Βιβλίο Σκέψεις που έγιναν λέξεις
Συγγραφέας Γιούλη Τσακάλου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ενδιαφέρουσες, ξεχωριστές και ιδιαίτερες ερωτήσεις μας βοηθάνε να γνωρίσουμε καλύτερα τον άνθρωπο πίσω από το βιβλίο και να μάθουμε τον τρόπο σκέψης και αντίληψης πριν, κατά τη διάρκεια ή ακόμη και μετά τη συγγραφή. Η Γιούλη Τσακάλου έχει μελετήσει την κάθε προσωπικότητα και προσπαθεί να βγάλει στο φως τα ψήγματα εκείνα που είναι πιο αντιπροσωπευτικά του χαρακτήρα και του ταλέντου που έχει ο / η συνομιλητής / συνομιλήτριά της. Οι ερωτήσεις ποικίλλουν σε μέγεθος και περιεχόμενο και οι απαντήσεις βοηθάνε να αποκτήσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς βλέπουν αυτοί οι άνθρωποι του πνεύματος το παρελθόν και την Ιστορία μέσα από τη λογοτεχνία, την οικονομική κρίση της εποχής μας, τις μεταβολές στην καθημερινότητά μας μετά την πανδημία κι όλα αυτά με αφορμή το βιβλίο που έγραψαν την περίοδο που έγινε η συνέντευξη. Φυσικά οι γυναίκες έχουν την πρωτοκαθεδρία και δεν ήξερα ποια να πρωτοδιαλέξω για να «γνωρίσω» μέσα από τα κείμενα που έστησε η Γιούλη Τσακάλου. Η Άλκη Ζέη της λεωφόρου Αλεξάνδρας, η Ιωάννα Καρυστιάνη που υποστηρίζει θετικά την απόπειρα συγγραφής από τον καθένα αρκεί να δουλέψει με ταπεινοφροσύνη, η Αλκυόνη Παπαδάκη που τη βαραίνει το υλικό που μαζεύεται μέσα της και θέλει να το μοιραστεί κάπου, η Ευγενία Φακίνου που υποστηρίζει πως γράφουμε για να παρηγορήσουμε και όχι για να θεραπεύσουμε το τραύμα που φέρουμε εντός μας, η Ελένη Πριοβόλου που γράφει από την ανάγκη να φωνάξει δυνατά και να επαναστατήσει, η Σώτη Τριανταφύλλου που μιλάει μεταξύ πολλών άλλων για τους διανοούμενους και για τον ελιτισμό, η Λένα Διβάνη που αναφέρεται εκτενώς στη γυναικοκτονία και προσπαθεί να καταλάβει πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο και άλλες μας καλωσορίζουν στη ζωή τους.

Υπάρχουν όμως και άντρες, όπως ο αστείρευτος Γιάννης Ξανθούλης, που προσπαθεί μεγαλώνοντας να κατανοήσει πόσο αταίριαστος εξακολουθεί να είναι με τα τρέχοντα ήθη, ο Αύγουστος Κορτώ που έχει βγει πιο ώριμος και νηφάλιος από τα λάθη που έκανε στο παρελθόν, ο Γιώργος Χουλιάρας με το αξιοσέβαστο βιογραφικό και τη συνέντευξη-χείμαρρο, ο Πέτρος Μάρκαρης που τονίζει πως το αστυνομικό μυθιστόρημα μετεξελίχθηκε από αστυνομικό σε κοινωνικό με αστυνομική πλοκή γι’ αυτό και απέκτησε μεγάλη επιτυχία κυρίως στην Ευρώπη, ο Αλέξης Πανσέληνος που τον έλκει η αντιφατική φύση των ανθρώπων και υποστηρίζει πως οι δύσκολες καταστάσεις ευνοούν την τέχνη, ο Αλέξης Σταμάτης που διευκρινίζει ότι η τέχνη δε θεραπεύει, ο Δημήτρης Στεφανάκης που αναφέρει πως η Ιστορία γράφεται για να εθίσει τους ανθρώπους στα κακώς κείμενα εξ ου και επαναλαμβάνεται αφού ο άνθρωπος δε διδάσκεται, ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης που εντοπίζει πως η μαγεία της γραφής προέρχεται από το γεγονός ότι αναβλύζουν μέσα σου ιδέες και προτάσεις που δεν είχες φανταστεί, ο Γιάννης Δούκας που εντοπίζει ως προαιώνιες ανθρώπινες ανάγκες τη μετάπλαση της εμπειρίας, την αφήγηση και την αναπαράστασή της, ο Θοδωρής Καλλιφατίδης που τονίζει την ανάγκη μιας συμφιλίωσης με τον εαυτό μας για να μπορούμε να κοιταχτούμε στον καθρέφτη χωρίς αγωνίες κι ενοχές, ο Κώστας Ακρίβος που αποφαίνεται πως η λογοτεχνία στέκεται θαρραλέα απέναντι στην έννοια του κακού χωρίς να δασκαλεύει και να ηθικολογεί, ο Τεύκρος Μιχαηλίδης που διοχετεύει στις ιστορίες του την οργή, την πίκρα και τον σαρκασμό του και η λίστα δεν έχει τελειωμό.

Στους εκδότες συναντάμε τον Στέφανο Πατάκη που ενδιαφέρεται για την ορθή χρήση της γλώσσας και πρεσβεύει πως χρειάζεται ταλέντο και σκληρή δουλειά για να γράψει κάποιος σοβαρά έργα, τον Γεώργιο Κυπραίο-Παπαδόπουλο που υποστηρίζει ότι όλα τα βιβλία είναι αξιόλογα, αφού ο καθένας που γράφει δίνει σε αυτό τον καλύτερό του εαυτό, την Ελένη Κεκροπούλου που τονίζει πως η πρόοδος επιτυγχάνεται με την αλληλοβοήθεια, την αλληλεγγύη και την αυταπάρνηση, τον Δημήτρη Καραναστάση που εκπροσωπεί έναν σημαντικό μεσαίου βεληνεκούς εκδοτικό οίκο αφοσιωμένο στην ποιότητα και στην επιμέλεια και στο πλάι τους στέκονται σημαντικά ονόματα της ξένης λογοτεχνίας, όπως ο Chris Carter, ο Anthony Horowitz, ο Leonardo Padura, η Claire Mackintosh με εξίσου ενδιαφέρουσες απόψεις και σκέψεις για την παγκόσμια λογοτεχνία και τα διάφορα και διαφορετικά είδη της. Υπάρχουν επίσης αγαπημένα ζευγάρια, όπως ο Θάνος Μικρούτσικος και η Μαρία Παπαγιάννη, που ασχολούνται με τη μουσική και με το παιδικό βιβλίο αντίστοιχα, ο Μάνος και η Κώστια Κοντολέων που βιώνουν μια ζωντανή και εξαιρετικά συντροφική καθημερινότητα με διαρκείς αφορμές για συζητήσεις, όπως επίσης άνθρωποι από τον χώρο της μουσικής, ακόμη και πολιτικοί που πλαισιώνουν αυτήν τη σημαντική έκδοση.

