Βιβλίο Μια γερμανική συλλογή γραμματοσήμων 
Συγγραφέας Ίρις Τζαχίλη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ίρις Τζαχίλη κάνει μια σοβαρή και εκτεταμένη έρευνα για το παρελθόν της μητέρας της, Δήμητρας Αγγελίδου, με αφορμή την ύπαρξη ενός άλμπουμ γραμματοσήμων. «Μου είπε αόριστα ότι της τα έδωσε στην Κατοχή στη Θεσσαλονίκη ένας Γερμανός στρατιώτης που έμενε στους γείτονες, στης Μανωλούδη, μία επιταγμένη δίπατη μονοκατοικία. Της είπε να του τα κρατήσει και ότι μετά τον πόλεμο θα γυρίσει να τα πάρει. Έπειτα έφυγε στο ανατολικό μέτωπο» (σελ. 17). Το μικρό αυτό άλμπουμ μεταφερόταν από μετακόμιση σε μετακόμιση κι από κούτα σε κούτα ώσπου δέκα χρόνια μετά τον θάνατο της μητέρας της, τον Οκτώβριο του 2018, η συγγραφέας αποφάσισε να διευθετήσει οριστικά τα πράγματά της κι έτσι το βρήκε ξανά. Ψηφίδα με ψηφίδα αρχίζει να συμπληρώνεται μια εντυπωσιακή μαρτυρία, να της δίνεται ιστορική υπόσταση και να ανοίγονται λεωφόροι έρευνας «όταν εγώ πια είχα αρχίσει να συμβιβάζομαι με το καθεστώς της ατομικής μυθολογίας» (σελ. 26). Τα πράγματα τελικά αποδείχθηκαν πιο σύνθετα κι όλη αυτή η περιπέτεια, η αναζήτηση, η τεκμηρίωση με παρέσυρε σ’ ένα παρελθόν που ξεκίνησε από μια απλή κίνηση αβροφροσύνης για να καταλήξει ζοφερό και αμήχανο όσο μαζί με τη συγγραφέα αρχίζουμε να αναδομούμε την προσωπικότητα και την καριέρα του Γερμανού γείτονα.

Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη που αποτελούνται από ευσύνοπτα κεφάλαια και το καθένα εστιάζει σε διαφορετικές παραμέτρους της έρευνας, με το πρώτο να είναι το καλύτερο κατ’ εμέ, αφού αφορά την καθαυτή ιστορία κι έτσι μαθαίνουμε πολλά για τα γεγονότα εκείνης της εποχής. Η είσοδος των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου 1941 ορίζει μια νέα κανονικότητα, που τη σκιάζει ακόμη η χαρά από την άλωση της Κορυτσάς κατά τη διάρκεια της ιταλικής εισβολής, βάζει τους κατοίκους της πόλης σε νέα ζωή και νέα καθημερινότητα. Η πόλη μέσα σε ελάχιστες ώρες άλλαξε όψη, γέμισε θόρυβο, νέες πινακίδες, ακόμη και νέα ώρα, ακολουθώντας αυτήν της Γερμανίας! Επίταξη, ο αέρας του κατακτητή, το σχέδιο «πόλης μέσα στην πόλη», οι καταλήψεις δημόσιων κτηρίων και χώρων, όλα καταγράφονται και τεκμηριώνονται, με άξονα των γεγονότων την Ανάληψη και την περιοχή στου Άμποτ, την οδό Νίκης και τον Λευκό Πύργο, τις Εξοχές, τη Σχολή Σχινά, τις οικίες Μπένηδων, Μανωλούδη και Σονίνο, κτήρια που πλέον έχουν κατεδαφιστεί ή έχουν αλλάξει χρήση, τοπόσημα θυσία πλέον στην εξέλιξη και την πρόοδο της εποχής. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η ύπαρξη των φωτογραφιών που συμπληρώνουν το κείμενο, οι οποίες είναι άφθονες γιατί επιτελούσαν προπαγανδιστικούς σκοπούς και διανέμονταν ώστε να τους βλέπει ο κόσμος ως ελευθερωτές από την απειλή του κομμουνισμού! Η συγγραφέας διάλεξε τις πιο αντιπροσωπευτικές της εποχής και της περιοχής όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, σχεδόν όλες από τη συλλογή Βύρωνος Μήτου, συλλέκτη που απέκτησε περίπου 3000 φωτογραφίες ελληνικού ενδιαφέροντος από την κόρη ανώνυμου Γερμανού στρατιώτη που είχε υπηρετήσει στην Υγειονομική Υπηρεσία του γερμανικού στρατού στα Βαλκάνια και είχε συγκεντρώσει τέτοια τεκμήρια από ερασιτέχνες στρατιώτες φωτογράφους και όχι μόνο από τις περιοχές που είχε υπηρετήσει.

