Βιβλίο Έστησ’ ο έρωτας χορό
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη έγραψε ένα τρυφερό μα και σκληρό μυθιστόρημα που με αφορμή μια ρομαντική ιστορία ξεδιπλώνει με τέχνη και μαεστρία μικρά και μεγάλα γεγονότα από την περίοδο του Εθνικού Διχασμού και κυρίως από τη σκληρή Κατοχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου στην Άμφισσα και στα γύρω χωριά. Πραγματικά πρόσωπα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα και άλλα πραγματολογικά στοιχεία μπλέκουν με τις ιστορίες των ηρώων του βιβλίου και δημιουργούν ένα συναρπαστικό κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαχρονικά μηνύματα και αξέχαστες σκηνές ηρωισμού, τρυφερότητας, αγάπης και μοιραίων επιλογών. Το μυθιστόρημα είναι διαιρεμένο σε δύο ξεκάθαρους κύκλους (1915-1941 και 1941-1944) που ενώνονται αναπάντεχα και με μαεστρία, κάνοντας τους χαρακτήρες να ξανασυναντιούνται κάτω από διαφορετικές συνθήκες και έχοντας προχωρήσει στη ζωή τους. Ταυτόχρονα, μέσα από ένα παλιό ημερολόγιο που ανακάλυψε η Λενιώ, ταξιδεύουμε για λίγο στο Μεσολόγγι της Επανάστασης του 1821 και της ηρωικής Εξόδου και ζούμε σχεδόν από κοντά την αγωνία, τον φόβο και την απελπισία των κατοίκων της πόλης, τις συνθήκες εξόδου, την προδοσία και τις τύχες της οικογένειας της αφηγήτριας.

Είμαστε στα 1915 και η Λενιώ Παπακώστα σπουδάζει στο Διδασκαλείο της Αθήνας για να γίνει δασκάλα. Με τα χίλια ζόρια εξασφάλισαν χρήματα οι γονείς της, Λάμπης και Εριφύλη, για να τη στείλουν εκεί και να ξεφύγει από τη δύσκολη και σκληρή ζωή της επαρχίας. Φεύγει λοιπόν από το χωριό τους στα ριζά της Γκιώνας και ανακαλύπτει μια Αθήνα γεμάτη μαγεία, εκπλήξεις, ανεμελιά. Εκεί νιώθει προσωπική ανεξαρτησία, αυτενέργεια και ελεύθερη βούληση. Πειθαρχεί όμως στην αυστηρότητα του σχολείου και με συνεπή μελέτη προοδεύει αλλά δεν παύει να παρατηρεί την τόσο διαφορετική ζωή γύρω της: λούστροι και τραμ, μαγαζιά και ανάκτορα, η Βουλή, οι βασιλικοί στάβλοι, τα καφενεία στην πλατεία Συντάγματος (τα «Δαρδανέλλια»), το Πανεπιστήμιο, από το Διδασκαλείο ως την Πλάκα όπου μένει ο θείος που τη φιλοξενεί ζωντανεύουν όμορφες και ρεαλιστικές εικόνες της πρωτεύουσας των αρχών του 20ού αιώνα. Ο θείος Μένιος λοιπόν έχει χασάπικο στην οδό Αθηνάς και στάνες στο Μεταξουργείο, είναι παντρεμένος με τη γελαστή και στοργική θεία Ερμιόνη και η κόρη τους, Αμαλίτσα, με τα κοντυλογραμμένα χαρακτηριστικά, δένεται με γερή φιλία με τη Λενιώ. Είναι απλοί άνθρωποι που θα βιώσουν όμως κι αυτοί τις δικές τους περιπέτειες με την κόρη τους, με μια παράλληλη ιστορία που αντικατοπτρίζει την ηθική και την αυστηρότητα της εποχής.

Όμορφη η Αθήνα αλλά ας μην ξεχνάμε πως είμαστε και στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού, όπου βενιζελικοί και βασιλικοί είναι στα μαχαίρια κι έτσι η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και εμβρίθεια διάφορα χαρακτηριστικά στιγμιότυπα που δείχνουν την κατάσταση στις σωστές της διαστάσεις και δημιουργούν το κατάλληλο ιστορικό φόντο για την πλοκή. Ο γαλλικός στόλος του ντι Φουρνέ στο Φάληρο, ο βομβαρδισμός των ανακτόρων, το πλιάτσικο σε καταστήματα και σπίτια βενιζελικών, το ανάθεμα στον Βενιζέλο στο Πολύγωνο και πολλά άλλα είναι περιστατικά που ξεδιπλώνονται γύρω από τη ζωή της Λενιώς. Και τότε έρχεται ο έρωτας στα μάτια του εύελπι Αρχοντή Βούρου, μόνο που μια μεγάλη παρεξήγηση θα τους χωρίσει και θα τους οδηγήσει σε επιλογές που θα τους απομακρύνουν.

