Βιβλίο Συλλέκτες βιβλίων στην Νταράγια
Τίτλος πρωτοτύπου Les Passeurs de livres de Daraya
Συγγραφέας Delphine Minoui
Μεταφραστής Έφη Κορομηλά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Delphine Minoui, Γαλλίδα δημοσιογράφος με επίκεντρο των ερευνών της το Ιράν και το Ιράκ, απ’ όπου και έκανε ανταποκρίσεις για την εφημερίδα Le Figaro από το 2002, έχει ταξιδέψει σε όλο τον αραβομουσουλμανικό κόσμο και σήμερα ζει στην Κωνσταντινούπολη, απ’ όπου εξακολουθεί να παρακολουθεί τη συριακή επικαιρότητα. Τον Μάρτιο του 2011 ξέσπασε εμφύλια διαμάχη στη Συρία ανάμεσα στις δυνάμεις του στρατού και στις αντάρτικες ομάδες που συγκροτήθηκαν εναντίον του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, με πολλές χιλιάδες θύματα. Η Νταράγια απέχει 7 χιλιόμετρα από τη Δαμασκό και αποτέλεσε από την αρχή θέατρο σφοδρών συγκρούσεων, μιας και ήταν κέντρο αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Μέσα σε αυτόν τον χαλασμό μια ομάδα νέων ανθρώπων δημιούργησε μια υπόγεια βιβλιοθήκη όπου ο κόσμος κατέφευγε για να διαβάζει. Συγκεντρώθηκαν 15.000 τόμοι βιβλίων που βρέθηκαν στα ερείπια και τα καταχώρησαν με το όνομα του ιδιοκτήτη ώστε να του επιστραφούν μετά το τέλος του πολέμου. Στα τέλη του 2016 ο κυβερνητικός στρατός κατέλαβε την πόλη κι ανάγκασε τον κόσμο να απομακρυνθεί από τα σπίτια του, με αποτέλεσμα η βιβλιοθήκη να κλείσει.

Η δημοσιογράφος συγκινήθηκε από αυτήν την κίνηση και ήρθε, με χίλιες δυσκολίες, σε επαφή με τους δημιουργούς της βιβλιοθήκης, παρακολουθώντας σχεδόν από την αρχή τον τρόπο περισυλλογής, καταλογογράφησης και λειτουργίας αυτής της υπόγειας βιβλιοθήκης κι έτσι το βιβλίο είναι το αποτέλεσμα των ερευνών και των συνομιλιών τους. Η επικοινωνία είναι αμφίρροπη, διακοπτόμενη, με αυτοσχέδια σύνδεση μέσω μικρών δορυφόρων που συγκέντρωσαν στις αρχές της επανάστασης. Η υπόγεια βιβλιοθήκη της Νταράγια είναι μια ειρηνική εικόνα που αντιβαίνει στον πόλεμο, στα ερείπια και στον αποκλεισμό της πόλης. Γκρεμισμένα σπίτια, φωτιά, σκόνη αλλά μες στον χαλασμό κάποιοι σώζουν βιβλία από τα ερείπια και τα συγκεντρώνουν σ’ ένα σημείο ανοιχτό για τον κόσμο. «Τα βιβλία, τα όπλα τους για μαζική μόρφωση» (σελ. 13). Γιατί «Οι βιβλιοθήκες έχουν κάτι το ανατρεπτικό και καταπραϋντικό συνάμα» (σελ. 35) ενώ «Τα βιβλία, αυτά τα όπλα μαζικής μόρφωσης που κάνουν τους τυράννους να τρέμουν» (σελ. 79). Ποτέ δεν είχα σκεφτεί πόσο σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει μια βιβλιοθήκη στην ψυχολογία των κατοίκων μιας πόλης εν μέσω πολέμου: «Εμείς χτίζουμε όταν τα πάντα γύρω μας γκρεμίζονται… Το διάβασμα ως καταφύγιο. Μια σελίδα ανοιχτή προς τον κόσμο την ώρα που όλες οι πόρτες είναι αμπαρωμένες». Οι επισκέπτες, παρά τις δυσχέρειες, τα εμπόδια, τα προβλήματα, τον θάνατο που χτυπάει κάθε στιγμή, διαβάζουν για να εξερευνήσουν, για να μορφωθούν, για να αποδράσουν από τη σκληρή πραγματικότητα, για να γλυτώσουν από την παράνοια. «…μια απλή πράξη ανθρωπιάς που τους δένει με την τρελή ελπίδα της επιστροφής στην ειρήνη» (σελ. 34).

