Βιβλίο Όλα συνέβησαν στην Αθήνα! 
Συγγραφέας Τζένη Καλλέργη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ενάλιος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζένη Καλλέργη έγραψε ένα ιστορικό μυθιστόρημα, ένα «χρονογράφημα» όπως το χαρακτηρίζει η ίδια, στο οποίο παρατίθενται τα σημαντικότερα γεγονότα του δεύτερου μισού του 19^ο αιώνα, μιας περιόδου που καθόρισε την πορεία του 20ού στη χώρα μας. Μυθοπλασία και εκλαΐκευση των εξελίξεων και των σημαντικότερων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών της συγκεκριμένης περιόδου, με επίκεντρο τις ζωές της Δούκισσας της Πλακεντίας, της Τζένης Θεοτόκη και της βασίλισσας Αμαλίας. Η συγγραφέας θέλησε να εντοπίσει τον ρόλο που έπαιξε ο έρωτας στους ανθρώπους σε μια εποχή σκληρών αγώνων, βαθιά πατριαρχική και καταπιεστική για τη γυναίκα, ρομαντική και ανατρεπτική. Πώς επηρεάστηκαν από την αγάπη σημαντικές προσωπικότητες, πόσο πολύ βασίστηκαν σε αυτήν για να προβούν σε πράξεις που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας άνθρωποι στιβαροί, με κύρος και ισχυρή προσωπικότητα; Πολιτικές μηχανορραφίες και έρωτας δεν άλλαξαν καθόλου στο διάβα όλων αυτών των χρόνων της ελληνικής Ιστορίας και η συγγραφέας παραθέτει μια ολοζώντανη τοιχογραφία μιας εποχής που αλλάζει σταδιακά με την εμφάνιση του φεμινιστικού και του εργατικού-σοσιαλιστικού κινήματος.

Μέσα από τις ζωές και τα σκάνδαλα της Δούκισσας της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά, κυρίας επί των τιμών της Αυτοκράτειρας Μαρίας Λουίζας, συζύγου του Ναπολέοντα και της Τζέιν Ντίγκμπι ή κόμισσας Τζένης Θεοτόκη, Αγγλίδας αριστοκράτισσας, με πολλά ερωτικά σκάνδαλα στις αυλές των βασιλιάδων της Ευρώπης, ταξιδεύουμε από τα πρώτα βήματα του ελληνικού κράτους και τον αγώνα που έδωσε ο Ιωάννης Καποδίστριας στη νεόδμητη Αθήνα που έγινε πρωτεύουσα με νομοθετικό διάταγμα και αποτέλεσε κέντρο καλαίσθητου αρχιτεκτονικού ανταγωνισμού. Από τον Όθωνα και την Αμαλία στον Γεώργιο, από τις λαμπρές χοροεσπερίδες και τις μυστικές επαφές στα σκάνδαλα, στο φαινόμενο της ληστείας, στον Ανδρέα Συγγρό και στον Χαρίλαο Τρικούπη. Δυο αριστοκράτισσες που ήρθαν στην Ελλάδα, σε μια χώρα κατεστραμμένη που σπαραζόταν ακόμη από εμφυλίους, η Θεοτόκη από έρωτα, η Δούκισσα της Πλακεντίας με κρυφή ανάμιξη στα πολιτικά δρώμενα της χώρας, ξεκινάνε την πλοκή αυτού του μυθιστορήματος.