Στη συνέχεια, προχωράμε στην ιταλογερμανική Κατοχή, που καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος, οπότε παρακολουθούμε τον αγώνα της επιβίωσης της Λενιώς, που εργάζεται ως δασκάλα στο χωριό της και προσπαθεί να στηρίξει τα παιδιά της και τους γονείς της. Η κόρη της, Εριφύλη, έγινε νοσοκόμα και ο γιος της, Περικλής, σπουδάζει Νομική στην Αθήνα. Η Εριφύλη θέλει να μείνει στο νοσοκομείο στην Άμφισσα γιατί, με παρότρυνση του γιατρού που ερωτεύτηκε, εισδύει στην Εθνική Αντίσταση και η Λενιώ ανησυχεί με όσα γίνονται από τους κατακτητές, καταλαβαίνει όμως πως ήρθε η ώρα το παιδί ν’ ανοίξει τα φτερά του και υπαναχωρεί. Ταυτόχρονα, ο Περικλής στρατολογήθηκε κι αυτός στην Εθνική Αντίσταση και επιστρέφει στην Γκιώνα για να πολεμήσει. Τα δυο παιδιά θα ενωθούν για το κοινό καλό, την απελευθέρωση, μια σειρά από μηχανορραφίες όμως ανωτέρων τους θα τους φέρουν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Μέσα από μια σειρά πάντα συναρπαστικών περιστατικών ξεδιπλώνεται η Αντίσταση στην Άμφισσα, την Υπάτη και τις γύρω περιοχές, καταγράφονται αιματηρά γεγονότα στα οποία πρωταγωνιστούν οι ήρωες του βιβλίου και σταδιακά ξεδιπλώνεται ο εμφύλιος ανάμεσα στις αντάρτικες ομάδες, στους δημοκρατικούς και τους βασιλόφρονες, και πώς τοποθετούνται οι ήρωες του βιβλίου σε αυτά τα στρατόπεδα και με τι συνέπειες. «…μπερδεμένοι σ’ ένα γαϊτανάκι θανάτου κάτω από τη μαύρη σκιά του κατακτητή» (σελ. 303). Γιατί δυστυχώς: «…πέρα και πάνω από την πολιτική είναι η ανθρωπιά, αλλά την ακυρώνει ο φανατισμός και η αδιαλλαξία» (σελ. 189).

Και φτάνουμε στο ημερολόγιο της Λένης, η οποία εργάζεται ως δασκάλα στο ελληνικό σχολείο της Βιέννης και όταν ξέσπασε η Επανάσταση ήρθε στην Ελλάδα με τον άντρα της, Εμμανουήλ και τα δύο παιδιά τους, τη Ρούσσω και τον Ρήγα. Εμποτισμένοι με τις ιδέες του Ελληνικού Διαφωτισμού, εγκαταστάθηκαν στο Μεσολόγγι με το τραγικό μεγαλείο του κι έπιασαν φιλίες με την οικογένεια του Καπετάν Κότσικα, που είχε κερδίσει τον θαυμασμό του κόσμου για την ανδρεία, τη μόρφωση και την τιμιότητά του. Έτσι ξεδιπλώνονται με μαεστρία και επιλεγμένα πραγματολογικά στοιχεία η κατάσταση του Εμφύλιου πολέμου εκείνη την περίοδο ανάμεσα σε κυβερνητικούς και Πελοποννήσιους για την ηγεσία της επανάστασης, με αποτέλεσμα το Μεσολόγγι να αφεθεί στην τύχη του. Η Ρούσσω ερωτεύεται τον πιο ακατάλληλο άντρα και τη νύχτα της Εξόδου θα παιχτούν ταυτόχρονα πολλά δράματα στις ζωές των ανθρώπων της Λένης. Πώς εξηγούνται όμως κάποιες σημαδιακές ομοιότητες και κάποια κοινά στοιχεία στις ζωές των δύο γυναικών που τις χωρίζουν πάνω από 100 χρόνια; Τι συνέβη τη μοιραία νύχτα της Κυριακής των Βαΐων του 1822;

Το «Έστησ’ ο έρωτας χορό» της Γιώτας Γουβέλη είναι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα που καταφέρνει ν’ αποφύγει τους σκοπέλους των κλισέ και να δημιουργήσει φρέσκες, συναρπαστικές ιστορίες που μου τράβηξαν το ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος. Προσεκτικός και ενδιαφέρων ο σχεδιασμός της πλοκής, με μια παρεξήγηση να χωρίζει το πρωταγωνιστικό ζευγάρι όπως σε πολλά μυθιστορήματα, οι υπόλοιπες εξελίξεις είναι όμως ανατρεπτικές και πυροδοτούν την πλοκή με αναπάντεχο τρόπο. Όταν ξαναβρεθούν η Λενιώ και ο Αρχοντής τα πράγματα στις ζωές τους και γύρω τους θα είναι εντελώς διαφορετικά. Πόση δύναμη έχουν η αγάπη και η συγχώρεση όμως; Θα καταφέρει τελικά ο έρωτας να στήσει τον χορό του; Μήπως κάποια μυστικά τον εμποδίσουν; «Πόση δύναμη είχε η Ιστορία για να τους κλείσει σε ένα αναπόδραστο κουκούλι όπου μέσα του στριφογύριζαν σαν κολασμένοι Ούτε η δύναμη της αγάπης δεν μπορούσε να νικήσει την αγάπη της δύναμης» (σελ. 122). Μια ανατρεπτική ρομαντική ιστορία γεμάτη καίρια διαχρονικά μηνύματα, έξυπνο σχεδιασμό πλοκής και ενδιαφέροντες χαρακτήρες που αλλάζουν υπό το βάρος των ιστορικών γεγονότων, κάτι όμως μέσα τους παραμένει αναλλοίωτο. Η αγάπη; Η ελπίδα; Η συγχώρεση; Το μίσος; Αυτά και άλλα στοιχεία θα επηρεάσουν και θα καθοδηγήσουν τις επιλογές τους.

