Βιβλίο Γράμμα στην Οδό Ονείρων 
Συγγραφέας Θεοδώρα Χριστοφόρου
Εικονογράφος Μύριελ
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κώστας Επιφανίου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Θεοδώρα Χριστοφόρου έγραψε ένα γλυκό και τρυφερό παραμύθι αφιερωμένο στη μεγάλη αγάπη μας, τα βιβλία και το γράψιμο. Με απλό λεξιλόγιο και όμορφες προτάσεις δημιούργησε μια ιστορία για όσα παιδιά θέλουν να ασχοληθούν με τον γραπτό λόγο και τους αρέσει το διάβασμα. Ξεδιπλώνει κλιμακωτά την ιστορία της ηρωίδας της που μεγαλώνει ακούγοντας παραμύθια από τη μαμά της και στη συνέχεια διαβάζοντας μόνη της διάφορα βιβλία. Φτάνουμε έτσι στα πρώτα της κείμενα και η συγγραφέας ντύνει το ταξίδι με όμορφες συμβουλές (κυρίως από τη μητέρα της Μύριελ) και διαχρονικές καίριες παρατηρήσεις: «Ας σεβαστούμε τα όνειρά μας… και ας μη βιαζόμαστε να τα φέρουμε στον κόσμο, χωρίς αυτά να είναι ακόμη έτοιμα να δουν το φως του». Αυτή είναι η μία κεντρική ιδέα, με αφορμή το γεγονός ότι έστειλα τα γραπτά της στην Οδό Ονείρων και περιμένει με ανυπομονησία απάντηση: «Τα όνειρα δε θα ήταν όνειρα αν γίνονταν πραγματικότητα απ’ τη μια στιγμή στην άλλη. Αν γίνει, άστο να σε εκπλήξει. Έτσι θα σου αρέσει πιο πολύ. Αν δεν γίνει, θα το έχεις ήδη ξεχάσει».

Έχουμε όμως και τρυφερές συμβουλές για το προσωπικό ταξίδι του καθενός μας στις λέξεις και στα κείμενα: «Πρέπει να προσέχεις πολύ όταν γράφεις -να διαλέγεις τις κατάλληλες λέξεις για να πεις αυτό που θέλεις…Να θυμάσαι ακόμη πως οι λέξεις κρύβουν μεγάλη δύναμη και επηρεάζουν τον αναγνώστη». Πόσο υπέροχα και παραστατικά δίνεται η μαγεία των λέξεων: «Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς μια αράδα λέξεων  που τακτοποιήθηκαν προσεκτικά, σχηματίζοντας προτάσεις που συνθέτουν ένα κείμενο, μπορεί να σε ταξιδέψει στα πιο ονειρικά μέρη και να σε κάνει να ζήσεις κάποιες από τις πιο έντονες και αξέχαστες στιγμές της ζωής σου χωρίς να κάνεις ούτε ένα βήμα». Η συγγραφέας δε φείδεται καλολογικών στοιχείων και δημιουργεί αξέχαστες μεταφορές και παρομοιώσεις: «…περνούσε ώρες ολόκληρες συντροφιά με τα βιβλία της και ταξίδευε νοερά σε άλλους τόπους και σε άλλες ζωές. Το καθένα από αυτά ήταν κι ένας μυστικός κήπος που ξεκλείδωνε με τη φαντασία της». Η Μύριελ είναι ένας από μας που διαβάζουμε, γράφουμε και σκεφτόμαστε ακατάπαυστα: «Μια σκέψη ήταν αφορμή για ένα ποίημα, ένα συναίσθημα για ένα γράμμα που δεν στάλθηκε ποτέ, σαν ένας σπόρος που φύτρωνε σε ένα κείμενο».

«Γράμμα στην Οδό Ονείρων» στέλνει μια νέα κοπέλα που γαλουχήθηκε με φαντασιακά ταξίδια, λέξεις, κείμενα και περιμένει με ανυπομονησία μια θετική απάντηση. Σταδιακά όμως και μέσα από ένα διαρκές ταξίδι στη γραφή διαπιστώνει πως τελικά: «…το γράψιμο δεν το έκανε για να την εγκρίνουν ούτε για να καταξιωθεί αλλά το έκανε για να ανασαίνει». Έτσι, όταν πλέον έρχεται ο πολυπόθητος φάκελος, ούτε την ηρωίδα ούτε τον αναγνώστη ενδιαφέρει το περιεχόμενό του, μιας και έχουμε ζήσει μαζί ως τότε πολύ πιο ενδιαφέρουσες καταστάσεις κι έχουμε δει πόσο σημαντική είναι η διαρκής ενασχόληση με τον γραπτό λόγο, χάρη στην οποία βελτιωνόμαστε και «δραπετεύουμε». Η εικονογράφηση είναι της πραγματικής Μύριελ και χαρίζει μια αυθεντική αθωότητα στο περιεχόμενο του κειμένου, κάνοντας τον αναγνώστη να θέλει να βυθιστεί κι αυτός σ’ ένα κομμάτι χαρτί που θα το γεμίσει με τις δικές του σκέψεις.

Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Συγγραφέας! Είμαι; 
Συγγραφείς Κατερίνα Τσαμπά / Βιργινία Γεωργίου 
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης The Law of Success
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το εγχειρίδιο χωρίζεται σε τέσσερα τρίμηνα και πενήντα δύο εβδομάδες, με το κάθε τρίμηνο να περιέχει τη θεωρία της συγγραφής (από την Κατερίνα Τσαμπά) και να αποτελείται από ένα θέμα. Όλα ξεκινάνε με την απαραίτητη εισαγωγή και με μια λίστα με όσα χρειάζεται να γνωρίζει κάποιος για το επόμενο βήμα γραφής. Στη συνέχεια, η Βιργινία Γεωργίου έχει σχεδιάσει μια σειρά από πρακτικά βήματα για κάθε εβδομάδα και μια σειρά από ερωτήσεις και προτάσεις που θα σε οδηγήσουν στο επόμενο κομμάτι του μαγικού ταξιδιού που λέγεται «γράψιμο». Ο καθένας μπορεί να ξεκινήσει και να συνεχίσει όπως και όποτε θέλει, αρκεί να υπάρχει κάθε βδομάδα κι ένας σκοπός. Δεν υπάρχει αναβλητικότητα εδώ, είναι σα να ανέβηκες σε πλοίο ή τρένο, οπότε δεν μπορείς να πηδήξεις από αυτά εν κινήσει. Πάμε να γράψουμε λοιπόν! Η Κατερίνα Τσαμπά με την υποστήριξη, την καθοδήγηση και την οργάνωση επίδοξων και έμπειρων συγγραφέων και η Βιργινία Γεωργίου με το πάθος της για τη στοχοθεσία και τον στρατηγικό σχεδιασμό μιας καριέρας και όχι μόνο αποτελούν το ιδανικό δίπολο για κάποιον που είτε θέλει να ξεκινήσει σωστά, στοχευμένα και οργανωτικά να γράφει κείμενα είτε θέλει μικρά εμπειρικά μυστικά που θα τον βελτιώσουν ή θα τον ξεκλειδώσουν αν νιώθει πως δεν έμπνευση. Δεν υπάρχουν αοριστολογίες και αστήρικτες υποσχέσεις σε αυτό το βιβλίο, αντίθετα, οι δύο γυναίκες έχουν καταστρώσει ένα πλάνο που ανταποκρίνεται σε κάθε επίδοξο ή και έμπειρο συγγραφέα και τον ρίχνουν αργά αργά στα βαθιά. Χαρακτήρες, πλοκή, ερωτήματα, στυλ, όλα θα τα συναντήσεις καθ’ οδόν και θα δοκιμαστείς μόνος σου πάνω σε αυτό που σίγουρα αγάπησες τόσο ώστε να ασχοληθείς μαζί του: το γράψιμο. Η γραφή βοηθάει να αποφορτιστείς, να ξεσπάσεις ή απλώς να μεταφέρεις τις σκέψεις σου στο χαρτί, επομένως γιατί να μη δοκιμάσεις το ταλέντο σου σε πραγματικές συνθήκες και με τον πιο κατάλληλο τρόπο; Κι αν έχεις ήδη κάνει τα πρώτα σου βήματα, το βιβλίο θα εμπλουτίσει και θα καθοδηγήσει σωστά ό,τι ξεκίνησες.

