Βιβλίο Η πρόσκληση 
Τίτλος πρωτοτύπου Die einladung
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Ειρήνη Γεούργα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

H Μάρλα Λίντμπεργκ δουλεύει σε εταιρεία παραδόσεων και μια μέρα, λίγο πριν σχολάσει, ο προϊστάμενός της της αναθέτει μια τελευταία παράδοση: κλινική Σίλφχορν, ακριβώς στις 19.49. Ένα μέρος που δείχνει εγκαταλειμμένο αλλά κάποια κτήρια έχουν ανακαινιστεί από νεοφυείς εταιρείες. Εκεί η Μάρλα θα έρθει αντιμέτωπη με έναν εφιάλτη. Τρία χρόνια μετά, εργάζεται ως αναλύτρια κυβερνοχώρου για την Υπηρεσία Καταπολέμησης Εγκλήματος του Βερολίνου, οπότε και παρακολουθεί βίντεο κακοποίησης και κακομεταχείρισης ώστε να εξάγει συμπεράσματα και να βρίσκει στοιχεία που θα οδηγήσουν στους ενόχους, «τα πιο μεγάλα αποβράσματα στους πιο κρυφούς βόθρους του διαδικτύου».

Η Μάρλα είναι μια γυναίκα που αντιλαμβάνεται ασυνήθιστες λεπτομέρειες από ένα περιβάλλον και από τους ανθρώπους που ζουν σ’ αυτό και τις συγκρατεί, μια αντιληπτική ικανότητα που βελτιώθηκε σημαντικά μετά την περιπέτειά της. Μάλιστα, μπορεί να βγάλει και σωστά συμπεράσματα για τη φύση των ατόμων που συναναστρέφεται. Επομένως, η διευθύντρια του τμήματος Κριστίν Φόγκελσανγκ δε γινόταν να μην την προσλάβει σε αυτήν τη θέση, σύντομα όμως διαπιστώνει πως η γυναίκα δουλεύει σκληρά όχι από επαγγελματισμό αλλά για να βρει την αλήθεια σε ό,τι τις συνέβη πριν τρία χρόνια. Η Κριστίν ίσως και να έχει την απάντηση σε αυτό που ψάχνει η Μάρλα, πρέπει όμως να τους βοηθήσει να βρουν έναν επικίνδυνο serial killer. Γιατί λοιπόν η Μάρλα δέχτηκε να ταξιδέψει ως τις Άλπεις σ’ ένα απομονωμένο ξενοδοχείο για να παραστεί στο reunion των συμμαθητών της απ’ το λύκειο, τους οποίους ελάχιστα είχε συναναστραφεί και καθόλου δε θυμόταν; Τι μπορεί να συμβεί σ’ ένα μέρος χωρίς πολλούς δρόμους διαφυγής;

Παράλληλα με τις εξελίξεις, μέσα από πρωθύστερα μαθαίνουμε πώς και γιατί  αυτοκτόνησε ο πατέρας της Μάρλα, Έντγκαρ, την προηγούμενη ημέρα των γενεθλίων της, κάτι που την τραυμάτισε ανεπανόρθωτα, ειδικά όταν διάβασε την αποχαιρετιστήρια επιστολή του και αποκαλύφθηκε κάτι φρικτό και ταυτόχρονα μια απειλή: «Έχω φύγει πια. Όμως θα είμαι πάντα κοντά σου».. Ο αδελφός της, Λέβεν, μπαινόβγαινε σε κλινικές απεξάρτησης ενώ η μητέρα της, Τέα, που τη θεώρησε υπεύθυνη για τον θάνατο του πατέρα της, την έδιωξε να μείνει με τη γιαγιά Μάργκοτ. Έτσι παρακολουθούμε μια γυναίκα που προσπαθούσε πάντα να περάσει απαρατήρητη και να αποφεύγει τον κόσμο, που παρακολουθεί ψυχολόγο, να κάνει πράγματα αντίθετα με τη νοοτροπία της, με το κίνητρο να αποκαλύπτεται σταδιακά, μαζί με τις συνέπειες που βιώνει. Επιπλέον, η Μάρλα πάσχει από προσωπαγνωσία, δεν μπορεί να ξεχωρίσει δηλαδή τα χαρακτηριστικά των προσώπων, κάτι που εντείνει τον τρόμο, αφού δεν ξέρει αν αυτός που την κυνηγάει είναι αυτός που στέκεται μπροστά της.