Βιβλίο Δασκάλα για μια μέρα 
Συγγραφέας Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου
Εικονογράφος Χρύσα Σπυρίδωνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πώς θα σας φαινόταν αν τη θέση της αγαπημένης σας δασκάλας και του αγαπημένου σας δασκάλου την έπαιρνε κάθε μέρα κι ένα άλλο παιδί; Τι θα κάνατε εσείς αν γινόσασταν δάσκαλος για μια μέρα; Θα παίζατε; Θα διδάσκατε; Θα ψάχνατε πληροφορίες; Θα παρατηρούσατε τον γύρω σας κόσμο; Θα κάνατε κατασκευές; Η Γιώτα Αλεξάνδρου συγκέντρωσε την πολύχρονη διδακτική της εμπειρία σε ένα παραμύθι γεμάτο όνειρα, χρώματα, παιχνίδι, σ’ ένα βιβλίο που στηρίζει τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία με πρωτότυπο και διασκεδαστικό τρόπο.

Απόλαυσα κάθε σελίδα του νέου έργου της αγαπημένης συγγραφέως μικρών και μεγάλων. Είναι ένα υπέροχο, συναρπαστικό και ανατρεπτικό σύνολο ποικίλων περιπετειών γεμάτων δράκους, βασιλιάδες, ζώα και έντομα, βροχή και ουράνια τόξα, μάχες και αγκαλιές που όλα αυτά χωράνε σε μια τάξη! Αγόρια και κορίτσια γίνονται ένα, αλλάζουν θέσεις και ιστορίες, ανταλλάσσουν απόψεις και γνώμες, τσακώνονται και τα ξαναβρίσκουν, παίζουν και διαβάζουν, πάντα υπό το άγρυπνο και διακριτικό βλέμμα της δασκάλας. Η εικονογράφηση της Χρύσας Σπυρίδωνος ακολουθεί πιστά τον τρελό και ακανόνιστο χορό των λέξεων του κειμένου και σκορπίζει ολοσέλιδες στιγμές χαράς, κεφιού, αγωνίας, γέλιου. Η σχολική τάξη, ο κήπος, το σπίτι, οι μαθητές αποτυπώνονται με ποικίλες λεπτομέρειες που εξάπτουν τη φαντασία και βοηθάνε τα παιδιά να αναπτύξουν τη φαντασία τους και να χαθούν σε ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού. Μπαλόνια, ζωγραφιές, βιβλία είναι διάσπαρτα γύρω από τους ήρωες του παραμυθιού και αναμιγνύονται πολύ όμορφα με τη μαγεία και τον σουρεαλισμό που αποπνέει η αχαλίνωτη φαντασία τους! Ποικίλες οπτικές γωνίες, υπέροχες αναπαραστάσεις, χιλιάδες χρώματα στήνουν μια τρελή γιορτή και περιμένουν τους μικρούς αναγνώστες να εξερευνήσουν τις σελίδες!

Το «Δασκάλα για μια μέρα» είναι μια χαρούμενη, φωτεινή, διασκεδαστική ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και αστείρευτες ιδέες διασκέδασης, χαράς και παιχνιδιού, αφιερωμένη στο δεύτερο πρότυπο της ζωής μας, στη δασκάλα και στον δάσκαλο. Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει και QR Code για να το σκανάρετε και να ακούσετε την αφήγηση της ιστορίας!

Βιβλίο Ο Χρύσης και η μυστηριώδης τριπλή εξαφάνιση
Συγγραφέας Δήμητρα Χαραλάμπους
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα, ο Αποστόλης και η Αγγελική είναι τρίδυμα αδέλφια και αγαπούν τις μοναδικές τους συλλογές, την νταντά τους, τη Βαρβάρα και το χρυσόψαρό τους, τον Χρύση. Επιστρέφοντας από ένα ταξίδι στο εξωτερικό, ανακαλύπτουν πως οι συλλογές τους έχουν εξαφανιστεί. Ποιος τις πήρε; Τι είδε ο Χρύσης και πώς θα μπορέσει να το αποκαλύψει;