«Επιμένω λίγο στην περιγραφή της γειτονιάς και των ανθρώπων, προσθέτοντας και τις δικές μου αναμνήσεις, γιατί ίσως φανούν καλύτερα οι ποικίλοι τρόποι που οι Γερμανοί ξεδίπλωσαν την παρουσία τους στην εσωτερική κλειστή ζωή ενός οίκου, με τη φυσικότητα του κυρίαρχου, αλλά αδιάφορα, ως διοικητική πράξη. Γι’ αυτό και ήταν τελικά τόσο περαστικοί» (σελ. 72). Δεν έχουμε δηλαδή μόνο το ιστορικό πλαίσιο της έρευνας στην οποία αποδύθηκε η συγγραφέας με αφορμή το άλμπουμ γραμματοσήμων αλλά και τις προσπάθειές της να κατανοήσει το παρελθόν, να το δέσει με το παρόν γιατί όλα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι και της δικής της ζωής, η οποία ξεκίνησε το 1944 και τα πρώτα της βήματα ήταν μες στην αβεβαιότητα και τον πόνο. Τι θέση έχει η ίδια μες στην ευρύτερη ιστορία, πώς τα κομμάτια του τόπου έγιναν δικά της, πώς δημιουργήθηκε το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε, τι άλλαξε μέσα της και γύρω της, ερωτήματα που απαντώνται όχι με κουραστικό τρόπο αλλά με συναρπαστικές διηγήσεις, τεκμηριωμένες απόψεις και αγωνία αν θα βρεθεί η άκρη του νήματος για τον Γερμανό φιλοτελιστή.

Όλα αυτά στο πρώτο μέρος, γιατί στο δεύτερο έχουμε τη ζωή της μητέρας της, Δήμητρας, στη Μικρά Ασία του 1914 και συγκεκριμένα στο Μπαϊντίρι όπου γεννήθηκε. Πώς ήταν τότε η κατάσταση με τους Τούρκους, πώς ζούσε η οικογένειά της, πώς ακολούθησε τον ελληνικό στρατό το 1922 για να σωθεί και πώς έφτασε στην προσφυγομάνα Θεσσαλονίκη; Μετά τον βίαιο διωγμό ήρθε η φτώχεια, το κυνήγι της επιβίωσης, η Δήμητρα μεγάλωσε «ξένη και φτωχή» οπότε έπρεπε να κάνει ό,τι της ζητούσαν, «προσπαθούσε και αυτή να προσαρμοστεί, να τη δεχτούν στον τόπο που βρέθηκε, να μοιάσει στους άλλους» (σελ. 119). Για μεγάλη της τύχη δούλεψε αργότερα ως δασκάλα στο Διδασκαλείο Θηλέων Θεσσαλονίκης και γνώρισε από κοντά τον Μίλτο Κουντουρά και τη «Νέα Αγωγή» του, δηλαδή τις προσπάθειές του για ανατροπή του καθιερωμένου ως τότε τρόπου εκπαίδευσης. Επ’ ευκαιρία λοιπόν μαθαίνουμε για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917, για την υποχρεωτική εκπαίδευση, για τις τριβές που δημιουργούσαν ο προοδευτικός θεσμός των διδασκαλείων θηλέων που προετοίμαζαν τις μαθήτριες για δασκάλες και τη γέννηση του κινήματος της Νέας Αγωγής που ερχόταν σε αντιπαράθεση με τα συντηρητικά στρώματα και τις αυστηρές προσωπικότητες από την Εκκλησία και τον Τύπο.