Το «Συγγραφέας; Είμαι!» είναι ένα εγχειρίδιο που από τον τίτλο σε προδιαθέτει θετικά και σε γεμίζει αυτοπεποίθηση και θετική ενέργεια. Είτε γράφεις ήδη είτε θες να ξεκινήσεις, πάμε να δοκιμαστούμε (είπαμε, σκληρά και οργανωμένα, όχι με γενικότητες). Το βιβλίο της Κατερίνας Τσαμπά και της Βιργινίας Γεωργίου συνδυάζει την έκφραση, την αυτοπαρατήρηση και τη δράση. Δε βοηθάει μόνο να βελτιώσουν και να εκπαιδεύσουν τη γραφή τους όσοι αγαπούν τη συγγραφή αλλά και βοηθάει αυτούς τους ανθρώπους να εξελιχθούν και να γνωρίσουν καλύτερα τον ίδιο τους τον εαυτό, που θα αποτελέσει και το μεγαλύτερο ερέθισμα για να γράψουν. Βήμα προς βήμα γράφουμε λοιπόν μια νουβέλα σε πενήντα δύο εβδομάδες και ταυτόχρονα υλοποιούμε ένα ταξίδι ενδσκόπησης, αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης, αρκεί να είσαι συνεπής και να επιστρέφεις στο εγχειρίδιο κάθε εβδομάδα, να γράφεις και να συμπληρώνεις τις ασκήσεις. Δε χρειάζεται αναβλητικότητα! Η εύρεση του απαραίτητου χρόνου είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα, αφού στη ζωή μας κάνουμε τα πάντα ταυτόχρονα: εργασία, σπίτι, οικογένεια, σχέσεις κλπ. Το μυστικό λοιπόν είναι η οργάνωση και η ιεραρχία των προτεραιοτήτων. Από την κεντρική ιδέα και το προσχέδιο προχωράμε στον σχεδιασμό, στις εξελίξεις και φτάνουμε τελικά στο πολυπόθητο τέλος, όμως αυτό είναι η αρχή ενός δεύτερου συναρπαστικού ταξιδιού, μιας και στη συνέχεια οφείλεις να στραφείς σε ανθρώπους του χώρου, σε συγγραφείς, αναγνώστες, κριτικούς για ανατροφοδότηση και βελτίωση γραφής και κειμένου. Με ελάχιστη θεωρία και πολλή πράξη, με συγκεντρωμένες όλες τις βασικές πληροφορίες σε ένα σημείο και δομημένες με ελκυστικό και πρακτικό τρόπο, ετοιμάσου να γίνεις κι εσύ (καλύτερος) συγγραφέας, να δοκιμαστείς, να παλέψεις, να βελτιωθείς. Καλό ταξίδι!

Βιβλίο Σφηνάκια σοφίας 
Συγγραφέας Χρήστος Σαλαμανίκας
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χρήστος Σαλαμανίκας έγραψε ένα κείμενο που με βοήθησε να γνωρίσω τον εαυτό μου, τις αρετές και τα δεινά του κόσμου που με περιβάλλει και να βυθιστώ στον μαγικό κόσμο της φιλοσοφίας. Μικρές γουλιές (όχι πάνω από έξι σελίδες το κάθε κεφάλαιο) που αποτυπώνουν όσα νιώθουμε, όσα φοβόμαστε να πούμε, όσα θα θέλαμε να ακούσουμε. Ο συγγραφέας καταθέτει μεγάλα λόγια ανθρώπων που έζησαν και στοχάστηκαν σε άλλες εποχές και μας τους φέρνει πιο κοντά, σπάει το φράγμα της χρονικής απόστασης και τους τοποθετεί στη δική μας καθημερινή ζωή του 21^ου αιώνα. Επιπλέον, με απλότητα και αλήθεια, όπως κάνουν οι φίλοι, μοιράζεται μαζί μας εμπειρίες και σκέψεις από τη δική του ζωή με αφορμή το εκάστοτε πρόσωπο που μας συστήνει. Είναι ένα βιβλίο που μπορούμε να διαβάσουμε ακολουθώντας τη σειρά των κειμένων ή και στην τύχη, που θα μας κρατήσει παρέα στις ώρες της σιωπής, της αναζήτησης και της σκέψης: «Για όσους αναζητούν νόημα στα λίγα, ουσία στο βάθος και μερικές γουλιές σοφίας». Όπως τονίζει ο συγγραφέας: «Είναι ένα σύντομο, περιεκτικό και όσο το δυνατόν ελαφρύ ανάγνωσμα για ορισμένα θεμελιώδη ερωτήματα και αξίες που απασχολούν την ανθρώπινη ύπαρξη, καθώς και για το πώς εμείς τα αντιλαμβανόμαστε, τα επεξεργαζόμαστε και τα απαντάμε μέσα στο εργαστήρι της σκέψης μας».

Από την αρχή με κέρδισε ο τρόπος γραφής, η ξεκάθαρη δομή και η επιλογή των προσώπων. Οι κλασικοί φιλόσοφοι (Σωκράτης, Πλάτωνας, Αριστοτέλης, Επίκτητος, Πυθαγόρας, Σενέκας) συναντούν την κινεζική σκέψη (Λάο Τσε, Κομφούκιος) και την ινδική (Μαχάτμα Γκάντι, Σιντάρτα), τον Κάρολο Δαρβίνο και τον Τόμας Έντισον κι από κει φτάνουμε στον 20ό αιώνα με προσωπικότητες όπως Μαρία Μοντεσσόρι, Άννα Φρανκ, Βιρτζίνια Γουλφ, φυσικά Νίκος Καζαντζάκης κ. π. ά. Όλοι τους ήταν άνθρωποι με πείσμα, γνώσεις, φιλοδοξίες, όνειρα, ταλέντα, δυσκολεύτηκαν στα πρώτα τους βήματα αλλά κατάφεραν να φτάσουν ψηλά και να γίνουν πρότυπα και ήρωες. Όσο συναρπαστικές είναι οι ζωές τους άλλο τόσο ενδιαφέρουσες, διαχρονικές και σημαντικές είναι οι ρήσεις τους επί παντός επιστητού. Ο συγγραφέας δημιουργεί έτσι μια πινακοθήκη προσώπων απ’ όλες τις εποχές και μαζί μια πολύτιμη παρακαταθήκη συμβουλών, απόψεων και υποδείξεων που μπορούν να εμπνεύσουν τον καθένα από μας να ψάξει μέσα του και γύρω του για να βελτιωθεί, να ανακαλύψει το ταλέντο του και τον πραγματικό του εαυτό, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και αυτοσεβασμό και πολλά άλλα. Τι να πρωτοξεχωρίσω και τι να σημειώσω: «Η αναζήτηση της γνώσης και της σοφίας είναι ένα από τα μεγαλύτερα, σπουδαιότερα και πιο θαρραλέα ταξίδια που οφείλουμε να κάνουμε…σε αυτό το ταξίδι επιβάλλεται να θέσουμε μια αφετηρία: η γνώση της άγνοιάς μας!» (σελ. 20). Το αγαπημένο μου: «Το μοναδικό τζίνι που μπορεί να πραγματοποιεί επιθυμίες είναι η γνώση αλλά για να βγάλεις τη γνώση από το λυχνάρι της χρειάζεται χρόνος, θυσίες και πολύ τρίψιμο» (σελ. 131). Επίσης: «…άλλο πράγμα είναι η επιμονή, άλλο το πείσμα και άλλο η εθελοτυφλία» (σελ. 145).

Όταν ακούμε για φιλοσοφία το βάζουμε στα πόδια και δεν την επιλέγουμε για ανάγνωση. Να όμως που ο Χρήστος Σαλαμάγκας, με μια παιχνιδιάρικη γραφή, σπάει τη «σοβαρότητα» του θέματος με έναν γλυκό και άμεσο τρόπο οικειότητας. Καταφέρνει να μας δώσει έτσι τα βασικά γνωρίσματα της κάθε ρήσης, πώς και πότε ειπώθηκε και πώς επηρέασε τη μεταγενέστερη ανθρωπότητα με απλά και κατανοητά λόγια, με σύντομες προτάσεις και με μια διακριτική νότα χιούμορ. Επίσης χρησιμοποιεί ωραίες παραβολικές εικόνες για να κάνει πιο κατανοητά αυτά που θέλει να πει και να βοηθήσει τον αναγνώστη να τα εμπεδώσει με τον καλύτερο τρόπο, χωρίς στείρους ορισμούς και ακαδημαϊκές υπερβολές. Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι η ομοιογένεια των κειμένων, κάτι που δε διακρίνεται από την αρχή, δηλαδή δεν αναφέρεται κάτι και το αφήνουμε πίσω μας, προχωρώντας σε άλλη προσωπικότητα και θέμα, αντίθετα, όλα ανεξαιρέτως τα σφηνάκια είναι οι διαφορετικές πλευρές ενός πολυπρισματικού καθρέφτη, του εαυτού μας. Έτσι, το κάθε απόφθεγμα που αναλύεται αποτελεί ένα κομμάτι που έχουμε συναντήσει σε προηγούμενο σφηνάκι κι έρχεται και κουμπώνει στο συναρπαστικό παζλ αυτογνωσίας που μας χαρίζει το βιβλίο. Μικρές επαναλήψεις και διαφορετικές οπτικές γωνίες χτίζουν βήμα προς βήμα τον εσωτερικό μας κόσμο μέσα από πολύπλευρα σχήματα και ενδιαφέρουσες επαναλήψεις που πάντα θα κολλήσουν δίπλα σε κάτι καινούργιο που θα μάθουμε όσο προχωράμε την ανάγνωση, κάτι που βοηθάει στο να θυμόμαστε, να σκεφτόμαστε και να παραμένουμε σε εγρήγορση όσο ψάχνουμε την προσωπική μας αλήθεια.

