Βιβλίο Η Ραμού και η φάλαινα Μπελού 
Συγγραφέας Ελένη Πριοβόλου
Εικονογράφος Ντανιέλα Σταματιάδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα μωρό και μια φάλαινα μπελούγκα γεννιούνται την ίδια μέρα και στιγμή, η Ραμού σε μαιευτήριο και η Μπελού σε ενυδρείο. Διαφορετικά πλάσματα σε διαφορετικούς τόπους αλλά με έναν μαγικό τρόπο η μία βρέθηκε στο μυαλό της άλλης. Έγιναν αχώριστες, παίζουν και γελάνε μαζί. Ταυτόχρονα, η μαμά της Ραμού ανησυχεί που η κόρη της μιλάει μόνη της σε μια φάλαινα που ζει στο ενυδρείο αλλά δεν τη βλέπει. Η μαμά της τελικά υπαναχώρησε με τη «φανταστική φίλη» του παιδιού της, οι συμμαθητές της όμως την αποπαίρνουν: «Μας τρελαίνεις με τις ψεύτικες ιστορίες σου για μια φάλαινα που κανένας δε βλέπει ούτε ακούει». Από την άλλη, το ίδιο ανησυχεί και η μαμά φάλαινα, που το παιδί της της μιλάει για το κοριτσάκι και πιστεύει πως ίσως είναι κάποιο από τα παιδιά που επισκέπτονται το ενυδρείο. Ναι αλλά η Μπελού δεν ασχολείται με κανένα από αυτά όταν τη φωνάζουν και στενοχωριέται που τους λέει για τη φίλη της αλλά δεν πιστεύει κανείς για «το κορίτσι που ζει μέσα στο νερό».

Η Ελένη Πριοβόλου έγραψε ένα πρωτότυπο, αν και λίγο δύσκολο, παραμύθι για την αποδοχή και τη διαφορετικότητα. Χρησιμοποιεί τη φανταστική σχέση δύο ετερόκλητων πλασμάτων που όμως βρήκαν τρόπο και επικοινωνούν για να δείξει στα παιδιά πως, αν βλέπουν μια διαφορετική συμπεριφορά σε κάποιον γύρω τους, υπάρχουν τρόποι να τον προσεγγίσουν. Δε χρειάζεται να θυμώνουν που δεν κατανοούν το σύμπαν του ούτε να τον απομακρύνουν ή να τον αποθαρρύνουν. Αντιθέτως, η αγάπη και η φαντασία μπορούν να δημιουργήσουν έναν κόσμο όπου «τα αδύνατα γίνονται δυνατά χάρη στην αποδοχή και την αγάπη». Η συγγραφέας αφήνει την ιστορία να μιλήσει με διάφορους και διαφορετικούς τρόπους στην ψυχή των παιδιών, συνιστώ όμως να υπάρξει βοήθεια από έναν μεγαλύτερο για καλύτερη κατανόηση των εννοιών. Σε πρώτο επίπεδο, η απλή ανάγνωση μιας χαριτωμένης ιστορίας για δυο πλάσματα που επικοινωνούν ψυχικά θα κερδίσει τα παιδιά, τα υπέροχα νοήματα και η βασική ιδέα του βιβλίου όμως θα κατανοηθούν καλύτερα με όποιον βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες επ’ αυτού, μιλώντας μαζί τους για τη συναίσθηση, την αποδοχή, τη φαντασία κλπ.

Η εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη βαδίζει στα ίδια χνάρια του φαντασιακού με την ιστορία, αποτυπώνοντας με αδρές γραμμές και χωρίς λεπτομέρειες τους διαφορετικούς κόσμους της Ραμού και της Μπελού. Με βασικά χρώματα για φόντο (κίτρινο το παιδί, μπλε η φάλαινα) που αναμιγνύονται αρμονικά δημιουργείται ένας υπέροχος συγκερασμός των δύο κόσμων και απολαμβάνουμε τις περιπέτειες της Ραμού και της Μπελού στην προσπάθειά τους να κερδίσουν τον κόσμο γύρω τους και να τους εντάξει στο μικρόκοσμό τους.

Δυο πλάσματα, δυο κόσμοι, μία μορφή αγάπης, αυτή που δεν κάνει διακρίσεις.