Ένα διασκεδαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα για παιδιά από 8 ετών και πάνω που μας συστήνει την καθημερινότητα μιας οικογένειας με τρίδυμα παιδιά και μια νταντά. Η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη κι εναλλάσσεται με τις προσωπικές μαρτυρίες του Χρύση του χρυσόψαρου που παρατηρεί τα πάντα από την οικογένεια που τον φροντίζει. Η συγγραφέας παραθέτει πολλές και χρήσιμες πληροφορίες για όλα τα βασικά πρόσωπα ώστε να τα γνωρίσουμε καλύτερα, καταγράφει μικρές ιστορίες καθημερινής τρέλας που φέρνουν τρανταχτά γέλια και ξεδιπλώνει σταδιακά την ιστορία της χωρίς να κουράσει ούτε στιγμή. Πώς μεγάλωσαν τα παιδιά, ποιες είναι οι συνήθειες του καθενός, γιατί είναι απαραίτητη η νταντά, πώς αποφάσισαν να πάνε διακοπές στο εξωτερικό και πού, ποιοι είναι οι τρεις ηλικιωμένοι γείτονες στους οποίους εμπιστεύτηκαν το ψαράκι τους και τι θα μπορούσε να πάθει αυτό μ’ έναν αφηρημένο ηλικιωμένο κουφό, μια ξεχασιάρα συνταξιούχο βιβλιοθηκονόμο κι έναν φανατικό της χρήσης συναγερμών, πόσο σημαντικές είναι για τα παιδιά οι συλλογές τους από τάπες, αυτοκόλλητα και κόμικς και πολλά άλλα. Η λύση του μυστηρίου είναι ευφάνταστη, δίκαιη και έξυπνη! Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι παραστατική και γεμάτη χρώματα, αποτυπώνει με σαφήνεια στιγμιότυπα από το κείμενο του βιβλίου και δίνει τη δική της κωμική νότα στα δρώμενα. Ο Χρύσης έχει μια αγαπησιάρικη φυσιογνωμία, λάτρεψα το στυλ της μαμάς των δίδυμων, γέλασα με την εμφάνιση της νταντάς και απόλαυσα κάθε στιγμιότυπο που ζωντάνευε την καθημερινότητα της οικογένειας.

«Ο Χρύσης και η μυστηριώδης τριπλή εξαφάνιση» είναι ένα αστείο και διασκεδαστικό μυθιστόρημα με πολλές ανατροπές, έξυπνη πλοκή και έναν γλυκύτατο και πρωτότυπο μάρτυρα που θέλει να μιλήσει αλλά δεν μπορεί. Πώς θα λυθεί λοιπόν το μυστήριο; Πώς θα φτάσουμε στην αλήθεια; Τι ρόλο παίζουν οι ένοικοι του κάτω ορόφου; Θα βγάλει άκρη ο αστυνομικός που αναλαμβάνει την υπόθεση;

Βιβλίο Μια γερμανική συλλογή γραμματοσήμων 
Συγγραφέας Ίρις Τζαχίλη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ίρις Τζαχίλη κάνει μια σοβαρή και εκτεταμένη έρευνα για το παρελθόν της μητέρας της, Δήμητρας Αγγελίδου, με αφορμή την ύπαρξη ενός άλμπουμ γραμματοσήμων. «Μου είπε αόριστα ότι της τα έδωσε στην Κατοχή στη Θεσσαλονίκη ένας Γερμανός στρατιώτης που έμενε στους γείτονες, στης Μανωλούδη, μία επιταγμένη δίπατη μονοκατοικία. Της είπε να του τα κρατήσει και ότι μετά τον πόλεμο θα γυρίσει να τα πάρει. Έπειτα έφυγε στο ανατολικό μέτωπο» (σελ. 17). Το μικρό αυτό άλμπουμ μεταφερόταν από μετακόμιση σε μετακόμιση κι από κούτα σε κούτα ώσπου δέκα χρόνια μετά τον θάνατο της μητέρας της, τον Οκτώβριο του 2018, η συγγραφέας αποφάσισε να διευθετήσει οριστικά τα πράγματά της κι έτσι το βρήκε ξανά. Ψηφίδα με ψηφίδα αρχίζει να συμπληρώνεται μια εντυπωσιακή μαρτυρία, να της δίνεται ιστορική υπόσταση και να ανοίγονται λεωφόροι έρευνας «όταν εγώ πια είχα αρχίσει να συμβιβάζομαι με το καθεστώς της ατομικής μυθολογίας» (σελ. 26). Τα πράγματα τελικά αποδείχθηκαν πιο σύνθετα κι όλη αυτή η περιπέτεια, η αναζήτηση, η τεκμηρίωση με παρέσυρε σ’ ένα παρελθόν που ξεκίνησε από μια απλή κίνηση αβροφροσύνης για να καταλήξει ζοφερό και αμήχανο όσο μαζί με τη συγγραφέα αρχίζουμε να αναδομούμε την προσωπικότητα και την καριέρα του Γερμανού γείτονα.

Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη που αποτελούνται από ευσύνοπτα κεφάλαια και το καθένα εστιάζει σε διαφορετικές παραμέτρους της έρευνας, με το πρώτο να είναι το καλύτερο κατ’ εμέ, αφού αφορά την καθαυτή ιστορία κι έτσι μαθαίνουμε πολλά για τα γεγονότα εκείνης της εποχής. Η είσοδος των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου 1941 ορίζει μια νέα κανονικότητα, που τη σκιάζει ακόμη η χαρά από την άλωση της Κορυτσάς κατά τη διάρκεια της ιταλικής εισβολής, βάζει τους κατοίκους της πόλης σε νέα ζωή και νέα καθημερινότητα. Η πόλη μέσα σε ελάχιστες ώρες άλλαξε όψη, γέμισε θόρυβο, νέες πινακίδες, ακόμη και νέα ώρα, ακολουθώντας αυτήν της Γερμανίας! Επίταξη, ο αέρας του κατακτητή, το σχέδιο «πόλης μέσα στην πόλη», οι καταλήψεις δημόσιων κτηρίων και χώρων, όλα καταγράφονται και τεκμηριώνονται, με άξονα των γεγονότων την Ανάληψη και την περιοχή στου Άμποτ, την οδό Νίκης και τον Λευκό Πύργο, τις Εξοχές, τη Σχολή Σχινά, τις οικίες Μπένηδων, Μανωλούδη και Σονίνο, κτήρια που πλέον έχουν κατεδαφιστεί ή έχουν αλλάξει χρήση, τοπόσημα θυσία πλέον στην εξέλιξη και την πρόοδο της εποχής. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η ύπαρξη των φωτογραφιών που συμπληρώνουν το κείμενο, οι οποίες είναι άφθονες γιατί επιτελούσαν προπαγανδιστικούς σκοπούς και διανέμονταν ώστε να τους βλέπει ο κόσμος ως ελευθερωτές από την απειλή του κομμουνισμού! Η συγγραφέας διάλεξε τις πιο αντιπροσωπευτικές της εποχής και της περιοχής όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, σχεδόν όλες από τη συλλογή Βύρωνος Μήτου, συλλέκτη που απέκτησε περίπου 3000 φωτογραφίες ελληνικού ενδιαφέροντος από την κόρη ανώνυμου Γερμανού στρατιώτη που είχε υπηρετήσει στην Υγειονομική Υπηρεσία του γερμανικού στρατού στα Βαλκάνια και είχε συγκεντρώσει τέτοια τεκμήρια από ερασιτέχνες στρατιώτες φωτογράφους και όχι μόνο από τις περιοχές που είχε υπηρετήσει.

«Επιμένω λίγο στην περιγραφή της γειτονιάς και των ανθρώπων, προσθέτοντας και τις δικές μου αναμνήσεις, γιατί ίσως φανούν καλύτερα οι ποικίλοι τρόποι που οι Γερμανοί ξεδίπλωσαν την παρουσία τους στην εσωτερική κλειστή ζωή ενός οίκου, με τη φυσικότητα του κυρίαρχου, αλλά αδιάφορα, ως διοικητική πράξη. Γι’ αυτό και ήταν τελικά τόσο περαστικοί» (σελ. 72). Δεν έχουμε δηλαδή μόνο το ιστορικό πλαίσιο της έρευνας στην οποία αποδύθηκε η συγγραφέας με αφορμή το άλμπουμ γραμματοσήμων αλλά και τις προσπάθειές της να κατανοήσει το παρελθόν, να το δέσει με το παρόν γιατί όλα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι και της δικής της ζωής, η οποία ξεκίνησε το 1944 και τα πρώτα της βήματα ήταν μες στην αβεβαιότητα και τον πόνο. Τι θέση έχει η ίδια μες στην ευρύτερη ιστορία, πώς τα κομμάτια του τόπου έγιναν δικά της, πώς δημιουργήθηκε το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε, τι άλλαξε μέσα της και γύρω της, ερωτήματα που απαντώνται όχι με κουραστικό τρόπο αλλά με συναρπαστικές διηγήσεις, τεκμηριωμένες απόψεις και αγωνία αν θα βρεθεί η άκρη του νήματος για τον Γερμανό φιλοτελιστή.

Όλα αυτά στο πρώτο μέρος, γιατί στο δεύτερο έχουμε τη ζωή της μητέρας της, Δήμητρας, στη Μικρά Ασία του 1914 και συγκεκριμένα στο Μπαϊντίρι όπου γεννήθηκε. Πώς ήταν τότε η κατάσταση με τους Τούρκους, πώς ζούσε η οικογένειά της, πώς ακολούθησε τον ελληνικό στρατό το 1922 για να σωθεί και πώς έφτασε στην προσφυγομάνα Θεσσαλονίκη; Μετά τον βίαιο διωγμό ήρθε η φτώχεια, το κυνήγι της επιβίωσης, η Δήμητρα μεγάλωσε «ξένη και φτωχή» οπότε έπρεπε να κάνει ό,τι της ζητούσαν, «προσπαθούσε και αυτή να προσαρμοστεί, να τη δεχτούν στον τόπο που βρέθηκε, να μοιάσει στους άλλους» (σελ. 119). Για μεγάλη της τύχη δούλεψε αργότερα ως δασκάλα στο Διδασκαλείο Θηλέων Θεσσαλονίκης και γνώρισε από κοντά τον Μίλτο Κουντουρά και τη «Νέα Αγωγή» του, δηλαδή τις προσπάθειές του για ανατροπή του καθιερωμένου ως τότε τρόπου εκπαίδευσης. Επ’ ευκαιρία λοιπόν μαθαίνουμε για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917, για την υποχρεωτική εκπαίδευση, για τις τριβές που δημιουργούσαν ο προοδευτικός θεσμός των διδασκαλείων θηλέων που προετοίμαζαν τις μαθήτριες για δασκάλες και τη γέννηση του κινήματος της Νέας Αγωγής που ερχόταν σε αντιπαράθεση με τα συντηρητικά στρώματα και τις αυστηρές προσωπικότητες από την Εκκλησία και τον Τύπο.