Η ταπεινότητα του Σωκράτη με το «ουδέν οίδα» στη σημερινή εποχή της επιφανειακής γνώσης και της προχειρότητας, τα κακά του συμβιβασμού και της συνήθειας, ο αυτοσεβασμός και οι απαιτήσεις μας από αυτόν, τα κότσια που χρειάζονται απέναντι στη ζωή για να αφήσεις το στίγμα σου στο βιβλίο της (ας μην ξεχνάμε πως «τα όνειρά μας έχουν ανάγκη από προτροπή και συμπαράσταση»), οι «νταήδες» που καταστρέφουν τους στόχους και τα όνειρα (δηλαδή ο φόβος της αποτυχίας, της επίκρισης και της αμφιβολίας), οι μάχες που εσύ θα επιλέξεις να δώσεις, τα οφέλη του παιχνιδιού (ακόμη και στην ενήλικη ζωή!), η αδυναμία μας να ζητήσουμε βοήθεια, η επίγνωση και η επάρκεια ως αποτέλεσμα της καλής προετοιμασίας («ο μοναδικός τρόπος για να γίνεις επιτυχημένος, αγαπητός, σοφός είναι μέσα από την αυτογνωσία, την αυτοκριτική, την επιμονή, ακόμη και την αποτυχία»), η υλοποίηση και η φροντίδα αυτών που σκεφτόμαστε να πραγματοποιήσουμε («Οτιδήποτε σκεφτείς είναι κάτι που μπορείς να πραγματοποιήσεις. Διότι, αν δεν μπορούσες, ο εγκέφαλός σου δεν θα το σκεφτόταν ποτέ»), ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση και η αγάπη που χρειάζεται η ανθρωπότητα για την επιβίωσή της, η ομορφιά της απλότητας, η γνώμη και η απαραίτητη σύνδεση με τη γνώση, το ταλέντο και οι χιλιάδες παράγοντες που πρέπει να συνδυαστούν για να αναδειχθεί και να καλλιεργηθεί, η μοναξιά και η διαφορετικότητα, αναπάντεχες αλήθειες (««Η ζωή δεν έστειλε ένα εμπόδιο ΣΕ μας αλλά ΓΙΑ μας»!»), ο φόβος της επίκρισης («ας μας επικρίνουν όσο θέλουν»), η προδοσία του εαυτού μας για να γίνουμε αρεστοί στους άλλους και χιλιάδες άλλα θέματα αποτελούν την ουσία του βιβλίου.

Τα «Σφηνάκια σοφίας» μας συστήνουν στοχαστές, ποιητές και φιλοσόφους αλλά και ηθοποιούς, συγγραφείς κ. ά. προσωπικότητες με ιδέες που άντεξαν στον χρόνο και που οι αλήθειες τους συνεχίζουν να έχουν ισχύ ή αντίκτυπο στην εποχή μας. Είναι ένα βιβλίο σκέψης, φιλοσοφίας και διαλογισμού που ξεχωρίζει απ’ όλα τ’ άλλα χάρη στη δομή του, στην επιλογή των παραδειγμάτων του και στην απλότητα της γραφής του, που το κάνει προσιτό στον καθένα. Στην υγεία μας!

Βιβλίο Έναν Αύγουστο, παρακαλώ! 
Συγγραφέας Κωνσταντίνος Καφετζής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νουβέλα του Κωνσταντίνου Καφετζή είναι ένα πρωτότυπο κείμενο που μας συστήνει δύο διαφορετικούς χαρακτήρες που προσπαθούν, από τη μια εκείνο να κατανοήσει τη ζωή του και απ’ την άλλη αυτός να συνεχίσει τη δική του, προσμένοντας την ευτυχία. Η αφήγηση είναι γεμάτη ρεαλιστικές αναμνήσεις, κινηματογραφικές σκηνές και τρυφερά στιγμιότυπα διακοπών που σχεδόν όλοι έχουμε βιώσει στα μικράτα μας, οπότε λέξεις, ήχοι, γεύσεις ξυπνούν και δικές μας αναμνήσεις. Ταυτόχρονα όμως  υπάρχουν και προσεγμένες μεταφορές και παρομοιώσεις που προσεγγίζουν την ιστορία μέσα από υπονοούμενα και κρυφές λέξεις. Παγωτό, ήλιος, ανεμελιά από τη μια και λεκτική επικοινωνία με άγνωστους εραστές που πατάνε με τον αφηγητή στα γαϊδουράγκαθα της επικοινωνίας των διαδικτυακών κυμάτων από την άλλη. Με αυτήν την παράδοξη εναλλακτική αφήγηση ξεπηδάνε εικόνες και συναισθήματα που με ξάφνιασαν με τη δύναμή τους: «Μα αυτός που έφευγε δεν ήταν πολλά πρόσωπα. Ήταν ένα πρόσωπο. Μοναδικό. Και αυτός που ερχόταν δεν ήταν ένα πρόσωπο. Ήταν πολλά πρόσωπα. Διαφορετικά» (σελ. 25). Η λιτότητα στα εκφραστικά μέσα μάς αφήνει περιθώριο να επικεντρωθούμε στην ιστορία: «Ξημέρωνε. Βουτούσε η νύχτα. Αναδυόταν η μέρα. Κυριακή» (σελ. 29). Σε κάποια σημεία παρεισφρέει και το χιούμορ: «-Δηλαδή, πότε θα φύγουμε; -Δεν ξέρω, παιδί μου, δεν είναι ώρα ακόμα. -Τι θα δω και θα καταλάβω πως ήρθε η ώρα; -Την παλάμη μου στο μάγουλό σου. Θα πάψεις;» (σελ. 95).

«Το παιδί» περνάει τις διακοπές του Αυγούστου με τους γονείς του στο εξοχικό τους στην Κινέτα. Δεν έχει όνομα, είναι απλά «το παιδί» αφού όλοι έτσι το αποκαλούν, αντικαθιστώντας το βαφτιστικό του όνομα. Ο πατέρας του πηγαινοέρχεται στην Αθήνα «για δουλειές», δυσαρεστώντας τη γυναίκα του. Η εκάστοτε αναχώρησή του αφήνει τραύματα στο παιδί που όταν θα μεγαλώσει θα στρέφει αλλού το βλέμμα του αν κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο φεύγει με αμάξι μακριά του έστω και για λίγο. Επίσης, η μάνα του δεν μπορεί να ζήσει μόνη της και ζητάει πάντα τη βοήθεια ενός τρίτου. Να λοιπόν που έρχεται ο αγαπημένος θείος Μανώλης και μαθαίνει στο παιδί πράγματα, του λέει ιστορίες, το ταξιδεύει με τις περιπέτειες που έζησε ως ναυτικός στη θάλασσα, κάνουν σκανταλιές και περνάνε τόσο όμορφα που το παιδί νιώθει εκείνους τους Αυγούστους σα να έχει τρεις γονείς. Ώσπου ο θείος Μανώλης δεν ξανάρθε στο εξοχικό.

Μια ποικιλία από χαρακτήρες περνάνε από το βιβλίο, εμπλουτίζοντας τις ζωές μικρού και μεγάλου. Ο Νικόλας, ο «εξοχικός φίλος» του παιδιού, έχει ιδιοτροπίες αλλά είναι αξιαγάπητος ενώ ποτέ δε φοράει βερμούδα ή σορτς. Η κυρία Μαρίκα κάνει μπάνια στη θάλασσα για την υγεία της και κάθε Κυριακή πηγαίνει στο εξοχικό στην Κινέτα και μιλάει με τους γονείς του παιδιού ξανά και ξανά για τη ζωή της, τα παιδιά της, τους άντρες της, από φόβο να προλάβει την άνοια που θα την αδειάσει από αναμνήσεις. Η κυρία Λαμπρή που βάζει το παιδί να κάνει μαθηματικές ασκήσεις και η κυρία Πόπη είναι οι καλοκαιρινές φίλες της μαμάς, δε λένε όμως πολλά, δεν κουτσομπολεύουν. Η κυρία Λαμπρή μένει με την εγγόνα της, τη Μάρω, που οι γονείς της δεν μπορούν να πηγαινοέρχονται γιατί «έχουν δουλειές». Η Μάρω σύντομα θα μπει ανάμεσα στα δυο παιδιά δημιουργώντας απρόσμενες εξελίξεις. Ο Βασίλης, πρώην αλκοολικός και πρώην ναρκομανής, σπιτώνει όλα τα θηλυκά της περιοχής και τα παιδιά της γειτονιάς τις ακούνε «να πονάνε», οπότε τρέχουν στους γονείς τους για εξηγήσεις (τι να πουν κι εκείνοι οι δόλιοι)! Κι έχουμε τον άντρα του σήμερα, τον τριαντάχρονο Μένιο, που περιμένει να έρθει μια ευτυχία που τον προσπερνάει πάντα: «Ήτανε νέος. Δε φοβότανε τον χρόνο. Ο χρόνος φοβάται εκείνον. Μήπως του σταθεί λίγος. Είχε τόσα πράγματα να κάνει. Να μάθει και να δει» (σελ. 25). Έχει παρέες, σχέσεις, δουλειά; Τι έχει συμβεί στη ζωή του και πώς συνδέεται με «το παιδί»;

Κι ενώ υπάρχει σε κάποια σημεία διάχυτη μια συγκίνηση, μια πίκρα, φτάνουμε στη σελίδα 61 κι εκεί τρέχει το δάκρυ ποτάμι. Μια παραστατικά δοσμένη και εντελώς αναπάντεχη εικόνα που τονίζει την αξία της «αγιοσύνης», όχι με τη θρησκευτική έννοια αλλά με την πανανθρώπινη, προκαλεί σοκ. «Το παιδί» κάνει κάτι που δείχνει το μεγαλείο της ψυχής του και τη δύναμη της φιλικής αγάπης του κι έμεινα για αρκετή ώρα να κοιτάζω το κενό, συγκλονισμένος απ’ αυτό που διάβασα. Το πρώην παιδί της Κινέτας και ο νυν άντρας της Αθήνας αποτελούν ένα συναρπαστικό δίπολο, ένα διπλό είδωλο στον ραγισμένο καθρέφτη της ζωής και των δύο. Αφηγούνται εναλλάξ μια ιστορία που μπλέκει την αθωότητα των παιδικών χρόνων με την ωμότητα της ενηλικίωσης ψάχνοντας να βρουν αίτια και αιτιατά για όσα έζησαν τότε και για όσα τους γαλούχησαν ως τώρα. Αφηγηματική δεινότητα, πλοκή που δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει και έξυπνη χρήση του παρελθόντος και του παρόντος με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο και δε με άφησαν να επηρεαστώ από την έλλειψη επιμέλειας του κειμένου.