Το απομονωμένο ξενοδοχείο στις Άλπεις είναι κλειστοφοβικό και γεμάτο εκπλήξεις. Με συναρπαστικές και κινηματογραφικές σκηνές ζωντανεύει ένα καταφύγιο που βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο, κοντά στα σύνορα Γερμανίας-Αυστρίας, χωρίς τρόπο πρόσβασης παρά μόνο με τα πόδια από τον κοντινότερο σταθμό ανεφοδιασμού. Άγρια φύση, μέρος χωρίς σήμα παρά μόνο σε ορισμένο σημείο, έλατα, χιόνι και κρύο, κίνδυνος χιονοστιβάδας αλλά μέσα θαλπωρή και άνετα δωμάτια. Σε αυτήν την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα και με τους συμμαθητές της να φέρονται εχθρικά και απρόσμενα, η Μάρλα διαπιστώνει πως συμβαίνει κάτι ανατριχιαστικό, ασύλληπτο, κάτι που θα βάλει σε κίνδυνο τη ζωή της. Με διαρκείς ανατροπές, κάποιες εξ αυτών ανατριχιαστικές, κάποιες υπερβολικές, κάποιες φυσιολογικά επεξηγήσιμες, ξεδιπλώνεται μια ιστορία που δείχνει να μην έχει λογική, με τη Μάρλα να περνάει τα πάνδεινα όσο το μυστήριο γύρω από τη ζωή της και την ψυχολογική της κατάσταση πυκνώνει.

Ο συγγραφέας αναπαριστά υποδειγματικά την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του μέρους και ταυτόχρονα καταφέρνει να δώσει μεγάλες ποσότητες άγχους, φόβου, έντασης. Μια παρέα νέων ανθρώπων προσπαθούν να καταλάβουν τι πραγματικά συνέβη και να ακολουθήσουν μυστηριώδεις γρίφους και οδηγίες που τους αφήνει ένας άγνωστος. Η όλη περιπέτεια μοιάζει με escape room αλλά και παιχνίδι επιβίωσης. Ή μήπως θεραπεία απεγκλωβισμού; Από σελίδα σε σελίδα οι παγιδευμένοι συμμαθητές βγάζουν τον σκληρό εαυτό τους, αντιδρούν σπασμωδικά, θέλουν να κάνουν κακό και να πληγώσουν τους άλλους ώστε να επιβιώσουν: «Η βία μας κάνει να αποκαλυπτόμαστε. Ο άνθρωπος αποκαλύπτεται υπό συνθήκες πίεσης» (σελ. 298). Ποιος όμως κρύβεται πίσω από όλα αυτά και τι σχέση έχει η Μάρλα με αυτήν την ιστορία;

«Η πρόσκληση» είναι ένα ανατρεπτικό και γεμάτο ένταση, σασπένς και εκπλήξεις μυθιστόρημα που με κράτησε με κομμένη ανάσα ως το τέλος. Ομολογώ πάντως πως η διπλή ανατροπή του τέλους αποδυνάμωσε τα έντονα συναισθήματα που μου χάρισε, μιας και έφερε στο φως κάτι παρατραβηγμένο και σχεδόν βεβιασμένο. Μου φάνηκε πως έδινε τη μια έκπληξη μετά την άλλη προς χάριν του σασπένς και του να κρατήσει τον αναγνώστη χωρίς να προσφέρει κάτι που να σταθεί σε ρεαλιστικές βάσεις. Μια έξυπνη μεν αλλά τραβηγμένη λύση και ειδικά το τελευταίο κεφάλαιο με οδήγησαν σ’ ένα τέλος που χρειάστηκε λίγο χρόνο κατανόησης. Ένταση και σασπένς, εκπλήξεις, άριστη χρήση της ψυχολογίας, τα οικεία δηλαδή χαρακτηριστικά των βιβλίων του Sebastian Fitzek, είναι πάντα παρόντα.