Ακολουθούν οι σπουδές της μητέρας της συγγραφέως τη δεκαετία του 1930 στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου και άλλα, όλα τους ενδιαφέροντα και δοσμένα σ’ ένα ευρύτερο κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο, όπως η εξέγερση το 1936, ακόμη και ο γάμος με τον Χρίστο Τζαχίλη το 1943, αλλά πραγματικά αναρωτιόμουν τι σχέση έχουν όλα αυτά με την κυρίως εξιστόρηση που αφορούσε το άλμπουμ γραμματοσήμων. Στο σκεπτικό μου αυτό ερχόταν να προστεθεί και το κατά τόπους βαρύγδουπο και αποστασιοποιημένο λεξιλόγιο της συγγραφέως («ακύρωση ενός συνολικού πεδίου ζωής, μετάθεση στο μέλλον ολόκληρου του επιθυμούντος εαυτού», σελ. 30), η οποία όταν κατέγραφε τις προσωπικές της σκέψεις, απορίες, αβεβαιότητες κι ελπίδες κατέφευγε σε πιο «δυσκολες» εκφράσεις και περιττές μεταφορές. Εξίσου εκτεταμένα υπέρ το δέον δίνονται στο τρίτο μέρος τα γραμματόσημα, των οποίων η συλλογή «Αποτελεί ένα κέντρο που όμως δεν βρίσκει σταθερή θέση στη διήγηση» (σελ. 233). Η συγγραφέας ακολούθησε πρακτικές ανεύρεσης και κριτικής των πηγών και αυτές ακολούθησε, αντιμετώπισε τα γραμματόσημα ως πηγή ιστορικών πληροφοριών χωρίς να διεισδύει περισσότερο στο φιλοτελικό πεδίο αποφεύγοντας να γράψει για σπανιότητα, για τα δοντάκια, για τα επισημασμένα γραμματόσημα. Μελέτησε τα μικρά αυτά χαρτάκια, από πού στάλθηκαν, με ποια συχνότητα, σε ποιο ιστορικό πλαίσιο και ποιων γεγονότων είναι μάρτυρες. Και πάλι όμως επεκτείνεται στο ευρύτερο πεδίο του φιλοτελισμού, στον ρόλο του γραμματοσήμου καθαυτού, στη σημασία, την αξία και την ταξινόμηση μιας τέτοιας συλλογής ενώ στη συνέχεια την περιγράφει διεξοδικά, εύρος χρονολογικό, θεματολογία, σειρά, προέλευση των επιστολών κ. ά.

Ευτυχώς στο τέταρτο μέρος επιστρέφουμε στο αντικείμενο του βιβλίου κι εκεί, αν και με αφορμή το όνομα του κατόχου αναλύεται η επιστήμη της ονοματολογίας ευρύτερα, η δύναμη του ονόματος και οι τυχόν συμβολισμοί του, στη συνέχεια βήμα προς βήμα ξεκουκίζουμε το παρελθόν με μικρές πληροφορίες και ελάχιστα ντοκουμέντα που ανακάλυψε η συγγραφέας και πώς τη βοήθησαν να αρχίσει να φτιάχνει το ψηφιδωτό της ταυτότητας του Γερμανού. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι οι αντιφάσεις και τα σκοτεινά σημεία που τελικά οδηγούν την έρευνα σε τέλμα και γεμίζουν απορίες και ερωτηματικά τη συγγραφέα ενώ η μεγάλη αλήθεια δείχνει πόσο σημαντική είναι η τύχη κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας αναζήτησης. Μέσα από την επίπονη και ανατρεπτική αυτή μελέτη καταγράφεται εξίσου τεκμηριωμένα η κατάσταση στη ναζιστική Γερμανία, οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις της χώρας, οι συγκρούσεις και η εισβολή στην Πολωνία, οι σταδιακές κατακτήσεις των επόμενων χωρών από τον γερμανικό άξονα, δηλαδή σχεδόν όλη η στρατιωτική ιστορία της κεντρικής Ευρώπης με μικρά κεφάλαια και εντυπωσιακά στοιχεία.