«Έναν Αύγουστο, παρακαλώ», με πανηγύρια και χαλβά Φαρσάλων, με λιτανείες και περιφορές εικόνων μαζί με υποχρεωτικό ασπασμό από παιδικά χείλη, με ανεμελιά και φρέσκα σύκα, με μυστικά και απορίες, με πολύτιμες φιλίες που σε στηρίζουν στα λάθη και παίρνουν δύναμη από σένα για το δικό τους καλό, με μυρωδιές καλοκαιρινών φαγητών και φρεσκοψημένου σάμαλι, με τραπέζια γεμάτα καλεσμένους, έναν τέτοιο Αύγουστο ζει ο μικρός ήρωας και αναπολεί ο μεγάλος. Στιγμές που τις θεωρείς ανέμελες και αθώες ώσπου να τις αντικρίσεις με το μάτι του ενηλίκου και να τις τοποθετήσεις στη σωστή τους θέση, συνδυάζοντάς τες με τις μεταγενέστερες εξελίξεις που επιφέρουν χωρισμούς, θανάτους, βαθιά κρυμμένες αλήθειες «για να μην πληγωθεί». Και τότε φτάνει βιαστικά το φθινόπωρο της ζωής και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο. Συναρπαστικό, ανατρεπτικό και καλογραμμένο κείμενο που με συγκίνησε και με έβαλε σε σκέψεις.

Βιβλίο Κάνε με να εξαφανιστώ 
Τίτλος πρωτοτύπου Make me disappear
Συγγραφέας Jessica Payne
Μεταφραστής Ιωάννης Πλεξίδας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα της Jessica Payne με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο. Γρήγορες εναλλαγές, ανατροπές, διαφορετικές οπτικές γωνίες, μια μεγάλη αποκάλυψη κι ένα μη αναμενόμενο τέλος είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που το διάβασα με κομμένη ανάσα. Από την αρχή με τράβηξε η ιστορία, με τη Νοέλ Τόμας να πηγαίνει να συναντήσει για τελευταία φορά τον Ντάνιελ Άσκροφτ, περιγράφοντας τις στιγμές που έζησε μαζί του. Πόνος, βασανιστήρια, μια κάθοδος από την οποία δεν μπορούσε να ξεφύγει μέχρι τώρα. Πηγαίνει στο εστιατόριό τους, στο τραπέζι τους, δίνοντας κουράγιο στον εαυτό της ότι αυτό είναι το τελευταίο βράδυ μαζί του. Έτσι ξεκινάει μια ιστορία που αποτυπώνει τις ψυχολογικές και άλλες συνέπειες που βιώνει μια γυναίκα από τη λεκτική κακοποίηση και τον χειρισμό του ανθρώπου που αγαπά. Εκείνος είναι αναισθησιολόγος, με σημαντική οικονομική επιφάνεια, εκείνη νοσοκόμα. Πότε μιλάει ο ένας και πότε μιλάει ο άλλος με πρωτοπρόσωπη αφήγηση, η οποία μας ταξιδεύει στο τώρα αλλά και στο παρελθόν, ξεκινώντας δεκατέσσερις μήνες πριν και φτάνοντας ως το παρόν, οπότε ξεδιπλώνονται ταυτόχρονα η σχέση τους από την αρχή ως το τέλος και τα βήματα της Νοέλ μέχρι να ξεφύγει από αυτήν την παγίδα.

Ο Ντάνιελ Άσκροφτ λοιπόν είναι γιατρός με αλαζονική στάση («οι άνθρωποι πεθαίνουν όλη την ώρα», τονίζει συχνά), ένας γενναιόδωρος, πλούσιος άντρας, όνειρο για κάθε γυναίκα αλλά δυνάστης. Δε ρωτάει από ενδιαφέρον αλλά ελέγχει, δε χτυπάει τη γυναίκα που αγαπάει αλλά τη χειραγωγεί. Ό,τι του εκμυστηρεύτηκε η Νοέλ από το δύσκολο οικογενειακό και ερωτικό της παρελθόν, γιατί είχε τον τρόπο να της το εκμαιεύσει, τώρα είναι ένα όπλο εναντίον της! Περιμένει η γυναίκα που αγαπά να συμπεριφέρεται με τον συγκεκριμένο τρόπο που θα έπρεπε να κάνει μια σωστή κοπέλα. Νιώθει πως η Νοέλ του ανήκει, ειδικά μετά το ατύχημα από το οποίο της έσωσε τη ζωή. Προσπαθεί να αποδείξει στη μητέρα του ότι μπορεί να της δώσει αυτό που απεγνωσμένα επιθυμεί και φοβάται μην αποτύχει και πέσει στα μάτια της! Είναι ανατριχιαστικός ο τρόπος που μιλάει στα δικά του κεφάλαια, απευθυνόμενος νοερά στη Νοέλ, παρακολουθώντας την από κάμερες και άλλες εφαρμογές: «Σε χρειάζομαι, Νοέλ. Με αυτόν τον τρόπο σε έχω, ακόμη και όταν δεν είσαι εδώ»!

Ο γιατρός έχει ένα σχέδιο για να την κρατήσει κοντά του, σύντομα θα είναι δική του. Οι απειλές του δε χρειάζεται να ειπωθούν φωναχτά, η Νοέλ τις ακούει καθαρά και δυνατά, ανεξάρτητα αν αυτός τις μετατρέπει σε λόγο. «Όμως αυτό που έχουμε είναι αγάπη. Στο μυαλό μου έχω το τέλειο μέλλον για εσένα. Προσεκτικά φτιαγμένο και σχεδιασμένο»! Βρήκα έξυπνο τον χειρισμό της πλοκής και το πώς οι υποδόριες απειλές ακούγονται σαν προτάσεις, επιθυμίες, διαπιστώσεις, συμπεράσματα, δείχνοντας έναν Ντάνιελ που θέλει να βοηθήσει, να στηρίξει, να συμμετάσχει αλλά βασικά να χειραγωγήσει. «Δε θα αφήσω αυτό που συνέβη με τη Σάρα να συμβεί και με σένα», παραδέχεται στον εαυτό του, κάτι που γεννάει ερωτήματα για την εξαφάνιση της πρώην κοπέλας του. Όλη αυτή η «πανοπλία» ραγίζει ανεπανόρθωτα όταν η Νοέλ αρχίζει την αντεπίθεση, με αποτέλεσμα ο γιατρός να χάνει τον έλεγχο και την ψυχραιμία του με ανυπολόγιστες συνέπειες! «Παίζεις με τη φωτιά, αγάπη μου. Μη μου δίνεις σημασία καθώς θα δυναμώνω τη φωτιά»! (σελ. 246).

Η Νοέλ Τόμας είναι μια γυναίκα που κατάφερε να ξεφύγει από μια κακοποιητική σχέση και να ξαναφτιάξει τη ζωή της στο Σιάτλ, με αποτέλεσμα να πέσει εύκολα στην παγίδα του γοητευτικού Ντάνιελ, μιας και «αν μια γυναίκα γίνει θύμα μια φορά, είναι δυο φορές πιο εύκολο να γίνει θύμα ξανά»! Συν τω χρόνω διαπιστώνει το λάθος της και καταφέρνει να βρει τη δύναμη να απαγκιστρωθεί, σχεδιάζοντας την απαγωγή της ώστε να καταφέρει να ξεφύγει και να εξαφανιστεί. Είναι κι αυτή μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα και αποτυπώνεται σωστά ο χαρακτήρας της ως κακοποιημένης γυναίκας που βρίσκει το επόμενο απάγκιο λιμάνι της αλλά δεν παρασύρεται ολότελα, μιας και εξακολουθεί να είναι σε επιφυλακτικότητα. Βλέπει από νωρίς τα σημάδια κι ας τα αγνοεί, από ένα σημείο όμως και μετά τα παράδοξα αυξάνονται κι έτσι αφυπνίζεται. Όταν τελικά τα πράγματα πάνε στραβά και διαπιστώνει πως όντως κάποιος την απήγαγε ξεκινάει ένα ανθρωποκυνηγητό κι ένας αγώνας δρόμου μέχρι να βρει την αλήθεια ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να βγάλει άκρη με την εξαφάνιση της Σάρα και να ανακαλύψει αν ο Ντάνιελ συνδέεται με αυτήν. Στην περιπέτεια που ζει μετά την αναπάντεχη έκβαση της απαγωγής της, βρίσκει έναν απρόσμενο σύμμαχο και αποφασίζει να παίξει κι αυτή ένα παιχνίδι με τον Ντάνιελ! Στο πλάι της είναι η ξαδέλφη της και καλύτερή της φίλη, Κάρι, αλλά δεν τολμά να της μιλήσει γιατί ξέρει ότι θα αναλάβει πρωτοβουλίες και ίσως βρεθεί σε κίνδυνο απέναντι στον Ντάνιελ. Στην πορεία πάντως διαπιστώνουμε πως η Κάρι έχει ένα μυστικό που θα περιπλέξει τα πράγματα!