Βιβλίο Να με ξεχνάς 
Συγγραφέας Ειρήνη Βαρδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ειρήνη Βαρδάκη, με τη γνωστή, κοφτή γραφή της και με τα διεξοδικά ψυχογραφήματα που σχεδιάζει ετοίμασε ένα μυθιστόρημα που μας συστήνει από την αρχή έναν επικίνδυνο έρωτα που οδηγεί σε ακρότητες και σχέδια εκδίκησης. Ο Σαμ αγοράζει ένα διαμέρισμα στον τρίτο όροφο, απέναντι από την πολυκατοικία της Λίλυς. «Δεν επέλεξα τυχαία τούτο το σπίτι. Δεν επέλεξα και τα όσα θα ακολουθήσουν». Την παρακολουθεί αρρωστημένα, σχολιάζει, κρίνει: «Είναι σημαντικό για σένα να κρύβεις ποια είσαι την πραγματικότητα και πόσο πόνο έχεις προκαλέσει στους γύρω σου». Τη μισεί κυρίως για την επιρροή που έχει ακόμη πάνω του. Δεν είναι άλλο ένα love story αλλά το καλοστρωμένο σχέδιο ενός φόνου. Όσο κι αν πονάει, όσο κι αν ο Σαμ κινδυνέψει να κάνει λάθη, όταν ξανανιώσει την αγάπη της, πρέπει να φέρει το σχέδιο σε πέρας. Καταλυτικός, επώδυνος, αναπόφευκτος ο έρωτας και δε λογαριάζει τίποτα, να γιατί τα πάντα ανατρέπονται. «Ένα ψέμα είναι ότι το παρελθόν μένει πίσω. Ένα χυδαίο ψέμα… …το παρελθόν πάντα θα βρίσκεται μπροστά μας» (σελ. 213). Κι έτσι ο Σαμ αγωνίζεται να το ξαναφέρει στο φως ώστε να η Λίλυ να τον ερωτευτεί ξανά, χωρίς να ξέρει την πραγματική του ταυτότητα. «Για να ξεκινήσεις μια καινούρια ζωή πρέπει προηγουμένως να έχεις κλείσει τους λογαριασμούς σου με την προηγούμενη» (σελ. 15). Γι’ αυτό αρχίζει να παίζει με τη ζωή της Λίλυς: «Είσαι ανοιχτός λογαριασμός, Λίλυ. Μου χρωστάς και σου χρωστάω». Τώρα πια ξέρει πώς τελειώνει τις αγάπες της η Λίλυ και ήρθε η ώρα να της δείξει πώς τελειώνει αυτός την ιστορία τους, πώς θα τη σπρώξει ολοταχώς στην καταστροφή. Δεν αρκεί να τη σκοτώσει, θέλει και να τη βασανίσει πρώτα. «Θέλω να προχωρήσεις. Αλλά στην κατεύθυνση που θα ορίσω εγώ». Παλεύει κόντρα στο ακατόρθωτο, γιατί κατά βάθος ξέρει πως πάλι θα την ερωτευτεί. Κι αν συμβεί αυτό, τότε τι θα συμβεί;

Από την άλλη, η Λίλυ ετοιμάζεται να παντρευτεί τον Ματέο. Ποτέ δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να ερωτευτεί και ν’ αγαπήσει κάποιον τόσο πολύ. Ο μέλλων σύζυγός της τ’ άλλαξε όλα. Είναι μια γυναίκα που παίρνει πάντα αυτό που θέλει, ένα θηλυκό «γεννημένο από το τίποτα και προορισμένο για τα πάντα». Ο Ματέο ξέρει όσα πρέπει από το παρελθόν της Λίλυς, δίνεται ολοκληρωτικά αλλά ανώδυνα. Η ιστορία τους είναι απλή και ισορροπημένη ώσπου σταδιακά ανακαλύπτουμε πως κι αυτός έχει μυστικά από την άπιστη, ατίθαση, αθεράπευτα ματαιόδοξη, καλοστημένη απάτη που λέγεται Λίλυ. Έχει την έπαρση του γιάπη και την ξιπασμένη άνεση εκείνου που η ζωή τού φέρθηκε ανέλπιστα καλά, που του δόθηκαν τα πάντα χωρίς να κοπιάσει για τίποτα. Με τις απουσίες του, τα ταξίδια του, την πικραίνει, η Λίλυ αγαπά για δύο, συνεχίζει να ζει για δύο. Κι όταν μπαίνει στη ζωή της ο Σαμ, προσπαθεί να κρατήσει ισορροπίες και καταπνίξει αισθήματα καταδικασμένα να βγουν στην επιφάνεια. «Κανείς δεν ξέρει γιατί πάντα φεύγεις, Λίλυ. Μόνο εγώ το ξέρω. Εκείνο που σε κάνει να το βάζεις στα πόδια τη μανία σου να καταστρέφεις σχέσεις, ανθρώπους, ζωές. Η διαολεμένη σου επιθυμία να εγκαταλείπεις όλους όσους σ’ αγαπούν». Ο Σαμ πάντα εκεί, δίπλα της, πίσω της, από πάνω της.