Η συγγραφέας καταγράφει το χρονικό των δραστηριοτήτων της βιβλιοθήκης, τις συνομιλίες με τους πρωτεργάτες Άχμαντ Μουντζαχέντ και Αμπού ελ-Εζ αλλά και με τους αναγνώστες, πίσω ή μπροστά από την κάμερα. Πάντα βέβαια υπάρχει ο φόβος να πέσεις στην παγίδα της παραπληροφόρησης ή να παρασυρθείς από τη μονοδιάστατη παράθεση των γεγονότων, η Delphine Minoui όμως προσπαθεί με προσωπική έρευνα, διασταυρώσεις στοιχείων, ακόμη και με συνεντεύξεις όσων κατάφεραν να φτάσουν στην Τουρκία να κατανοήσει και να αναδείξει τον αμοραλισμό και την αγνή ιδεολογία των ανθρώπων που στελεχώνουν τη βιβλιοθήκη. Ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται και το χρονικό της πολιορκίας που στενεύει μέρα με τη μέρα, με τον λιμό να κρέμεται πάνω από τα κεφάλια των αιχμάλωτων κατοίκων μαζί με τα ελικόπτερα που τους βομβαρδίζουν και οι σελίδες γεμίζουν από εικόνες ανέχειας, εξαθλίωσης, φόβου. Ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται και η ιστορία της επανάστασης στη Συρία, της εμφύλιας διαμάχης που την αιματοκύλισε, πώς ήταν τα πράγματα πριν και μετά, πώς λειτουργούσε το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, γιατί κατέφυγε στην «αστυκτονία», στην καταστροφή δηλαδή της πόλης με όλα τα μέσα: «Η διαγραφή διά της βίας, κλασική μέθοδος των τυράννων αυτού του κόσμου» (σελ. 39).

Γιατί αγωνίζεται το καθεστώς να εξαλείψει την Νταράγια; Τι την ξεχωρίζει από τις άλλες πόλεις; Πώς ήταν αυτή η πόλη, τι το ιδιαίτερο είχαν οι κάτοικοί της, πώς ξεκίνησαν οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις; Πώς ξεκίνησε η ιδέα της βιβλιοθήκης, πώς εμπνεύστηκαν οι δημιουργοί της, πόσο δύσκολη και τακτική ήταν η επικοινωνία μαζί τους; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται με ρεαλισμό, τεκμηρίωση και συναισθηματισμό στο συγκλονιστικό αυτό χρονικό. Η συγγραφέας, η ζωή της οποίας επηρεάζεται δυο φορές (τον Νοέμβριο του 2015 στο Παρίσι όπου ζουν οι δικοί της άνθρωποι και τον Μάρτιο του 2016 στην Κωνσταντινούπολη, όπου ζει η ίδια με την κόρη της, γίνονται τρομοκρατικές επιθέσεις) και σαν από παιχνίδι της μοίρας βιώνει κι αυτή την αγωνία και τον φόβο των ανθρώπων που έχουν μετατρέψει την υπόγεια βιβλιοθήκη της Νταράγια σε πολιτιστική κυψέλη, διασταυρώνει, ρωτάει, ερευνά και η γραφή της είναι καταιγιστική, αντικειμενική, μεστή, γρήγορη, εύληπτη. Ένα βιβλίο που δύσκολα θα ξεχάσω.