Το βιβλίο «Μια γερμανική συλλογή γραμματοσήμων» είναι ένα ενδιαφέρον κείμενο και το προϊόν μιας πρωτότυπης έρευνας, μέσω της οποίας ζωντανεύει παραστατικά και τεκμηριωμένα η ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον Μεσοπόλεμο και κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Τα ερωτήματα που τίθενται, η αξιολόγηση των πηγών, τα βήματα που ακολουθούνται, η έρευνα σε αρχεία του εξωτερικού, οι αντιφάσεις και οι αποκαλύψεις αποτελούν μια συναρπαστική περιπέτεια κι ένα ταξίδι στο παρελθόν που δεν ξέρεις πού και πώς θα τελειώσει. Κάποια σημεία ίσως να ήταν περιττά αφού δεν επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τις εξελίξεις στο παρόν, συνολικά όμως έχουμε μια πρωτότυπη και διαφορετική μαρτυρία μέσα από ένα άλμπουμ γραμματοσήμων, ένα ξεχωριστό δηλαδή στίγμα γύρω από το οποίο ξετυλίγονται ιστορίες στρατιωτών και άμαχων πολιτών, η γερμανική εισβολή και κατάκτηση, οι άνθρωποι που ξεχωρίζουν μέσα στον όλεθρο και την καταστροφή όσο παλεύει η συγγραφέας να εντάξει μέσα σε όλα αυτά τη μητέρα της, η οποία απέφευγε συστηματικά να μιλάει για τότε, αλλά και τον εαυτό της, τη φυσική συνέχεια ενός ανθρώπου που βίωσε σημαντικές για τον τόπο και την Ιστορία εξελίξεις.

Βιβλίο Τα αυγά και τα μάτια σου
Συγγραφέας Μαρία Προδρόμου
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρης είναι ένας μικρός βιβλιοφάγος που τρελαίνεται να γράφει ιστορίες μυστηρίου. Επειδή νομίζει ότι κανένας δεν τον καταλαβαίνει προσπαθεί να φέρνει σε πέρας κάθε πρόβλημα που προκύπτει για να αποδείξει την αξία του. Στο δεύτερο βιβλίο της σειράς, η γιαγιά επισκέπτεται μια φίλη της σ’ ένα νησί και παίρνει μαζί της τα δυο μεγαλύτερα εγγόνια της, τον Άρη και τον Θανάση. Η περιπέτεια ξεκινάει αμέσως, αφού εδώ και μια βδομάδα η κυρία Αλεξάνδρα χάνει τα αυγά από το κοτέτσι της. Ποιος τα κλέβει και γιατί; Ποιοι είναι οι πιο πιθανοί ύποπτοι; Τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά; Πώς γίνεται η γειτόνισσα να φτιάχνει κέικ με ολόφρεσκα αυγά χωρίς να έχει κοτέτσι; Η δεύτερη διασκεδαστική περιπέτεια του μικρού Άρη που διαδραματίζεται ένα μήνα μετά την πρώτη με έκανε να γελάσω πολύ με τα καμώματα των παιδιών ενώ απολάμβανα τις διαρκείς ανατροπές. Όλοι είναι ύποπτοι κι όλοι έχουν ενδείξεις ενοχής αλλά ο Θανάσης και ο Άρης έχουν δικούς τους, απροσδόκητους τρόπους να σβήνουν από τη λίστα τους υπόπτους, με αποτέλεσμα να τρελαίνουν γιαγιά και φίλη!  Έτσι ξεκινάει μια υπόθεση που εμπλέκει μαστόρους, γειτόνισσες, γάτες και ανυποψίαστους περαστικούς σε ένα μπερδεμένο κουβάρι που όμως έχει μια απλούστατη εξήγηση. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι πολύχρωμη και παραστατική. Οι εικόνες της ντύνουν στην κυριολεξία την κάθε σελίδα, μιας και τα σχέδιά της είτε τρυπώνουν ανάμεσα στις γραμμές του κειμένου είτε στέκονται με περηφάνια στο πλάι ή απέναντι. Δεν έχουμε μόνο αποτύπωση των γεγονότων που καταγράφει με μαεστρία η συγγραφέας αλλά και την παράθεση αντικειμένων που εικονοποιούν την αφήγηση, όπως αυτά που απαρτίζουν τον μικρόκοσμο του Άρη, τον κήπο και το σπίτι της κυρίας Αλεξάνδρας κ. ά. Πολύχρωμα, εκφραστικά και χαριτωμένα, τα σκίτσα είναι το ιδανικό συμπλήρωμα της περιπέτειας. «Τα αυγά και τα μάτια σου» είναι μια αστεία ιστορία, με ωραίες ανατροπές, που αποτυπώνει τις διακοπές ενός παιδιού που προσπαθεί να λύσει μυστήρια αντί να κάνει μπάνια και να ξεκουράζεται, αποδίδει σωστά τον ψυχοσυναισθηματικό του κόσμο και φέρνει στη ζωή του τα πάνω κάτω ώσπου να βρεθεί η άκρη του νήματος σε μια υπόθεση γεμάτη μυστήριο, απορίες και εκπλήξεις!

