωρέσει ο Ιγνάτης;

Και όλες αυτές οι ιστορίες βιώνουν μια μεγάλη ανατροπή που θα αλλάξει άρδην την πορεία της πλοκής και θα τοποθετήσει όλους τους ήρωες σε νέα βάση. Ομολογουμένως, η ένταση και η αγωνία μέχρι εκείνο το κομβικό σημείο ήταν κλιμακωτές κι από κει και πέρα κάπως καταλάγιασε και κόπασε το συναίσθημα. Προσωπικά σταμάτησα για λίγο την ανάγνωση, γιατί ήθελα να κατακάτσει μέσα μου ο κουρνιαχτός από τις περιπέτειες των χαρακτήρων και να δω πώς θα προχωρήσει η συγγραφέας τις ιστορίες των ηρώων που γνώρισα κι αγάπησα από το σημείο εκείνο και πέρα. Πιστεύω ειλικρινά πως αν δεν το είχε γράψει η κυρία Κωνσταντούρου θα είχα κουραστεί, αδιαφορήσει, ίσως και θυμώσει. Γιατί μετά τη μεγάλη ανατροπή αρχίζει ένα αέναο κυνηγητό με την πέτρα και κάποιος προσπαθεί να ενώσει ένα ρέλι ίχνους για το πού βρίσκεται η πέτρα και το ακολουθεί. Αρχίζει το παιχνίδι της κολοκυθιάς, «εσύ έχεις την πέτρα, όχι, εσύ την έχεις, ποιος την κυνηγάει, είναι η αυθεντική, όχι δεν είναι, τότε γιατί την έχεις εσύ», είναι έτσι δοσμένο όμως, με τους ρεαλιστικούς διαλόγους και το μαγευτικό τοπίο της Μυτιλήνης που συνέχισα να ταξιδεύω στις σελίδες χωρίς να κουραστώ, να αδιαφορήσω ή ακόμη και να γελάσω (γιατί κάλλιστα θα μπορούσε κάποιος να πει σε αυτό το σημείο πως προστέθηκαν σελίδες για να φανεί ογκώδες το βιβλίο). Κι όμως, χρειάζεται χρόνος για να αρχίσει ο τροχός να γυρνάει ξανά, απαιτείται ένα περιθώριο να συγκροτηθεί ο ψυχισμός μετά από ένα τέτοιο αναπάντεχο γεγονός που είναι σα να χωρίζει το βιβλίο στα δύο. Κι έτσι βρίσκει περιθώριο να τρυπώσει το παρελθόν και να προχωρήσει χέρι χέρι με το σήμερα ως το λυτρωτικό (;) τέλος.

Παράλληλα με όλες αυτές τις αλλαγές και τις ανατροπές ξεδιπλώνεται και η ιστορία της Ραλλούς με τον Ζαμίρ, η οποία δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη. Μετά το τραγικό τέλος εκείνου, η ιστορία ακολουθεί τη ζωή της Ραλλούς και των επιλογών της, που έχουν συνέπειες και αντίκτυπο και στα κατοπινά χρόνια, σε απογόνους και επιγόνους, οπότε κομματάκι κομματάκι ερχόμαστε στο σήμερα και αποκαλύπτονται οι πραγματικοί ρόλοι κάποιων χαρακτήρων! Ποιοι λοιπόν κυνηγάνε την πέτρα και γιατί; Ποια είναι τα κίνητρά τους; Εκδίκηση, απληστία, ικανοποίηση; Επίσης σε κάποια κεφάλαια την εξιστόρηση την αναλαμβάνει ένας αφηγητής-έκπληξη, οπότε η κυρία Κωνσταντούρου δίνει τον καλύτερό της εαυτό σε εκφραστικά μέσα και καταγραφή συναισθημάτων, μιας και της δίνεται το περιθώριο να κάνει υπέροχες συγκρίσεις, λυρικές περιγραφές και να δώσει με τη δική της ευαίσθητη και τρυφερή ψυχή άφθονο υλικό για σκέψη και συναίσθημα. Έχουν σημασία οι ευχές; Ποια η διαφορά ευχής και ονείρου; Πόση δύναμη έχει η αγάπη; Τι πρέπει να προσέχει κανείς όταν προτιμάει τον εγωισμό και το μίσος; Πόσο εύκολη είναι η συγχώρεση; Πόσο απαραίτητη είναι η λύτρωση;

«Ασκίμ θα πει αγάπη» λοιπόν και το μυθιστόρημα αυτό είναι ένας άρτια ζωγραφισμένος πίνακας, με δομημένη προοπτική, ποικιλία χαρακτήρων, εναλλαγές και ανατροπές κι ένα ειδυλλιακό σκηνικό, το νησί της Λέσβου. Βατούσα, Σίγρι, Καλλονή, Αγιάσος, Μυτιλήνη και τόσα άλλα μέρη είναι οι τόποι όπου εκτυλίσσεται η δράση του βιβλίου και αποδίδονται με έναν προσεκτικό χρωστήρα από ποικιλόχρωμη παλέτα. Δεν είναι δηλαδή μόνο οι άνθρωποι που με ταξίδεψαν αλλά και ο τόπος που με καλωσόρισε. Ήλιος, θάλασσα, φως, σε αντιδιαστολή με τον εγωισμό, τη σκιά και το μίσος. Μύθος και θρύλος αντάμα με ρεαλισμό, ποικιλία γεγονότων, ικανοποιητικό φινάλε για όλους και πολλά συναισθήματα είναι ελάχιστα από τα θετικά χαρακτηριστικά που μπορώ να τονίσω σε αυτό το φροντισμένο και μεστό μυθιστόρημα.