«Σκέψεις που έγιναν λέξεις» έγραψε η Γιούλη Τσακάλου διατυπώνοντας εύστοχες ερωτήσεις και απευθυνόμενη σ’ ένα ευρύ φάσμα λογοτεχνών, Ελλήνων και ξένων, σε εκδότες και σε πολιτικούς, με αποτέλεσμα μέσα από τις σελίδες του συγκεντρωτικού αυτού τόμου να ξεπηδάει με ενάργεια, αμεσότητα και πολυπρισματικότητα ο κόσμος της σημερινής λογοτεχνικής πραγματικότητας εντός και εκτός Ελλάδος, να διαφαίνονται τάσεις, προοπτικές και εξελίξεις που, αν δε μας απασχολούν ήδη, σίγουρα θα μας απασχολήσουν στο μέλλον. Ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις που διαβάζονται ανεξάρτητα και με όσο χρόνο θεωρεί ο αναγνώστης απαραίτητο για να γνωριστεί καλύτερα με τον συγγραφέα που επιλέγει κάθε φορά, όλες τους ρέοντα κείμενα από ανθρώπους που μας ταξιδεύουν συχνά με τα πονήματά τους και τώρα ήρθε η ώρα να μας καλωσορίσουν και στη ζωή τους.

Βιβλίο Μία εβδομάδα με τη γιαγιά και τον παππού
Συγγραφέας Διαλεκτή Γανίτη
Εικονογράφος Zafouko Yamamoto
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τιτή θα περάσει μία εβδομάδα διακοπές με τον παππού και τη γιαγιά στο νησί κι έτσι η κάθε μέρα θα είναι και μια έκπληξη για εκείνη. Θα μάθει τον κόσμο της θάλασσας, θα γνωρίσει τον κήπο και τα λαχανικά του, θα ψαρέψουν όλοι μαζί, θα πάνε για πικ νικ και κάθε φορά θα μαζεύουν κι έναν «θησαυρό» σε ένα κουτί για να το πάρει μαζί της να τους θυμάται. Η συγγραφέας αποτυπώνει με προσεγμένες λέξεις τις καλοκαιρινές αναμνήσεις ενός παιδιού, δείχνει ζώα, λαχανικά, φρούτα, αντικείμενα που συναποτελούν τον κάθε μικρόκοσμο σε θάλασσα και κήπο και δημιουργεί μια ιστορία που αποτελεί τον καλύτερο σύντροφο για τις καλοκαιρινές διακοπές της ανεμελιάς, της χαράς και της ξεγνοιασιάς. Η εικονογράφηση της Zafouko Yamamoto έχει παλ χρώματα, ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και ζωντανεύει τις διακοπές της Τιτής με τον καλύτερο τρόπο. Μικρές και ολοσέλιδες εικόνες αποτυπώνουν τις καλύτερες αναμνήσεις ενός παιδιού και μου έφεραν στο νου δικές μου αντίστοιχες στιγμές που πάντα θα θυμάμαι με αγάπη και νοσταλγία.

Βιβλίο Άγγελος Σικελιανός: ένας ονειροπόλος ποιητής
Συγγραφείς Φωτεινή Κωστάκου, Δέσποινα Πικοπούλου
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Φωτεινή Κωστάκου και η Δέσποινα Πικοπούλου έγραψαν, με αφορμή την περσινή επέτειο των εβδομήντα χρόνων από τον θάνατο του ποιητή, και τη φετινή των εβδομήντα  από τον θάνατο της Εύας Πάλμερ-Σικελιανού, ένα δυνατό, υπέροχο και τεκμηριωμένο παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που φέρνει κοντά μας έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, τον Άγγελο Σικελιανό (1884-1951) και συστήνει με μικρές και λιτές αλλά γεμάτες δύναμη και εικόνες προτάσεις το όραμά του, τις σκέψεις του, τις περιπλανήσεις του σε σημαντικά μέρη του πολιτισμού και της διανόησης. Πόσο πρωτότυπο να μας αφηγείται την ιστορία ένα δελφίνι που γνώρισε τον Σικελιανό σ’ ένα ακρογιάλι της Λευκάδας και πόσο όμορφα και καθόλου κουραστικά να ξεδιπλώνεται με πρωτότυπες αφηγηματικές λύσεις η ζωή ενός ταλαντούχου και οραματιστή ποιητή! Θεωρώντας τον εαυτό του ονειροπαρμένο, ο Σικελιανός μπορεί να μιλήσει με το δελφίνι και να του μεταφέρει τις σκέψεις του, τα συναισθήματά του, την τέχνη, του, το όραμά του. Μέσα από ευφάνταστα αφηγηματικά τρικ τα παιδιά μαθαίνουν για την ελληνική μυθολογία, για το Άγιο Όρος, για το πασιφιστικό μήνυμα πως όλοι οι άνθρωποι είναι αδελφωμένοι και φυσικά παρακολουθούμε βήμα προς βήμα το όραμα και την αναβίωση της Δελφικής Ιδέας. Το βιβλίο περιέχει παραπομπές και σημειώσεις, βιβλιογραφία αλλά και πραγματολογικά στοιχεία για όσα αναφέρονται στο κυρίως κείμενο κι όλα αυτά κάνουν το παραμύθι μια συγκλονιστική, συναρπαστική και ολοκληρωμένη επαφή με τον λογοτέχνη και τον εσωτερικό του κόσμο. Για την εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά δεν ξέρω τι να πρωτογράψω: για την άψογη αποτύπωση του Σικελιανού, για τις ονειρικές μορφές δελφινιών και νεράιδων που στολίζουν τις σελίδες, για το άφθαστο πάντρεμα φαντασίας και ρεαλισμού στο φόντο και όχι μόνο, για τα χιλιάδες χρώματα που ζωντανεύουν την ιστορία; Η εικονογράφος έχει φτάσει στο απόγειο της τέχνης της και της αξίζουν χίλια συγχαρητήρια για την πιστότητα στο ύφος και στον στόχο του κειμένου να αναδυθούν η φαντασία και το όραμα του ποιητή. Στο βιβλίο υπάρχει QR Code για να ακούσουν μικροί και μεγάλοι την αφήγηση του παραμυθιού με συναρπαστική και ταιριαστή μουσική επένδυση αλλά και αποσπάσματα από τηλεοπτικές εκπομπές και απαγγελίες.