Βιβλίο Το υφάδι της προσμονής 
Συγγραφέας Ζωγραφιά Τσαβέα
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πλοκή στρέφεται γύρω από τα έργα και τις ημέρες του Μοσά Χαντάντ, ο οποίος, μετά από καβγά με τον πατέρα του, αποφασίζει να φύγει από το Χαλέπι και να σταδιοδρομήσει μόνος του στο εμπόριο χαλιών που γνωρίζει τόσο καλά. Θα κάνει φίλους, θα αγαπήσει, θα επηρεαστεί από τα ιστορικά γεγονότα της χώρας του, θα σταθεί όμως στα πόδια του και θα μεγαλουργήσει. Στο βιβλίο περνάνε πολλές επιμέρους ιστορίες, γνωρίζουμε πολλά πρόσωπα που δημιουργούν ποικίλες σχέσεις μεταξύ τους και ταξιδεύουμε στον χρόνο και τον κόσμο ώσπου να φτάσουμε από το 1874 στο 1936 αλλά και αργότερα, όλα δοσμένα με σύνεση και ρεαλισμό. Δεν είναι εφικτό να κρατηθεί για πολύ το ενδιαφέρον του αναγνώστη σε τέτοιου είδους πλοκές και πολύ εύκολα μπορεί να χαθεί ο ειρμός ή / και το μέτρο, η κυρία Τσαβέα όμως ξέρει τι να κρατήσει και πού να στρέψει τη ματιά της για να ντύσει τους ήρωές της με αγάπη και αληθοφάνεια. Ο Μοσά Χαντάντ δημιουργεί μια οικογένεια κι ένα στιβαρό παρελθόν, στα χνάρια του οποίου θα περπατήσουν οι επόμενες γενιές, όμως δεν παρακολουθούμε τα πάντα, αντίθετα, ένιωσα να χωρίζεται το κείμενο σε δύο άτυπα μέρη, πρώτα με τον Μοσά και μετά με τον γιο του, με τα πρόσωπα που παρελαύνουν στις ζωές τους να φέρνουν μαζί νέους χαρακτήρες που όλοι έχουν έναν ρόλο στο κείμενο.

Στην αρχή της ιστορίας, το βάρος πέφτει στα ιστορικά γεγονότα, στις αντιλήψεις και τη στάση ζωής της κοινωνίας και της εποχής απέναντι στη γυναίκα, στην ανατροφή των παιδιών, στις ενδοοικογενειακές ισορροπίες, με πολλές ανατροπές στην Ιστορία που επηρεάζουν βαθιά τις τύχες και τις ζωές των ηρώων. Υπάρχει αγάπη και ενδιαφέρον για τους χαρακτήρες και μια θετική ματιά απέναντί τους, χωρίς ακρότητες και περιττολογίες. Καταγράφεται όμορφα ο μαγικός κόσμος των χειροποίητων χαλιών, με τα χιλιάδες σχέδια και χρώματα, με τους ξεχωριστούς κόμπους, κάματος ολόκληρης ζωής των ταπητουργών, μα πάνω απ’ όλα με τους συμβολισμούς των απεικονίσεων (ζώα, γεωμετρικά σχήματα κλπ.) που όλα έχουν το δικό τους νόημα και σημασία κι έτσι το κάθε χαλί μπορεί να το αγαπήσει ο κάτοχός του και για άλλους λόγους πλην της ομορφιάς του. Δίνονται συναρπαστικές λεπτομέρειες οι οποίες είναι απόλυτα εντεταγμένες στη ροή του κειμένου και το ζωντανεύουν με μια υποβλητική ατμόσφαιρα. Η Δαμασκός και η Αλεξάνδρεια, ευνοημένες από τις αλλαγές στους εμπορικούς δρόμους και η Κωνσταντινούπολη, η βασίλισσα των πόλεων είναι κυρίως οι τόποι δράσης.