Το «Κάνε με να εξαφανιστώ» είναι ένα μυθιστόρημα που στηλιτεύει τους κοινωνιοπαθείς και τους ναρκισσιστές με έναν τρόπο που μένει αξέχαστος στον αναγνώστη, μιας και η αλήθεια που βγαίνει στο φως ανατρέπει τα πάντα και φέρνει στο προσκήνιο κομμάτια του παζλ που φρόντισε η συγγραφέας να μείνουν στο σκοτάδι κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης ενώ κανένας χαρακτήρας στο τέλος του βιβλίου δεν είναι ίδιος με αυτόν που γνωρίσαμε στην αρχή. Δύο άνθρωποι σε μια σχέση αλλά στην πραγματικότητα κυνηγός και θήραμα αλλάζουν διαρκώς θέσεις και αποδύονται σ’ έναν αγώνα αλληλοεξόντωσης όσο πυκνώνει το μυστήριο για κάποιους θανάτους και για κάποιες εξαφανίσεις που σημαδεύουν τις ζωές τους. Ποιος θα προλάβει να βγάλει τον άλλον από τη μέση και με τι κόστος; Τελικά ποιος κρύβεται πίσω από όλο αυτό το παιχνίδι και τι σκοπούς έχει; Πότε θα βγει η αλήθεια στο φως και πώς θα έρθουν τα πάνω κάτω, ανατρέποντας και ταυτόχρονα απογειώνοντας την πλοκή; Το πρώτο μεταφρασμένο μυθιστόρημα των εκδόσεων Γραφή είναι μια καλή επιλογή βιβλίου και ταυτόχρονα μια προσεγμένη δουλειά του Ιωάννη Πλεξίδα. Είναι ένα μυθιστόρημα αγωνίας και ανατροπών μεταφρασμένο με τέτοιο τρόπο που δε με ξένισε ούτε στιγμή στην απόδοση της ατμόσφαιρας, του λεξιλογίου και των διαλόγων. Με ξενύχτησε και με ανατρίχιασε.

Βιβλίο Separazione
Συγγραφέας Λένα Κικίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρώτη προσπάθεια της Λένας Κικίδου για αστυνομικό μυθιστόρημα ήταν ικανοποιητική. Έχει πολλά προσωπικά στοιχεία (γραφή, λεξιλόγιο, κεντρική ιδέα, περιγραφές) που τη βοηθάνε να χαράξει το δικό της μονοπάτι στον χώρο αυτού του είδους και έναν πρωτότυπο σχεδιασμό πλοκής, που όμως με μπέρδεψε σε κάποια σημεία, μιας και χρησιμοποιούνται γεγονότα από το αφηγηματικό παρόν μαζί με το παρελθόν στο ίδιο κεφάλαιο χωρίς διευκρινίσεις ή υπέρτιτλους. Επίσης, ειδικά στο δεύτερο μέρος, παρεμβάλλονται κεφάλαια που τονίζουν την προσωπικότητα είτε του δράστη είτε του θύματος αλλά τα ένιωσα λίγο παράταιρα με τη γρήγορη ροή της κυρίως δράσης. Από την άλλη, μου άρεσαν τα άκρως ρεαλιστικά και ποικίλα στιγμιότυπα από τις ζωές των θυμάτων λίγο πριν χάσουν τη ζωή τους, γιατί αποτυπώνουν διάφορες και διαφορετικές πτυχές της ζωής στην πόλη της Γένοβας. Ένα στέλεχος ναυτιλιακής και γόνος εύπορης οικογένειας, ένας καλλιτέχνης τατουάζ, μια ασήμαντη ταλαιπωρημένη εργαζόμενη, μια ηλικιωμένη κι ένας δεκαπεντάχρονος δολοφονήθηκαν με το περίστροφο που αφαίρεσε τη ζωή του Αβραάμ Λίνκολν, με περσικά βέλη σαν αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στις Θερμοπύλες το 480 π. Χ. και με άλλα παραπλήσια όπλα. Φαίνονται ασήμαντοι, άψογοι, ταπεινοί, στο δεύτερο μέρος του βιβλίου όμως ακολουθεί η αποδόμησή τους και μπαίνουμε στο σκοτεινό τους παρελθόν.

Ο επιθεωρητής Τζανλούκα Τζούστι προσπαθεί να λύσει μια δύσκολη υπόθεση και ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει τα ψυχολογικά και σωματικά τραύματα που του άφησε η προηγούμενη, μια άκρως σκληρή και απάνθρωπη περίπτωση δολοφονίας, που επίσης παρεμβάλλεται στην κυρίως αφήγηση, με αχρείαστα και εμετικά σκληρές εικόνες, από την οποία επέζησε «σαν να είχε πάει στην Κόλαση και να είχε σωθεί ο μισός». Όλο αυτό διέλυσε την ψυχολογία και τον γάμο του, με αποτέλεσμα, στο ήδη φορτωμένο κεφάλι του, να προστίθεται και η αγωγή διαζυγίου από μια γυναίκα που στερείται κατανόησης και τον μισεί θανάσιμα. Διοικητής, βοηθός και ιατροδικαστής στέκονται στο πλευρό του και η ιχνηλάτηση της ζωής των θυμάτων τον στέλνουν σε πολλά και διαφορετικά χωριά και πόλεις της Ιταλίας. Πώς οδηγήθηκε στο διαζύγιό του με τη γυναίκα του, πώς ένιωθε πλέον μαζί της, γιατί την απέφευγε, πώς κατέληξαν να κάνουν μοναχικά πράγματα για να μην έρχονται σε επαφή, γιατί επέστρεψε στην Μπέλα και πώς τον βοήθησε στην περιπέτειά του;

Μετά τις δολοφονίες και τις έρευνες προχωράμε στο δεύτερο μέρος, όπου έχουμε ενδιαφέρουσες συζητήσεις με την ύποπτη, Λούνα Πάτσε, συντηρήτρια έργων τέχνης, η οποία έχει άλλοθι για τις τέσσερις από τις πέντε δολοφονίες. Μαθαίνουμε για τη ζωή της, πώς μεγάλωσε σε αυστηρή και συντηρητική οικογένεια σ’ ένα κλειστό και σχεδόν απομονωμένο περιβάλλον, τι φοβίες της δημιούργησε, πώς κατάφερε να ξεφύγει από αυτό κι από κεφάλαιο σε κεφάλαιο διαπιστώνουμε πόσο τεράστια ψυχολογική και σωματική κακοποίηση βίωνε. Θα είχε όμως το σθένος και την ορμή να διαπράξει αυτούς τους φόνους; Γνώριζε τα θύματα; Αν όχι, πώς μπλέχτηκε το όνομά της στην υπόθεση; Παράλληλα, σε β΄ ενικό, κάποιος αφηγείται ιστορίες από το παρελθόν των θυμάτων, τα οποία αποδομούνται, βλέπουμε τα σκοτεινά τους σημεία, κατανοούμε ότι έπρεπε να πληρώσουν, ποιος είναι ο αφηγητής όμως; Πώς γίνεται να βρίσκεται μπροστά σε όλα αυτά τα εγκλήματα που απέχουν χιλιόμετρα μεταξύ τους; Η αυτοδικία θεωρείται λύτρωση; Είναι η σωστή τιμωρία για όσους έχουν ξεφύγει από τη δικαιοσύνη;

Το «Separazione» είναι ένα καλό και διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ωραίες περιγραφές της Γένοβας και των ανθρώπων της, ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις, παραστατική ατμόσφαιρα και ρεαλισμό. Ακολουθεί μια διαφορετική αφήγηση που ίσως μπερδέψει κάποιους αναγνώστες, ξεχειλίζει από οργή και αδικία για όσους διαπράττουν εκφοβισμό (σχολικό bullying) και κακοποίηση και όλα αυτά ξεσπούν σ’ ένα λουτρό αίματος από έναν θύτη που αποκαλύπτεται στο τέλος, φέρνοντας μια μεγάλη ανατροπή. Βέβαια εξακολουθώ να έχω απορίες, όπως για τη χρήση των ιστορικών όπλων (γατί επιλέχθηκαν και πώς χρησιμοποιήθηκαν, αφού δε μετακινήθηκαν από τις προθήκες των μουσείων και των άλλων ιδρυμάτων), για τον ρόλο των παρένθετων αφηγήσεων και κυρίως για την ταυτότητα του δράστη και για το πώς συνδέεται με τα θύματα και με την ύποπτη. Πολλά ερωτήματα που ίσως όμως απαντηθούν σε επόμενη περιπέτεια του επιθεωρητή Τζανλούκα Τζούστι.

