Βιβλίο Ζωή ως φοίνιξ 
Συγγραφέας Κατερίνα Σταθοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ανεμολόγιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κατερίνα Σταθοπούλου έγραψε ένα τρυφερό και ρομαντικό μυθιστόρημα με πολλές ανατροπές και έξυπνο χειρισμό της πλοκής. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, σωστές εξελίξεις, προσεγμένη γραφή συγκροτούν μια ιστορία που φτάνει ως τη Δικτατορία του 1967 για να κλείσει με τον καλύτερο τρόπο μια από τις πιο γλυκές ιστορίες που έχω διαβάσει ως τώρα Η Μαρία και ο Νίκος είναι δυο νέοι άνθρωποι με διαφορετικές καταβολές. Εκείνη μεγάλωσε στην Τρίπολη σε κακοποιητικό περιβάλλον, μιας και ο πατέρας της αποφάσισε να την απομακρύνει από το σχολείο στα δεκατέσσερά της και να την παντρέψει. Η μάνα της θα σκεφτεί ένα σχέδιο για να τη γλυτώσει, καταλαβαίνοντας πως πλέον δεν υπάρχει άλλος τρόπος να απαλλαγούν από τον δυνάστη που τις τυραννάει. Από την άλλη, ο Νίκος είναι γιος καλόκαρδου μεροκαματιάρη και όμορφης νοικοκυράς. Γεννήθηκε σε χωριό της Κορίνθου από ανθρώπους που παντρεύτηκαν από προξενιό αλλά είναι ευτυχισμένοι και αγαπημένοι. Διαφέρει από τα μικρότερα αδέλφια του, είναι αφοσιωμένος στο διάβασμα και το αγαπημένο παιδί της μητέρας του, κάτι που φέρνει συχνές προστριβές στην οικογένεια. Η φτώχεια αναγκάζει τελικά τον Νίκο να μεταναστεύσει στον Πειραιά, στο πλάι του θείου του που τον καλοδέχεται και της θείας του που θα του κάνει τη ζωή δύσκολη.

Η Μαρία και ο Νίκος λοιπόν θα γνωριστούν, θα ερωτευτούν και θα παντρευτούν στην Κόρινθο του 1940 και τα πάντα θα ανατραπούν με την κήρυξη του πολέμου. Η συγγραφέας δε μακρηγορεί ούτε προσθέτει περιττές σκηνές για να βαρύνει το κείμενό της, αντίθετα, χρησιμοποιεί λιτά εκφραστικά μέσα, συγκεκριμένα περιστατικά που προωθούν την πλοκή και ταυτόχρονα αποφεύγουν τα αναμενόμενα κλισέ μιας ερωτικής ιστορίας. Ο πόλεμος για παράδειγμα πέρασε κυρίως μέσα από τις συγκινητικές επιστολές των στρατιωτών που απευθύνονται στους ανθρώπους τους, αποτυπώνοντας τη σκληράδα των μαχών και την ελπίδα της επιβίωσης. Επίσης, η Κατοχή ξεδιπλώθηκε με λίγα περιστατικά βίας, τα οποία έρχονταν σε αντίθεση με τα χαρμόσυνα νέα της γέννας του πρώτου παιδιού του ζευγαριού. Και τελικά, φτάνοντας στη μεταπολεμική Ελλάδα, την εποχή της μετανάστευσης και του ξεριζωμού, οι συνθήκες θα αναγκάσουν τον Νίκο να κάνει κάτι που θα αναστατώσει τις ζωές όλων. Δεν μπορώ να αναφερθώ εκτενέστερα σε αυτό, μιας και αποτελεί τον τροχό γύρω από τον οποίο θα εκτυλιχθούν τα επόμενα κεφάλαια, είναι όμως μια συναρπαστική εξέλιξη και πυροδοτεί μια σειρά από αλλαγές που θα φέρουν το ζευγάρι στα όρια της υπομονής, της αντοχής και της αγάπης τους.

Όσο δύσκολα προχωρούσε η Ελλάδα του 1950 στην ανόρθωση και την ανασυγκρότηση, τόσο δύσκολα τα φέρνουν βόλτα η Μαρία και ο Νίκος με χιλιάδες κινδύνους, ανατροπές και απρόσμενα γεγονότα που κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον μου ως το τέλος. Μπορεί να φτάνουμε ως τη Δικτατορία του 1967 για να κλείσει με τον καλύτερο τρόπο ο κύκλος της ιστορίας, αυτό δε σημαίνει όμως πως η πλοκή παρατράβηξε ή τεντώθηκε χωρίς λόγο. Η συγγραφέας, όπως αναφέρθηκε και πριν, είναι προσεκτική στον χειρισμό και στην αφήγηση και βρήκε τον καλύτερο τρόπο για να δώσει ένα συγκινητικό τέλος και να με γεμίσει ανακούφιση, χαρίζοντάς μου την αναμενόμενη λύτρωση από τα λάθη των χαρακτήρων της. «Η ζωή ως φοίνιξ»  είναι ένα γλυκόπικρο κείμενο γεμάτο έρωτα, ρομαντισμό αλλά και δυσκολίες, μέσα από τις οποίες μπορεί η ζωή να ξαναγεννηθεί ως άλλος φοίνιξ.

The post «Ζωή ως φοίνιξ», της Κατερίνας Σταθοπούλου, εκδ. Ανεμολόγιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Ταξίδι αυτογνωσίας
Συγγραφέας Χάιδω-Ειρήνη Χατζημιχάλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Repro Graphics
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Χάιδω-Ειρήνη Χατζημιχάλη έγραψε ένα διαφορετικό από τα συνηθισμένα κείμενο: δίνει μια κατάθεση ψυχής σε ποιητική μορφή αλλά και σε πεζό λόγο. Κεντρική ιδέα του λυρικού και τρυφερού κειμένου της είναι το ταξίδι της ζωής της από τη Σιένα στο Μιλάνο και στη Νέα Υόρκη αλλά δεν επικεντρώνεται τόσο στα υλικά αγαθά που κέρδισε, στις επιτυχίες της ή στον έρωτα που γνώρισε. Αντιθέτως, βυθίζεται στην ψυχή της, βρίσκει τα συναισθήματα που νιώθει σε κάθε νέα πρόκληση και τα μετουσιώνει σε λέξεις που θα μπορέσουν να μιλήσουν και στον αναγνώστη. Όχι ως κομπασμός αλλά σα ν’ απλώνει το χέρι της με την προτροπή «μπορείτε να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας, ελάτε να σας πω πώς τα κατάφερα εγώ και τι μου κόστισε». Ένα τρυφερό κείμενο με στοχασμούς και σκέψεις αντάμα με μικρά συναρπαστικά περιστατικά επιτυχίας, απογοητεύσεων, έρωτα και αποφάσεων.

Στην αρχή γνωρίζουμε ένα κορίτσι που ετοιμάζεται να δώσει εισαγωγικές εξετάσεις σε πανεπιστήμιο της Σιένα. «Την πόλη αυτή την αγάπησα πριν καν τη γνωρίσω. Όταν τη γνώρισα, απλά τη λάτρεψα» (σελ. 25). Οι πιθανότητες είναι εναντίον της αλλά θα τα καταφέρει. Χαρά, συγκίνηση, αισιοδοξία για το φοιτητικό και επαγγελματικό της μέλλον έρχονται αντιμέτωπα με το άγχος της πρώτης φοράς, με τα μυστικά της νέας πόλης και του άγνωστου περιβάλλοντος. Τα φοιτητικά χρόνια, «τα χρόνια της αναγκαστικής αποδημίας», είναι γεμάτα από νέες γνωριμίες αλλά και αποχωρισμούς. «Και είμαι εδώ… Τριγυρνάω, γελάω, ονειρεύομαι, ερωτεύομαι, απογοητεύομαι, κλαίω, προχωράω… Ζω!» (σελ. 27). Ενδιαφέρουσες εναλλαγές πεζού λόγου γεμάτου βαθιές σκέψεις, προβληματισμούς και απόψεις με καλογραμμένα ποιήματα σε μοντέρνο ρυθμό με προσεγμένο λεξιλόγιο. Οι διαφορετικές αυτές μορφές κειμένου μάλιστα χωρίζονται από πανέμορφες έγχρωμες εικόνες.

Δύναμη, αισιοδοξία, λυρισμός δίνουν ζωή στα χρόνια της συγγραφέως και μας συστήνουν μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα, με λάθη, φοβίες, ανασφάλειες. Μια γυναίκα που κατανοεί πως τα λόγια έρχονται αργότερα που κοιτάζεις πίσω, μέσα από περισυλλογή και αυτοκριτική. Τα ίσως, οι λανθασμένες εκτιμήσεις, οι πεποιθήσεις όταν μπαίνεις σε μια σχέση, οι αμφιβολίες όταν βγαίνεις από αυτήν καταγράφονται με τέτοιο τρόπο που δεν κουράζει. Πόσο όμορφες αυτές οι μικρές εξομολογήσεις: «Ένα κομμάτι μου παρέμεινε το ίδιο. Να είμαι ασυμβίβαστη. Να μη χαραμίζομαι. Ένα άλλο κομμάτι, όμως ωρίμασε;» (σελ. 22). «Ο πόθος της αλλαγής έγινε εμμονή, έγινε βεβαιότητα και η αλλαγή ήρθε όταν ήμουν να τη δεχτώ» (σελ. 23).

Σε αυτήν τη φάση της ζωής της παλεύει με την αρνητική ενέργεια που συσσωρεύτηκε μέσα της σταγόνα σταγόνα. Ως παιδί γονιών που αποδύονται σε ψυχολογικό πόλεμο μεταξύ τους με λάφυρο εκείνη αρχίζει να διαπιστώνει και να εντοπίζει τις συναισθηματικές εκκρεμότητες και τις ψυχολογικές της γρατζουνιές. Επιπλέον, υπάρχει κι ένας χωρισμός από μια ερωτική σχέση τεσσάρων χρόνων, με την αφηγήτρια να στέκεται σ’ ένα κενό: να κλάψει, να εκλογικεύσει, να μείνει στη σιωπή, πώς να φύγει το σφίξιμο από το στομάχι; «Φεύγω για εκείνον ή φεύγω για μένα»; Λογική ή έρμαιο συναισθημάτων; Λίγο πριν το μεγάλο βήμα, πριν την καμπή στη ζωή της, χρησιμοποιεί τον θυμό και την απόσταση ως ασπίδες που την προστατεύουν. Δε διστάζει να επιτεθεί έντονα φραστικά εναντίον του κάθε γονιού της χωριστά, με τα συναισθήματα να εναλλάσσονται: φόβος για το μέλλον της μακριά τους, οργή για το μέγεθος του θυμού τους, ικανοποίηση για την επιτυχία της, φόβος για την αναπηρία που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα αυτής της μάχης. «Ήρθε κάποτε η στιγμή που για να προχωρήσω μπροστά έπρεπε πάλι να κοιτάξω πίσω… Δεν το έκανα με ευχαρίστηση αλλά επειδή το χρωστούσα στον εαυτό μου. Κοίταξα την ξεχασμένη πληγή κατάματα. Και τότε έριξα τον πήχη τόσο χαμηλά για να μην μπορείς να με πληγώσεις πια. Δεν σε μισώ, δεν είμαι θυμωμένη αλλά δεν έχω και καμία απαίτηση από εσένα ούτε υλική ούτε συναισθηματική» (σελ. 50).