Πώς μετέτρεψε ο Καποδίστριας το Ναύπλιο σε πρωτεύουσα και ποιοι συνέθεσαν το ιδιότυπο πληθυσμιακό μωσαϊκό του, τι λάθη έκανε που οδήγησαν σταδιακά σε ένα κύμα αντιδράσεων με αποκορύφωμα τη δολοφονία του, ποια ήταν η κόντρα του με την ισχυρότερη οικογένεια της Μάνης, τους Μαυρομιχαλαίους, πώς εξελίχθηκε ο έρωτάς του με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα και πόσο ενοχλήθηκε με αυτό η Δούκισσα της Πλακεντίας; Ποια ήταν τα πραγματικά σχέδια αυτής της αριστοκράτισσας και γιατί άφησε τα παλάτια της Ευρώπης; Πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξε στη δολοφονία του Καποδίστρια, πώς μπήκε ο Ηλίας Κατσάκος Μαυρομιχάλης ανάμεσα σε αυτήν και στην κόρη της; Προχωρώντας στην εποχή του Όθωνα, μαθαίνουμε πώς επελέγη ο βασιλιάς από τις προστάτιδες δυνάμεις, τα δεινά που επέφερε η βασιλεία του (Βαυαροκρατία, διώξεις και καταδίκες αγωνιστών της Επανάστασης, απολυταρχική διοίκηση, καταχρήσεις κ. ά.), πώς και από ποιον επελέγη η Αθήνα ως πρωτεύουσα («μια πόλη ανισοτήτων»), πώς χτίστηκαν τα μέγαρα και πώς άρχισε η πόλη να γίνεται περίλαμπρη, πώς υποδέχτηκε ο κόσμος την Αμαλία, πώς δημιουργήθηκε ο Εθνικός Κήπος, πώς και γιατί αναπτύχθηκαν τόσα καφενεία στην Αθήνα και τι ρόλο έπαιξαν στις πολιτικές εξελίξεις, πόσο έντονο ήταν το πρόβλημα της ληστείας τότε, πώς εκθρονίστηκε τελικά ο Όθωνας.

Η συναρπαστική αφήγηση ολοκληρώνεται με μικρότερης έκτασης περιστατικά που δεν παύουν να δίνουν με ενάργεια και παραστατικότητα την κοινωνική και πολιτική ατμόσφαιρα των τελών του 19^ου αιώνα. Με ποιους ασχολούνταν η Αθήνα μετά τον θάνατο της Δούκισσας και της Θεοτόκη, ποιοι ήταν ο Μιμίκος και η Μαίρη, ποιος ήταν ο Σταύρος Καλλέργης και πότε έγινε η πρώτη επανάσταση του Πολυτεχνείου, πώς άλλαξε τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία η Καλιρρόη Παρρέν, τι συνέβη με την άφιξη της Σάρα Μπερνάρ στην Αθήνα, ποιοι ποιητές ερωτεύτηκαν και πώς απέδωσαν τα αισθήματά τους στα έργα τους, τι ρόλο έπαιξαν στα γεγονότα της εποχής ο Ανδρέας Συγγρός και ο Χαρίλαος Τρικούπης, πώς δημιουργήθηκε η αθηναϊκή μαντολινάτα και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται μέσα από συναρπαστικές σκηνές.

Το «Όλα συνέβησαν στην Αθήνα» είναι μια πολύ καλή πρώτη επαφή με τα σημαντικότερα γεγονότα του ελληνικού 19^ου αιώνα, μιας και η συγγραφέας, χωρίς να εντρυφεί σε λεπτομέρειες, παραθέτει συνοπτικά τα αρνητικά και τα θετικά των εκάστοτε κυβερνώντων και παρατηρεί από κοντά τις εξελίξεις, επιλέγοντας τις πιο σημαντικές ώστε να μην κουράσει τον αναγνώστη. Ταυτόχρονα καταγράφει και δικές της παρατηρήσεις πάνω στα δρώμενα, επηρεασμένη απ’ όλ’ αυτά, με τρυφερότητα και υποκειμενικότητα, αφήνοντας να παρασυρθεί από συγκίνηση και εθνικό φρόνημα, χωρίς όμως να υπερασπίζεται συλλήβδην τη μία ή την άλλη πλευρά των γεγονότων. Παραθέτει όλες τις τεκμηριωμένες απόψεις των γεγονότων, καταγράφει κάθε αντίθετη γνώμη που έχει συναντήσει, χωρίς κουραστικές λεπτομέρειες που θα αποθαρρύνουν τον αναγνώστη. Όλη αυτή η προσπάθεια συνοδεύεται από αποσπάσματα αυθεντικών επιστολών της εποχής, άρθρα εφημερίδων, καταγραφές και παρατηρήσεις περιηγητών και διάφορες μαρτυρίες των σημαντικότερων προσώπων της εποχής, κάτι που δίνει αυθεντικότητα και αληθοφάνεια στο μυθιστόρημα. Πολύ όμορφο είναι και το αισθητικό κομμάτι του βιβλίου, με ωραία διακόσμηση πάνω και κάτω στις σελίδες, πορτρέτα των σημαντικότερων προσώπων και κομψή αποτύπωση της Ακρόπολης όπως ήταν περίπου την εποχή που διεξάγεται το μυθιστόρημα.