Βιβλίο Η σωστή λέξη
Συγγραφέας Αδαμαντίνη Κουμιώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια τρυφερή, ρομαντική ιστορία γραμμένη με το γνωστό ξεχωριστό στυλ και ύφος της Αδαμαντίνης Κουμιώτου. Λέξεις και φράσεις βάζουν τα γιορτινά τους ή τα σκούρα τους, ανάλογα ποια περίσταση κοσμούν και ταξιδεύουν τον αναγνώστη μέσα από καλογραμμένα μονοπάτια. Το επάγγελμα της Ευρυάνθης -φιλόλογος- δίνει την αφορμή να ζωντανέψουν στο πλάι της ήρωες της αρχαίας μυθολογίας και γραμματολογίας, όχι με υπερφυσικό τρόπο αλλά με τις ιστορίες τους ως επιμύθιο ή παράδειγμα προς μίμηση ή αποφυγή και πάντα ταιριαστά με τις εξελίξεις. Ως άντρας αναγνώστης ομολογώ πως οι ρομαντικές ιστορίες δεν είναι από τις πρώτες μου επιλογές, όταν όμως είναι γραμμένες από την Αδαμαντίνη Κουμιώτου αφήνομαι να σεργιανίσω με λαχτάρα στις ιστορίες της, γιατί ξέρω πως θα χειριστεί σωστά και χωρίς υπερβολές τις διαπροσωπικές σχέσεις των χαρακτήρων της, θα κοσμήσει με προσεκτικά επιλεγμένα αποσπάσματα της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας κάθε της κεφάλαιο, θα μου δείξει πόση δύναμη μπορούν να αποκτήσουν οι λέξεις και πώς μπορούν να τους αποδοθούν και μεταφορικές χρήσεις αυτών, απογειώνοντας τον λόγο της.

Παρ’ όλη την προσεγμένη και καθόλου περιττή χρυσόσκονη της καλλιέπειας, το μυθιστόρημα διαπραγματεύεται την ψυχολογική κακοποίηση μιας γυναίκας όταν αλλάζουν τα πάντα στη ζωή του συζύγου κι εκείνος, αντί να αντιμετωπίσουν μαζί τα προβλήματά του, δε χάνει ευκαιρία να κατηγορεί εκείνη και να ξεσπάει λεκτικά πάνω της. Η συγγραφέας θέτει αρκετά ζητήματα επί τάπητος, όπως την ανασφάλεια, την αμφιβολία, την ταπείνωση, τον πόνο που προκύπτουν από μια τέτοια κατάσταση και χειρίζεται έτσι τις εξελίξεις που να επιτρέψει στην αληθινή αγάπη να παρεισφρήσει τη σωστή στιγμή. Θα τονίσω και πάλι πως οι εξελίξεις δεν είναι ανεδαφικές ούτε υπερβολικές αλλά γεγονότα που θα μπορούσαν να συμβούν στον καθένα. Άλλο θετικό γνώρισμα του κειμένου είναι πως σε αρκετά σημεία ο Λαέρτης και η Ευρυάνθη ανταλλάσσουν εκτενή ηλεκτρονικά μηνύματα γεμάτα όμορφες όπως πάντα λέξεις και τρυφερά αισθήματα γεμάτα αγνότητα και αγάπη. Και φυσικά αγάπησα τις  περιγραφές της Βιέννης, όχι μόνο της πόλης ως αστικό ιστό ή τουριστικό προορισμό με τα μουσεία, τα μνημεία και τα αξιοθέατά της αλλά και της νοοτροπίας των κατοίκων της, της καθημερινότητάς τους, των συνηθειών τους, που συγκρίνονται με τα δικά μας όχι για να βγει κάποια από τις πόλεις πρώτη σε υπεροχή αλλά για να ανακαλύψει ο αναγνώστης μόνος του τα υπέρ και τα κατά της καθεμιάς.

«Η σωστή λέξη» είναι αυτή που θα ειπωθεί όταν έρθει η σειρά της, όχι όταν πρέπει, όχι νωρίτερα, όχι αργότερα, είναι αυτή που θα δέσει την Ευρυάνθη και τον Λαέρτη σε μια σειρά από τρυφερές στιγμές αγάπης και έρωτα κάτω από τη σκιά του Παύλου. Σεργιάνι στην πρωτεύουσα της Αυστρίας και ταυτόχρονα περιδιάβαση στην ψυχολογία μιας γυναίκας που ταλαιπωρήθηκε πολύ κι έχει δικαίωμα στο αύριο, όσο σκοτεινό κι αν προοιωνίζεται, αυτά είναι τα παράλληλα μονοπάτια που ανοίγει η συγγραφέας, χαρίζοντάς μας άλλο ένα ταξίδι ψυχής.

Βιβλίο Ο Ποιητής και η Σφραγίδα της Ελευθερίας
Συγγραφέας Ιφιγένεια Μαστρογιάννη
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ηπειρώτισσα Ιφιγένεια Μαστρογιάννη, που ήδη αγαπούσε τον τόπο της, τον αγκάλιασε ακόμη περισσότερο όταν έμαθε για την ιστορία του Κώστα Κρυστάλλη και την έγραψε με επαινέσιμο μυθιστορηματικό τρόπο. Ο Οδυσσέας, μαθητής του γυμνασίου, ορφανός από μητέρα όπως κι ο ποιητής, έρχεται στο Συρράκο για τις καλοκαιρινές του διακοπές κι ανυπομονεί να ξαναβυθιστεί στον κόσμο της ξυλογλυπτικής όπου διέπρεψε ο παππούς του, ο καλύτερος ταγιαδόρος (=ξυλογλύπτης) του Μετσόβου. Το μεγάλο όνειρο του μαστρο-Κωνσταντή είναι να φτιάξει τη Σφραγίδα, μόνο που νιώθει πως παραγέρασε και τα μάτια και τα χέρια δεν τον βοηθάνε. Πόσο σημαντική είναι αυτή η ξύλινη αποτύπωση σε προσωπικό και εθνικό επίπεδο; Τι συμβολίζει και τι απεικονίζει; Θα καταφέρει ο μικρός Οδυσσέας να βοηθήσει στο όραμα του παππού του; Πώς θα δώσει την απαραίτητη έμπνευση ο Κώστας Κρυστάλλης;

Η συγγραφέας κατέγραψε με τρυφερότητα και αγάπη τη σχέση παππού και εγγονού και με συγκίνηση και σεβασμό την ανάγκη της ελευθερίας που ένιωθαν οι Ηπειρώτες και που θέριεψε με την πένα του ποιητή. Οι ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις και μεταφορές («Σκούντησε απαλά τις μικρές ευχάριστες αναμνήσεις του…», σελ. 19), τα υπέροχα νοήματα για την ομορφιά, για τη σημασία της προσπάθειας και την αρνητική επιρροή της απελπισίας και της παραίτησης, για τις θετικές επιρροές της τέχνης στην ψυχολογία μας, η άκρως ρεαλιστική και συνάμα τρυφερή γραφή που με ταξίδεψε στο Συρράκο («…την ώρα που ο ήλιος άπλωνε λευκόχρυσες γραμμές στα μακρινά σύννεφα», σελ. 42) και μ’ έβαλε στον χώρο όπου μεγαλουργούσε ο παππούς είναι μερικά μόνο από τα πλεονεκτήματα του αξιέπαινου αυτού βιβλίου. Το κείμενο συνοδεύουν στίχοι και ολόκληρα ποιήματα του Κώστα Κρυστάλλη, καθώς και κρίσεις για το έργο του σημαντικού αυτού λογοτέχνη από ομοτέχνους του.