Ένας νέος έρωτας όμως θα τη φέρει αντιμέτωπη με τους γονείς της, θα βοηθήσει ν’ ανοίξει ένας πρωτόφαντος ασκός Αιόλου που θα την τραυματίσει ψυχικά. Καταφεύγει και πάλι στο κείμενο, στο χαρτί, προσπαθώντας έτσι να καταγράψει τις σκέψεις της, τον τρόπο χειρισμού, τα λάθη της, τι άφησε πίσω της η απόφασή της να διαλέξει τον εαυτό της. «Πόλεμος ήταν. Τον κέρδισα αλλά έχασα πολλές μάχες στη διάρκειά του. Ο απόηχος έδειξε το μέγεθος της καταστροφής. Για πολύ καιρό φοβόμουν να «πλησιάσω» το ανάπηρο κομμάτι του εαυτού μου» (σελ. 49). Και ιδού, η επαγγελματική πρόταση στο Μιλάνο: «Μετάβαση από την «ανέμελη» φοιτητική ζωή στην εργασιακή πραγματικότητα και στις επαγγελματικές ευθύνες. Ταυτόχρονα, οικονομική ανεξαρτησία ή, καλύτερα, τα πρώτα βήματα προς την επίτευξή της» (σελ. 35). Ένας αγώνας να αποδείξεις την αξία σου ώστε ν’ ανέβεις ψηλότερα στην πυραμίδα της ιεραρχίας ή έστω να κρατήσεις τη θέση σου, ταυτόχρονα με το σοκ της προσαρμογής σε μια νέα, μεγαλύτερη, άγνωστη πόλη. «…η οικονομική αυτάρκεια του Μιλάνου έχει ανάγκη τη συναισθηματική εξάρτηση των κατοίκων του για να επιβιώσει… Το Μιλάνο είναι η «ευρωπαία» της Ιταλίας. Η Ρώμη είναι η «Ιταλίδα» της Ευρώπης». «Πώς θέλω να είναι το μετά μου; Τι ψάχνω»; Και:  «Ξαναρχίζω. Επαναπροσδιορίζω. Συνεχίζω».

Το μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι από πόλη σε πόλη του κόσμου αλλά και ταυτόχρονα μια καταβύθιση στην ανθρώπινη ψυχή σε μια προσπάθεια να γιατρευτούν οι πληγές και να βρεθούν οι τρόποι επούλωσης μιας προσωπικότητας που αγωνίζεται να σταθεί στα δικά της πόδια. Η λάμψη του καινούργιου και η μαγεία της κάθε πόλης παλεύουν με τη σκοτεινιά της ψυχής που ίσως καταπιεί την αφηγήτρια αν αφεθεί, πού βρίσκει λοιπόν τη δύναμη να σταθεί όρθια; Πώς τα καταφέρνει; Με τι κόστος; Ανασκόπηση, συνειδητοποίηση, απομυθοποίηση είναι τα βασικά γνωρίσματα. «Εύκολο να χάσεις τον δρόμο σου. Εξίσου εύκολο να χάσεις το «εγώ» σου στην εκλογίκευση κάθε κίνησής σου». Συνεχής προσπάθεια εξισορρόπησης του σωστού και του λάθους, του καλού και του κακού, του πρέπει και του θέλω.

Το «Ταξίδι αυτογνωσίας» αποτελεί μια κατάθεση ψυχής μιας αισιόδοξης κατά βάση γυναίκας: «Όση λάσπη και αν βρω στον δρόμο μου, εγώ θα συνεχίσω να βλέπω ομορφιά γύρω μου. Δεν ήξερα αναγκαστικά τι ήθελα κάθε φορά. Ήξερα όμως τι δεν ήθελα. Δεν ήξερα ποιο είναι το σωστό. Ήξερα όμως το λάθος. Δεν έδωσε απλά τον καλύτερό της εαυτό, ήθελε να δει και τα όριά της, μπορώ; Μπορώ καλύτερα; Μπορώ να πάω παραπάνω; Μπορώ εγώ να θέσω τα όρια; Μπορώ να τα διευρύνω; Με γνώμονα τον αυτοσεβασμό και μια αγνή αγάπη για τον εαυτό μου. (σελ. 92). Ένα τρυφερό, γλυκό και αισιόδοξο μυθιστόρημα γεμάτο «Πολύχρωμα φύλλα στρωμένα στο μονοπάτι. Φύλλα στρωμένα και τα βιώματα στο μονοπάτι της ζωής μου. Φύλλα που θα ξεραθούν, θα πάρουν όλα το ίδιο χρώμα, θα λιώσουν, θα λιπάνουν τον δρόμο μου να γίνει πιο γόνιμος» (σελ. 53).

The post «Ταξίδι αυτογνωσίας», της Χάιδως-Ειρήνης Χατζημιχάλη, εκδ. Repro Graphics appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Κρυφτό
Τίτλος πρωτοτύπου Hide and seek
Συγγραφέας Chris Carter
Μεταφραστής Αντώνης Γιαννούλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Chris Carter έγραψε ένα μυθιστόρημα που με κόλλησε στον τοίχο, μιας και ξεκινάει με μια πλοκή επίπεδη, στρωτή, σχεδόν μονοδιάστατη, μέχρι ν’ αρχίσει να την ξεφλουδίζει και να γκρεμίζει τις οπτικές γωνίες με τις οποίες την έστησε. Μέχρι τη μέση περίπου είναι ένα συναρπαστικό road trip, μιας και η Σαμ Στούαρτ, ή μάλλον η Μέρι Σμιθ, όπως μετονομάστηκε με νόμιμο και δικαιολογημένο τρόπο (πάνω απ’ όλα η ασφάλειά της), ταξιδεύει από πόλη σε πόλη για διαφορετικούς λόγους και με διαφορετικό σχέδιο. Ο πρώην πλέον άντρας της έχει κλειστεί στη φυλακή και οι απειλές του ότι θα τη βρει όπου κι αν κρυφτεί, μιας και ξέρει τα πάντα για κείνη και θα την κυνηγήσει με κάθε τρόπο, φαντάζουν κούφιες. Μασαχουσέτη, Τενεσί, Αλαμπάμα, Καλιφόρνια τη γεμίζουν με ενθουσιασμό και θαυμασμό, της συστήνουν νέο κόσμο, πάντα όμως κάτι θα συμβεί που θα την αναγκάσει να το βάλει στα πόδια. Το Νάσβιλ του Τενεσί, η χώρα της κάντρι και των ευκαιριών για νέους τραγουδιστές αυτής της μουσικής, είναι γεμάτο μπαρ, συναυλίες, νυχτερινή ζωή. Η Μέρι ξεδίνει, ξεχνιέται, φλερτάρει, κάποια στιγμή όμως διαπιστώνει πως κάποιος την ακολουθεί. Σύμπτωση ή όντως κάποιος τη βρήκε; Και για λογαριασμό τίνος την αναζητά;

Το Λος Άντζελες είναι μια κίνηση-ματ, πιστεύει, για τους διώκτες της, οπότε κρύβεται στο μέρος απ’ όπου θα ξεκινήσουν όλα. Γνωρίζει έναν γοητευτικό άντρα που θα της αλλάξει για πάντα τη ζωή και ζουν έντονες ερωτικές και όχι μόνο στιγμές. Και πάνω που αναρωτιόμουν τι το συναρπαστικό μπορεί να συμβεί σε μια κατά τα φαινόμενα ρομαντική ιστορία, έρχεται η πρώτη ανατροπή που με αφήνει με ανοιχτό στόμα. Κι από κει θα οδηγηθούμε σ’ ένα ντόμινο εξελίξεων, όπου κανείς δεν είναι αυτό που δείχνει, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και η Μέρι παγιδεύεται σ’ ένα σκληρό παιχνίδι εκδίκησης, έρωτα, ανταγωνισμού και απαιτήσεων.

Το «Κρυφτό» είναι μια κατ’ επίφασιν ρομαντική και ταξιδιωτική ιστορία που σύντομα μετατρέπεται σε θρίλερ με υψηλές ταχύτητες και καταλήγει σ’ ένα πανέξυπνο αστυνομικό μυθιστόρημα. Από το τι άραγε συμβαίνει στο τι στο καλό συμβαίνει κι από το τι στ’ αλήθεια συμβαίνει ως το τι πραγματικά έγινε τώρα το ταξίδι είναι μεγάλο αλλά συναρπαστικό, γρήγορο, αναπάντεχο και θέλει μεγάλη προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια. Ένα βιβλίο που με κέρδισε με την έξυπνη πλοκή, με τις ευρηματικές ανατροπές και με το αξέχαστο τέλος. Ένα μυθιστόρημα που εξαιτίας του θ’ αργήσω (μάλλον) να ξαναπιάσω αστυνομικό βιβλίο. Μια γυναίκα με νέα ταυτότητα, ένα κακοποιητικό παρελθόν από το οποίο τρέχει να ξεφύγει και ένας ιστός που πλέκεται γύρω της χωρίς να τον καταλαβαίνει δημιουργούν μια δελεαστική αναγνωστική παγίδα που θα ξενυχτήσει κάθε ανυποψίαστο. Ένα ταξίδι σε μεγάλες πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες ζωντανεύουν άκρως ρεαλιστικά και προσεγμένα, μια ιστορία που αλλιώς ξεκινάει κι αλλιώς καταλήγει και μια επιζήμια καταγραφή των συνεπειών της κακοποίησης στον ψυχισμό και στον τρόπο σκέψης των θυμάτων. Κανείς δεν πρέπει να επαναπαυθεί γιατί: «…το κακό δε φοράει πάντα μια άσχημη μάσκα… Η καλύτερη μεταμφίεσή του είναι να κρύβεται σε κοινή θέα» (σελ. 355).