Βιβλίο Πρώτη φορά μαμά 
Συγγραφέας Έφη Μόρδου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα μου πείτε, τι δουλειά έχω εγώ εδώ αφού ούτε είμαι ούτε σκοπεύω να γίνω πατέρας (καλά, μηδένα προ του τέλους κακάριζε, που λένε και στο χωριό μου διασκευασμένα). Μα το λέει και η ίδια η Έφη στο εισαγωγικό της σημείωμα: «Το βιβλίο μου απευθύνεται σε εσάς που δεν έτυχε ή δεν θελήσατε να γίνετε γονείς, τουλάχιστον όχι ακόμη αλλά θέλετε να αφουγκραστείτε τι σημαίνει να είναι κανείς γονιός. Να ζήσετε εκ του ασφαλούς τις δοκιμασίες της γονεϊκότητας, να κρυφοκοιτάξετε τις γλυκές στιγμές, τις χαρές και τις δυσκολίες» (σελ. 11). Επομένως βούτηξα ανενδοίαστα και ανερυθρίαστα στις σελίδες του και βγήκα κερδισμένος! Μα τι ωραία γραφή, τι αμεσότητα, τι ειλικρίνεια, τι αντικειμενικότητα! «Είναι τα παιδιά μας ευτυχισμένα; Τα μεγαλώνουμε με όσο περισσότερη αγάπη μπορούμε; Μεγαλώνουμε πλάσματα που ελπίζουμε να μας κάνουν περήφανους όταν γεράσουμε…γιατί θα είναι σωστοί άνθρωποι;…δεν είμαστε οι σκηνοθέτες στις ζωές των παιδιών μας, θα μπορούσαμε όμως να γίνουμε υπεύθυνοι φωτισμού και να ρίχνουμε τους προβολείς σε όλα τα χαρίσματά τους» (σελ. 184-185). Μου άρεσε πολύ που η συγγραφέας είναι μια μητέρα σημερινή, με ευρυμάθεια και αντικειμενικότητα, χωρίς στερεότυπα και παρωπίδες. Η γλώσσα και το στυλ ρέουν σα νεράκι, τα κεφάλαια τελειώνουν πριν προλάβεις να το καταλάβεις, το χιούμορ είναι άψογο χωρίς να προσβάλλει ούτε να μειώνει ομάδες, απόψεις και ανθρώπους ενώ περιγράφονται γεγονότα και καταστάσεις που όλοι έχουμε ζήσει ή / και ακούσει, απλώς με μερικά σχόλια που θα βοηθήσουν τους νέους γονείς να κατανοήσουν «τι έγινε τώρα, παιδιά;» και πώς το μεγαλώνουμε αυτό, πού είναι το undo κλπ.

«Και μετά, ήρθε το μωρό. Μου είπε μια βιαστική καλημέρα και χωρίς πολλές καθυστερήσεις έβαλε μπρος: Επιχείρηση, ξεζούμισμα μαμάς» (σελ. 53). Η Έφη Μόρδου μας παίρνει από το χέρι και μας χαρίζει απολαυστικές (όταν τις σκέφτεσαι αργότερα) στιγμές της καθημερινότητάς της με αρχικά ένα και στη συνέχεια δύο παιδιά. Βάψιμο δωματίου, αποφυγή της Λίστας («ένα πολυσέλιδο φυλλάδιο σε μέγεθος εγκυκλοπαίδειας με όλα όσα πρέπει να έχεις αγοράσει ως την άφιξη του τέκνου», κάτι που μπορείς να αποφύγεις χάρη σε φίλες που ευχαρίστως θα σου τα δανείσουν, μιας και η χρήση τους είναι για λίγες εβδομάδες), φυσιολογικός τοκετός και όχι καισαρική-delivery («Θέλω να πονέσω ωραία και όμορφα κι αν δεν είναι τόσο όμορφα δεν πειράζει, πάλι θέλω να πονέσω», σελ. 24-25), ο μήνας του μέλιτος στο μαιευτήριο («πέρασαν τουλάχιστον δύο μήνες μετά την επιστροφή μου στο σπίτι για να φάω ξανά ζεστό φαγητό σε τραπέζι την ώρα που σερβιρίστηκε»!), τα καλά της baby yoga (εντάξει, ζήλεψα), κακόφαγα και καλόφαγα μωρά, εργασία και μητρότητα («…πώς είναι να φεύγεις και να αφήνεις τη μισή καρδιά σου στο σπίτι»), τα εμβόλια («Αγαπητή μανούλα [που δεν τα εμβολιάζεις], τα παιδιά σου δεν έχουν πάθει τίποτα για έναν -και μόνο- λόγο: γιατί όλοι εμείς συνεχίζουμε να εμβολιάζουμε τα δικά μας», σελ. 65), πατεράδες («…πίσω από κάθε ευτυχισμένη μαμά βρίσκεται ένας υπέροχος μπαμπάς»), διακοπές χωρίς τα παιδιά (χρειάζεται κάπου κάπου κι ένα διάλειμμα για να φορτίσεις μπαταρίες), μωρά και κατοικίδια, οικογένεια και στερεότυπα συγγενών («Στα οικογενειακά τραπέζια μπουκώσου όσο πιο πολύ μπορείς» [για να μη μιλήσεις]) και πολλά άλλα.

Οι ατάκες πάνε κι έρχονται, η συγγραφέας νουθετεί, προτείνει, εφιστά: τι να μην πείτε ποτέ σε μια έγκυο και σε μια λεχώνα (κρίμα είναι να πάθει εγκεφαλικά μες στη μαμαδο-φρεσκαδούρα της), πώς να διαλέξετε νταντάδες, τι συμβαίνει στη δεύτερη μητρότητα και πώς γίνεται δύο παιδιά να είναι τόσο διαφορετικά μεταξύ τους, πώς και πότε μεταμορφώνονται από βρέφη σε παιδιά με ατάκες, ζωγραφιές, σχολείο («Αυτό που προσωπικά με ξαφνιάζει κάθε μα κάθε φορά είναι η αθώα ψυχή και η αγνή σκέψη τους. Και παράλληλα με κάνει να αναρωτιέμαι: πότε και πώς η δική μας ψυχή έγινε τόσο σκάρτη και τόσο βρόμικη;», σελ. 267), πώς να επιζήσετε από το ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα (όλο μαζί πάει, πιστέψτε με!), τι σημαίνει κατασκήνωση και αυτονομία, γιατί και πότε οι πυλωτές ερήμωσαν από παιδικά γέλια («Πάψαμε να ακούμε παιδικές φωνές στους δρόμους. Και το συνηθίσαμε. Στο τέλος, το ξεχάσαμε», σελ. 145, άουτς!), πώς να πάτε ταξίδι στο εξωτερικό με το μωρό, γιατί χρειάζεται προσωπικός χρόνος με το ταίρι μακριά από το σπίτι, πόσο ωραία περνάτε στις παραλίες («…στο τραπέζι θα κάθεστε εναλλάξ με τον σύζυγο. Ποτέ όλοι μαζί. Ο ένας θα τρώει και ο άλλος θα κυνηγάει», σελ. 191), μαμάδες και facebook («μην αφήσεις να βγει έξω από το pc σου ούτε σταγόνα ενοχής»), παιδικές χαρές, όλα αυτά και άλλα τόσα καυτηριάζονται κατά το δοκούν και πάντα με μέτρο, φέρνοντας ακράτητα και τρανταχτά γέλια. Και κάπου κάπου ένα δάκρυ: «Κι αν με ρωτήσετε ποια ήταν η πιο μαγική στιγμή του τοκετού μου, όχι, δεν θα σας πω ότι ήταν όταν κράτησα το μικρό πλασματάκι στα χέρια μου. Ήταν η στιγμή που είδα τον Νάσο να κρατάει την κόρη μας με δάκρυα στα μάτια…Είχαμε γίνει οικογένεια» (σελ. 38).

Το βιβλίο απευθύνεται σε όσους σχεδιάζουν να γίνουν γονείς («Ο πρώτος καιρός της μητρότητας, που μοιάζει με ολόκληρο αιώνα όταν τον ζεις αλλά τελικά περνάει ανεπιστρεπτί και κάπου κάπου τον αναπολείς με νοσταλγία», σελ. 39), σε όσους έγιναν γονείς πρόσφατα ή όχι και τόσο πρόσφατα για να αναγνωρίσουν μέσα από τις σελίδες του στιγμές από τη δική τους καθημερινότητα και σε όσους δεν έτυχε ή δε θέλησαν να γίνουν γονείς ώστε διαβάζοντας το βιβλίο να ζήσουν εκ του ασφαλούς τις δοκιμασίες της γονεϊκότητας. Δεν περιέχει επιστημονικές συμβουλές ούτε εξειδικευμένες απαντήσεις παρά μια εμπεριστατωμένη γλυκόπικρη γεύση μαμάς: «Ύστερα από μια αξιοσέβαστη προϋπηρεσία στον κόσμο της μητρότητας, πιστεύω πως δικαιούμαι να ξεδιπλώσω τις δικές μου αυταπάτες, μαζί με τη συνακόλουθη, απότομη προσγείωση στην πραγματικότητα» (σελ. 194). Στο κάτω κάτω: «Πάρτε συμβουλές με το κιλό, κρατήστε ό,τι σας ταιριάζει, πετάξτε ό,τι σας ξενίζει και καλή σταδιοδρομία» (σελ. 149)! Με όπλο το χιούμορ και την ειλικρίνεια μεταδίδονται ενδιαφέρουσες σκέψεις και απόψεις και τονίζεται η αξία και η σημασία των «κακών» στιγμών («Αγαπημένη, κανονική μαμά, εσύ, με τους μαύρους κύκλους, το ακατάστατο σπίτι και τα πότε-πότε ετοιματζίδικα φαγητά, μην ψαρώνεις. Πουθενά δεν κάνεις λάθος», σελ. 316) και η αξία του «δεν πειράζει»: αν βγήκες για ένα ποτό, αν δεν έφτιαξες ό,τι συνταγή βρήκες για το καλό του παιδιού σου, αν κοίταξες για λίγο το ταβάνι κλπ. δεν πειράζει! Το «Πρώτη φορά μαμά» είναι ένα υπέροχο βιβλίο γεμάτο αυθεντικότητα, ειλικρίνεια, αγάπη, σαν αυτήν που ευχήθηκε ένα μικρό κοριτσάκι από ένα μαγεμένο σπουργίτι! Γιατί: «Καλή μαμά είναι μια ευτυχισμένη μαμά», που ακολουθεί το ένστικτό της και δεν παρασύρεται σε συγκρίσεις με τις άλλες μαμάδες. Α, και: «Μπουγελόφατσα, όταν διαβάσεις αυτό το βιβλίο, ένα θέλω να ξέρεις. Μπορεί οι γονείς σου να μην αγόρασαν όλα όσα τους υπέδειξαν οι προσταγές της μωρουδομόδας αλλά γέμισαν κάθε χιλιοστό της φωλίτσας σου με αγάπη» (σελ. 23). Αχ…..