Ακολουθούν οι σπουδές της μητέρας της συγγραφέως τη δεκαετία του 1930 στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου και άλλα, όλα τους ενδιαφέροντα και δοσμένα σ’ ένα ευρύτερο κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο, όπως η εξέγερση το 1936, ακόμη και ο γάμος με τον Χρίστο Τζαχίλη το 1943, αλλά πραγματικά αναρωτιόμουν τι σχέση έχουν όλα αυτά με την κυρίως εξιστόρηση που αφορούσε το άλμπουμ γραμματοσήμων. Στο σκεπτικό μου αυτό ερχόταν να προστεθεί και το κατά τόπους βαρύγδουπο και αποστασιοποιημένο λεξιλόγιο της συγγραφέως («ακύρωση ενός συνολικού πεδίου ζωής, μετάθεση στο μέλλον ολόκληρου του επιθυμούντος εαυτού», σελ. 30), η οποία όταν κατέγραφε τις προσωπικές της σκέψεις, απορίες, αβεβαιότητες κι ελπίδες κατέφευγε σε πιο «δυσκολες» εκφράσεις και περιττές μεταφορές. Εξίσου εκτεταμένα υπέρ το δέον δίνονται στο τρίτο μέρος τα γραμματόσημα, των οποίων η συλλογή «Αποτελεί ένα κέντρο που όμως δεν βρίσκει σταθερή θέση στη διήγηση» (σελ. 233). Η συγγραφέας ακολούθησε πρακτικές ανεύρεσης και κριτικής των πηγών και αυτές ακολούθησε, αντιμετώπισε τα γραμματόσημα ως πηγή ιστορικών πληροφοριών χωρίς να διεισδύει περισσότερο στο φιλοτελικό πεδίο αποφεύγοντας να γράψει για σπανιότητα, για τα δοντάκια, για τα επισημασμένα γραμματόσημα. Μελέτησε τα μικρά αυτά χαρτάκια, από πού στάλθηκαν, με ποια συχνότητα, σε ποιο ιστορικό πλαίσιο και ποιων γεγονότων είναι μάρτυρες. Και πάλι όμως επεκτείνεται στο ευρύτερο πεδίο του φιλοτελισμού, στον ρόλο του γραμματοσήμου καθαυτού, στη σημασία, την αξία και την ταξινόμηση μιας τέτοιας συλλογής ενώ στη συνέχεια την περιγράφει διεξοδικά, εύρος χρονολογικό, θεματολογία, σειρά, προέλευση των επιστολών κ. ά.

Ευτυχώς στο τέταρτο μέρος επιστρέφουμε στο αντικείμενο του βιβλίου κι εκεί, αν και με αφορμή το όνομα του κατόχου αναλύεται η επιστήμη της ονοματολογίας ευρύτερα, η δύναμη του ονόματος και οι τυχόν συμβολισμοί του, στη συνέχεια βήμα προς βήμα ξεκουκίζουμε το παρελθόν με μικρές πληροφορίες και ελάχιστα ντοκουμέντα που ανακάλυψε η συγγραφέας και πώς τη βοήθησαν να αρχίσει να φτιάχνει το ψηφιδωτό της ταυτότητας του Γερμανού. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι οι αντιφάσεις και τα σκοτεινά σημεία που τελικά οδηγούν την έρευνα σε τέλμα και γεμίζουν απορίες και ερωτηματικά τη συγγραφέα ενώ η μεγάλη αλήθεια δείχνει πόσο σημαντική είναι η τύχη κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας αναζήτησης. Μέσα από την επίπονη και ανατρεπτική αυτή μελέτη καταγράφεται εξίσου τεκμηριωμένα η κατάσταση στη ναζιστική Γερμανία, οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις της χώρας, οι συγκρούσεις και η εισβολή στην Πολωνία, οι σταδιακές κατακτήσεις των επόμενων χωρών από τον γερμανικό άξονα, δηλαδή σχεδόν όλη η στρατιωτική ιστορία της κεντρικής Ευρώπης με μικρά κεφάλαια και εντυπωσιακά στοιχεία.

Το βιβλίο «Μια γερμανική συλλογή γραμματοσήμων» είναι ένα ενδιαφέρον κείμενο και το προϊόν μιας πρωτότυπης έρευνας, μέσω της οποίας ζωντανεύει παραστατικά και τεκμηριωμένα η ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον Μεσοπόλεμο και κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Τα ερωτήματα που τίθενται, η αξιολόγηση των πηγών, τα βήματα που ακολουθούνται, η έρευνα σε αρχεία του εξωτερικού, οι αντιφάσεις και οι αποκαλύψεις αποτελούν μια συναρπαστική περιπέτεια κι ένα ταξίδι στο παρελθόν που δεν ξέρεις πού και πώς θα τελειώσει. Κάποια σημεία ίσως να ήταν περιττά αφού δεν επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τις εξελίξεις στο παρόν, συνολικά όμως έχουμε μια πρωτότυπη και διαφορετική μαρτυρία μέσα από ένα άλμπουμ γραμματοσήμων, ένα ξεχωριστό δηλαδή στίγμα γύρω από το οποίο ξετυλίγονται ιστορίες στρατιωτών και άμαχων πολιτών, η γερμανική εισβολή και κατάκτηση, οι άνθρωποι που ξεχωρίζουν μέσα στον όλεθρο και την καταστροφή όσο παλεύει η συγγραφέας να εντάξει μέσα σε όλα αυτά τη μητέρα της, η οποία απέφευγε συστηματικά να μιλάει για τότε, αλλά και τον εαυτό της, τη φυσική συνέχεια ενός ανθρώπου που βίωσε σημαντικές για τον τόπο και την Ιστορία εξελίξεις.