Οι συναρπαστικές λεπτομέρειες και το απλό αλλά καθόλου απλοϊκό κείμενο συνοδεύονται από μια όμορφη, σχεδόν τρισδιάστατη ασπρόμαυρη εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη που σέβεται την εποχή και τον άνθρωπο και ξαναζωντανεύει με το προσωπικό στυλ του καλλιτέχνη την καθημερινότητα στο Συρράκο. Οι ενδιαφέρουσες αρχιτεκτονικές αποτυπώσεις των σπιτιών (εσωτερικά και εξωτερικά) και των βουνών της Πίνδου, η εικόνα του ποιητή και το όνειρο του Οδυσσέα στήνουν ένα εξίσου υπέροχο κάδρο που συνοδεύει ιδανικά την αφήγηση.

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο δεύτερο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την προσωπικότητα και το έργο του Κώστα Κρυστάλλη με επιμορφωτικό και συναρπαστικό τρόπο.

Βιβλίο Οι μέλισσες του Κάλβου τριγυρίζουν στα λιβάδια του Λινκολνσάιρ
Συγγραφέας Πόλυ Χατζημανωλάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ταξιδευτής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χμμμ…Με παραξένεψε που δεν έχει τέλος!!!!Με την έννοια «πράξεως σπουδαίας και τελείας». Ένα παιδί πάει στην Αγγλία για σπουδές και συγκεκριμένα στο Λάουθ κι αναγκάζεται να επιστρέψει άρον άρον πίσω γιατί αρρώστησε ο πατέρας του σοβαρά. Και στο μεταξύ έχουν ανοιχτεί δεκαπέντε χιλιάδες θέματα-περιπέτειες: η ζωή στο κολέγιο, η προσαρμογή του παιδιού στις νέες συνθήκες, η νέα κωμόπολη και οι φυσικές της χαρές και ομορφιές, η διακριτική παρουσία του Κάλβου που διάλεξε αυτό το μέρος για να κλείσει τη ζωή του διδάσκοντας στο τοπικό σχολείο ως φόρο τιμής στον Τένυσον, η μελισσοκομία και οι κίνδυνοι αλλά και η ομορφιά της, η απίστευτη αρχιτεκτονική και επικοινωνιακή ικανότητα της μέλισσας -ενός πλάσματος με ελάχιστο κατά τα άλλα εγκέφαλο κι όμως ο καλύτερος αρχιτέκτονας ως προς τις κυψέλες και ο καλύτερος επικοινωνιολόγος ως προς την αναζήτηση τροφής, χώρια η άριστα οργανωμένη κοινωνία-, η ακολουθία Φιμπονάτσι στον αριθμό των μελισσιών και των κηρήθρων, η εφαρμογή της ζωής της μέλισσας στα μαθηματικά, κάποιοι κλέβουν μέλι για να το οικειοποιηθούν αλλά δεν τους ανακαλύπτουμε, μια σχολική παράσταση ανεβαίνει -άλλος ένας φόρος τιμής στον εξερευνητή και εραστή της διάσημης Ποκαχόντας που καταγόταν από κει- και παράλληλα με αυτά οι ιδιόχειρες σημειώσεις μιας κοπέλας για τα ίχνη του Κάλβου στον τόπο της εκεί και για τη σχέση του με τις μέλισσες (παρόλο που δεν ήταν μελισσοκόμος, ήταν μέλος στοάς με σύμβολο τη μέλισσα).

Πάρα πολλά θέματα που αναπτύσσονται πολύ όμορφα, χωρίς να μπερδεύουν ή να δυσκολεύουν τον αναγνώστη να τα παρακολουθήσει. Γέλασα πολύ που κατέρριψε η συγγραφέας έναν από τους μύθους-ψέματα του Dan Brown στον «Κώδικα Ντα Βίντσι» σχετικά με το χωρίο του για τις μέλισσες, έπρεπε να γίνει κι αυτό!!! Κι ενώ αποκτάς και μια αγωνία για το ποιος είναι ο κλέφτης κι ενώ αναρωτιέσαι γιατί ο νεαρός τριγυρίζει στα λιβάδια του Λινκολνσάιρ συγκριτικά με τη ζωή του Κάλβου, το παιδί επιστρέφει σπίτι του, με μια συγχαρητήρια επιστολή από το πανεπιστήμιο για την ως τότε απόδοσή του και that’s all folks. Μετά η συγγραφέας μας εξηγεί γιατί διάλεξε αυτό, γιατί είπε εκείνο, μας δείχνει πού αρχίζει ο μύθος και πού τελειώνει η αλήθεια στο έργο της, ότι το έργο της δεν είναι λογοτεχνική βιογραφία του Κάλβου (παρντόν; διάσπαρτα σημαντικά και πρωτότυπα στοιχεία σε όλο το βιβλίο ναι, δείγματα των στίχων του ναι, αναφορά στον εντοπισμό των λειψάνων του Κάλβου και τιμητική εκδήλωση, παρουσία του πρέσβη τότε στο Λονδίνο Σεφέρη ναι, αλλά όχι και βιογραφία του!!!). Δεν απογοητεύτηκα, απλώς παραξενεύτηκα. Τελειώνει απότομα και με απογοήτευσε. Πολύ καλό γράψιμο και λεξιλόγιο, πληθώρα πληροφοριών αλλά η συνέχεια;

Βιβλίο Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πώς είναι δυνατόν ένα κοριτσάκι που μεγάλωσε στο καταπράσινο νησί της Σάμου και στην καλλιτεχνική και λογοτεχνική «σφηκοφωλιά» της Αθήνας τη δεκαετία του 1930, την Κυψέλη, να μην γίνει η Άλκη Ζέη; Με αγαπημένη θεία τη Διδώ Σωτηρίου και την αδελφή της Διδώς, την Έλλη Παππά; Με καλλιτεχνικές ανησυχίες και γραπτά όνειρα; Με άμεση συμμετοχή και βοήθεια στο στήσιμο του εκδοτικού οίκου Ίκαρου; Με τη συντροφιά και την αγάπη του Γιώργου Σεβαστίκογλου, ιδρυτικού μέλους του Θεάτρου Τέχνης και λαμπρού συγγραφέα και σκηνοθέτη; Με την αδελφή της, Λένα, αρχικά σύντροφο του Νίκου Γκάτσου; Ένα καλειδοσκόπιο συναισθημάτων και ερεθισμάτων, μια μεγάλη και ξένοιαστη (αλλά και αποφασιστική όταν το καλούσε η ανάγκη της Ιστορίας) παρέα σημάδεψαν την Άλκη Ζέη και σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα της και το στυλ της. Η ταλαιπωρημένη Άλκη Ζέη, που έγινε πολιτική πρόσφυγας στην Τασκένδη στον Εμφύλιο για να μην προδώσει τον σύζυγό της και μετά ξανά με την οικογένειά της στο Παρίσι γιατί δεν άντεχε τα δεσμά της Χούντας. Ένας πολίτης του κόσμου λοιπόν μας ανοίγει τον κόσμο της κι εμείς ρουφάμε άπληστα κάθε στάλα-λέξη, κάθε συναίσθημα, κάθε της ιδέα. Μια όμορφη αυτοβιογραφία, ένα ενθύμημα όχι μόνο για το ξεκίνημα της λατρεμένης συγγραφέως αλλά και για τις δύσκολες στιγμές που έζησε η Ελλάδα μετά τα Δεκεμβριανά.