Βιβλίο Μια σκανδαλώδης ζωή
Τίτλος πρωτοτύπου A scandalous life
Συγγραφέας Mary S. Lovell
Μεταφραστής Μαρία Παππά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μου κάνει εντύπωση που μια γυναίκα όπως η Jane Elizabeth Digby, που έζησε πικάντικα και έντονα τη ζωή της, υπήρξε πραγματικά, γιατί η καθημερινότητά της ήταν απίστευτα σκανδαλώδης! Κι όμως, αυτή η γυναίκα έκανε τέσσερις γάμους, απέκτησε έξι παιδιά και έφτασε ακόμη και στην Αθήνα του Όθωνα, ταράζοντας την κοινωνία της εποχής. Η Digby δεν άφηνε αρσενική γάτα να περάσει δίπλα της χωρίς να πάρει μεζέ! Ξεκίνησε από τα 17 της, νυμφευόμενη άντρα μεγαλύτερό της και φυσικά αριστοκράτη (η ίδια ήταν από εύπορη οικογένεια). Τον χώρισε λόγω μοιχείας! Ο γιος που απέκτησε ήταν του ξαδέρφου της! Και μέσα σε αυτά τα σκληρά, μοναχικά χρόνια, είχε και εξωσυζυγική σχέση (ο ξάδελφος ήταν ενδοοικογενειακή σχέση!) με τον επιτετραμένο της Αυστριακής Πρεσβείας στο Λονδίνο. Μόλις τους κάναν τσακωτούς ο επιτετραμένος γύρισε στο Λονδίνο και η Digby τον ακολούθησε σαν σκυλάκι. Η χυλόπιτα που έφαγε όμως ήταν χορταστική κι έτσι πήρε τα δυο παιδιά που του έκανε και κατέληξε στην αυλή του βασιλιά Λουδοβίκου στο Μόναχο (στο δρόμο εμπλούτισε τις ερωτικές εμπειρίες της, για να το θέσω κομψά, χάρη σε δύο εθελοντές). Ο Λουδοβίκος τη μύησε στην αρχαιολατρεία και την προσωπικότητά του (και όχι μόνο) και έκαμαν τέκνο. Ε, αυτοκράτορας ήταν, σιγά μην την αναγνώριζε επίσημα ως ερωμένη του.

Έτσι η Digby παντρεύτηκε Γερμανό βαρόνο κι έκανε πάλι δυο παιδιά. Ο καιρός περνά, να μην κάνουμε κάτι να περνά η ώρα; Έλληνας, κυρίες και κύριοι, σπουδάζων εν Μονάχω είναι ο επόμενος στην κλήρωση και εγκαθίστανται εν Κερκύρα. Νυμφεύονται, τεκνοποιούν αλλά το παιδί πεθαίνει και ο σύζυγος την απατά (μα τι πράγμα κι αυτός, δεν ντρέπεται!) οπότε η ζωντοχήρα μας καταφεύγει στην Αθήνα και γίνεται κολλητή της Δούκισσας της Πλακεντίας και πρώτο όνομα στην αθηναϊκή κοινωνία. Η Αμαλία γίνεται φανατικός εχθρός της γιατί ερωτεύονται τον ίδιο άντρα (από τις απολαυστικότερες σελίδες του βιβλίου!!!), τον Χριστόδουλο Χατζηπέτρο, αγωνιστή του ’21! Σκάνδαλο στην κοινωνία της εποχής και η Digby το σκάει στη Συρία, όπου δοκιμάζει και το εξωτικό χρώμα! Έλα όμως που ο σεΐχης την κάνει να βρει τον πραγματικό της εαυτό και να κάτσει φρόνιμα δίπλα του ως το τέλος της ζωής της!