The post «Κρυφτό», του Chris Carter, εκδ. Bell appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Φωτιά στα Σαββατόπαχα
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Χιούμορ / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια συλλογή ευθυμογραφημάτων ετοίμασε και πάλι ο συγγραφέας, η οποία, ενώ δείχνει πως κύριο θέμα θα είναι τα πάχη, οι διατροφικές περιπέτειες και η λαχτάρα για γλυκά του ιδίου και της μητέρας του, στα κείμενα υπάρχουν κι άλλα θέματα, όπως η εξάρτηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι φοβίες του συγγραφέα που δεν τον αφήνουν να απολαύσει διάφορες ευχάριστες καταστάσεις, η σχέση με τη μητέρα του (ναι, πάλι) κ. ά. Το βιβλίο ξεκινάει με το «κάφρικο» «Εγχειρίδιο κλινικής φεϊσμπουκικής ψυχιατρικής», ένα ξεκαρδιστικό δοκίμιο ψυχογνωσίας και καταγραφής ανίατων γνωρισμάτων και παθήσεων που παρουσιάζονται κατά τη χρήση facebook και instagram. Ο πάσχων από σελφομανία, οι σελφομανιακές του εξάρσεις, η επιρροή σε κατάχρηση φατσουλών, η μανιώδης υπερφωτογράφηση και υπερέκθεση και πολλές άλλες κλινικές εικόνες συνοδεύονται από δόκιμους όρους ψυχολογίας κι όλα μαζί παρουσιάζονται με προφορικό λεξιλόγιο και αναπάντεχες εκφράσεις που οδηγούν σε απανωτά γέλια. Ληθαργική ευχομανία, εξαρτητική πρωτομηνίτιδα, εθιστική σοφοπαράνοια κ. ά. ελλοχεύουν αθώους και πονηρεμένους χρήστες του facebook. Μια πλήρης κωμική αποδόμηση των συμπεριφορών, των τύπων και των στάσεων ζωής εντός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Με τον ίδιο τρόπο «ευτελίζονται» στο «Χολή και ξίδι» οι κριτικές των βιβλίων και των ταινιών, με τους αναγνώστες και τους συγγραφείς να χρησιμοποιούν spoilers, να καταγράφουν γνώμες και απόψεις που μόνο γέλιο φέρνουν και να αναφέρονται σε προσωπικές ιστορίες που λίγη ή αρκετή σχέση έχουν με το εκάστοτε φιλμ ή το μυθιστόρημα. Μέσα από ξεκαρδιστικές υποκειμενικές γνώμες απομυθοποιούνται κλασικοί συγγραφείς και σκηνοθέτες και συναντάμε όλα τα είδη των απόψεων που κυκλοφορούν πια στην εποχή μας σε κάθε πρόσφορο πεδίο κριτικής. Μάλιστα, σε πολλά από αυτά τα «κείμενα» ζωντανεύουν και ιστορίες της (όχι και τόσο συνηθισμένης) διπλανής πόρτας. Μου άρεσε για παράδειγμα το πώς συνδέθηκε το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Μαρσέλ Προυστ με τον χωρισμό του μαμάκια γκόμενου του κριτή του βιβλίου.

Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο γραφής παρατήρησα στη «Θαυματουργή σοκολάτα» και στη «Μακαρονάδα σπέσιαλ», τη χρήση δηλαδή του κωμικού διαλόγου. Μέσα από απανωτές ατάκες μεταξύ δυο συνομιλητριών που η μία είναι στον κόσμο της και η άλλη την επαναφέρει στην τάξη πετώντας αστεία και υπερβολές, ξεδιπλώνεται στο μεν πρώτο η προσωπική ιστορία του ανιψιού της συνομιλήτριας και γιου της άλλης (αναμενόμενη πλοκή), στο δεύτερο η λύση που πρότεινε μια μάγισσα στην απατημένη πρωταγωνίστρια του κειμένου (ένα άκρως αηδιαστικό κείμενο, που μετά δυσκολίας τελείωσα). Στη συνέχεια, παρατίθενται αυτοβιογραφικά ευτράπελα ευθυμογραφήματα που μας καλωσορίζουν στη ζωή του συγγραφέα. Φυσικά κυρίαρχο ρόλο παίζει και πάλι η μητέρα του Αύγουστου Κορτώ, Κατερίνα, η οποία πρωταγωνιστεί σε δύο κείμενα: «Το μαμόθρεφτο και «Ο ξεχεσιάρης». Οικείο και γνωστό στυλ συγγραφής, θεματολογία που έχουμε συναντήσει και σε άλλα βιβλία του ιδίου, απλώς τώρα πρωταγωνιστούν το φαγητό, οι απόπειρες δίαιτας, ο λουκουματζής στην παραλία, οι εβδομαδιαίες σχεδόν διατροφικές εναλλαγές κ. π. ά. Το δεύτερο μου άρεσε περισσότερο γιατί είχα μια αγωνία ως προς τι συνέβη στην ψυχοσύνθεση του Κορτώ στις διακοπές του στην Αντίπαρο. Εξομολογήσεις ψυχής γραμμένες με ταπεινότητα και σαρδόνιο χιούμορ που ισοπεδώνει τα πάντα. Στο «Φρούτο του πάχους» δεν μπορούσα να σταματήσω να γελάω από τις αποτυχημένες απόπειρες να φτιάξει ο συγγραφέας ένα διάσημο φαγητό που έφαγε σε λονδρέζικο εστιατόριο αλλά θέλει πέντε μέρες προετοιμασίας, οπότε η μια γκάφα διαδέχεται την άλλη.

Το αγαπημένο μου κείμενο είναι οι «Διακοπές στο Αμέρικα». Το Πανεπιστήμιο της Άιοβα καλεί συγγραφείς για να μιλήσουν στους φοιτητές του για τη λογοτεχνία και τη γραφή και τους γνωρίζει τον αμερικανικό πολιτισμό με κοντινά και μακρινά ταξίδια, με αποτέλεσμα ο συγγραφέας, που παρίσταται ως καλεσμένος, να καταγράψει ένα συναρπαστικό χρονικό γεμάτο αλήθειες και προβληματισμούς πάνω στον αμερικανικό τρόπο ζωής, τη διασκέδαση, το φαγητό, τη νοοτροπία. Μέσα σε όλα, έχει να παλέψει τον αποχωρισμό από τον Τάσο του, την περιορισμένη καπνιστική δραστηριότητα από σεβασμό στους μη καπνιστές, το καταναλωτικό όργιο στα μαγαζιά, το φαγητό που είναι πάντα παχυντικό, τα ρούχα που δεν είναι πουθενά small κι ένα σωρό άλλα κωμικοτραγικά στιγμιότυπα εν είδει σημειώσεων που δε χόρταινα να διαβάζω. Ένα ταξίδι ψυχής σε μια χώρα αφθονίας και ταυτόχρονα ανέχειας.

«Φωτιά στα Σαββατόπαχα» λοιπόν, να μην ξαναγυρίσουν! Μια συλλογή αστείων κειμένων που είναι γραμμένα με τον γνωστό και οικείο τρόπο του Αύγουστου Κορτώ.

The post «Φωτιά στα Σαββατόπαχα», του Αύγουστου Κορτώ, εκδ. Πατάκη appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Στη σκιά της ζωής τους 
Συγγραφέας Ελένη Κ. Τσαμαδού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Τσαμαδού έγραψε μια τρυφερή και συγκινητική ιστορία για μια γυναίκα που παντρεύτηκε νωρίς λόγω εγκυμοσύνης έναν άντρα που δεν πρόλαβε να αγαπήσει, παράτησε τις σπουδές της και κλείστηκε στο σπίτι. Όλη η ζωή της ένα λάθος: δεν πήγε στο κολέγιο λόγω εγκυμοσύνης, δόθηκε στον άντρα που της άρεσε, με τον οποίο και παντρεύτηκε, και αμέσως έγινε σύζυγος και μητέρα χωρίς άλλα ενδιαφέροντα και φίλες, χωρίς κοινωνική ζωή και χόμπι, «μια γυναίκα χωρίς προσωπικότητα, άχρωμη και αδιάφορη». Τελικά διαπίστωσε πως όλα αυτά ήταν χάσιμο χρόνου, μιας και ο σύζυγός της δεν την εκτίμησε ποτέ ως γυναίκα.

Όλα ξεκινάνε όταν η μητέρα της Λούση, μετά τον θάνατο του άντρα της, αρχίζει να παραληρεί και να μιλάει σ’ έναν φανταστικό συνομιλητή ενώ δεν αποχωρίζεται τη δικηγορική τσάντα του νεκρού συζύγου. Η Λούση και ο αδελφός της τη βάζουν σε ίδρυμα και οι γιατροί αποφαίνονται: αρχή αλτσχάιμερ και αποσχιστική διαταραχή, δεν υπάρχει θεραπεία. Κλαίει, γελάει και μιλάει συνέχεια στα ελληνικά, κοιτώντας και ψαχουλεύοντας κάποιες επιστολές μέσα στην περίφημη τσάντα. Μετά τον θάνατό της, οι επιστολές αυτές ωθούν τη Λούση να φύγει από την Αμερική. Τι δουλειά έχει στην Ελλάδα και γιατί το έσκασε σαν κλέφτρα, χωρίς να ειδοποιήσει κανέναν; Τι ελπίζει να βρει; Γιατί κράτησε τις επιστολές των γονιών της και ποιοι απεικονίζονται στη φωτογραφία που τις συνοδεύει; Τι συνέβη στην Πάτρα του 1945;

Μια γυναίκα χωρίς γνώση ελληνικών θα έρθει στην Ελλάδα να ξεκινήσει μια σειρά από έρευνες. Ένας άθλος που δε λυγίζει όμως τη θέληση της Λούση και η κοπέλα θα ξεκινήσει να ψάχνει το παρελθόν των γονιών της, πώς γνωρίστηκαν, πώς και γιατί ήρθαν στην Ελλάδα, μόνο που σύντομα θα διαπιστώσει πως αυτή η έρευνα την αφορά προσωπικά με απρόσμενο τρόπο. Κάποια γεγονότα που θα ζήσει στην Ελλάδα και θα την ξαναγεννήσουν θα τη φέρουν αντιμέτωπη με την οικογένειά της, τον αδελφό, τον σύζυγο, τα παιδιά της, που θα της γυρίσουν την πλάτη. Θα βρει τη δύναμη να συνεχίσει να ζει; Πώς θα τα καταφέρει;

Στο πλάι της, η Άννα, η γυναίκα που της νοικιάζει μια κάμαρα στην Πάτρα και η κόρη της, Αθηνά. Αυθόρμητη, διακριτική και ζεστή, η Αθηνά κερδίζει αμέσως τη Λούση που παρατηρεί και αρκετές ομοιότητες στις οικογενειακές τους ιστορίες. Μέσα από την οικογένεια της Άννας και της Αθηνάς ξεπηδάνε ενδιαφέρουσες ιστορίες που αντικατοπτρίζουν την ελευθερία της γυναίκας, το δικαίωμα στην άμβλωση, τη γυναικεία χειραφέτηση και ανεξαρτησία, καθώς και τις συνέπειες από τις λάθος επιλογές. Τρεις γυναίκες, η γιαγιά Αναστασία, η μαμά Άννα, η κόρη Αθηνά, το παραδοσιακό, συντηρητικό χτες, το σήμερα και το κυνικό, απελευθερωμένο αύριο δένονται με την ιστορία της Λούση και δημιουργούν μια πολύπλευρη ιστορία γεμάτη ενδιαφέρουσες σκηνές, δραματικά περιστατικά και εκπλήξεις. Επιπλέον, ένα ταξίδι στην Ύδρα θα φέρει απρόσμενες εξελίξεις στη ζωή της πρωταγωνίστριας και θα της ξυπνήσει αισθήματα για καιρό κοιμισμένα.

Το μυθιστόρημα «Στη σκιά της ζωής τους» ρίχνει φως στις παράνομες υιοθεσίες των παιδιών του Εμφυλίου, στο παιδομάζωμα εκείνης της περιόδου, στις τραγικές ιστορίες που χώρισαν οικογένειες για πάντα με μεθόδους που ελάχιστες ήταν νόμιμες και φυσικά δεν ήρθαν όλες στο φως. Παιδουπόλεις, πλαστά δικαιολογητικά, κρυφές αγοραπωλησίες, ακόμη και απαγωγές δημιούργησαν μια από τις μεγαλύτερες πληγές της σύγχρονης Ιστορίας, που ακόμη αιμορραγεί. Η συγγραφέας σκύβει με αγωνία πάνω από αυτές τις περιπτώσεις και αποτυπώνει με πολυεπίπεδη πλοκή και ανατροπές τη ζωή μιας γυναίκας που άλλα πίστευε για το παρελθόν της και άλλα κρύβονταν πίσω από την αλήθεια.