Βιβλίο Το αίμα της αμαρυλλίδας 
Συγγραφέας Μιχάλης Παπαγεωργίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μιχάλης Παπαγεωργίου με το πρώτο του μυθιστόρημα μας γνωρίζει έναν ολοκληρωμένο χαρακτήρα, ο οποίος, όπως όλοι μας, ψάχνει κάτι που θα τον γεμίσει και θα τον ικανοποιήσει. Χρησιμοποιεί τα ταξίδια και τη μουσική για να ταξιδέψει και να γνωρίσει κόσμο, να ερωτευτεί και να αγαπήσει, να κάνει επιτυχία και να καταφέρει κάτι στη ζωή του. Όλα αυτά όμως είναι δοσμένα τόσο προσεγμένα που το βιβλίο ούτε ταξιδιωτικός οδηγός είναι ούτε γεμίζει σελίδες με φιλοσοφίες. Η ιστορία είναι γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές, οι χαρακτήρες ενδιαφέροντες και η κεντρική ιδέα παραμένει ως το τέλος, όπου οδηγούμαστε σ’ ένα συγκινητικό κλείσιμο του κύκλου που άνοιξε στην Καρθαγένη. Εκεί ο Αντρέας γνώρισε την Πιλάρ, μια γυναίκα με την οποία ερωτεύονται αμέσως, ένα γοητευτικό πλάσμα που όμως έχει τα δικά της μυστικά, όσο κι αν η σχέση τους την ηρεμεί και τη μεταμορφώνει. Μαζί ανακαλύπτουν το μέρος όπου ζουν, την Ταγγέρη, καθώς και άλλες πόλεις της Ισπανίας και της Αφρικής στην απέναντι μεριά της Μεσογείου. Τα κεφάλαια τα διαποτίζει η γλυκιά η μυρωδιά από την αμαρυλλίδα στον κήπο του πατέρα της Πιλάρ και οι παραστατικές περιγραφές δείχνουν την ομορφιά της Καρθαγένης. Ώσπου η Πιλάρ δίνει στον Αντρέα έναν κλειστό φάκελο και του τονίζει πως θα καταλάβει μόνος του πότε πρέπει να τον ανοίξει.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση ενέχει δυναμισμό, παραστατικότητα και ταχύτητα, καταγράφονται ωραίες εικόνες και δίνονται σωστά και μετρημένα ψυχογραφήματα που ευτυχώς δεν απλώνονται σε πολλές σελίδες κι έτσι δε χάνουμε τον σφυγμό του κειμένου. Ο Αντρέας έχει πάθος για το βινύλιο, αγαπάει τη μουσική, ανακαλύπτει αξιόλογα γκρουπάκια απ’ όλο τον κόσμο και τα προωθεί μέσω της δισκογραφικής εταιρείας που ίδρυσε με τον φίλο του, τον Σωκράτη. «Η μουσική είναι από τα καλύτερα οχήματα για να γνωρίσει κανείς ανθρώπους» (σελ. 39). Γιατί όμως αναγκάζεται να ταξιδέψει στο Μεξικό αφήνοντας για πάντα πίσω του την Ισπανία; Από τι προσπαθεί να ξεφύγει; Τι τον στοιχειώνει; «Δεν ταιριάζουν οι άνθρωποι, ταιριάζουν οι στιγμές τους» (σελ. 53), αυτό φαίνεται να τον αντιπροσωπεύει σε κάθε του βήμα. Οι πόλεις που επιλέγονται έχουν αντιπροσωπευτικά χαρακτηριστικά και η κάθε μία κάτι αφήνει στον πρωταγωνιστή μα και στον αναγνώστη. Καλά τα πάρτι στο Λος Άντζελες αλλά οι αισθήσεις και η απόλαυση απογειώνονται στο Μεξικό, με κουλτούρες, ανθρώπους, φαγητά να διαδέχονται το ένα το άλλο από πόλη σε πόλη. Κι από κει γιατί ταξίδεψε στη Βομβάη; «Έτρεχα να ξεφύγω ή έτρεχα να βρω;» (σελ. 105), αναρωτιέται χαρακτηριστικά ο ήρωας του βιβλίου. Κι από κει φτάνουμε στο Λονδίνο, σε ένα από τα τελευταία μαγαζιά δίσκων βινυλίου, όπου ακούμε τους βρυχηθμούς ενός ασθενούς που αργοπέθαινε εξαιτίας της κασέτας και του cd αλλά τώρα ανένηψε, μιας και ο μικρόκοσμος αυτός στηρίζεται από φανατικούς πιστούς ή εμπλουτίζεται με καινούργιους οπαδούς.

Ερωτικό μα και σκληρό κείμενο, τρυφερό και κοφτερό, με αναπάντεχες εξελίξεις και μια συναρπαστική αναζήτηση ιδεών και εαυτού, όλα αυτά αφιερωμένα στην ψυχική και πνευματική αναζήτηση του Αντρέα. Η σύντομη έκταση του κειμένου και η ιδανική εξισορρόπηση φιλοσοφικών σκέψεων και δράσης κρατάνε αμείωτο το ενδιαφέρον και βοηθάνε την πλοκή να μη χαλαρώσει ούτε στιγμή. Επίσης, βρήκα γοητευτικό τον τρόπο που παρεμβάλλεται η μουσική και ο ρόλος της στη ζωή του Ανδρέα. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας από τους κρίκους της αλυσίδας της οποίας αποτελεί βασικό κομμάτι και μέσα από την ιστορία βλέπουμε πώς εξαρτώνται όλα τα στάδια το ένα από το άλλο, πώς για παράδειγμα ένα γκρουπάκι από το γκαράζ του σπιτιού του φτάνει σε ευήκοα ώτα κι από κει σε ανθρώπους που θέλουν τη μουσική τους, τα τραγούδια τους, τον ρυθμό τους!

«Το αίμα της αμαρυλλίδας» είναι ένα μυθιστόρημα για έναν άντρα που ζει μέσα σε κύκλους ζωής που κλείνουν ο ένας μετά τον άλλον, αφήνοντάς του μια επίγευση χαράς και επιτυχίας, που βιώνει πολύτιμες για την προσωπικότητά του εμπειρίες, δεν παύει όμως να θέλει να γυρίσει στην Ελλάδα, οπότε προχωράει σε ανασύνταξη και επανατοποθέτηση στόχων, χωρίς να ξεχνάει ούτε στιγμή την καριέρα του που χτίστηκε σταδιακά και μέσα από επιτυχίες μα και λάθη. Με πόση μαστοριά κλείνει ο συγγραφέας τον κύκλο των αναζητήσεων: «Μόλις συνειδητοποίησα ότι βάδιζα σημειωτόν στο ίδιο σημείο ενός κύκλου εδώ και πολύ καιρό, ούτε μπρος ούτε πίσω. Είχα παγιδευτεί. Για να βγω από την αδράνεια και να τον κλείσω επιτέλους μόνο ένας τρόπος υπήρχε… έπρεπε να αντιμετωπίσω επιτέλους τους φόβους μου» (σελ. 130). Μια τρυφερή και ρεαλιστική νουβέλα που με κράτησε ως το τέλος, όπου υπάρχει QR Code που οδηγεί στην playlist των τραγουδιών που αναφέρονται στο τέλος κάθε κεφαλαίου και που μπορεί να βρει ο αναγνώστης σε youtube και spotify.