Ειλικρινά μια βιογραφία που δεν προσθέτει κάτι ιδιαίτερο, ούτε εμπλουτίζει σε κάτι σημαντικό τις γνώσεις του αναγνώστη. Πέρα από την πλάκα, για όσους τους αρέσουν τα ταξίδια και οι εντυπώσεις περιηγητών από τον 18ο αιώνα, το τελευταίο μέρος του βιβλίου, όπου η Jane Elizabeth Digby ζει στη Συρία και ταξιδεύει με τον άντρα της, τον σεΐχη, στην ενδοχώρα, είναι από τα πιο ωραία κομμάτια του βιβλίου, γεμάτα ενδιαφέροντα πράγματα για τις αρχαιότητες, τη μυθολογία, την ιστορία αυτής της υπέροχης χώρας. Τα ταξίδια και οι περιπλανήσεις της Jane στη Συρία άνοιξαν το δρόμο για τους ταξιδιώτες που θέλουν να γνωρίσουν τη Συρία να το κάνουν, μιας και ο κίνδυνος ξαφνικών ληστρικών επιδρομών μειωνόταν ενώ το ενδιαφέρον των ντόπιων, έμπειρων οδηγών να ξεναγούν τους τουρίστες, άρχισε να ανθίζει! Ειδικά στην Αγγλία έχουν σχεδιαστεί διαδρομές-προσκύνημα στα χνάρια της Digby , κάτι που οδήγησε χρόνια αργότερα την υπέροχη συγγραφέα Ιφιγένεια Θεοδώρου να γράψει, με αφορμή αυτές τις περιπλανήσεις, το λυρικό βιβλίο «Η γεύση της ερήμου».

Ένα ακόμη κακό στοιχείο του βιβλίου είναι κάποια λάθη που κάνει η συγγραφέας και τα επισημαίνει η μεταφράστρια στην τωρινή ελληνική έκδοση, π. χ. θεωρούσε το Χατζηπέτρο ότι ήταν Αλβανός ενώ ήταν Τρικαλινός κλπ. Σε γενικές γραμμές το διάβασα λόγω του βιβλίου της Ιφιγένειας Θεοδώρου που ανέφερα πιο πάνω, για να έχω πληρέστερη εικόνα αλλά αυτό δε σημαίνει ότι σας το συνιστώ κιόλας!

Βιβλίο Αιώνιοι ψίθυροι
Συγγραφείς Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δούκισσα της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά-Λεμπρέν (1785-1854) ήταν φιλέλλην Αμερικανογαλλίδα, σύζυγος του Δούκα της Πλακεντίας ή Πιατσέντσα (πόλης της Ιταλίας), που συνεισέφερε πολλά από κοινωνικής και οικονομικής άποψης στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Μετά τον θάνατο της κόρης της, Ελίζας, κατά το ταξίδι τους στην Ασία, η Δούκισσα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, τοποθετώντας το βαλσαμωμένο σώμα του παιδιού της στο σπίτι όπου έμεναν προσωρινά επί της οδού Πειραιώς. Έχτισε το Καστέλλο της Ροδοδάφνης (σημερινός Πύργος της Πλακεντίας) στην Πεντέλη, αγοράζοντας μια τεράστια έκταση από τη Μονή Πεντέλης και την Έπαυλη των Ιλισίων (σημερινό Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) καθώς και άλλες οικίες που ολοκληρώθηκαν όμως μετά τον θάνατό της.

Η κυρία Ελένη Γαληνού ολοκληρώνει την ιστορία που ξεκίνησε στη «Μυστική Διαθήκη» και με παρέσυρε σε μια νέα περιπέτεια, γεμάτη κρυμμένα μυστικά, σημαντικές αποκαλύψεις αλλά και συγκίνηση και έρωτα! Αυτήν τη φορά το βάρος πέφτει ξεκάθαρα στο σήμερα, με τις δύο φίλες να πολεμάνε εναντίον του Ρήγα και της Βικτόριας και μέσα από μια σειρά αναπάντεχων γεγονότων κλείνουν με τρυφερό και ταυτόχρονα σκληρό τρόπο τους λογαριασμούς με το παρελθόν. Η Ελίζα, μητέρα πλέον ενός κοριτσιού, της Σοφίας, θα παλέψει με νύχια και με δόντια για να προστατέψει τον εαυτό της και το παιδί της από τα σατανικά σχέδια των δύο αδυσώπητων εχθρών της, οι οποίοι όλο και πλησιάζουν στο καλά κρυμμένο μυστικό της Δούκισσας της Πλακεντίας.

Ο Ρήγας και η Ελίζα έχουν πολλά θέματα να λύσουν και η ιστορία τους περνάει από όλες τις αποχρώσεις: από το μαύρο της εκδίκησης στο γκρίζο των γλυκών αναμνήσεων κι από το ροζ του μονομερούς έρωτα του Ρήγα στο κόκκινο του πάθους του με τη Βικτόρια. Μέσα από τα γεγονότα, ο Ρήγας θα μεταμορφωθεί, θα αλλάξει πολλές φορές πλευρά και δε θα σταματήσει να παλεύει ανάμεσα στον έρωτά του για τη γυναίκα που του κατέστρεψε τη ζωή και το μίσος που τον κυριεύει τώρα που έχει την ευκαιρία να εκδικηθεί. Αρωγός του η πανίσχυρη και αδίστακτη Βικτόρια, που έχει τα δικά της σχέδια κι ένα αφάνταστα τραγικό μυστικό που με εντυπωσίασε.