Βιβλίο Οι καταπληκτικές περιπέτειες του Άλεξ ντι Σλέξινγκτον
Συγγραφέας Ηλίας Βασιλείου
Εικονογράφος Αχιλλέας Ραζής
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άλεξ Θεόδωρος ντι Σλέξινγκτον έχει δυσλεξία, δηλαδή τον ενοχλούν «οι μακαρονάδες γραμμάτων με σάλτσα μελάνι μέσα στο βιβλίο», ειδικά το γράμμα έψιλον λες και γεννήθηκε για να τον βασανίζει. Κι όμως είναι ένα πανέξυπνο παιδί που απομνημονεύει όσα βλέπει και ακούει σα να έχει καταπιεί σκληρό δίσκο. Όταν μια μέρα μαθαίνει για τις επιδόσεις του Άλμπερτ Αϊνστάιν και στο σχολείο και για τη μελλοντική του πορεία τα πάντα αλλάζουν στη ζωή του κι αποκτά κίνητρο για μάθηση και αντιμετώπιση της δυσκολίας του. Ο Ηλίας Βασιλείου, με διδακτορικό στις μαθησιακές δυσκολίες, έγραψε μια γλυκιά και τρυφερή ιστορία αφιερωμένη σε όσους έχουν δυσλεξία, γραμμένη με τέτοιο τρόπο που τονίζει τα προβλήματά τους για να τους κατανοήσουμε, τα προτερήματά τους για να τα τονίσουμε και τις δυσκολίες τους για να τους βοηθήσουμε. Οι φίλοι του Άλεξ ντι Σλέξινγκτον, ο Ζαχαρίας Φουέντες, ο Τριαντάφυλλος Τορτελίνι (θέλω κι εγώ ένα τέτοιο επίθετο!), η Παγώνα Τσανγκ και άλλοι, με ευφάνταστα ονόματα και ελκυστικές προσωπικότητες, είναι πάντα στο πλάι του! Στο υπέροχο αυτό κείμενο κατάλαβα επιτέλους τι σημαίνει δυσλεξία και πόσο άσχημα νιώθουν όσοι πηγαίνουν ακόμη σχολείο και αντιμετωπίζουν ένα περιβάλλον χωρίς κατανόηση και ουσιαστική βοήθεια. Ο συγγραφέας βάζει τα δυνατά του για να απλοποιήσει (όσο γίνεται, βέβαια) τις δύσκολες καταστάσεις και μέσα από πλούσιο λεξιλόγιο και ενδιαφέρουσες ανατροπές έρχεται κοντά σε αυτά τα παιδιά για να τα βοηθήσει εποικοδομητικά. Οι συμβουλές του στο Επίμετρο του βιβλίου προσφέρουν ακόμη περισσότερη γνώση πάνω στο θέμα αυτό ενώ με τον κωδικό QR Code που υπάρχει στο βιβλίο ο αναγνώστης ακούει το βιβλίο σε αφήγηση της Δάφνης Καφετζή. Η εικονογράφηση του Αχιλλέα Ραζή είναι ρεαλιστική και αναμιγνύει ιδανικά τη φαντασία και την πραγματικότητα που υπάρχει στο μυαλό του Άλεξ και γενικότερα κάθε παιδιού με μαθησιακές δυσκολίες.