Βιβλίο Ένας άνθρωπος από μέταλλο
Συγγραφέας Νίκος Αντωνίου
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μάρκος δυσκολεύεται να κοιμηθεί τα βράδια γιατί έχει βρει τον τρόπο να ταξιδεύει με τη σχολική του τσάντα σε διάφορα μέρη και τόπους, να συναντά άλλους ανθρώπους, να γνωρίζει διαφορετικούς πολιτισμούς. Μια φορά λοιπόν ταξιδεύει σ’ έναν πλανήτη όπου ζουν δυο πλάσματα από μέταλλο, εκ των οποίων το ένα κουτσαίνει. Ο Σεν θέλει να πάει με τον Έπι στην πόλη για να τον ανακυκλώσει και καθ’ οδόν συναντούν διάφορα εμπόδια, χάρη στα οποία ο Μάρκος εξηγεί στους νέους του φίλους σημαντικές έννοιες που αποτελούν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά γνωρίσματα για να είναι κάποιος άνθρωπος. Έτσι λοιπόν, πρέπει να νοιαζόμαστε για τους φίλους μας και να μην τους εγκαταλείπουμε στα δύσκολα, να είμαστε συνετοί και να αποφεύγουμε να μπλέκουμε σε κοροϊδίες, να σεβόμαστε τη ζωή κάποιου και να μην του τη στερούμε, να μην αποφασίζουμε να τον παροπλίσουμε όταν μεγαλώσει και «χαλάσει» αλλά τότε να του δείξουμε ακόμη μεγαλύτερη αγάπη και φροντίδα. Ο άνθρωπος «Δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται» και τα πλάσματα μπερδεύονται: «Εσείς οι άνθρωποι κάνετε τα πράγματα δύσκολα». Τότε έρχεται μια κρίσιμη στιγμή για τον Σεν που πρέπει να πάρει μια δύσκολη απόφαση.

Μια πολύ συγκινητική και τρυφερή ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά, χάρη στην απειρία δύο γλυκών πλασμάτων, τη σύνεση, την επιλογή και τις συνέπειές της, την αγάπη, τη φιλία και πολλά άλλα με ένα τέλος που δεν το περίμενα και μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Με απλό λεξιλόγιο και με αφορμή διάφορα περιστατικά που η αστείρευτη φαντασία του συγγραφέα παραθέτει στο κείμενο μπορούμε να γνωρίσουμε ποικίλα συναισθήματα, να βελτιώσουμε την καθημερινότητά μας και να καταλάβουμε πόσο σημαντικό είναι να υποστηρίζουμε κάποιον που διαφέρει από μας.

Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι υπέροχη και ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο όχι μόνο τον φανταστικό πλανήτη που επισκέπτεται ο Μάρκος αλλά και διάφορα στιγμιότυπα του παιδιού από τα συναρπαστικά ταξίδια του. Ο Σεν και ο Έπι αποτυπώνονται με χαριτωμένα ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και η ιστορία τους ζωντανεύει με πρωτότυπες οπτικές γωνίες, πληθώρα συναρπαστικών λεπτομερειών από τον πλανήτη τους και απρόσμενες προοπτικές. Πάντως, θα προτιμούσα να υπάρχουν πιο ζωηρά χρώματα κι όχι η επιλογή της σέπιας που χαρίζει μεν μια υποβλητική ατμόσφαιρα αλλά δε δίνει το απαραίτητο φως που χρειάζεται ένα παιδικό βιβλίο για να τραβήξει το βλέμμα των παιδιών.

Μια ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά πως οι άνθρωποι δεν καθορίζονται από τα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά αλλά από τις επιλογές, τις συμπεριφορές και τις πράξεις τους.

Βιβλίο (Δεν) υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη
Τίτλος πρωτοτύπου There Are (No) Stupid Questions … in Science
Συγγραφέας Leah Elson
Μεταφραστής Ευθαλία Σιαντούφη
Κατηγορία Non fiction / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας σπούδασε Προϊατρική, Βιοτεχνολογία και Επιδημιολογία και ξεκίνησε να πειραματίζεται για το κοινό που την παρακολουθούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διάφορες περιπτώσεις, προσπαθώντας να δείξει και να εξηγήσει περίπλοκες έννοιες και απόψεις. Το ένα έφερε το άλλο και τελικά η αυξανόμενη θέαση, επισκεψιμότητα και ακολουθία την οδήγησε σε αυτό το βιβλίο που είναι χωρισμένο σε ενότητες (Βιολογία, Χημεία, Φυσική, Φυσιολογία του ανθρώπου και Διάστημα) και μου χάρισε χιλιάδες πληροφορίες και επεξηγήσεις για έννοιες, καταστάσεις και αντικείμενα που ποτέ δεν ήξερα ότι θα βρω συγκεντρωμένα σε ένα βιβλίο μα πάνω απ’ όλα θα κατανοήσω. Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκα σε κάποια θέματα, ακόμη και με την απλότητα με την οποία παρατίθενται τα σχετικά κεφάλαια, τα περισσότερα όμως τα απόλαυσα και πιστεύω πως κέρδισα πολλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Άλλωστε είναι έτσι δομημένο που ο καθένας θα διαβάσει αυτό που τον ιντριγκάρει περισσότερο και είναι πιο κοντά στα δικά του γνωστικά ενδιαφέροντα.