Ως προς τη Δούκισσα της Πλακεντίας, η μορφή της εμφανίζεται λιγότερο σε αυτό το μυθιστόρημα, μιας και όλα τα γεγονότα της ζωής της, οι αντιλήψεις της, ο χαρακτήρας και η νοοτροπία της καταγράφηκαν διεξοδικά και συναρπαστικά στο προηγούμενο βιβλίο. Αυτήν τη φορά, η συγγραφέας αποφασίζει να διαλευκάνει το μυστήριο της ύπαρξης των υπόγειων στοών της Αθήνας και να μπλέξει όπως μόνο εκείνη ξέρει τη φαντασία με την πραγματικότητα. Ξεκαθαρίζει από την αρχή πως οι φήμες για παθιασμένο έρωτα με τους λήσταρχους κυκλοφόρησαν επίτηδες ώστε η Δούκισσα να κάνει ανενόχλητη τη δουλειά της και να φτιάξει με τη βοήθεια των αντρών ένα δίκτυο από λαβυρινθώδεις στοές. Γιατί και πώς προέβη σε μια τέτοια κίνηση, είναι ένα ερώτημα που θα ταλανίσει πολύ τον αναγνώστη ώσπου ν’ απαντηθεί. Χάρη όμως σε αυτό το μυθιστόρημα έμαθα πολλά για τον λόγο ύπαρξης των στοών στις οποίες περπάτησα με την Ελίζα στο προηγούμενο βιβλίο και στράφηκε η προσοχή μου στον μυστηριώδη τριπλό διαβήτη που συναντάμε σε μερικά καπάκια υπονόμων μες στην πόλη.

Οι «Αιώνιοι ψίθυροι» είναι οι ίδιοι οι θρύλοι, τα ανεπιβεβαίωτα δηλαδή γεγονότα που μεταφέρονται από στόμα σε στόμα, ανακατεύοντας αλήθειες και φαντασία. Δροσίζουν με την αύρα τους κάθε σελίδα και ανταμείβουν μ’ ένα χάδι στον ώμο τον αναγνώστη που διαβάζει αυτό το μυθιστόρημα. Μύθος και αλήθεια είναι αρμονικά και όμορφα αναμεμιγμένα σ’ ένα βιβλίο που σέβεται το παρελθόν και τη ζωή της Δούκισσας και του λήσταρχου Νταβέλη και ρίχνει φως σε όσα σημεία χρειάζεται για να μη διαλύσει τη γοητεία του αφανέρωτου και του δυσεξήγητου. Είναι ένα περιπετειώδες, ερωτικό και γεμάτο αγωνία κείμενο και ένα σωστό συμπλήρωμα του πρώτου βιβλίου της διλογίας. Απαντάει σε ερωτήματα που δημιουργήθηκαν, κλείνει στρωτά και ρεαλιστικά τον κύκλο με το τίμημα που χρειάζεται, επεξηγεί και ταυτόχρονα σφραγίζει μυστικά και απορίες και με ταξίδεψε σ’ ένα ρομαντικό χτες κι ένα σκληρό σήμερα.

Βιβλίο Μυστική διαθήκη
Συγγραφείς Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Ελένη Γαληνού, μετά από μια σημαντική καριέρα στον χώρο της ρομαντικής λογοτεχνίας, αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα και να χαρίσει στο αναγνωστικό κοινό μια διαφορετική ιστορία απ’ όσες έχει γράψει ως τώρα. Ταξίδεψε σε ένα πολύ μακρινό παρελθόν, για το οποίο έψαξε ενδελεχώς, και ένωσε με υπέροχο τρόπο τη φαντασία και τον μύθο με την πραγματικότητα. Σε αυτό βοήθησε η ίδια η προσωπικότητα της Δούκισσας της Πλακεντίας, μιας γυναίκας αμφιλεγόμενης, προκλητικής για την εποχή της, που έχτισε κάποια υπέροχα ανάκτορα στην Αθήνα, υπήρξε ευρυμαθής και στήριξε το δικαίωμα των γυναικών στη γνώση. Όλα αυτά λοιπόν προκάλεσαν σκάνδαλο στην τότε κοινωνία, οπότε άρχισαν ν’ ακούγονται διάφορα για κείνη, άλλα φήμες και άλλα αλήθεια. Έτσι η κυρία Γαληνού βρήκε άφθονο έδαφος για να επεξεργαστεί την ιστορία της και να με ταξιδέψει σε μια εποχή όπου η Αθήνα ήταν ένα μικρό χωριό, η Ελλάδα έκανε τα πρώτα της ελεύθερα από την οθωμανική κυριαρχία βήματα και οι άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να συζητάνε περί φιλοσοφίας και άλλων μυστικιστικών ιδεών.