Βιβλίο For the right to learn-Malala Yousafzai’s story
Τίτλος πρωτοτύπου The phantom tollbooth
Συγγραφέας Rebecca Langston-George
Εικονογράφος Janna Bock
Μεταφραστής Σοφία Τζαλή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι πυκνό και καλογραμμένο, αναφέρει όλες τις δυσκολίες της ζωής της Malala στο Πακιστάν, δείχνει ανάγλυφα τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης για μια γυναίκα στη χώρα αυτή όσο επικρατούσαν οι Ταλιμπάν και με συγκίνησε βαθύτατα όσο περιέγραφε τις απανωτές περιπέτειες υγείας που της στοίχισε ο πυροβολισμός από έναν άγνωστο άντρα. Αυτή η μικρή ηρωίδα, ένα πρότυπο αγώνα, επιμονής και φιλαλληλίας, αποδόθηκε εικονογραφικά με φωτεινά και ταυτόχρονα σκοτεινά χρώματα, με αστείες αλλά και σοβαρές εκφράσεις, εν συνόλω με μια ζωντανή και ζωηρότατη εικονογράφηση. Το βλέμμα των Ταλιμπάν που παρακολουθούσαν τα πάντα, η απελπισία στα μάτια των γυναικών, ο τρόμος στις ζωές των παιδιών, οι βομβαρδισμένες και κατεστραμμένες περιοχές είναι το φόντο στο οποίο διαδραματίζεται η ιστορία της Malala και η εικονογράφηση είναι αναπόσπαστο κομμάτι της επιτυχίας αυτού του εγχειρήματος.

Σίγουρα το βιβλίο δεν είναι ένα παραμύθι που θα διαβάσει ο γονιός στο παιδί πριν κοιμηθεί. Άγριες σκηνές, σκληρές αλήθειες, δυσκολίες στη ζωή είναι συστατικά που δε θα χαρίσουν ηρεμία και ασφάλεια στην ψυχούλα του μικρού αναγνώστη. Εδώ όμως είναι απαραίτητη η βοήθεια του γονιού: μιας και δεν είναι σωστό τα παιδιά να μεγαλώνουν σε ένα ροζ πούπουλο αλλά να καταλαβαίνουν και να σέβονται τις πρακτικές δυσκολίες παιδιών που δε στάθηκαν εξίσου τυχερά και αγωνίζονται για πράγματα που η Δύση θεωρεί δεδομένα, ο γονιός οφείλει να διαβάσει αυτήν την ιστορία στο παιδί του, εξοβελίζοντας κάποιες περιγραφές ή αποδίδοντας τις καταστάσεις με άλλα λόγια. Όλα τα παιδιά πρέπει να μάθουν την ιστορία της Malala για να αγαπήσουν και να σεβαστούν τις συνθήκες ζωής που βιώνουν τα συνομήλικά τους πλασματάκια σε άλλες περιοχές του πλανήτη κι επιπλέον για να μάθουν την αξία του αγώνα ενάντια στην αδικία και το παράλογο αλλά και τον σημαντικό ρόλο της μόρφωσης και της διαπαιδαγώγησης για ένα καλύτερο αύριο, για έναν καλύτερο κόσμο, για έναν καλύτερο χαρακτήρα.

«Ένα παιδί, ένας δάσκαλος, ένα βιβλίο και ένα μολύβι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο», υποστηρίζει η Malala και ο εκδοτικός οίκος Λιβάνης δίνει στους μικρούς αναγνώστες την ευκαιρία να μάθουν την ιστορία αυτού του κοριτσιού και να αγαπήσουν τον ρόλο της παιδείας στη ζωή τους, με τη βοήθεια πάντα ενός μεγαλύτερου στο πλάι τους που θα προσαρμόσει το βιβλίο στον δικό τους τρόπο σκέψης και δεκτικότητας.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από τη σελίδα του Βιβλιοπωλείου Τοξίδη στο facebook.