Η καθαυτή ιστορία είναι αρκετά περίπλοκη και φωτίζεται τμηματικά όσο προχωράμε την ανάγνωση, οπότε χρειάζεται προσοχή, πάντως όλα μπαίνουν στη θέση τους και ξεκαθαρίζουν, συγκροτώντας έτσι μια φριχτή ιστορία απάτης και εγωισμού, ειδικά όταν μέσα σε όλα αυτά μπαίνει ανθρώπινος παράγων. Επιπλέον, παρένθετες ιστορίες που εμπλουτίζουν την πλοκή και δημιουργούν ολοκληρωμένους χαρακτήρες μας συστήνουν την κλειστή κοινωνία της Πάτρας του 1945-1947 και τον τρόπο ζωής, αντιλήψεων και νοοτροπίας της ελληνοαμερικανικής κοινότητας της δεκαετίας του 1980. Μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία με διαρκείς ανατροπές, λιτούς διαλόγους, ποικίλες μορφές αφήγησης και ρεαλισμό που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος.

The post «Στη σκιά της ζωής τους», της Ελένης Κ. Τσαμαδού, εκδ. Ψυχογιός appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Η μπάλα 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Ρένια Μεταλληνού
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλας κατεβάζει την κούτα με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και βάζει τα κλάματα γιατί λείπει μια συγκεκριμένη μπάλα. Εξηγεί λοιπόν στην αδελφή του ποια σημαντικά γεγονότα της οικογενειακής τους ζωής είναι δεμένα με αυτήν την μπάλα και γιατί την ψάχνει σαν τρελός.

Η υπέροχη, συγκινητική και άκρως ατμοσφαιρική ιστορία της Κωνσταντίνας Τασσοπούλου δείχνει με έξυπνο τρόπο το βάρος της απώλειας του ενός γονιού «που δουλεύει μακριά», ειδικά σε γιορτινές περιόδους, και πώς μπορεί να το αντιμετωπίσει ένα παιδί. Δυο αδέλφια λοιπόν που μεγαλώνουν με τον πατέρα στα καράβια και με τη μάνα σε μια δουλειά που της στερεί πολλές ώρες μαζί τους προσπαθούν να μαλακώσουν τον πόνο τους κάνοντας χαρούμενα και αισιόδοξα σχέδια. Η μπάλα είναι ο συνδετικός κρίκος του Νικόλα και της αδελφής του με τα πρώτα τους Χριστούγεννα, με το αγαπημένο τους γλυκό που έφτιαχνε η μαμά και τελικά με την αναχώρηση του πατέρα «στα καράβια». Η μπάλα μπορεί τελικά να γίνει μια χρυσόσκονη από σπασμένα γυαλάκια που θα γεφυρώσει την απόσταση με τον μπαμπά και έτσι να γλυκάνει λίγο την απώλειά του. Μια συγκινητική ιστορία που λειαίνει τις «σκληρές γωνίες» της ζωής των δύο παιδιών και δείχνει πώς μπορεί ένα αγαπημένο στολίδι να συνδεθεί με σημαντικές στιγμές από τις πρώτες τους αναμνήσεις, να τα ενώσει με τον απόντα μπαμπά και, γιατί όχι, να τα βοηθήσει να καταλάβουν το ένα το άλλο και να έρθουν πιο κοντά.

Η εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού ζωντανεύει υποδειγματικά το κείμενο συνδυάζοντας άψογα το ρεαλιστικό με το φαντασιακό στοιχείο. Έχουμε την καθημερινότητα του Νικόλα και της αδελφής του εν όψει των Χριστουγέννων, όμορφες αναμνήσεις με αφορμή την μπάλα και τελικά το αγαπημένο στολίδι συνδέει αναπάντεχα το σπιτικό τους με το ταξίδι του μπαμπά και με τις πολύτιμες στιγμές με τη μαμά. Στις σελίδες κυριαρχεί το σκούρο φόντο που όμως αφήνει περιθώριο να δούμε τι διαδραματίζεται στο πρώτο επίπεδο, όπου υπάρχει ποικιλία εκφράσεων, οπτικών γωνιών και χρωμάτων. Υπέροχες χριστουγεννιάτικες και οικογενειακές εικόνες αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Το Μικρό Πάπιγκο
Συγγραφέας Θοδωρής Γεωργακόπουλος
Εικονογράφος Mariana Rio
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ψηλά πάνω σ’ ένα όμορφο βουνό, ήταν το Μικρό Πάπιγκο. Ένα χωριό με λίγα σπίτια, λίγους κατοίκους, λίγα αυτοκίνητα κι αυτό δεν του άρεσε καθόλου. Ήθελε να γίνει μια μεγάλη πόλη αλλά δεν ήξερε πώς. Ζητά λοιπόν τη βοήθεια του αδελφού του, Μεγάλου Πάπιγκου, που δε θέλει το αδελφάκι του ν’ αλλάξει, ρωτάει από δω, ρωτάει από κει, ακόμη και τα Ιωάννινα ρωτάει κι η απάντηση ίδια: «Μείνε μικρό, τρυφερό, καθαρό και ήσυχο»! Τότε, στρέφεται στη Νέα Υόρκη και η συζήτησή τους θα γεννήσει μια πρωτοφανή ιδέα!

Ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος έγραψε μια έξυπνη αλληγορία για όσους θέλουν να αλλάξουν και δεν τους αρέσει αυτό που είναι και την εμπλουτίζει με ιδέες που θα συναρπάσουν τα μικρά παιδιά. Βρήκα πολύ πρωτότυπη την πλοκή και μου άρεσε ο τρόπος γραφής με τις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις (αφού το Πάπιγκο ρωτάει διάφορες πόλεις και χωριά), με την ποικιλία των συνωνύμων (αφού το χωριό παίρνει την ίδια απάντηση σχεδόν απ’ όλους) και κυρίως με το απροσδόκητο τέλος που θα ξετρελάνει τους μικρούς αναγνώστες και θα πυροδοτήσει τη φαντασία τους! Οι συζητήσεις μεταξύ των πόλεων και των χωριών γίνονται αντιληπτά από τους ανθρώπους ως αεράκι, άνεμος, θύελλα, μιας και το Πάπιγκο φωνάζει όλο και δυνατότερα για να ακουστεί σε μακρινές αποστάσεις και στο τέλος τα αποτελέσματα της κουβέντας του χωριού με τη Νέα Υόρκη φέρνουν μια νέα τάξη πραγμάτων.

Η εικονογράφηση της Mariana Rio φαίνεται απλή και σχεδόν μονοδιάστατη, μιας και σε κάθε σελίδα αποτυπώνονται τα χωριά και οι πόλεις με παρόμοιο τρόπο ενώ τα χρώματα είναι κυρίως το μαύρο, το λαδί, το άσπρο, το κόκκινο και το γκρι. Αν προσέξει όμως κανείς καλύτερα θα δει κάποιες λεπτομέρειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά και δείχνουν έντονη κινητικότητα από τους κατοίκους που πηγαίνουν στις δουλειές τους, διαβάζουν, συναναστρέφονται ενώ κάπου κάπου φαίνεται μια παιδική χαρά, μια εκκλησία, ένα αυτοκίνητο. Μέσα από την απλότητα των γραμμών και την αδρή σκιαγράφηση ζωντανεύουν οι διαφορές των πόλεων και των χωριών ενώ μου έκανε εντύπωση η ποικιλία της αποτύπωσης των δέντρων, άλλα στρογγυλά, άλλα με γυμνά κλαριά, άλλα με πολλά και άλλα με λίγα φύλλα. Μια απλή, σχεδόν απλοϊκή απεικόνιση, με αρκετή δουλειά και λεπτομέρεια όμως.

The post «Η μπάλα», της Κωνσταντίνας Τασσοπούλου & «Το Μικρό Πάπιγκο», του Θοδωρή Γεωργακόπουλου, εκδ. Καστανιώτη appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Το μυστικό των μυστικών
Τίτλος πρωτοτύπου The secret of secrets
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Dan Brown κινείται στα γνωστά, οικεία και πάντα συναρπαστικά μονοπάτια συνωμοσιολογίας, μυστικών και ανατροπών. Καλοδουλεμένη πλοκή, cliffhangers στο τέλος σχεδόν κάθε κεφαλαίου, σταδιακή κορύφωση της δράσης, ανάμιξη πραγματολογικών στοιχείων με αχαλίνωτη φαντασία, ένας αγαπημένος πρωταγωνιστής, κώδικες και σύμβολα (κεντροπερίβλητα, εικονογράμματα), μυστικά και απειλή κατά της ανθρωπότητας, ανατροπές, ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα που παίρνει βασικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, συμπεράσματα ερευνών και πορίσματα και «την προχωράει παρακάτω», σε ένα γνωστικό και γνωσιακό επίπεδο που μπορεί να το εκμεταλλευτεί κάποιος για κακό σκοπό, ένας ισχυρός εχθρός που κρύβεται στα σκοτάδια, απρόσμενες συμμαχίες, προδοσίες, ανθρωποκυνηγητά, μυστικές υπηρεσίες, απαγωγές, επιθέσεις, δολοφονίες, όλα αυτά συγκροτούν άλλο ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Τη λαμπερή μέρα της διάλεξης της Κάθριν Σόλομον ακολουθούν μια σειρά από φρικιαστικά γεγονότα: η Κάθριν εξαφανίζεται, ο Λάνγκντον κάνει κάτι που θα  τραβήξει την προσοχή της Ούζι, της τσέχικης υπηρεσίας πληροφοριών, με αποτέλεσμα να τον κυνηγάει ο αστυνόμος Όλντριχ Γιανάτσεκ αλλά και ο Μάικλ Χάρις, νομικός εκπρόσωπος της αμερικανικής πρεσβείας. Τα ίχνη για τον εντοπισμό της επιστήμονα είναι κωδικοποιημένα κι ο Λάνγκντον αναλαμβάνει δράση. Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, αραβικοί αριθμοί, λατινικό αλφάβητο, ενωχιανά (γλώσσα μέσω της οποίας υποτίθεται ότι τα μέντιουμ επικοινωνούν με τα πνεύματα) παίρνουν και πάλι τη σκυτάλη σ’ έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο.