Βιβλίο Ο συγγραφέας
Συγγραφέας Λευτέρης Φύτρας
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης ΑΩ (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σχετικά καλογραμμένο αλλά αρκετά πεπλατυσμένο σε κάποια σημεία. Περισσότερο μια συνολική θεώρηση των πραγμάτων παρά ένα Do It Yourself δοκίμιο αυτογνωσίας και αυτοβοήθειας για επίδοξους συγγραφείς. Με ενόχλησε που κολλάει συνέχεια στους μεγάλους (δεν είναι δυνατόν να διαβάζω αυτό το βιβλίο θέλοντας να εκδώσω κάτι μικρό και όμορφο και να μου εξυμνεί Όμηρο και Σαίξπηρ, οκ, δεκτόν αλλά άλλες οι σημερινές εποχές, άλλες οι ανάγκες του κοινού, άλλο το ύφος, άλλη η εκφραστικότητα του κάθε συγγραφέα). Στο τελευταίο κεφάλαιο πολλές αιχμές για τη σημερινή εκδοτική πραγματικότητα, κάνοντάς με να αναρωτηθώ: μα είναι δυνατόν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα σε ένα χώρο πνεύματος;

Βιβλίο Ο ανεπιθύμητος νεκρός
Συγγραφέας Γιώργος Πράτανος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που σέβεται τη μνήμη των πραγματικών ανθρώπων, τις ζωές των οποίων περιγράφει. Ρεαλιστικό, με αληθοφανείς διαλόγους, τεκμηριωμένα περιστατικά και ένα πάνθεον θρυλικών σήμερα ονομάτων: Ελένη και Γαλάτεια Καζαντζάκη, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Φρέντυ Γερμανός, Πέτρος Χάρης, Γιάννης Γουδέλης (ο εκδότης του Δίφρου) κ. ά. Η γραφή και οι έξυπνες ιδέες της αφήγησης βοηθάνε ακόμη και όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την ελληνική λογοτεχνία και τους σημαντικούς ανθρώπους των ελληνικών γραμμάτων να παρακολουθήσουν την ιστορία ως το τέλος. Δεν υπάρχουν πολλά, δύσκολα ή στριφνά ιστορικά γεγονότα ούτε τονίζεται, λεκτικά τουλάχιστον, η αξία του καθενός, αντίθετα, τα ίδια τα γεγονότα, ο ρόλος του κάθε χαρακτήρα επεξηγούν ακριβώς  τη θέση που είχε στο τότε στερέωμα και τη φήμη που τον ακολουθούσε. Η εξιστόρηση πάει πότε στο Φράιμπουργκ ή την Αντίμπ και την Αθήνα, πότε πίσω στον χρόνο, συστήνοντάς μας το ζευγάρι του Νίκου και της Ελένης. Προς τιμήν του, ο κύριος Πράτανος δεν έπιασε το κουβάρι από την αρχή αλλά διάλεξε τα πιο σημαντικά περιστατικά ή κάποιες βασικές λεπτομέρειες από τη ζωή του Καζαντζάκη για να ξεδιπλώσει το παρελθόν κι αυτά τα έριξε σκόρπια μες στο κείμενο, χωρίς όμως ποτέ να τα δείχνει ξεκάρφωτα με τη ροή των γεγονότων ή μονοδιάστατα αλλά πάντα εντεταγμένα σε ένα χρονικό πλαίσιο, σε μια δεδομένη στιγμή ή ροή περιστατικών. Αυτό δίνει ακόμη περισσότερη ένταση στην αφήγηση και δεν αφήνει το κείμενο να χαλαρώσει ούτε στιγμή.

Η Ελένη Καζαντζάκη, μέσα από τις εξομολογήσεις της προς την Αγνή που φτάνει εσπευσμένα στο Φράιμπουργκ και μέσα από τις αναμνήσεις της δείχνει μια γυναίκα ερωτευμένη, διακριτική, υπομονετική, διαλλακτική και όταν η μεγάλη αλλαγή στη ζωή της έρχεται ακάλεστη, την ατσαλώνει, της προσθέτει δύναμη και κουράγιο. Δεν είναι μόνο η σύζυγος που έχασε τον άνθρωπο που αγαπούσε ούτε μόνο η γυναίκα που πρέπει να  σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να φέρει όλες τις διαδικασίες σε πέρας, είναι όλα αυτά μαζί σ’ ένα αρμονικό σύνολο που τονίζει το αρραγές του χαρακτήρα της και την ολοκληρωμένη προσωπικότητά της: «Μετά από τέτοια ανηφόρα, ποια κορυφή μπορεί να στέκει πιο ψηλά από εκεί που την είχε φτάσει ο άνθρωπός της;» (σελ. 379).