Βιβλίο Τι συμβαίνει με την κυρία Στριμμένου;
Συγγραφέας Εύα Κασιάρου
Εικονογράφος Αποστόλης Ιωάννου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Εύα Κασιάρου γράφει ένα συγκινητικό παιδικό μυθιστόρημα για τη συμπεριφορά και τις συνέπειες που αυτή έχει στους γύρω μας. Επιλέγει διάφορα περιστατικά ηρωισμού, τρυφερότητας, αυθορμητισμού και φιλίας για να δείξει όσο γίνεται καλύτερα τη σχέση μεταξύ της κυρίας Στριμμένου και των παιδιών, τα οποία προσπαθούν να την προσεγγίσουν με επικεφαλής τον Μαυροπόδη. Στο κείμενο υπάρχει και χιούμορ σε σωστές δόσεις για να ελαφραίνουν όσο γίνεται τα άσχημα περιστατικά. Το μυστήριο της συμπεριφοράς λύνεται όταν φωτίζεται η πλευρά της δασκάλας, η οποία έχει μια πραγματικά πολύ συγκινητική ιστορία να αφηγηθεί κι έτσι κατάφερε να κερδίσει τη συμπάθειά μου, χωρίς όμως αυτό να δικαιολογεί τους τρόπους της. Κι έτσι στο τέλος μένει το μεγαλύτερο βήμα: η συγνώμη. Η συγγραφέας δείχνει μέσα από έξυπνα αφηγηματικά τρικ πώς είναι καλύτερο να μιλήσει κανείς για να επανορθώσει και να ξανακερδίσει τη χαμένη αγάπη και εμπιστοσύνη.

Η εικονογράφηση του Αποστόλη Ιωάννου είναι λεπτομερής και ρεαλιστική. Δοσμένη μόνο σε διχρωμία (πράσινο και ασπρόμαυρο) ζωντανεύει τις χαρακτηριστικότερες σκηνές του βιβλίου ενώ πολλές φορές οι εκφράσεις του προσώπου, οι κινήσεις των ηρώων και το όλο στήσιμο μου θύμισαν τα υπέροχης αισθητικής manga. Τα παιδιά έχουν το καθένα τον δικό του τύπο και η σχολική αίθουσα ζωντανεύει με ενδιαφέρουσες σκηνές. Τι ρόλο παίζει η αράχνη στο εξώφυλλο; Αυτό αφήνω να το ανακαλύψουν τα παιδιά που θα διαβάσουν το μυθιστόρημα.

«Τι συμβαίνει με την κυρία Στριμμένου;» μαθαίνουν οι μικροί αναγνώστες από 8 ετών και πάνω με τον καλύτερο και διδακτικότερο τρόπο, που τους δείχνει πόσο σημαντική είναι η φιλία και οι τρόποι καλής συμπεριφοράς αν δε θέλουν να μείνουν μόνα τους. Η συγνώμη, η αγάπη και η καλοσύνη είναι τα καλύτερα εφόδια για να μεγαλώσουμε σωστά και με αγάπη στη ζωή μας.

Βιβλίο Ας μιλήσουμε για κουκουνάρες
Συγγραφέας Βασίλης Κουτσιαρής
Εικονογράφος Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Βασίλης Κουτσιαρής, μέσα από ένα πρωτότυπο και διαφορετικό παιχνίδι, αυτό με τις κουκουνάρες, που αφηγείται παραστατικά, καταφέρνει να ζωντανέψει έναν μικρόκοσμο γεμάτο φωνές, γέλια και πειράγματα. Οι κουκουνάρες είναι απλώς η αφορμή για να δυσκολέψουν τις παραδόσεις του δασκάλου όμως οι καταστάσεις που περιγράφονται δε φτάνουν σε ακρότητες, παραμένουν παιδικά σκαριφήματα. Ο συγγραφέας περιγράφει παραστατικά έναν άνθρωπο ταγμένο στους τύπους και τη διδακτέα ύλη του σχολείου, με άτσαλες προσπάθειες γνωριμίας με τους μαθητές του και καταφέρνει σταδιακά να τον αλλάξει, να του δείξει μια άλλη πλευρά και συν τω χρόνω να κερδίσει τα παιδιά.