Βιβλίο Η λίμπιντο των αγγέλων 
Συγγραφέας Νίκος Μάντζιος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νίκος Μάντζιος, ένας άντρας συγγραφέας, κατάφερε να μπει ταυτόχρονα στην ψυχοσύνθεση μιας νέας γυναίκας με όνειρα, ελπίδες και προσδοκίες και σε αυτήν ενός ανθρώπου με παραπληγία, μετατρέποντας την εμπειρία που αποκομίζει καιρό τώρα από τις δομές Ειδικής Αγωγής όπου εργάζεται σε κατάθεση ψυχής. Ήταν ένα δύσκολο στοίχημα, πιστεύω όμως πως το κέρδισε γιατί από την αρχή ως το τέλος είχα μπροστά μου την Κορίνα, τα συναισθήματά της, τις εξομολογήσεις της, τις χαρούμενες αλλά και τις δύσκολες στιγμές της, την ψυχολογία της, τα στάδια που περνούσε στην προσπάθειά της για αποκατάσταση. Το κείμενο ρέει αβίαστα, η πρωτοπρόσωπη αφήγηση μας βάζει στην καρδιά της ιστορίας και δε μένει τίποτα κρυφό ούτε και ωραιοποιείται. Από την αρχή εξεπλάγην ευχάριστα μιας και αφήνουμε πίσω μας τα στερεότυπα, όπου συνήθως το ατύχημα είναι τροχαίο και η παράλυση είναι μόνιμη, και στρέφουμε τη ματιά μας σ’ ένα πλάσμα που έχει ελπίδες να ξαναπερπατήσει αλλά θέλει πολύ χρόνο και πολλή προσπάθεια, με το κάθε ανεπαίσθητο σημάδι βελτίωσης να θεωρείται επίτευγμα («Μικρές νησίδες κίνησης και αίσθησης μέσα σε μια μεγάλη θάλασσα παράλυσης και αναισθησίας», σελ. 57).

Η Κορίνα τραυματίζεται με έναν τρόπο που δεν περίμενα αλλά εντελώς ρεαλιστικά και το ατύχημα προκαλεί σοκ στον νωτιαίο μυελό, που αντιδρά με παροδική μυική παράλυση στα κάτω άκρα. Η ασθενής θεωρείται παραπαρεσητική και παρακολουθούμε τις φυσιοθεραπείες της, τα ιατρικά ανακοινωθέντα, τον χειρισμό του αμαξιδίου της, πώς δέχτηκε την αναπηρία της, πώς αντιμετώπισε τη σεξουαλικότητά της («Τα κινητικά νεύρα είναι εντελώς διαφορετικά από τα αισθητηριακά», σελ. 59) κλπ. Δεν έχουμε στείρα, μονοδιάστατη και αποστασιοποιημένη καταγραφή της αποκατάστασης και επανένταξης ενός ασθενούς αλλά την ευρηματική, λεπτομερή καθημερινότητα μιας κοπέλας που έχει έναν οικογενειακό και φιλικό κύκλο κι όλα αυτά καταγράφονται διανθισμένα με χιούμορ και συγκίνηση, μιας και γνωρίζουμε από κοντά παρελθόν και παρόν φίλων και γονιών. Άλλωστε, η Μιλένα από τη Βόρειο Ήπειρο που σχεδόν μεγάλωσαν μαζί από παιδιά και η πρώην πόρνη Κασσάνδρα, ο εκπαιδευτικός πατέρας που διορίστηκε σε νησί και τον τύλιξε η τωρινή του σύζυγος και μητέρα της Κορίνας δεν είναι και οι πιο βαρετές προσωπικότητες! Διάχυτο λοιπόν το έξυπνο χιούμορ, όπως τότε που η Κορίνα παρακολούθησε την παρέλαση της 25^ης Μαρτίου: «Η δικιά μου απελευθέρωση αργούσε. Δεν ήμουν καν μέλος καμιάς Φιλικής Εταιρείας» (σελ. 86), υπάρχουν όμως και σκηνές όπου σπαράζεις στο κλάμα, όπως στη σελίδα 111 όταν και καταλαβαίνεις τι πραγματικά συμβαίνει στο σπίτι του Ελπιδοφόρου, ενός νεαρού παιδιού που γνώρισε η Κορίνα στο κέντρο αποκατάστασης. Είναι ένα άλλο παράδειγμα αναπηρίας, σκληρότερο κι όμως πάνω του θα ξεσπάσει η Πρόνοια, με αποτέλεσμα να φτάσουμε στο τέλος του κεφαλαίου με δάκρυα στα μάτια.

Από τη μια λοιπόν επικεντρωνόμαστε στη νέα καθημερινότητα της πρωταγωνίστριας κι από την άλλη επιστρέφουμε στο χτες ή στο σήμερα των ανθρώπων που την περιστοιχίζουν και την αγαπούν κι όλο αυτό δημιουργεί ένα κείμενο μεστό και συμπυκνωμένο, ισορροπημένο και υποδειγματικό. Πώς ήταν και πώς εξελίχθηκαν οι σχέσεις των γονιών, γιατί ετοιμάζεται να παντρευτεί η Μιλένα και ποιος είναι ο άντρας που τη βοήθησε να πάρει τη μεγάλη απόφαση, γιατί αποκόπηκε η Κασσάνδρα από το παρελθόν της, ποιος είναι ο γοητευτικός νεαρός του χωριού όπου παραθερίζει η Κορίνα και τι απέγινε μετά το ατύχημα, πώς πήγε η αναζήτηση της ηρωίδας μας για δουλειά («Καρέκλα γραφείου δεν θα τους χρεώσω. Έχω δικιά μου, μόνιμη», σελ. 138), πώς και πότε αποφάσισε να βγει έξω από το σπίτι κ. π. ά. Η κοπέλα περνάει όλα τα στάδια που έχει και ένα πένθος, έχει όμως και τις οάσεις της όπου κάθεται και δροσίζεται: «Και δώστου να μπαινοβγαίνω σε βραχυχρόνιες οάσεις (λιγοστές) και σε μακροχρόνιες κολάσεις (άπειρες). Τη γη της επαγγελίας δεν τη συνάντησα ακόμα» (σελ. 21). Είναι ένα κορίτσι που με αφορμή την αναπηρία της πάλεψε, μίσησε, ζήλεψε, έπαθε κατάθλιψη, στάθηκε στα πόδια της, ένα παιδί ακόμη που αγάπησε τα Μικρά μου Πόνυ και σε αυτές τις θύμησες καταφεύγει για να γεμίσει όρεξη και αντοχή για παρακάτω. Είναι ειλικρινής με τον εαυτό της και με τους άλλους: «Όταν δεν δείχνω στρίγγλα, νιώθω ανυπεράσπιστη. Είναι η πανοπλία μου. Γίνομαι ωμή από άμυνα» (σελ. 199). Δεν υπεκφεύγει, δεν αδρανεί: «Ακόμα και η αναμονή, είναι μια απασχόληση. Με τρομάζει να μην περιμένω τίποτα» (σελ. 170). Κάποιες φορές όμως τα παρατάει: «Ο φόβος είναι θηρίο κι ένας σίγουρος τρόπος για να το κάνω να ηρεμήσει είναι να το αφήσω να με φάει» (σελ. 231). Η ειλικρίνεια των σκέψεων και η αμεσότητα της γραφής προβληματίζουν και γεννούν σκέψεις: «Είμαι πολύ οργισμένη με το σώμα μου κι αυτήν την οργή άργησα αρκετά να την αποβάλλω… Το ανάπηρο κορμί επιβάλλεται στο μυαλό και το υποδουλώνει, γίνεται δυνάστης, το υπνωτίζει και του υπαγορεύει τους δικούς του νόμους» (σελ. 55).

«Η λίμπιντο των αγγέλων» είναι ένα δυνατό, ενδιαφέρον, συναρπαστικό και γεμάτο δάκρυ και γέλιο μυθιστόρημα που πραγματεύεται θέματα-ταμπού γύρω από τη ζωή των αναπήρων. Έχουμε ακριβοδίκαιη καταγραφή όλου του ψυχολογικού φάσματος (θυμό, απογοήτευση, κατάθλιψη, το κορίτσι ξεσπάει σε αυτούς που το αγαπάνε), υπάρχουν λεπτομέρειες και πληροφορίες που δε γνώριζα αλλά ούτε και είχα σκεφτεί ποτέ και οι οποίες παρατίθενται όχι για να λυπηθούμε την Κορίνα ή για να την ηρωοποιήσουμε αλλά για να γνωρίσουμε πλήρως την καθημερινότητά της και να κατανοήσουμε τις αλλαγές που επέρχονται ψυχολογικά και σωματικά στους ανθρώπους με αντίστοιχα προβλήματα. Από τις δυσκολίες στις επιτυχίες, από την κατάθλιψη στο χιούμορ, από τα εμπόδια στο χαμόγελο, από τα καλά νέα στα αποθαρρυντικά κι έτσι δεν μπόρεσα να σταματήσω να το διαβάζω ούτε λεπτό, αφήνοντας πίσω εκκρεμότητες και υποχρεώσεις της ζωής μου. Δεν είναι ένα κείμενο αυτολύπησης ούτε και φθηνού εντυπωσιασμού ή κούφιας αυτοβοήθειας αλλά ένα μυθιστόρημα που σφύζει από ζωή και θέληση, είναι γεμάτο αισιοδοξία παρά τις δύσκολες στιγμές που θα συναντήσουμε κι έχουμε ρεαλιστικά παραδείγματα, γνήσια συναισθήματα κι ένα τέλος γερό, σωστό, σημαντικό και ουσιαστικό. Συγκινήθηκα, προβληματίστηκα, κατάλαβα και είμαι ευγνώμων απέναντι στον συγγραφέα για το απρόσμενο ταξίδι που μου χάρισε.  «Σήκω, λοιπόν, στάσου όρθια κι ας τρεκλίζεις, σήκωσε τα χέρια σου να μεγαλώσεις, να φοβηθεί ο φόβος και να φύγει» (σελ. 174). Πάμε λοιπόν;