Ο συγγραφέας σέβεται απόλυτα την καθημερινή ζωή του ζευγαριού και αποφεύγει είτε τον κουτσομπολίστικο χαρακτήρα της συμβίωσης είτε την αγιοποίησή τους. Παρατηρεί τα πάντα, τη χημεία μεταξύ τους, τον τρόπο που αγαπιούνται («Στο τέλος δικαιώθηκαν και οι δύο: Ο Νίκος που επέμεινε, η Ελένη που ενέδωσε», σελ. 46) και φυσικά πώς σκεφτόταν, κινούνταν, έγραφε, γεννούσε ιδέες, συμπεριφερόταν ο Καζαντζάκης. Δεν  περίμενα να διαβάσω ένα τόσο στρωτό, συναρπαστικό «βιογραφικό» μυθιστόρημα που να μην είναι φορτωμένο με λεπτομέρειες και ταυτόχρονα να τα λέει όλα! Ακόμη και τις κατηγορίες που του προσήψε η Εκκλησία τις αποδομεί ο κύριος Πράτανος τεκμηριωμένα: «Αυτό που έβλεπε όμως ο Φρέντυ ήταν πως ο Καζαντζάκης ήταν πιο διαβασμένος από τη συντριπτική πλειονότητα των ιερέων και ζούσε σίγουρα μια ζωή πολύ πιο ασκητική από τα μέλη της Ιεράς Συνόδου» (σελ. 52). Ακόμη κι η δυσφημιστική επίθεση της Γαλάτειας και η όλη συμπεριφορά της απέναντί του (δεν έχανε ευκαιρία να επιτίθεται στον λογοτέχνη, πότε ως απάντηση στο άρθρο του για τα φασιστικά καθεστώτα το 1936, πότε με το βιβλίο της «Άνθρωποι και υπεράνθρωποι»), καταγράφεται εξ αποστάσεως σχεδόν: «Η αλήθεια, λογικά, θα είναι κάπου στη μέση. Ούτε η Γαλάτεια είναι αγία ούτε ο Καζαντζάκης» (σελ. 59). Η προσωπικότητα του μεγάλου συγγραφέα, ο τρόπος σκέψης του, οι αντιλήψεις του, οι απόψεις του επεξηγούνται απλά και όχι απλοϊκά, βοηθώντας με να έρθω σε επαφή με αυτό το μεγάλο πνεύμα και, γιατί όχι, προετοιμάζοντάς με να διεισδύσω στα δύσκολα έργα του. Δεν μπορούσα να σταματήσω να διαβάζω, να μαθαίνω και να κρατώ σημειώσεις: για ποιους λόγους δε βραβεύτηκε ποτέ ο εννιά φορές υποψήφιος για Νόμπελ Καζαντζάκης, ποια ήταν η στάση της Ιεράς Συνόδου απέναντι στον «Καπετάν Μιχάλη» και τον «Χριστό ξανασταυρώνεται», γιατί έγινε η άδικη επίθεση του Σπύρου Μελά το 1954 επί του «Καπετάν Μιχάλη» που συνεχίστηκε με επίμονη επίθεση και προπαγάνδα, σε συνεργασία με τη Φρειδερίκη, προς τον βασιλιά της Νορβηγίας και τα μέλη της Επιτροπής όποτε ο Καζαντζάκης ήταν υποψήφιος για Νόμπελ (μια βεντέτα που κρατούσε από το 1946!). Σπύρος Μελάς, αυτός ο πνευματικός ακαδημαϊκός άνθρωπος…

Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που πέρασαν τα ιστορικά, πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα της εποχής του θανάτου του Καζαντζάκη μέσα από συζητήσεις κυρίως των εκπροσώπων της μεγαλοαστικής τάξης («αφού οι μικροαστοί είχαν πιο πρωτόγονα ζητήματα να επιλύσουν, με πρώτο αυτό της επιβίωσης», σελ. 31), οπότε οι διάλογοι αναπαρέστησαν ολοζώντανα όσα έπρεπε να ξέρω για να καταλάβω το κλίμα. Μαζί τους ξεπηδάει και μια υπέροχη τοιχογραφία της Αθήνας, με τους δρόμους, τα μαγαζιά, τα στέκια της διανόησης και τα σημεία αναφοράς: «Οι μεγαλοαστοί είχαν ήδη πιάσει θέση στου Φλόκα, οι προοδευτικοί δίπλα, στο Zonar’s» (σελ. 57). Προσέξτε βαθιά γνώση της κατάστασης της εποχής: «Αν και οι δύο εφημερίδες ήταν ιδιοκτησίας Λαμπράκη, οι δημοσιογράφοι του Βήματος θεωρούσαν ελαφρώς υποδεέστερους και σαφώς πιο λαϊκούς εκείνους των Νέων» (σελ. 61). Η ίδια ατμόσφαιρα επικρατεί και στην επεξήγηση των γεγονότων που ακολούθησαν τον θάνατο αυτόν: «Δημοσιογράφοι, εκδότες, πολιτικοί, αξιωματούχοι και εκκλησιαστικοί κύκλοι πληροφορήθηκαν τα καθέκαστα και, όπως ήταν φυσικό, οι πρώτες σκέψεις για τον χειρισμό της υπόθεσης προκαλούσαν πονοκέφαλο. Είχαν να κάνουν, ξεκάθαρα, με μια καυτή πατάτα που κινούνταν ταχύτατα με προορισμό τα χέρια τους. Ποια θα ήταν, όμως, η αντίδραση των πολιτών; Ποιανού το μέρος θα έπαιρναν; Του κυνηγημένου -πλέον- νεκρού ή των προκλητικών Αρχών» (σελ. 50); Ο Φρέντυ είναι κάθετος: η ρευστή κατάσταση «μύριζε μπαρούτι, βασιλικό και θυμίαμα» (σελ. 136), μιας και την ημέρα του θανάτου του Καζαντζάκη και πριν έρθει η σορός του στην Ελλάδα κανείς δεν ήξερε αν θα θαφτεί το σώμα του ή όχι και ποιανού επιθυμία θα εισακουστεί: της Φρειδερίκης, του παραθρησκευτικού Καντιώτη με ισχυρό ρεύμα στην Ιερά Σύνοδο ή των ετοιμοπόλεμων Κρητικών; «Και σήμερα, πού ήταν ένας αντιπρόσωπος της Ακαδημίας; -Χίλιες φορές οι Κρητικοί σου, Νίκο μου, μονολόγησε» (σελ. 380).

Ο Φρέντυ Γερμανός, που εκείνη την περίοδο αρθρογραφούσε στην Ελευθερία, επίσης σκιαγραφείται αδρά και ανθρώπινα, με το οικογενειακό του υπόβαθρο, τη χαρακτηριστική κίνηση που έτριβε το πρόσωπό του αφήνοντας κάτω τα γυαλιά του και τόσα άλλα! Κινείται, σκέφτεται και υπολογίζει όπως ακριβώς θα έκανε ένας οποιοσδήποτε δημοσιογράφος της εποχής που θέλει να δει την καριέρα του να απογειώνεται χάρη σ’ ένα σημαντικό θέμα. Η νοοτροπία του εκφράζει ακριβώς το κλίμα που αναπαριστά πειστικά ο συγγραφέας του μυθιστορήματος: «Ο Φρέντυ, λόγω του νεαρού της ηλικίας του, αγνοούσε τις περισσότερες πτυχές της κόντρας του ελληνικού κατεστημένου με τον Καζαντζάκη. Έπρεπε να ψάξει, να ανακαλύψει, να κατανοήσει, να κρίνει τα πρόσωπα και τις καταστάσεις» (σελ. 51). Τη μεθοδολογία που ακολούθησε και τα βήματα που έκανε είναι ό,τι πρέπει να κάνει ένας σωστός, αμερόληπτος, ακριβοδίκαιος και καθόλου βιαστικός ρεπόρτερ. «…μυρίστηκε θέμα. Ή αίμα -το ίδιο εθιστικό είναι για τους δημοσιογράφους» (σελ. 224).