Σταδιακά μπαίνουν κι άλλοι χαρακτήρες στο παιχνίδι που θα δείξουν σε κρίσιμα σημεία την πραγματική τους ταυτότητα και τι πραγματικά αποζητούν. Για παράδειγμα, ο Μάικλ Χάρις παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο στην αμερικάνικη πρεσβεία, με αποτέλεσμα να διαπιστώσει αμέσως τι πραγματικά συμβαίνει, μόνο που έχει ήδη αναθέσει στην ερωμένη του, Ντάνα Ντάνεκ, υπεύθυνη των δημοσίων σχέσεων της πρεσβείας, κάτι που θα τη βάλει σε κίνδυνο. Η Δρ Μπριγκίτα Γκέσνερ, κορυφαία Τσέχα νευροεπιστήμονας, επιτυχημένη στον τομέα τεχνολογίας απεικόνισης του εγκεφάλου και στα νευροπληροφοριακά δίκτυα, είναι εκείνη που κάλεσε τη Σόλομον για τη διάλεξη, τι έχει όμως δημιουργήσει με τους συνεργούς της; Γιατί ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το βιβλίο της Κάθριν Σόλομον και θέλει σχεδόν με το ζόρι να την οδηγήσει στο εργαστήριό της; Η Σάσα Βέσνα, βοηθός της Μπριγκίτα, είναι μια γυναίκα που ήρθε από τη Ρωσία και παθαίνει κρίσεις επιληψίας, μια κατάσταση που την οδήγησε σ’ ένα παρακμιακό κρατικό ψυχιατρικό ίδρυμα, όπου έζησε «μια ζωή ποτισμένη από τα φάρμακα και τη μοναξιά». Η Μπριγκίτα Γκέσνερ την έφερε στην Πράγα και τη θεράπευσε από τις κρίσεις της, ποιο ήταν όμως το τίμημα; Και τι θα γίνει με τα κενά μνήμης που εξακολουθεί να έχει;

Επίσης, ποιο είναι το μυστηριώδες Γκόλεμ, μια φιγούρα με μανδύα, βαριά υποδήματα, πασαλειμμένο με πηλό στο κεφάλι και γιατί στο μέτωπό του έχουν χαραχτεί τρία εβραϊκά γράμματα; Σε ποιον είναι αφοσιωμένο να προστατεύει και ως πού θα φτάσει για να το καταφέρει; Η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Πράγα Χάιντε Νάγκελ διαπιστώνει πως ήρθε η ώρα να πάρει την κατάσταση στα χέρια της και να εκδικηθεί όσους τη δελέασαν να πάρει αυτήν τη θέση, αποκρύπτοντάς της τους πραγματικούς λόγους που την ήθελαν σε αυτό το πόστο. Έχουμε όμως και τον Τζόνας Φόκναμ, επιμελητή εκδόσεων στα κεντρικά του Penguin Random House στη Νέα Υόρκη, που είναι έτοιμος να διαβάσει το χειρόγραφο της Σόλομον, όταν μια επίθεση από χάκερ το εξαφανίζει, περνώντας από όλες τις δικλείδες ασφαλείας. Πιστός όμως στην πατροπαράδοτη σχολή έχει εκτυπώσει ένα αντίγραφο, εξ ου και πέφτει θύμα απαγωγής. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες και μερικοί ακόμη αγωνίζονται ο καθένας με τον τρόπο του να φυλάξει κρυμμένο ή να φέρει στο φως ή να ανακαλύψει το μυστικό των μυστικών.

Για άλλη μια φορά, ο Dan Brown έχει εντρυφήσει βαθιά στο θέμα του κι έχει στήσει έναν καλοπλεγμένο ιστό, αποκαλύπτοντας σταδιακά διάφορα πραγματολογικά στοιχεία, οδηγώντας τον αναγνώστη όλο και πιο κοντά στην κεντρική ιδέα εξαιτίας της οποίας η Κάθριν Σόλομον έχει μπει στο στόχαστρο. Ξεκινάμε από τον ορισμό της νοητικής επιστήμης: «Είναι η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης, ένα αντικείμενο που απασχόλησε τον άνθρωπο για αιώνες, μόνο που τα ερωτήματα αυτά τα ερευνούσαμε μέσω της θρησκείας». Οι άνθρωποι αναλογίζονται τη συνείδηση αλλά δυσκολεύονται να την προσδιορίσουν ή και να συζητήσουν γι’ αυτήν. Η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης χωρίζεται σε Υλισμό και Νοητική, με τους υλιστές να θεωρούν πως η συνείδηση είναι υποπροϊόν σωματικών διεργασιών και τους νοητιστές πως η συνείδηση προήλθε από μια θεμελιώδη πτυχή του σύμπαντος που δεν εντοπίζεται καν μέσα στο σώμα. Όλα αυτά γυρίζουν γύρω από τον ανθρώπινο εγκέφαλο που περιέχει 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι σχηματίζουν περισσότερες από 1 τρισεκατομμύριο συνάψεις. Αντιστοιχεί στο μόλις 2% του ανθρώπινου βάρους και καταναλώνει το 20% της ενέργειας και του οξυγόνου του αίματος.

Όσο βαθύτερα προχωράμε στην κεντρική ιδέα, τόσο πιο περίπλοκα γίνονται διάφορα συναφή θέματα γύρω από τη συνείδηση, τον φόβο του θανάτου (ο συγγραφέας κατακεραυνώνει: «Ο φόβος του θανάτου είναι ο πατέρας της θρησκείας»!), την άλω και το φωτοστέφανο, την ενόραση, ακόμη και το «σύνδρομο του σοφού», όπου κάποιος, μετά από ατύχημα, μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερες δεξιότητες ή γνώσεις που δεν κατείχε πριν, να παίξει βιολί π. χ. ή να μιλάει μια ξένη γλώσσα (συναρπαστικά και αυθεντικά τα παραδείγματα των ανθρώπων που αναφέρονται). Αυτές οι ανεξήγητες «γνήσιες ανωμαλίες» αμφισβητούν σε θεμελιώδες επίπεδο το υφιστάμενο μοντέλο της συνείδησης και βοηθούν στην αποδοχή πως οι εδραιωμένες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου έχουν πάψει να είναι επαρκείς. «Είναι καιρός για ένα νέο μοντέλο. Είναι καιρός να ομολογήσουμε ότι δε γνωρίζουμε την απάντηση σε μια απλούστατη ερώτηση: από πού πηγάζουν οι σκέψεις, τα ταλέντα και οι ιδέες μας;» (σελ. 177). Από την άλλη, μπορεί η ανθρώπινη σκέψη όταν εστιάζεται να μεταβάλλει κυριολεκτικά τη χημεία του σώματος; Υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο; Γιατί η αγγλική λέξη για το σύμπαν βασίζεται στο uni-versum («τα πάντα ως ένα»); Γιατί οι άνθρωποι αδυνατούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα στις γνήσιες διαστάσεις της; Συνεχίζει η συνείδηση πέρα από τον θάνατο;

Φυσικά, διατυπώνονται και καταγράφονται πληροφορίες και για δευτερεύοντα ζητήματα, όπως τι είναι η ενόραση, αν μπορεί κάποιος να προβλέψει το μέλλον και γιατί πάντα ο άνθρωπος κατέφευγε σε αστρολόγους, χαρτορίχτρες κλπ.;  Ο σκεπτικιστής Ρόμπερτ Λάνγκντον δε διστάζει να αποκαθηλώσει μέχρι και τον Νοστράδαμο: έγραψε «εκτενώς, αινιγματικά και κοινότοπα», με αμφίσημες διατυπώσεις και αναφορά σε κοινότοπα γεγονότα, όπως πολέμους, φυσικές καταστροφές και συγκρούσεις εξουσίας κι αυτό μας οδηγεί στο φαινόμενο Μπαάρνουμ («είναι έντονη η επιθυμία του ανθρώπου να διακρίνει προσωπική αλήθεια σε γενικόλογες τοποθετήσεις»). Η θρησκεία είναι και σε αυτό το βιβλίο παρούσα, ώστε να αντιδιαστέλλεται με τον πραγματισμό της νευροεπιστήμης, με ενδιαφέροντα στοιχεία ανάλογα με την εκάστοτε αφορμή. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι η αναφορά στο φωτοστέφανο, το συνηθέστερο θρησκευτικό σύμβολο του πλανήτη. Είναι ο φωτεινός δίσκος που εμφανίζεται πάνω από το κεφάλι ενός πεφωτισμένου όντος και το εντοπίζουμε στην αιγυπτιακή στήλη του Ρα, στο βουδιστικό φέρετρο του Κανίσκα, σε αναγεννησιακούς πίνακες, όχι μόνο στους αγίους. Εξειδικευμένη μορφή του φωτοστέφανου είναι το ακτινωτό στέμμα που συναντάμε στα κεφάλια του Ώρου, του Πτολεμαίου, του Καίσαρα, ακόμη και του Κολοσσού της Ρόδου ή του Αγάλματος της Ελευθερίας. Ήσσονος σημασίας για την πλοκή αλλά συναρπαστικές είναι οι πληροφορίες για το λογότυπο των Starbucks (δεν είναι γοργόνα αλλά σειρήνα αφού έχει δύο ουρές) και για την ανέλιξη του Penguin Random House, του μεγαλύτερου και σημαντικότερου εκδοτικού οίκου του κόσμου, με 20.000 τίτλους κάθε χρόνο και μεικτά έσοδα πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενός κολοσσού που ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα από δύο ανθρώπους με ποικίλες και διαφορετικές λογοτεχνικές προτιμήσεις που φάνταζαν «τυχαίες» (random).

Τέλος πάντων, η καθαυτή πλοκή κλιμακώνεται διαρκώς, οι χαρακτήρες αποκαλύπτουν πολλά κρυμμένα μυστικά, όσο βυθιζόμαστε στη νευροεπιστήμη, στα μυστικά του εγκεφάλου, στη μαγεία της συνείδησης και του γύρω μας κόσμου, τόσο αρχίζει να αποκαλύπτεται το μυστικό των μυστικών. Κι όλα αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Πράγα: «Ένα μνημείο παγωμένο στον χρόνο», ένας συνδυασμός κτηρίων ρομανικού, γοτθικού, μπαρόκ, αρ νουβό και νεοκλασικού ρυθμού, με περισσότερα από εφτακόσια καμπαναριά και πύργους, μια πόλη που για αιώνες είχε αποτελέσει ευρωπαϊκό κόμβο αποκρυφισμού. Ο Dan Brown έχει πάρει όλα τα τοπόσημα και στήνει αξέχαστες σκηνές δράσης και σασπένς: η Γέφυρα του Καρόλου, ο ποταμός Μολδάβας, η Αίθουσα Βλάντισλαβ του Κάστρου της Πράγας, η πλατεία Σταρομάκ, η Συναγωγή της συνοικίας του Γιοζέφοβ που παραμένει ανέπαφη από τον 13^ο αιώνα, η έπαυλη Πέτσεκ (εδράζεται η Αμερικανική Πρεσβεία), η Βίβλος του Διαβόλου με την ανατριχιαστική ιστορία της δημιουργίας της που απεικονίζει τον Σατανά με περίζωμα από ερμίνα (σύμβολο των γαλαζοαίματων), ο Πύργος Πετρίν, το παλιό Εβραϊκό Νεκροταφείο, το καταφύγιο Φολιμάνκα των 1500 τ.μ., το πιο στοιχειωμένο μέρος της πόλης, το Καφέ Λα Μποέμ, το Κλεμεντίνουμ με τους 20.000 τόμους θεολογικής βιβλιογραφίας (αξέχαστη θα μου μείνει η απόπειρα απόδρασης με άναμμα φωτιάς μέσα σε αυτόν τον σπάνιο και πανέμορφο χώρο) και πολλά άλλα.