Βιβλίο Η Πόλη της καρδιάς μας
Συγγραφέας Κορνηλία Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας είναι μια σημαντική προσωπικότητα στον χώρο της φιλολογίας, γεννήθηκε και ζει στην Κωνσταντινούπολη, είναι φιλόλογος στη Ζάππειο Σχολή και αρθρογραφεί σε εφημερίδες και περιοδικά. Νιώθοντας το ιστορικό, κοινωνικό και φυλετικό βάρος που σηκώνουν οι Ρωμιοί της Πόλης και ξέροντας πόσες χιλιάδες σελίδες έχουν ήδη γραφτεί γι’ αυτόν τον τόπο και γι’ αυτούς τους ανθρώπους, με όπλο της την «αλήθεια», τη «γνησιότητα» των γεγονότων, των καταστάσεων και των πραγμάτων που έχει βιώσει αποφάσισε να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό ως κιβωτό μνήμης την ιστορία του τόπου και των ανθρώπων που έφεραν πίσω στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 εκείνη καθώς έγραφε και φέρνουν εμάς καθώς διαβάζουμε, στις αναμνήσεις της και στα συναισθήματά της.

Παιχνίδια, ανατροφή, συμβίωση με τους «αλλοεθνείς», μαγαζιά, ραδιόφωνο, βόλτες, εκκλησίες και τζαμιά, σκανταλιές, συγκοινωνίες, συλλογές και άλλα χόμπι, φαγητά, θρησκευτικές γιορτές, πλαζ και μπάνια, σχολεία, κινηματογράφοι, αθλητισμός, τηλεόραση, μουσική και χιλιάδες άλλες μκρολεπτομέρειες συγκροτούν ένα ανάγλυφο ψηφιδωτό της Κωνσταντινούπολης και γενικότερα της τουρκικής κουλτούρας. Ο βαθμός προόδου και εξέλιξης της κοινωνίας στη γείτονα χώρα είχε εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς από τη δική μας, πόσο μάλλον από την υπόλοιπη Ευρώπη. Μια νοσταλγία αναδύεται μέσα από τις σελίδες που στολίζονται με φωτογραφίες-ντοκουμέντα. Παρ’ όλ’ αυτά, η συγγραφέας δε «στρουθοκαμηλίζει», μιας κι εξίσου γλαφυρά περιγράφει τις πολιτικές ανακατατάξεις της δεκαετίας του 1980, που είχαν αντίκτυπο στους ομογενείς, τις τάσεις του εκπαιδευτικού συστήματος που εξαρτώνταν από τις εκάστοτε διακρατικές συμφωνίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και πολλά άλλα, τα οποία όμως δεν αφήνει πίσω της, αντίθετα τα προσαρμόζει στη σημερινή κατάσταση και εποχή, παρουσιάζοντας όσο γίνεται αντικειμενικότερα, ακριβοδίκαια και εύληπτα την καθημερινότητα των Ελλήνων της Πόλης από τα γεννοφάσκια τους ως την ενηλικίωση.

«Η Πόλη της καρδιάς μας» δεν είναι μόνο αναμνήσεις και καταγραφή του παρελθόντος αλλά κι ένα χρήσιμο βήμα που φέρνει πιο κοντά στην έρευνα τον τρόπο ζωής, αντίληψης, νοοτροπίας και σκέψης των Τούρκων, μιας και μέσα σε αυτήν την αχανή χώρα υπάρχει ένας ακόμη ζωντανός θύλακας Ελλήνων που ζουν και μεγαλώνουν στην εντυπωσιακή και πολυποίκιλη Κωνσταντινούπολη. Πολλά συμπεράσματα μπορεί να βγάλει ένας μελετητής και πολλά διασκεδαστικά στιγμιότυπα μπορεί να φέρει στη μνήμη του ένας αναγνώστης, αρκεί να ξεφυλλίσουν προσεκτικά το βιβλίο και ν’ αφεθούν να ταξιδέψουν στο τότε και μέσα από αυτό στο σήμερα, να πάνε εκεί χωρίς να φύγουν από δω.