Η Δούκισσα της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά-Λεμπρέν (1785-1854) ήταν φιλέλλην Αμερικανογαλλίδα, σύζυγος του Δούκα της Πλακεντίας ή Πιατσέντσα (πόλης της Ιταλίας), που συνεισέφερε πολλά από κοινωνικής και οικονομικής άποψης στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Μετά τον θάνατο της κόρης της, Ελίζας, κατά το ταξίδι τους στην Ασία, η Δούκισσα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, τοποθετώντας το βαλσαμωμένο σώμα του παιδιού της στο σπίτι όπου έμεναν προσωρινά επί της οδού Πειραιώς. Έχτισε το Καστέλλο της Ροδοδάφνης (σημερινός Πύργος της Πλακεντίας) στην Πεντέλη, αγοράζοντας μια τεράστια έκταση από τη Μονή Πεντέλης και την Έπαυλη των Ιλισίων (σημερινό Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) καθώς και άλλες οικίες που ολοκληρώθηκαν όμως μετά τον θάνατό της.

Η εκκεντρική, ιδιότροπη και μυστηριώδης προσωπικότητά της αναβιώνει μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος της κυρίας Γαληνού, φέρνοντας έναν σωστό αέρα εποχής και αναπαριστώντας τεκμηριωμένα όσα γεγονότα της ζωής της διαλέγει η συγγραφέας να αφηγηθεί και εξυπηρετούν την πλοκή της. Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται ταυτόχρονα σε παρελθόν και παρόν, επομένως στο κομμάτι που αφορά τη Δούκισσα της Πλακεντίας γνώρισα μια γυναίκα που τυραννήθηκε από τους άντρες, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης και εξαγοράς και μετάνιωνε για το χρονικό διάστημα που η επιλόχειος κατάθλιψη της στέρησε τη φροντίδα της μονάκριβης κόρης της. Γνώστρια ιδιαίτερων θρησκευτικών και όχι μόνο αιρέσεων, Εβραία κατ’ επιλογήν, διαβιούσα σε απομακρυσμένη περιοχή, έριξε το βάρος της στην επιμόρφωση των γυναικών. Έτσι η φαντασία έρχεται να συμπληρώσει κάποια κενά και να τεκμηριώσει κάποιες φήμες, με αποτέλεσμα να χτιστεί ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Γιατί η Δούκισσα άρχισε να χαράζει χάρτες; Τι ήταν αυτές οι διαδρομές και τι θα συναντούσε κάποιος αν τις ακολουθούσε; Τι σκοπό είχαν οι μυστηριώδεις βραδινές συγκεντρώσεις που οργάνωνε αυτή η γυναίκα; Τι τρόπους έβρισκε στην προσπάθειά της να επικοινωνήσει με το πνεύμα της κόρης της; Πόσο σφιχτό και στενό κύκλο επιγόνων δημιούργησε γύρω της, μια γυναίκα άκληρη και μόνη; Αυτά και άλλα ερωτήματα καλείται να απαντήσει η Ελίζα του 21ου αιώνα.