Ταυτόχρονα, ο συγγραφέας βρίσκει το ιδανικό παράδειγμα στον Φρέντυ για να μιλήσει ως προς την αξιοκρατία και την ελπίδα που οφείλει να έχει κάθε νέος άνθρωπος σε κάθε εποχή, για τα όνειρα στα οποία δεν πρέπει να πάψουμε να πιστεύουμε, όσα εμπόδια κι αν βγουν στη μέση: «Τα όνειρα ανήκουν σ’ αυτόν που θα τα κερδίσει» (σελ. 142). «Το ταλέντο είναι η πιο γοητευτική παγίδα που στήνει ο διάβολος στους νέους» (σελ. 304). Με τον ίδιο γλαφυρό και συναρπαστικό τρόπο ο συγγραφέας δίνει βιογραφικά στοιχεία και για τον Φρέντυ Γερμανό (καταγωγή, εξήγηση του ονόματός του, οικογενειακή κατάσταση κ. ά.). Επιπλέον, δίνεται μέγιστη αληθοφάνεια με την παράθεση αποσπασμάτων άρθρων που είχαν γράψει τότε ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, ο Μάριος Πλωρίτης κ. ά. Φυσικά, η άφιξη της σεξοβόμβας Τζέιν Μάνσφιλντ την ίδια περίοδο με τον θάνατο του Καζαντζάκη, γεγονός που αναγκάστηκε να καλύψει κατ’ εντολήν του αρχισυντάκτη του, είναι από τα απολαυστικότερα χωρία του μυθιστορήματος, χαρίζοντας το απαραίτητο διάλειμμα πριν τα τραγικά γεγονότα της κηδείας του λογοτέχνη. Με παράθεση ολόκληρου του μονόστηλου που έγραψε ο Φρέντυ, ουσιαστικά απογυμνώνοντας το είδωλο, αλλά και με σκαμπρόζικα στιγμιότυπα, δόθηκε μια εξαιρετική νότα ρεαλισμού.

Συγκλονιστικές και ανατριχιαστικά δυνατές ήταν οι στιγμές στην κηδεία στο Ηράκλειο Κρήτης. Δάκρυ σε κάθε λέξη, κλάμα σε κάθε σελίδα. Μπράβο στον συγγραφέα που μετέφερε τόσο παραστατικά το κλίμα, αποφεύγοντας να εκβιάσει το συναίσθημα ή να σκορπίσει πάμπολλα καλολογικά στοιχεία πένθους και θλίψης, που απλώς θα βάραιναν ένα ήδη δυνατό στιγμιότυπο: «Την επομένη, δεν θα υπάρξει Ανάσταση. Η επομένη είναι απλώς Τετάρτη» (σελ. 386). Ο κύριος Πράτανος εμμένει «στην ηράκλεια οδύνη που έχει καταβάλει το ετερόκλητο μα μεγαλειώδες πλήθος» (σελ. 388). Όλες οι απόψεις παρατίθενται, όλα τα γεγονότα καταγράφονται κι όμως πουθενά δεν μπήκε η προσωπική άποψη του συγγραφέα. Από σεβασμό θα έλεγε κανείς, έκατσε παράμερα, έστησε αριστοτεχνικά το σκηνικό του, κατέγραψε με ένα υφολογικό στυλ που σπάνια συναντώ σε «μυθιστορηματικές βιογραφίες», έδωσε βάση στους διαλόγους, διάλεξε το εύρημα του Φρέντυ Γερμανού για να μην κάνει μονότονη ή μονοδιάστατη την πλοκή, έψαξε, κατέκτησε τις γνώσεις που απαιτούνταν κι ετοίμασε ένα υπέροχο, υποδειγματικό κείμενο. Υπάρχουν επίσης όμορφες και καλοδιαλεγμένες παρομοιώσεις και μεταφορές, είναι ελάχιστες όμως, ακριβώς για να μην κλέψουν τα βλέμματα των αναγνωστών από το σημαντικό γεγονός που περιγράφεται. «Ο ήλιος, αναψοκοκκινισμένος, είχε βουτήξει από ώρα πολλή στα νερά του Αργοσαρωνικού, αφήνοντας το σκοτάδι στο πόδι του…» (σελ. 184). «Τα παντζούρια ήταν φυσικά σφαλισμένα, μην μπει από εκεί η θλίψη που τριγυρνούσε στα σοκάκια της πόλης, ορφανή και παιδί όλων, ταυτόχρονα» (σελ. 329).

Το μυθιστόρημα «Ο ανεπιθύμητος νεκρός» είναι μια καλογραμμένη ματιά και μια τεκμηριωμένη μελέτη των συνθηκών ζωής, θανάτου και ταφής ενός μεγάλου και διαχρονικού Έλληνα λογοτέχνη, με πάμπολλα θετικά γνωρίσματα για πρώτη γραφή. Εξισορροπημένο, διακριτικό, έξυπνο από άποψη πλοκής, τεκμηριωμένο, ακριβοδίκαιο και συναρπαστικό. Κι όπως έλεγε ο ίδιος ο Καζαντζάκης: «Γιατί φωνάζουν; Εγώ δεν ζήτησα τίποτα, δεν θέλησα να πάρω τίποτα, από κανέναν. Ο καθένας κάνει το έργο του, όπως νομίζει και όπως μπορεί. Ο καθένας προσπαθεί να υποτάξει την τίγρη που τον καβαλάει στη ράχη» (σελ. 120).

Βιβλίο Άννα Σικελιανού: Ο έρωτας και το όνειρο
Συγγραφείς Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης / Νίκος Κ. Κυριαζής
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πολύ καλογραμμένο μυθιστόρημα, με ρέουσα γραφή, άφθονα καλολογικά στοιχεία, γραμμένο από άντρες (και μάλιστα δύο!). Η ζωή της Άννας Σικελιανού, από Καμπανάρη και γόνος αστικής οικογένειας με καινοτόμες και πρωτοπόρες ιδέες για την εποχή της σε σύζυγος ενός σημαντικού και μεγάλου λογοτέχνη. Μου άρεσε πολύ που το βιβλίο δεν καταντά «κίτρινο» και ντύνει τον έρωτα της Άννας με τον Άγγελο με πολύ διακριτικό αν και έντονο ντύμα. Οι Σικελιανοί γνωρίστηκαν όσο η Άννα ήταν παντρεμένη με γιατρό σανατορίου στο Πήλιο (ρημαγμένο σήμερα). Πώς χειρίστηκε τα αισθήματά της; Πώς τα έζησε; Ο γιατρός πώς αντέδρασε; Ρομαντισμός σε έπακρο κι ίσως αυτό θεωρηθεί παρωχημένο για σήμερα όμως είναι τόσο όμορφο να ζεις τα όνειρά σου!