Η συγγραφέας καταγράφει σωστά και συνοπτικά τις συνθήκες άνθησης και οικονομικής ανάπτυξης του ελληνισμού της Αιγύπτου, με την επανάσταση του Ουράμπι πασά το 1879, που έδιωξε μεν τους ξένους υπηκόους, οδήγησε όμως τη χώρα του σε πόλεμο με την Αγγλία, κάτι που τη μετέτρεψε τελικά σε αγγλικό προτεκτοράτο, να αναπαρίσταται με τέτοιο τρόπο που με παρακίνησε να μάθω περισσότερα γι’ αυτήν, οι συνθήκες της οποίας μάλιστα μου θύμισαν αρκετά τα Σεπτεμβριανά του 1955! Ο Μοσά παντρεύεται ένα άγουρο σχεδόν κορίτσι κι όμως δείχνει με την ακεραιότητά του τη σωστή συμπεριφορά, τον σεβασμό και την αληθινή αγάπη που οφείλει κανείς να δείχνει απέναντι στη γυναίκα. Επίσης, μέσα από τις περιπέτειες αυτές καταδεικνύεται η πίκρα και η θλίψη της ξενιτειάς, τα τόσα χαμένα χρόνια μακριά από γονείς κι αδέλφια που όταν επιστρέφεις έχουν γεράσει πια κι έτσι διαπιστώνεις πως έχεις χάσει στιγμές μαζί τους.

Όταν τα ηνία περνάνε σταδιακά στην επόμενη γενιά, τα πραγματολογικά στοιχεία αρχίζουν να υποχωρούν σταδιακά και επικεντρωνόμαστε περισσότερο στην ψυχολογία και τις αντιλήψεις των παιδιών των πρωταγωνιστών, που βιώνουν ακόμη πιο δυνατές περιπέτειες και περισσότερες ανατροπές, με τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο και την πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης να πυροδοτούν τις εξελίξεις. Ένας απαγορευμένος έρωτας, μια συνομωσία, μια προδοσία και άλλα γεγονότα φέρνουν σταδιακά το μυθιστόρημα στην αυγή του 20ού αιώνα και εξακολουθούν να κρατούν αμείωτη την προσοχή. Μαζί τους αλλάζει και η ταυτότητα του ελληνισμού της Αιγύπτου, το εμπόριο, ο κόσμος ολόκληρος μα μέσα σ’ αυτήν τη δίνη ο έρωτας εξακολουθεί να βρίσκει πρόσφορο έδαφος και να φύεται σκορπώντας τη μυρωδιά του γύρω του. Θα καταφέρει να προσπεράσει τα εμπόδια της μοίρας;

Το νέο μυθιστόρημα της Ζωγραφιάς Τσαβέα είναι μια τρυφερή ρομαντική ιστορία, γεμάτη αισιοδοξία, δύναμη και αγάπη που ζωντανεύει ενδιαφέρουσες εποχές και αληθινούς χαρακτήρες. Με μέτρο και απόλυτο έλεγχο της ροής, η συγγραφέας παρακολουθεί, καταγράφει, αναβιώνει και συστήνει ανθρώπους της διπλανής πόρτας, ιστορικά γεγονότα και περίπλοκες διαπροσωπικές σχέσεις που σταδιακά ξεχωρίζουν και παίρνουν τη θέση τους στο κέντημα της ζωής λίγο πριν τα ντύσει το υφάδι της προσμονής με τα δικά του σχέδια.

Βιβλίο Ο νέος εκλεκτός
Συγγραφέας Θανάσης Νικολάου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πηδούσα σελίδες. Ειλικρινά το κείμενο ξεκινάει με τους καλύτερους οιωνούς και μετά…το χάος!!! Μπάζει από παντού. Υπερβολές, λεξιθηρίες, πισωγυρίσματα, από πρώτο σε τρίτο ενικό, ακραιφνείς αντιδράσεις, οράματα. Λες, εντάξει, υπερβολές, για να δούμε το τέλος. Ποιο το μυστικό; Κι εκεί που δένει η ιστορία, να σου μακρυνάρια για τα έθιμα του Πάσχα, για τον ασκητισμό των μοναχών, άχρηστα τοποθετημένες πληροφορίες για τη Βενετία, το Κάιρο, το Παρίσι. Ευτυχώς που το τελείωσα. Λυπάμαι, δεν αξίζει. Καλή τύχη στον επόμενο αναγνώστη (σύντομη κριτική μου που πρωτοδημοσιεύτηκε το 2012).

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από το facebook προφίλ της Μαριάννας Ρίζου.