Μου άρεσε που η ιστορία ξεκινάει απότομα σχετικά, αποφεύγοντας τις εισαγωγικές περιγραφές τύπου «μια μέρα» ή «σε ένα σχολείο κάπου στο τάδε σημείο» κλπ. Έτσι βάζει τον μικρό αναγνώστη απευθείας στην καρδιά της εξιστόρησης και σταδιακά του δείχνει το γύρω περιβάλλον, του συστήνει τους μαθητές και τον δάσκαλο, αρχίζει την πλοκή κλπ. Οι σκανταλιές δεν είναι προσβλητικές ή επικίνδυνες αλλά αθώες, αντικατοπτρίζουν ακριβώς τη συμπεριφορά και τις αντιλήψεις των παιδιών του δημοτικού, κάτι που δείχνει πως ο κύριος Κουτσιαρής, δάσκαλος τόσα χρόνια, ξέρει πολύ καλά την ψυχολογία, το σκεπτικό και τα συναισθήματα των μικρών πλασμάτων που καλείται να εκπαιδεύσει κάθε άνθρωπος που στέκεται πάνω σε μια έδρα.

Η εικονογράφηση της κυρίας Θέντας Μιμηλάκη ακροβατεί ανάμεσα στον σουρεαλισμό και την πραγματικότητα, είναι αφαιρετική, εκφραστική και παραστατική. Γεμίζει τις σελίδες του βιβλίου με άφθονες κουκουνάρες, ζωντανεύει με όμορφο τρόπο τη σχολική καθημερινότητα, αποτυπώνει γελαστές, σκανταλιάρικες (αλλά και μετανοημένες, βλ. σελ. 15) φατσούλες και χαρίζει άφθονα χρώματα στην περιπέτεια που περιγράφει ο κύριος Κουτσιαρής.

Το βιβλίο «Ας μιλήσουμε για κουκουνάρες» είναι ένας τρυφερός και εύληπτος οδηγός για την κατανόηση της συμπεριφοράς που οφείλουν να έχουν τα παιδιά στον δάσκαλό τους και το αντίστροφο. Δεν είναι κακό μερικές φορές να είμαστε αυθόρμητοι και να αφήνουμε τη φαντασία μας ελεύθερη ώστε να βοηθήσουμε τα αθώα πλασματάκια γύρω μας να αγαπήσουν περισσότερο και να κατανοήσουν καλύτερα τον γύρω κόσμο!

Βιβλίο Ένα τριαντάφυλλο για τη δασκάλα μου
Συγγραφέας Ιωάννα Μπαμπέτα
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα από τα πιο τρυφερά και γλυκά παραμύθια που έχω διαβάσει ποτέ, συγκινητικό, αληθινό και ευρηματικό. Μέσα από μια σειρά γεγονότων μαθαίνουμε για τη ζωή του Αιμίλιου, τη συμπεριφορά του στην τάξη, το οικογενειακό του περιβάλλον, τη γειτονιά στην οποία μεγαλώνει μα πάνω απ’ όλα πόσο αγαπά τη δασκάλα. Η Ιωάννα Μπαμπέτα έγραψε μια πολυεπίπεδη ιστορία, με συνεχόμενες ανατροπές και εκπλήξεις που εμποδίζουν να πραγματοποιηθεί το όνειρο του Αιμίλιου κι έτσι αναρωτιόμουν ως το τέλος τι θα συμβεί και πώς θα κερδίσει το παιδί ένα χάδι κι ένα φιλί από την ηρωίδα του. Η ιστορία δεν αποκαλύπτεται από την αρχή αλλά σταδιακά, κερδίζοντας το ενδιαφέρον των μικρών αναγνωστών, και μέσα από καταστάσεις που δείχνουν την πραγματικότητα χωρίς να την περιγράφουν άμεσα. Για παράδειγμα, ξεκινάμε με τον Αιμίλιο να έχει πάντα χαμηλωμένο κεφάλι και να μισο-χαιρετάει τη δασκάλα του. Γιατί; Τι του συνέβη; Με τον ίδιο τρόπο ξεδιπλώνεται όλη η ιστορία, καλύπτοντας όλες τις απορίες και δημιουργώντας μια συναισθηματική κλιμάκωση. Στο κείμενο παρεισφρέουν και έννοιες όπως εγωισμός και αδιαφορία απέναντι στις δυσκολίες του φίλου και γείτονα, η ανάγκη υποστήριξης που έχει ένα παιδί από τους γονείς του και πολλά άλλα συναισθήματα και έννοιες. Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι γεμάτη χρώματα και λουλούδια. Μωβ, άσπρο, κίτρινο, κόκκινο, πράσινο και μπλε δημιουργούν ένα πολύχρωμο περιβάλλον που έρχεται σε αντίθεση με την αρχική δυσθυμία του Αιμίλιου. Συναρπαστικές λεπτομέρειες ζωντανεύουν το διαμέρισμα και το σχολείο του παιδιού, τις γειτονικές πολυκατοικίες, το δάσος που καταφεύγει στα όνειρά του και άλλα χαρακτηριστικά σημεία.

«Ένα τριαντάφυλλο για τη δασκάλα μου» είναι το καλύτερο δώρο για να ξεκινήσει καλά η μέρα όλων, τι θα συμβεί όμως αν ένα παιδί δεν είναι σε θέση να το προσφέρει; Κι αν η δασκάλα πάψει να το αγαπάει; Κι όμως, υπάρχει λύση, μια ευφάνταστη ανατροπή που θ’ αγαπήσουν όλα τα παιδιά και θα δείξει το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής. Ένα υπέροχο παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω, γεμάτο συναισθήματα και χαριτωμένα περιστατικά.