«Το μέλλον έρχεται καταπάνω μας όλο και γρηγορότερα, σε καθημερινή βάση» (σελ. 687). Αυτό είναι το βασικό μότο ενός μυθιστορήματος που καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα και που αναλύει βαθιές έννοιες της συνείδησης, της νευροεπιστήμης και της εγκεφαλικής λειτουργίας, κάτι που απαιτεί λίγο χρόνο κατανόησης παραπάνω αλλά το τελικό αποτέλεσμα εντυπωσιάζει. Σίγουρα θα υπάρξουν και ενστάσεις ή εύλογες απορίες, όπως για παράδειγμα η χτυπητή έλλειψη φύλαξης σε ένα σημαντικό μέρος με τη δικαιολογία ότι «δεν είναι σε λειτουργία ακόμη» ή ότι, αντί να το βάλουν στα πόδια αυτοί που βρίσκουν τις αποδείξεις που ζητάνε, προτιμούν να αναλύσει ο ένας στον άλλον τι βρήκαν και πόσο σημαντικές είναι κλπ. Με χιούμορ («Μέσα κοινωνικής δικτύωσης… Το μεγαλύτερο δώρο για τις υπηρεσίες πληροφοριών, από την εποχή που η Καθολική Εκκλησία εφηύρε την εξομολόγηση», σελ. 192), εκπλήξεις, πραγματολογικά στοιχεία, καλογραμμένη πλοκή εκτυλίσσεται μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη καλούς και κακούς, προδοσίες και εγκλήματα, ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις, μυστικές υπηρεσίες και επιστημονικά εργαστήρια, γενικά με όλα τα γνωστά και οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα των μυθιστορημάτων του Dan Brown.

The post «Το μυστικό των μυστικών», του Dan Brown, εκδ. Ψυχογιός (Robert Langdon #6) appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Ουδέν κρυπτόν
Συγγραφέας Σόνια Σαουλίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Σόνιας Σαουλίδου ξεκινάει με ευχάριστο τρόπο (δυο ζευγάρια γνωρίζονται στις διακοπές τους, τι γλυκό), σύντομα όμως αρχίζουν μια σειρά από γεγονότα που αυξάνουν την ένταση και γεμίζουν τον αναγνώστη ερωτήματα. Ο Τόμας και η Κλόι λοιπόν ταξιδεύουν στην Οσάκα για δουλειές του Τόμας κι εκεί γνωρίζουν τη Σιένα και τον Γκρέισον, ένα ζευγάρι που ζει στην Ιαπωνία με το ενδεχόμενο να εγκατασταθούν στη χώρα για περισσότερο καιρό. Η ατμόσφαιρα ποικίλλει σε συναισθήματα, γνωρίζονται και τελικά ο Τόμας τους καλεί να μείνουν σπίτι τους όταν γυρίσουν στο Τόκιο. Η Κλόι χαμογελά: «Ο καημένος. Έχει την εντύπωση ότι την απόφαση την πήρε μόνος του…». Ένα αναπάντεχο γεγονός όμως αλλάζει τη διάθεση του Τόμας που αποφασίζει να γυρίσουν στην Αμερική. Η Κλόι πριν φύγουν ταξιδεύει με τη Σιένα στο όρος Φούτζι, που είναι «ένας τόπος δοκιμής, ένα όριο, ένα κατώφλι, εκεί όπου δοκιμάζεται η καθαρότητα της ψυχής». Η Κλόι «δεν επιστρέφει απλώς σ’ έναν τόπο, μα πλησιάζει σε μια απόφαση».

Η Κλόι αισθάνεται ικανοποίηση και αηδία μαζί όταν μαθαίνει πώς γνωρίστηκε το ζευγάρι που συνάντησαν. Πιστεύει στο κάρμα, «ένας καθρέφτης των πράξεων των ανθρώπων…λειτουργεί γιατί το βάρος της κάθε πράξης κάποια στιγμή επιστρέφει στον αποστολέα της…οι άνθρωποι τελικά πληρώνουν επειδή δεν μπορεί να γίνει αλλιώς… δεν είναι άμεσο γιατί δε χρειάζεται να είναι. Κινείται με τη βεβαιότητα όλα βρίσκουν τη θέση τους» (σε. 23). Στην πρώτη τους κουβέντα κάνει αστοχίες και επιφέρει αμηχανία στην παρέα. Θεωρεί τον Γκρέισον ψεύτη, απατεώνα και ζωντανό εφιάλτη. Τι συνέβη λοιπόν στο παρελθόν; Γνωρίζονταν; «Αυτή η συνάντηση δεν ήταν βέβαια μια απλή σύμπτωση. Αυτή η συνάντηση ξέρω πολύ καλά ότι θα έχει συνέχεια» (σελ. 27-28). Και αργότερα: «…όλα δείχνουν κάπως υπερβολικά, κάπως περίεργα κι αυτό ακριβώς θέλω» (σελ. 53). Τελικά: «Αυτό το ταξίδι, έτσι όπως εξελίσσεται, θέλει γερό στομάχι» (σελ. 57).

Το ίδιο περίεργα συμπεριφέρεται και η Σιένα όμως. Θυμώνει όταν ο Γκρέισον δέχεται την πρόταση του ζευγαριού να μείνουν σπίτι τους όταν γυρίσουν στο Τόκιο. «Ο Γκρέισον βέβαια δεν ξέρει, φυσικά και δεν ξέρει, όμως και πάλι δεν έχει δικαίωμα να κάνει του κεφαλιού του. Μια δική του αυθόρμητη απόφαση μπορεί να τα καταστρέψει όλα» (σελ. 32). Να τους φιλοξενήσει ένα ζευγάρι που ξέρουν για μόλις πέντε ώρες; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν διαπιστώνουν πως οι ιδιοκτήτες δεν έχουν φτάσει ακόμη στο σπίτι. Ο Γκρέισον ξέρει τον κωδικό και μπαίνουν αλλά η Σιένα δε νιώθει καθόλου άνετα με αυτό: «Ο τρόπος με τον οποίο εκτυλίσσονται τα πράγματα είναι εντελώς εκτός σχεδίου». Ο Γκρέισον θεωρεί τους εαυτούς τους τυχερούς που γνώρισαν το ζευγάρι, που τους άνοιξαν το σπίτι τους και που μαθαίνουν πολλά από τη δική τους εμπειρία στη χώρα. Γιατί όμως η Σιένα χαμογελάει κρυφά; Τι σχέδιο εφήρμοσε, εκμεταλλευόμενη τη μυστηριώδη διαμονή τους στο ξένο σπίτι; Γιατί δέχεται να νοικιάσουν το σπίτι πάνω από τους Τόμας και Κλόι;

Φυσικά τα πάντα ανατρέπονται όσο προχωράει η ιστορία και κατέστη σχεδόν απαγορευτικό να γράψω κάτι για τη συνέχεια, μιας και τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει, κανείς δεν είναι αυτός που μας κάνει η συγγραφέας να πιστεύουμε και η χιονοστιβάδα των αποκαλύψεων μετατρέπει το διάβασμα σε φρενήρη ανάγνωση. Εκεί βρίσκονται και οι μικρές μου ενστάσεις, μιας και αποκόμισα την εντύπωση ότι όλα αυτά ανατρέπονται προς χάρη του εντυπωσιασμού, χωρίς σταθερή βάση κι έναν κεντρικό άξονα αναφοράς. Η ανατροπή της ανατροπής που ανατρέπει τις ως τότε ανατροπές πιο πολύ με κούρασε και με αποθάρρυνε παρά με εντυπωσίασε. Ο χειρισμός όμως της πλοκής, ο σχεδιασμός των εξελίξεων, η σταδιακή απογύμνωση των χαρακτήρων είναι μια αξιοζήλευτη δουλειά που δύσκολα θα μπορούσε να ολοκληρωθεί με επιτυχία αν ήταν κάποιος άλλος συγγραφέας από τη δοκιμασμένη στο είδος του ψυχολογικού θρίλερ Σόνια Σαουλίδου. Μπορεί η ουσία του βιβλίου να μη μου άρεσε, απόλαυσα όμως την άρτια δουλειά με την οποία αυτή παρουσιάστηκε, αν και οι εναλλακτικές πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις χωρίς ξεκάθαρη ένδειξη του προσώπου που αφηγείται με μπέρδεψαν.

Η συγγραφέας έστησε ένα άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον για τους χαρακτήρες της, με τη Νέα Υόρκη και το Τόκιο (και γενικά την Ιαπωνία) να ζωντανεύουν με ενάργεια και παραστατικότητα. Το Τόκιο είναι: «Ένα μείγμα μοντερνιστικών σχεδίων με λιτές γραμμές και ιαπωνικής παράδοσης. Άνθρωποι, πληθώρα ανθρώπων από διαφορετικές κουλτούρες του κόσμου, κουβαλάνε τους πολιτισμούς τους κάτω από την ομπρέλα αυτής της χαρακτηριστικής ιαπωνικής ηρεμίας. Όλα είναι ήρεμα εδώ, ακόμη κι η τρέλα. Θαρρείς και τα πάντα είναι εναρμονισμένα μεταξύ τους, συντονισμένα με κάτι αόρατο και σοφό» (σελ. 54). Από την άλλη, η Νέα Υόρκη παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα, ειδικά όταν βρέχει: «Η βροχή μού ταιριάζει με την τζαζ. Τη νεοϋορκέζικη τζαζ. Είναι κάτι παραπάνω από μουσική, είναι ένα αστικό φαινόμενο, μια ζωντανή εμπειρία που κουβαλά το πνεύμα της ίδιας της πόλης: πολυσχιδές, απρόβλεπτο, γεμάτο ενέργεια και αντιθέσεις» (σελ. 149). Η γαλήνη και η ιδιαίτερη κουλτούρα της Ασίας αντιδιαστέλλονται με την τυπική, θορυβώδη και αγχωτική ρουτίνα της Αμερικής.

Πέραν αυτών, υπάρχουν και σημαντικές παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση, ειδικά στο δεύτερο μέρος, όπου παρακολουθούμε τη ζωή της θείας Κόρα με την ανιψιά της, Μπέσι, όταν αφήνουν το παιδί οι γονείς του για να επιστρέψουν στην Ιαπωνία και να κλείσουν τις εκκρεμότητες πριν την οριστική επιστροφή στη Νέα Υόρκη. Η προσωρινή κηδεμονία της Μπέσι γεμίζει φόβο την Κόρα που επιπλέον ανησυχεί για τον αδελφό της και τη γυναίκα του που εξαφανίστηκαν. Αφορμής δοθείσης λοιπόν διαβάζουμε διαχρονικές τρυφερές σκέψεις και απόψεις γύρω από την αγάπη, τη μητρότητα και την ανατροφή: «Στην αγάπη δεν υπάρχουν μίλια, χρονικοί περιορισμοί και δεύτερες σκέψεις. Σε καθοδηγεί η καρδιά, αυτή που πάντα δίνει και τη μεγαλύτερη ώθηση στα τολμήματά σου… ό,τι κάνεις στη ζωή με την καρδιά σου πάντα το κάνεις με ένταση, γιατί η καρδιά είναι μια αντλία δύναμης» (σελ. 180). Και: «Σε ποια άραγε ηλικία μπορείς να μιλάς στα παιδιά για το κακό χωρίς να τα τραυματίζεις; Με ποιο τρόπο; Είναι το ίδιο να μιλάς για το κακό σ’ ένα παιδί που έχει πληγωθεί βαθιά και σ’ ένα άλλο που δεν έχει βιώσει τον πόνο;» (σελ. 181). Πώς θα χειριστεί λοιπόν την εξαφάνιση των γονιών του κοριτσιού, πώς θα της το πει, τι θα κάνει μαζί της από κει και πέρα αν τα πράγματα έχουν άσχημες εξελίξεις;

«Ουδέν κρυπτόν» υπό την πένα της Σόνιας Σαουλίδου και οι χαρακτήρες του μυθιστορήματός της απεκδύονται σταδιακά από την αρχική τους εικόνα. Τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει, τα πάντα ανατρέπονται και αλλάζουν και η μία έκπληξη διαδέχεται την άλλη. Ταυτόχρονα, παρατίθενται διαχρονικές απόψεις που βάζουν σε σκέψεις: «Τα χρήματα… Αυτά ήταν ο πραγματικός θεός….αγοράζουν όπλα, ανοίγουν πόρτες, κλείνουν στόματα, μεγαλώνουν κράτη, ενώ εξαφανίζουν άλλα, εμπορευματοποιούν τη θρησκεία και γεννούν οργανώσεις. Δύναμη, μεγάλη δύναμη. Αν έχεις χρήμα, οι νόμοι κάνουν πίσω…Αγοράζεις την πολυτέλεια, την ατιμωρησία, τη φιλία, τον έρωτα, την καλοπέραση» (σελ. 251). Ιαπωνία και Αμερική, γαλήνη και στρες είναι τα δύο άκρα όπου οι ήρωες του μυθιστορήματος θα έρθουν αντιμέτωποι με εκπλήξεις, μυστικά, δολοπλοκίες, σχέδια εκδίκησης, τιμωρία και, γιατί όχι, λύτρωση.