Στο παρόν, έχουμε την ερωτική ιστορία της Ελίζας και του Ρήγα, μια γερή φιλία της κοπέλας αυτής με την Κωνσταντίνα και μια μυστηριώδη γιαγιά, που ξέρει να φυλάει καλά τα μυστικά των προγόνων της. Αυτό που μου τράβηξε την προσοχή από τη μέση του βιβλίου και μετά είναι οι διαρκείς αναφορές στις μυστικές στοές και τις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, για τις οποίες έχω δει κι ακούσει πολλά. Άρχισα να διαβάζω με επιφύλαξη, μιας και γνωρίζω πολύ καλά τους πολλαπλούς ρόλους τους στην πραγματικότητα και στην αστική μυθολογία, ξέρω πόσες από αυτές έχουν καταστραφεί ή κρυφτεί και καταλαβαίνω πως δεν είναι εύκολο να τις εξερευνήσει κανείς. Η κυρία Γαληνού όμως με παρέσυρε στο δικό της παιχνίδι και πείστηκα απόλυτα για όσα διάβαζα, μιας και η Ελίζα με την Κωνσταντίνα, στην προσπάθειά τους να βρουν τη λύση του μυστηρίου, αρχίζουν να επισκέπτονται αυτές τις στοές! Η έρευνα που κάνουν στο διαδίκτυο και σε άλλες πηγές μου έδωσε την ευκαιρία να μάθω με εύληπτο και όχι μακροσκελή ή βαρετά επιστημονικό τρόπο πληροφορίες για τη Δούκισσα της Πλακεντίας αλλά και για το δίκτυο των στοών. Εδώ κι αν δέθηκαν αρμονικά η φαντασία με την πραγματικότητα! Πόσο μάλλον όταν η υπόθεση προχώρησε ακόμη περισσότερο, με την υπόνοια πως η υπόγεια Αθήνα κρύβει κάποια μυστικά που ίσως βάλουν σε κίνδυνο το μέλλον της ιστορικότητας κι έτσι για κάποιους είναι σύμφορο να μείνουν για πάντα κρυμμένα.

Η Ελίζα ζει διάφορες περιπέτειες με εσάνς κατασκοπείας και γρήγορη δράση, αρχίζει να γίνεται πιο προσεκτική, απειλείται η ζωή της και όταν μαθαίνει πως είναι κι αυτή μια από τις παραλήπτριες της Μυστικής Διαθήκης ατσαλώνεται και ετοιμάζεται να συνεχίσει την παράδοση των προγόνων της. Άλλη μια απόδειξη του διττού περιεχομένου του βιβλίου είναι και το γεγονός πως πίσω από τις γραμμές και ως κίνητρο και αίτιο για όλη αυτήν τη μυστικοπάθεια και τον κίνδυνο είναι ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό γνώρισμα: «πόσο όμορφο είναι να γεννιέσαι γυναίκα και να γίνεσαι μάνα». Αυτή η τρυφερή και πολύτιμη έννοια ξεπηδάει σχεδόν σε κάθε κεφάλαιο, πότε με την αγωνία της Δούκισσας για το άρρωστο παιδί της, τον πόνο της για τον χαμό του και την προσπάθειά της να μετουσιώσει αυτήν την απουσία σε κάτι δημιουργικό και διηνεκές, πότε με το άγχος της οποιασδήποτε γυναίκας να γίνει μάνα με όσα αυτό συνεπάγεται. Αυτό κρατάω από το μυθιστόρημα: το ότι εκεί που θα μπορούσε να είναι παρατραβηγμένη η εξέλιξη της πλοκής εμφανίστηκαν τεκμηριωμένα στοιχεία που δυναμώνανε τη φαντασία και το ότι εκεί που ίσως για κάποιους φανεί αδύναμη ή αδικαιολόγητα μακροσκελής η γραφή (ειδικά οι διάλογοι κόβανε την ένταση της αφήγησης με την εκτεταμένη χρήση τους) τονίζονται μέσα σε αυτήν την απλοϊκότητα τα ωραιότερα διαχρονικά μηνύματα και αξίες, για τα οποία πρέπει κάποιος να ρισκάρει ακόμη και τη ζωή του.

«Η Μυστική Διαθήκη» είναι ένα προσεγμένο μυθιστόρημα που με ταξίδεψε στην Αθήνα της Δούκισσας της Πλακεντίας, με κατέβασε στις μυστηριώδεις και περίπλοκες υπόγειες στοές της πόλης αυτής, μου χάρισε όμορφες εικόνες και τρυφερά στιγμιότυπα μα πάνω απ’ όλα με τη φιλόγυνη στάση της συγγραφέως κατάλαβα πόσο τυχεροί είμαστε που έχουμε πλάι μας ένα τέτοιο φύλο είτε ως μάνα είτε ως σύντροφο, ένα πλάσμα που η Ιστορία της γύρισε την πλάτη και μόνο χάρη σε σημαντικές προσωπικότητες και καίριες καμπές του χρόνου κατάφερε να ορθοποδήσει και να τονίσει την αξία της.