Βιβλίο Το ζήτημα της γλώσσας στην Κωνσταντινούπολη
Συγγραφέας Κορνηλία Τσεβίκ-Μποβερτιάν
Κατηγορία Δοκίμιο
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση, μελέτη και ερμηνεία του γλωσσικού και του εκπαιδευτικού δημοτικισμού, όπως εμφανίστηκαν και διαμορφώθηκαν στον ελληνισμό της Πόλης, στην Εκκλησία, τους διανοούμενους και τους εκπαιδευτικούς της, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, όπως και η εφαρμογή των απόψεων του εκπαιδευτικού δημοτικισμού στα σχολεία της Πόλης. Οι πηγές για τη διερεύνηση του θέματος είναι οι σχετικές εργασίες για τον δημοτικισμό και τα έντυπα που εκδίδονται στην Πόλη, κυρίως η εφημερίδα Ταχυδρόμος (κυκλοφόρησε την περίοδο 1898-1908) και η συζήτηση που έλαβε χώρα μέσα από τις στήλες της μετά τη δημοσίευση συγκεκριμένων άρθρων του λογίου Φώτου Φωτιάδη.

Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη και συνοδεύεται από Παράρτημα. Στο Α΄ μέρος αναπτύσσονται αναλυτικά το γλωσσοεκπαιδευτικό ζήτημα, η κοινωνικοπολιτική δομή και η δημοτικιστική κίνηση στην Κωνσταντινούπολη στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Στο Β΄ μέρος καταγράφονται ακέραια τα εβδομήντα τρία κείμενα της εφημερίδας Ο Ταχυδρόμος ενώ στο Παράρτημα περιλαμβάνονται συμπληρωματικά κείμενα για την ευρύτερη αντίληψη της εποχής της εφημερίδας και των δεδομένων του γλωσσικού ζητήματος. Το όλο πόνημα ολοκληρώνει η παράθεση αναλυτικής βιβλιογραφίας.

Η εργασία είναι επεξηγηματικότατη και σφαιρικότατη, με πολλές παραπομπές και σημειώσεις. Αποδίδεται σε πολύ καλό βαθμό η ατμόσφαιρα, η νοοτροπία, οι απόψεις, οι εξελίξεις, οι συνέπειες, οι αντιδράσεις σε όποιον τομέα σχετίζεται με τη γλώσσα και την εκπαίδευση. Από τον πληθυσμό των Ελλήνων της Πόλης την ίδια περίοδο, τις σχέσεις των Ελλήνων με την οθωμανική εξουσία και την πληθυσμιακή, κοινωνική και οικονομική κατάσταση των Ελλήνων της Πόλης φτάνουμε σιγά σιγά στο ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης στα εκπαιδευτικά ζητήματα και στη διοίκηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, στην πνευματική κίνηση από τους Έλληνες της Πόλης και στον Τύπο στην Κωνσταντινούπολη. Δίνεται επίσης αναλυτικά το γλωσσικό και εκπαιδευτικό ζήτημα της ίδιας περιόδου, με έμφαση στην ανάπτυξη της γυναικείας εκπαίδευσης και στη δράση της εξέχουσας παιδαγωγού Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου. Όλα αυτά δένουν με την παράθεση και την κριτική αποτίμηση των άρθρων και των άλλων δημοσιευμάτων στην εφημερίδα Ταχυδρόμος ως προς το γλωσσικό ζήτημα και γενικότερα με τις συλλογικές δραστηριότητες σε δημοτικιστικά έντυπα.

Ποιες οι σχέσεις των Ελλήνων με την οθωμανική εξουσία, από ποια στάδια πέρασε η ανεξαρτησία τους και σε τι βαθμό προόδου έφτασαν, πώς και γιατί συστάθηκε ο Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος Κωνσταντινουπόλεως και ποια τα έργα του, ποιος ο ρόλος του Πατριαρχείου στα εκπαιδευτικά πράγματα, ποιο το ποσοστό των Ελλήνων στον πληθυσμό της Πόλης, ποια η γενικότερη πνευματική κίνηση στην Πόλη, ποιοι έγραφαν τι, ποιες εφημερίδες κυκλοφορούσαν την ίδια περίοδο στην Πόλη και ποιες θέσεις υποστήριζαν κι ένα σωρό άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση σε αυτό το πληρέστατο και εμπεριστατωμένο βιβλίο.