The post «Ουδέν κρυπτόν», της Σόνιας Σαουλίδου, εκδ. Bell appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Λευκό χαρτί 
Συγγραφέας Χριστίνα Πομόνη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άλκης ζει ήδη επτά μήνες στο Μαϊάμι, ακολουθώντας μιαν απόφαση που του κόστισε τελικά ψυχικά και συναισθηματικά. Είχε μια κοπέλα, την Έλσα, με την οποία οι τριγμοί βάθυναν περισσότερο με τις νέες εξελίξεις και μια μάνα που την άφησε  πίσω μόνη στην ηλικία της κι αβοήθητη, μόνο και μόνο για να γνωρίσει τον πατέρα του. Έμαθε να μετράει αλλιώς, να ζυγίζει αλλιώς, να αντιμετωπίζει τους τυφώνες της περιοχής και να εκτιμά πολλά πράγματα στη νέα του ζωή. Συμπεριφέρεται με σεβασμό απέναντι στους γείτονες και σε όσους συναντάει στις δουλειές του αλλά δε μιλάμε για την ιδανική καθημερινότητα: «η βία καραδοκεί σαν σκιά -αυτή η παράξενη, αμερικανική ησυχία που κρύβει το μεταλλικό κλικ ενός γεμιστήρα πίσω από τον τοίχο» (σελ. 23). Αυτή η ζωή είναι κομμάτι του πατέρα του Άλκη, με αποτέλεσμα η οικογένεια που βρίσκει και που τον φιλοξενεί αρχικά να τον γεμίζει σταδιακά οργή και αηδία, ειδικά όταν τους συγκρίνει με τη δική του και τη μάνα του. Γιατί τους άφησε ο πατέρας του λοιπόν; Αφού η ζωή που τώρα κάνει δε διαφέρει σε τίποτα από αυτήν που θα περνούσε μαζί τους. Οι σχέσεις εντείνονται κι έτσι ξεσπάει, τον αντιμετωπίζει, του ζητάει ευθύνες, τον ταπεινώνει: «Για μένα θα είναι πάντα “εκείνος”, επειδή για εκείνον ήμουν πάντα “κάποιος”» (σελ. 48). «Μαζί του, έμαθα μόνο να κουτσαίνω» (σελ. 48). Γιατί: «Όταν νιώσεις την αδικία στο πετσί σου, εναντιώνεσαι. Διεκδικείς. Πολεμάς. Ή τουλάχιστον αυτό οφείλεις στον εαυτό σου να κάνεις» (σελ. 51).

Ο Άλκης είναι όμως και συγγραφέας, επομένως περίμενε πως η νέα του ζωή θα του έδινε ώθηση και έμπνευση.  Τελικά, βυθίστηκε σε μια ρουτίνα και δεν μπορεί να γράψει ούτε μια λέξη απ’ το επόμενο μυθιστόρημα  που έχει τελειώσει κιόλας στο μυαλό του: «Ξέρεις γιατί; Νιώθω λειψός, μισός και άδειος. Μυρίζω τον φόβο μου, σα σκύλος έτοιμος να μου επιτεθεί Είναι έτοιμος να μου επιτεθώ» (σελ. 17). Τελικά: «…η ζέστη, η υγρασία, η κακουχία που νιώθω και στην οποία συνειδητά υποβάλλω τον εαυτό μου, με κάνουν να γράφω πράγματα που έχω βαθιά θαμμένα μέσα μου, τόσο βαθιά που σχεδόν τα ξεχνώ» (σελ. 29). Πόσο εχθρικό μπορεί να γίνει ένα λευκό χαρτί, γεμάτο από ιδέες μισές, ένα μυαλό μοιρασμένο σε δυο ηπείρους και μια ψυχή που κατοικεί στη μια; Επίσης, βρήκα ευρηματικό το τέχνασμα που χρησιμοποιεί η συγγραφέας του βιβλίου: οι φράσεις που ακούει ο Άλκης γύρω του όσο αναπολεί τη ζωή του και γράφει στον υπολογιστή του ή στο χαρτί κουμπώνουν σε αναπάντεχες στιγμές της δικής του ζωής, την οποία μάλιστα αφηγείται με αντικειμενικότητα. Αυτό προσδίδει συγκίνηση και τρυφερότητα στο κείμενο, μιας και οι φράσεις αποτυπώνουν κάτι απλό, καθημερινό που οι περισσότεροι έχουμε ζήσει και τώρα βγαίνει στο φως με νέα οπτική.

Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, γνωρίζουμε καλύτερα τη ζωή του Άλκη με τη μητέρα του και πώς τον μεγάλωσε, πότε και γιατί δυσκόλεψαν οι σχέσεις τους, πώς τον επηρέασε ψυχοσυναισθηματικά η απουσία του πατέρα του και κυρίως γιατί πήρε την απόφαση να τον βρει. Δάκρυσα με τις σκληρές συναισθηματικά σκηνές αποχωρισμού μητέρας και γιου: «Την αγκάλιαζα και σκεφτόμουν με τι τρόπο μπορούσα να την πάρω μαζί μου. Να μη νιώθει παρατημένη στα εβδομήντα της, μετά από όλα όσα έκανε για μένα, μετά από τη μάνα που υπήρξε για μένα, προστάτης και αρχηγός των πάντων μου» (σελ. 32). Κι όμως, αυτή η μάνα, όπως το αναγνωρίζει κι ο Άλκης, έχει την ικανότητα να τον κάνει να νιώθει ένοχος, να τον αφανίζει με λόγια που δεν αρθρώνει, «μια βαριά σκιά που με κυνηγούσε, θαρρείς και τα είχε κάνει όλα σωστά στη ζωή της, θαρρείς και δεν τα είχε σκατώσει ποτέ με τις αδυναμίες της στους λάθος ανθρώπους» (σελ. 35). Εκείνος θέλει να στέκεται ψηλότερα, να τη σκεπάζει με τα φτερά του κι ας ραγίζουν τα μάτια της με κάθε απογοήτευση.

Το «Λευκό χαρτί» είναι η αδυσώπητη αναμονή της δημιουργικότητας για όσους αντικρίζουν κατάματα μια οθόνη υπολογιστή ή ένα τετράδιο που τους περιμένει να το γράψουν και να το γεμίσουν εικόνες, συναισθήματα, σκηνές. Είναι όμως και μια ψυχή που γεννιέται κι ετοιμάζεται να γεμίσει το δικό της μονοπάτι με τέτοια στίγματα, ίσως ακόμη και η ψυχή του Άλκη που όμως αδειάζει σταδιακά από τα τραύματα που βιώνει κι αγωνίζεται να σταθεί στα δικά του πόδια, γνωρίζοντας τον εαυτό του και κατανοώντας τις συνέπειες από τις αλληλεπιδράσεις με το περιβάλλον γύρω του. Έφυγε από τη μητέρα του και τη γυναίκα που αγαπά, γνώρισε τον πατέρα του και τον αντιμετώπισε, προσπαθεί να γράψει το νέο του μυθιστόρημα, πώς θα κλείσει όμως ο κύκλος της αφήγησής του;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«ο κόσμος που κατασπαράζει και κατακρεουργεί, … ανθρωπάκια δίχως ζωή που κοιτούν τους άλλους μέσα από το θολό πρίσμα της επίκρισης, προσδοκώντας υπόσταση» (σελ. 14).

«Μα τι έχουν να φοβηθούν…δυο ψυχές; Τι άλλο εκτός από τον ίδιο τους τον εαυτό;» (σελ. 12).

«Κι εμείς πασχίζουμε να τα κατανοήσουμε, μονοδιάστατα, φορτώνοντας τους εαυτούς μας με τύψεις κι ερωτήματα… και μας ξεχνάμε σαν κάτι ασήμαντο που γκρεμίστηκε στο έδαφος και έσπασε, μα κανείς δεν μπήκε στον κόπο να το σηκώσει από το πάτωμα» (σελ. 37).

The post «Λευκό χαρτί», της Χριστίνας Πομόνη, εκδ. Συρτάρι appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Ο Παρατηρητής του Θανάτου 
Τίτλος πρωτοτύπου The Death Watcher
Συγγραφέας Chris Carter
Μεταφραστής Βασιλική Κουρή
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτό είναι το δέκατο τρίτο βιβλίο με ήρωα τον Ρόμπερτ Χάντερ, έναν ιδιοφυή και χαρισματικό άνθρωπο, με υψηλό δείκτη ευφυίας και πολύ καλή γνώση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και ψυχολογίας. Ο Χάντερ, πτυχιούχος Ψυχολογίας και με διδακτορικό στην Ανάλυση Εγκληματικής Συμπεριφοράς και στη Βιοψυχολογία, είδε τη ζωή του να ανατρέπεται οριστικά όταν ο πατέρας του έπεσε θύμα ληστείας από αγνώστους. Η μανία του για εκδίκηση και η αδυναμία των ερευνών να εντοπιστούν οι ένοχοι τον οδήγησαν να καταταγεί στους κόλπους της Αστυνομίας. Η αλματώδης καριέρα του τον ενσωμάτωσε στη Διεύθυνση Ληστειών και Ανθρωποκτονιών της Αστυνομίας του Λος Άντζελες. Χάρη στο υπόβαθρό του στην ψυχολογία της εγκληματικής συμπεριφοράς τοποθετήθηκε ως επικεφαλής στη Μονάδα Υπερβίαιων Εγκλημάτων της Αστυνομίας του Λος Άντζελες, όπου εξετάζονται οι ανθρωποκτονίες με υπερβολικό σαδισμό και βιαιότητα.