Για παράδειγμα, δε θα σκεφτόμουν ποτέ πως η θεραπεία του κρυολογήματος μέσω της κοτόσουπας θα γινόταν αντικείμενο κλινικής έρευνας με σωστά και έγκυρα αποτελέσματα! Στη συνέχεια, ξετρελάθηκα όταν διαπίστωσα πως το DNA λειτουργεί σαν μια καλά οργανωμένη, πλούσια και μεγάλη σε έκταση και περιεχόμενο βιβλιοθήκη! Επιτέλους κατάλαβα τη διαφορά μεταξύ μπέικιν πάουντερ και σόδας! Δε θα φανταζόμουν ποτέ πως το γουργούρισμα της γάτας προέρχεται από δόνηση του αέρα στον λάρυγγα και στο διάφραγμα. Με αφορμή τον τρόπο δράσης των εμβολίων έμαθα, κατανόησα και ανακάλυψα πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα (ενδογενές και επίκτητο) και αναπαρέστησα τον πόλεμο των κυττάρων του ανοσοποιητικού με τους ιούς και τα βακτήρια ως κανονικό πόλεμο αλλά σε μικρογραφία! Εξίσου ευφάνταστος είναι ο παραλληλισμός της αναμονής των σπερματοζωαρίων για γονιμοποίηση με ένα λυπητερό ρωσικό μυθιστόρημα (όταν διαβάσετε το σχετικό κεφάλαιο θα καταλάβετε τι εννοώ και θα γελάσετε όσο κι εγώ).

Χάρη στη δουλειά της Leah Elson κατανόησα τι είναι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και πόσο επικίνδυνα είναι καθώς και γιατί σπάνε τα κρύα ποτήρια αν τους βάλουμε καυτό νερό! Επίσης, δεν ήξερα ότι οι ιοί δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί! Έπαθα σοκ με τις φυσικές συνέπειες στη γη και στους κατοίκους της αν ο πλανήτης σταματούσε μια μέρα να περιστρέφεται! Στα κείμενα υπάρχει και χιούμορ: «Με ανακούφιση θα ακούσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, ότι το μέλι δεν είναι τα κακά των μελισσών. Είναι πιο πολύ σαν τον εμετό τους. Είδες; Δεν σου ‘φυγε ένα βάρος;» (σελ. 59). Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την ανάλυση για τον ρόλο και τον σκοπό της κλωνοποίησης, τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται και τους λόγους για τους οποίους προτείνεται. Και πόση «επιστημονική μαγεία» υπάρχει στο κατακόκκινο αίμα, αφού ο σίδηρος κάνει τα μαγικά του, όπως και με τη σκουριά! Επίσης με συγκίνησε ο απλουστευμένος ορισμός του καρκίνου: «…ένα κύτταρο που ξεχάστηκε στο βιολογικό φωτοτυπικό μηχάνημα και γεμίζει το σώμα σου με αντίγραφα του βλαμμένου εαυτού σου» (σελ. 187).

Η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς, προχωράει, εμπλουτίζεται με διαρκείς γνώσεις, μελέτες και έρευνες και το «(Δεν) Υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη» συμβάλλει τα μέγιστα σε αυτόν τον αγώνα με τις χιλιάδες κατανοητές πληροφορίες που περιέχει για πολλά θέματα που γενικότερα και κατά μεγάλο ποσοστό απωθούν το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, εδώ όμως γίνονται κτήμα του με υποδειγματικό τρόπο. Έξυπνοι παραλληλισμοί, απλή και όχι απλοϊκή γλώσσα, άφθονα παραδείγματα, ποικιλία θεμάτων και αντικειμένων μελέτης, ζητήματα βιοηθικής και δυνατές, συγκλονιστικές απόψεις: «Αλλά μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να το κάνουμε, αυτό σημαίνει και ότι πρέπει; Είμαστε βρέφη του σύμπαντος, τυφλωμένα από τον ενθουσιασμό για αυτό που ονομάζουμε μεγαλείο μας. Πόσα ακόμα έχουμε να μάθουμε και πόσο μικρό είναι το αποτύπωμά μας στ’ αστέρια!» (σελ. 71). Γέλασα, έμαθα, έψαξα, το ευχαριστήθηκα!

Βιβλίο Αρκτική παγίδα
Τίτλος πρωτοτύπου Deception point
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλο ένα συναρπαστικό δείγμα γραφής του Dan Brown. Σίγουρα τον προτιμώ να ασχολείται με θρησκευτικά και ζητήματα τέχνης αλλά κι αυτό το βιβλίο δε με απογοήτευσε. Συναρπαστικό περιπετειώδες αλλά και αμερικανιά, με τις τελευταίες σκηνές της καταδίωξης να συναγωνίζονται σε υπερβολή αυτές του «Άγγελοι και δαίμονες». Ωκεανολογία, γεωλογία, παλαιοντολογία, σύγχρονα οπλικά συστήματα και μια συναρπαστική ιστορία. Κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται. Ξέρεις από την αρχή την αλήθεια αλλά αναρωτιέσαι ποιος το έκανε και γιατί. Εκτυλίσσεται κυρίως σε Ουάσιγκτον και Αρκτικό κύκλο. Ογκώδες αλλά τελειώνει εύκολα. Χωρίς λογοτεχνικά ίχνη αλλά δεν είχα καμία τέτοια επιδίωξη.