Όπως λένε και οι συγγραφείς: «Η ρηχή αγάπη μεταβάλλεται εύκολα σε αδιαφορία, ζήλια, ακόμη και μίσος. Η βαθιά αγάπη φανερώνεται στη δύναμη να φτάσεις στη θυσία, να προσφέρεις τη χαρά σε εκείνη που αγαπάς, ακόμα κι αν η χαρά της είναι ο δικός σου πόνος» (σελ. 157). Η αναπαράσταση της εποχής εξαιρετική, δουλεμένη σε όλη τη λεπτομέρεια, λες και βλέπεις ζωγραφικό πίνακα με θέμα την Μπελ Επόκ. Η μόνη μου αντίρρηση είναι στις μακροσκελείς αφηγήσεις των αρρώστων στο σανατόριο, νομίζω ότι οι αναμνήσεις τους και οι συμβουλές τους δεν έχουν σχέση με το υπόλοιπο μυθιστόρημα και δεν κολλάνε πουθενά. Πάντως το βιβλίο πρέπει να το διαβάσετε.

Βιβλίο Ανδρέας Κάλβος: το χαμένο πορτραίτο
Συγγραφέας Βλάσσης Τρεχλής
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ανδρέας Κάλβος (1792-1869) είναι σημαντικός Έλληνας ποιητής (και δεν έχουμε επισήμως κανένα πορτραίτο του, εξ ου και ο τίτλος του βιβλίου!). Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, όμως δέκα χρόνια μετά ο πατέρας του εγκατέλειψε τη μητέρα του και κατέφυγε στο Λιβόρνο, παίρνοντας μαζί και τα παιδιά του. Στην Ιταλία ο Κάλβος γνώρισε την αρχαία ελληνική, ιταλική και λατινική γραμματεία. Μετακινούμενος σε Πίζα και Φλωρεντία, προσπαθούσε να εξισορροπήσει την έλλειψη πατρικής στοργής, μιας και ο πατέρας του είχε αφοσιωθεί στα επαγγελματικά ταξίδια. Τομή στη ζωή του ποιητή ήταν η γνωριμία του με τον ποιητή Ugo Foscolo το 1812, ο οποίος και τον μύησε στον νεοκλασικισμό και στον πολιτικό φιλελευθερισμό. Εκείνη την περίοδο ο Κάλβος έγραψε τρία θεατρικά έργα και ασχολήθηκε πολύ με την ποίηση αλλά συμμετείχε και στον καρμποναρισμό για την απελευθέρωση της Ιταλίας. Την εποχή εκείνη, η χώρα ήταν υπό αυστριακό καθεστώς κι έτσι ο Foscolo αυτοεξορίστηκε στη Ζυρίχη. Ο Κάλβος τον ακολούθησε και κατέληξαν στην Αγγλία, όπου η συγκατοίκησή τους και ο στρυφνός χαρακτήρας του Foscolo έδωσε το οριστικό τέλος στη φιλία τους. Ο Κάλβος άρχισε να διδάσκει ιδιαίτερα μαθήματα και να κάνει έτσι γνωριμίες σε υψηλούς κύκλους. Μέχρι το 1826 περιφερόταν σε Αγγλία, Ελβετία και Ιταλία, όπου γινόταν όλο και πιο γνωστός ενώ το ποιητικό του έργο και η δύναμη των λέξεων που χρησιμοποιούσε άρχισαν να αποκτούν ένθερμους θιασώτες. Την περίοδο 1836-1841 εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα και δίδασκε στην Ιόνιο Ακαδημία ενώ στο τέλος της ζωής του προτίμησε να αποσυρθεί στο Λάουθ της Αγγλίας.

Αυτό το βιογραφικό το παρέθεσα για να σας δείξω ότι ο συγγραφέας έχει άφθονο υλικό στη διάθεσή του ώστε να χτίσει μια πολύ καλή πλοκή. Ο αναγνώστης τρομάζει από την τρομοκρατία της κατεχόμενης Ιταλίας, γοητεύεται από τα φιλολογικά σαλόνια της Ευρώπης, συγκινείται από τη δύναμη των λέξεων του Κάλβου που αναστατώνουν την Ευρώπη και της γεννούν ένα έντονο συναίσθημα φιλελληνισμού, ακριβώς την εποχή που η Ελλάδα απελευθερώνεται σιγά σιγά από τον ζυγό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τρέμει από οργή με τις αλλεπάλληλες αντικαταστάσεις των Άγγλων αρμοστών στην Ιόνιο Πολιτεία, οι οποίοι φέρονται στους Επτανήσιους είτε ανάλογα με τα συμφέροντα της Μεγάλης Βρετανίας είτε ανάλογα με τα δικά τους, θλίβεται με τα παρασκήνια και το απέθαντο εγώ του Έλληνα ως προς τη διοίκηση της Ιονίου Ακαδημίας, η οποία σιγά σιγά πέφτει σε μαρασμό κ. π. ά..

Το μόνο μειονέκτημα που βρήκα ήταν στις Σημειώσεις του βιβλίου, όπου παρατίθενται με αλφαβητική σειρά τα πρόσωπα και οι έννοιες που δεν επεξηγούνται στη ροή του κυρίως βιβλίου. Ίσως σας ακούγεται εύκολο να ανατρέξετε στις Σημειώσεις αν διαβάσατε για κάποια πρόσωπα και τοπωνύμια, τι γίνεται όμως όταν ο συγγραφέας θέλει να μιλήσει για έννοιες και ευρύτερα ιστορικά γεγονότα; Για παράδειγμα φράσεις όπως «»Εστόλισαν», «Υπηρέτριά του», «Συμβεί» ή «Πίσω από την πλάτη του» δεν μπορεί να φανταστεί ο αναγνώστης ποια από τις λέξεις αυτής της πρότασης μπορεί να είναι ο κύριος όρος ευρετηρίασης, οπότε ψαχουλεύει όλη την ώρα και στο τέλος αποθαρρύνεται. Για μένα προτιμότερο θα ήταν μια ωραιότατη αριθμητική παράθεση σημειώσεων για καλύτερη χρήση. Επίσης, αν και καλογραμμένο, πολλές φορές παρατήρησα επαναλαμβανόμενες ατάκες σε διαλόγους, κάτι που δεν ήταν απαραίτητο, π. χ. «-Θα πας; -Θα πάω» ή «-Αύριο στις έξι. -Αύριο στις έξι» κλπ.

Ο συγγραφέας δε φείδεται συναισθημάτων, σε πολλά σημεία παίρνει ολοφάνερα θετική ή αρνητική στάση απέναντι σε πρόσωπα και καταστάσεις, καταγράφει ωμά και ειλικρινά, δεν κρύβει τίποτα, παραθέτει αυτούσια πολλά ποιήματα του Ανδρέα Κάλβου και όλο αυτό το όμορφο κείμενο συμπληρώνεται από βιβλιογραφία και χρονολογικό πίνακα γεγονότων από τη ζωή του ποιητή.