Μαζί του είναι και πάλι ο Κάρλος Γκαρσία, παντρεμένος με τη γλυκιά Άννα και γιος ομοσπονδιακού πράκτορα, που αγνόησε τις προτροπές της μητέρας του, που ήξερε καλά τους κινδύνους και τα προβλήματα από ένα τέτοιο επάγγελμα, και ακολούθησε τα βήματα του ήρωά του, του πατέρα του! Ως προς τη συνεργασία μεταξύ Χάντερ και Γκαρσία έχουμε μια ιδανική εξισορρόπηση, μιας και οι δύο συμμετέχουν στις έρευνες, ακολουθούν παράλληλες ή διαφορετικές άκρες στο δύσκολο κουβάρι που έμπλεξαν και ταυτόχρονα η προσωπική τους ζωή είναι εντελώς αντίθετη: ο ένας ανύπαντρος, αφοσιωμένος στις υποθέσεις του, με τα δικά του ψυχολογικά προβλήματα και ο άλλος παντρεμένος με μια γυναίκα γεμάτη κατανόηση, υπομονή και εγκαρτέρηση. Μάλιστα, ο Γκαρσία κάνει τις περισσότερες ερωτήσεις, πιέζοντας και χαλαρώνοντας όταν πρέπει, όσο ο Χάντερ ακούει και παρατηρεί, όχι μόνο τα λόγια αλλά και τις κινήσεις των ανακρινομένων: «Πολύ συχνά οι σιωπές των ανθρώπων λένε περισσότερα, αποκαλύπτοντας μυστικά που τα λόγια τους προσπαθούν να κρύψουν» (σελ. 130). Στο πλάι τους έχουμε ξανά την αστυνόμο Μπάρμπαρα Μπλέικ, επικεφαλής της Διεύθυνσης Ληστειών και Ανθρωποκτονιών της Αστυνομίας του Λος Άντζελες και τη Σούζαν Σλέιτερ, μία από τους καλύτερους επιστήμονες της Καλιφόρνια στον τομέα των εγκληματολογικών ερευνών.

Η ιατροδικαστής Κάρολιν Χόουβ διαπιστώνει πως το θύμα ενός τροχαίου υπέστη φριχτά βασανιστήρια οπότε δεν πέθανε από το αμάξι που το πάτησε, εξ ου και ζητάει τη βοήθεια της Μονάδας Υπερβίαιων Εγκλημάτων. Η ζωή του νεκρού άντρα δεν δείχνει κάποιον ένοχο και τότε ένα δεύτερο θύμα με αιτία θανάτου διαφορετική από τη φαινομενική φέρνει τον Χάντερ και τον Γκαρσία στον δρόμο ενός κατά συρροή δολοφόνου που κρύβεται σε κοινή θέα και μεταμορφώνει τους φρικιαστικούς φόνους του σε θανατηφόρα ατυχήματα. Αυτήν τη φορά, τον δολοφόνο τον γνωρίζουμε εξαρχής αλλά τα κίνητρά του, το modus operandi, η επιλογή των θυμάτων του, η τραγική του ιστορία ξεδιπλώνονται σταδιακά, με την πλοκή να δίνει το βάρος στις έρευνες και στα στοιχεία. Ο Παρατηρητής του Θανάτου είναι ένα πλάσμα που ίσως και να το συμπάθησα κατά 1% αλλά μόνο στην αρχή, διαβάζοντας για τα ψυχολογικά και τα σωματικά του τραύματα, που τον πότισαν από «το είδος του μίσους που δε διαλύεται, όσος καιρός κι αν περάσει. Είναι το είδος του μίσους που δεν αφήνει χώρο για μετάνοια, έλεος, τύψεις» (σελ. 322). Τα φρικιαστικά του εγκλήματα φυσικά δε σηκώνουν καμία δικαιολογία και κανένα ελαφρυντικό.

Είναι ένα από τα λίγα βιβλία του Chris Carter που μου έσφιξε το στομάχι, κυρίως λόγω της θεματολογίας του. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα-κραυγή αγωνίας για τα θύματα των κακοποιητικών οικογενειών που ξεχειλίζει από τον πόνο του συγγραφέα για ένα τόσο ευαίσθητο θέμα. Κάθε λέξη του και μια μαχαιριά στην καρδιά μου: «…τα τέρατα, αυτά που μπορούν να σε πονέσουν αληθινά, υπάρχουν πραγματικά… Δεν κρύβονται κάτω από τα κρεβάτια ή μέσα στα ντουλάπια και δεν κυκλοφορούν τη νύχτα. Όχι. Τα αληθινά τέρατα είναι αυτά που μπορούν να σε πληγώσουν αυτά που μπορούν να σε τρομάξουν πραγματικά, είναι πολύ πιο κοντά μας απ’ όσο νομίζουμε. Είναι παντού γύρω μας». Και μάλιστα, πόσο τραυματικό και απάνθρωπο αυτοί να είναι οι ίδιοι οι γονείς σου, αφού, αν σε μεγαλώσουν τέρατα, τέρας θα γίνεις κι εσύ, μια νομοτελειακή σκέψη που δε σηκώνει αντιρρήσεις. Μου άρεσε όμως που ο συγγραφέας δεν κατηγορεί ευθαρσώς τους κακοποιητές αλλά μέσα από ομάδες ψυχολογικής υποστήριξης τούς δίνει μια ευκαιρία να καταλάβουν τα λάθη τους και να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους και κυρίως τον χαρακτήρα τους. Δεν υπάρχει δηλαδή άσπρο και μαύρο, όλοι είναι άνθρωποι και έχουν δικαίωμα να προσπαθήσουν να αλλάξουν. Φυσικά, αν φτάσουμε στο άλλο άκρο και οι μηχανισμοί του μυαλού σε στρέψουν στο έγκλημα, τότε δεν υπάρχει επιστροφή. Ο συγγραφέας δείχνει με παραστατικότητα πώς λειτουργούν οι ομάδες θεραπείας υποστήριξης προσώπων που κακοποιούν ή κακοποιούνται, τι κερδίζει κανείς αν τις παρακολουθεί τακτικά, γιατί κρατούν την ανωνυμία των συμμετεχόντων κ.ά.

Για άλλη μια φορά, μαζί με τους καλούς και τους κακούς, πρωταγωνιστεί και το ίδιο το Λος Άντζελες στο κείμενο, η Πόλη των Χαμένων Ονείρων κι όχι των Αγγέλων, μιας κι οι πύλες του παραδείσου της ανοίγουν για πολύ λίγους, ειδικά αν τα παιδιά που κακοποιούνται ψυχολογικά και σωματικά από τις οικογένειές τους το σκάνε με προορισμό να βρουν τον δρόμο τους εκεί. Ας μην ξεχνάμε πως η Καλιφόρνια έχει τον μεγαλύτερο αριθμό εξαφανίσεων από τις πενήντα Πολιτείες, πάνω από τρεις χιλιάδες! Επίσης, μαθαίνουμε για το σεισμογενές ρήγμα του Αγίου Ανδρέα και γιατί κατασκευάστηκε περιορισμένο δίκτυο μετρό, για το ποτάμι της πόλης και το εντυπωσιακό τσιμεντένιο κανάλι που φτιάχτηκε για να αντιμετωπιστούν οι πλημμύρες από τα νερά του κ. ά. Μια πόλη όπου «το Σαββατοκύριακο ξεκινάει από την Τετάρτη» (σελ. 56)! Επίσης, μένουμε λίγο παραπάνω στα υπόγεια της ιατροδικαστικής, μιας και ο συγγραφέας στήνει ένα πραγματικά ενδιαφέρον μάθημα πρακτικής για τους φοιτητές του Τμήματος Νεκροτομής του Πανεπιστημίου του Λος Άντζελες, που μέχρι κι εγώ παρασύρθηκα να θέλω να συμμετάσχω: «Για να δούμε πόσο προσεκτικά θα ακούσετε αυτά που προσπαθεί να σας πει ένα πτώμα», λέει η Κάρολιν Χόουβ. Ανάμεσα στους φοιτητές βρίσκουμε τη μετρημένη, χαμηλών τόνων και σοβαρή Κέι Σίξτρι, η οποία ξέρει πολλά και σπάνια κάνει λάθη, κάτι που εκνευρίζει τους άλλους, να όμως που χάρη στις παρατηρήσεις της εντοπίζεται το δεύτερο πτώμα του δολοφόνου κι αρχίζει να ξετυλίγεται το σκοτεινό κουβάρι.

Τέλος, ο Chris Carter για άλλη μια φορά δείχνει τις γνώσεις του και την εμπειρία του από τον χώρο της εγκληματολογικής και όχι μόνο ψυχολογίας. Χάρη σε αυτόν έμαθα εδώ, μεταξύ άλλων, ότι δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τις αναμνήσεις μετά από ένα τραυματικό γεγονός. «Παραμορφώνονται, κομματιάζονται κι έπειτα, όταν προσπαθούμε να τι ανακαλέσουμε, τα κομμάτια ενώνονται με τρόπους που κάνουν τις αναμνήσεις που μας έρχονται να διαφέρουν πολύ από τις αρχικές…Όπου οι αναμνήσεις μας έχουν κενά, το μυαλό ψάχνει την καλύτερη εκδοχή για να τα συμπληρώσει με ό,τι βρει να ταιριάζει στην περίσταση» (σελ. 16). Επίσης κατάλαβα γιατί η υποθερμία δυσκολεύει την ιατροδικαστική ως αιτία θανάτου και σε τι βοηθάνε τα στίγματα Βισνέφσκι για την επιβεβαίωση της γνωμάτευσης.

«Ο Παρατηρητής του Θανάτου» είναι ένας κατά συρροή δολοφόνος που καλύπτει τα εγκλήματά του με σκηνοθετημένα «ατυχήματα» ώσπου μια σειρά από τυχαία γεγονότα θα τον φέρει αντιμέτωπο με τους ντετέκτιβ Ρόμπερτ Χάντερ και Κάρλος Γκαρσία. Ακολουθούμε και πάλι ένα προς ένα τα βήματα εντοπισμού του ενόχου μέσα από έρευνες, ερωτήσεις, ανθρωποκυνηγητό, παγίδες κι όταν επιτέλους φτάνουμε στη φριχτή αλήθεια και περιμένουμε να πιαστεί ο ένοχος, έρχεται στο φως μια μεγάλη ανατροπή. Μπορεί στα βιβλία της σειράς το βασικό μοτίβο να είναι το ίδιο (κατά συρροή δολοφόνοι με απάνθρωπες και αποστασιοποιημένες συναισθηματικά εγκληματικές πράξεις που τους κυνηγούν οι ντετέκτιβ), πάντα με ποικίλες μεθόδους ή διαφορετικά βήματα επίλυσης οπότε και το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο, σε κάθε ένα από αυτά όμως υπάρχει επιπλέον και κάτι διαφορετικό είτε στη θεματολογία είτε στην τελική αποκάλυψη είτε στο μήνυμα που θέλει να περάσει το βιβλίο, γι’ αυτό εθίζομαι όλο και περισσότερο στις περιπέτειες αυτές. Η σειρά με τον Ρόμπερτ Χάντερ θέλει γερά νεύρα και άπλετο φως όσο κρατάει η ανάγνωση.

The post «Ο Παρατηρητής του Θανάτου», του Chris Carter, εκδ. Bell (Robert Hunter #13) appeared first on Πανος Τουρλης.