Είναι απλά δυο γείτονες που μιλάνε περί ανέμων και υδάτων ή έτσι φαίνεται αρχικά. Τον θυμάται άραγε; Γιατί δεν τον αναγνωρίζει; Τι του έκανε τότε; Πώς του κατέστρεψε τη ζωή; Γιατί προχώρησε και δεν τον περίμενε; Ένα παιχνίδι γάτας και ποντικού με μικρά βήματα επιτυχίας αλλά και απροσδόκητες πίκρες, όταν ο Σαμ εκμαιεύει κάτι που δεν ήθελε ν’ ακούσει από τα χείλη της. Ξαναζεί τις στιγμές τους, εκείνη κάποια στιγμή του ανοίγεται για το παρελθόν της, πληγώνοντάς τον κι άλλο χωρίς να το ξέρει. Τότε αρχίζει ένα επικίνδυνο φλερτ, με τη συμπεριφορά του Ματέο να ενισχύει την απόφαση της Λίλυς και με τον Σαμ να προσπαθεί να μην ουρλιάξει και να μην τα τινάξει όλα στον αέρα πριν την κερδίσει ξανά και την καταστρέψει. Μέσα από τις συζητήσεις και τα όσα ζουν μαζί, επιστρέφουμε στο παρελθόν τους και μαθαίνουμε πώς γνωρίστηκαν, ποια ήταν τα αισθήματά τους, τι έκρυβε ο ένας από τον άλλον. Μέσα από εναλλαγές πρωτοπρόσωπων αφηγήσεων, που μας βοηθάνε να δούμε την ιστορία απ’ όλες τις πλευρές, ξεδιπλώνεται μια ιστορία εκδίκησης κι ένα παιχνίδι που δε φαίνεται να έχει νικητή. Η συγγραφέας κατάφερε να εξισορροπήσει το κείμενο κα να αποφύγει τα κλισέ και τα τετριμμένα που συναντάμε σε τέτοιες αρρωστημένες καταστάσεις. Κατάφερε να κρατήσει ως το τέλος το ενδιαφέρον, να χαρίσει ανατροπές στην ψυχοσύνθεση των χαρακτήρων και στις εξελίξεις και να δείξει χωρίς να γίνεται μελό τον έντονο ερωτικό δεσμό Λίλυς και Σαμ που οδηγεί σ’ ένα διαφορετικό φινάλε.

Τελικά, στο πιο κρίσιμο σημείο, έρχεται ο αστυνόμος Σταθάκης που έχουμε συναντήσει στον «Εραστή της» να εξιχνιάσει την απόπειρα φόνου της Λίλυς, με την καθοδήγηση του ανωτέρου του, του Δαβάκη, επίσης γνωστού χαρακτήρα από άλλα μυθιστορήματα, που παλεύει με την αρρώστια του. «Ο τόπος και το θύμα πάντα μιλούν, αρκεί ν’ ακούσεις προσεκτικά», υποστηρίζει ο Δαβάκης κι έτσι αρχίζει νέος γύρος ανατροπών, με τον Ματέο και τον Σαμ να εναλλάσσονται στη θέση του ενόχου, με τη Λίλυ να προσπαθεί να συνέλθει ώστε να κατονομάσει τον θύτη της, με νέα μυστικά να βγαίνουν στη φόρα δυσχεραίνοντας τις έρευνες κι όλα αυτά οδηγούν σε μια κλιμάκωση της πλοκής που δε με άφησε να πάρω ανάσα. Επίσης, το παραμύθι ή η παραβολή του μουγγού δέντρου που μας υποδέχεται ως εισαγωγή στα μέρη στα οποία χωρίζεται το μυθιστόρημα είναι εξίσου συναρπαστική και τελικά συνδέεται κατά έναν παράδοξο τρόπο με τον Σαμ και τη Λίλυ!

«Να με ξεχνάς» είναι καλύτερο τελικά από το να με θυμάσαι; Ένας άντρας και μια γυναίκα σ’ ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού, με τον έρωτα να παίρνει τα ηνία την πιο ακατάλληλη στιγμή. Με μουσική υπόκρουση Μπαχ, Βάγκνερ, Λιστ, Μπαλακίρεφ, Ραχμάνινοφ, Σατί ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας εκδίκησης και μιας απόπειρας φόνου. Ποιος είναι ο ένοχος και ποιος ο ηθικός αυτουργός; Υπάρχουν αθώοι σε αυτό το παιχνίδι αίματος και ψυχολογικής εξουσίας; Πώς και πότε θα δοθεί το τέλος και με τι συνέπειες για τους ήρωες της ιστορίας; Ανατροπές, ολοκληρωμένοι και πολύπλευροι χαρακτήρες, ισορροπία ανάμεσα στο ρομαντικό και στο αστυνομικό είδος, ένα ταιριαστό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός δυνατού μυθιστορήματος που με κράτησε ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Σταγόνες 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Φυστίκι που Κυλάει έγραψε ένα δυνατό, ανατρεπτικό και άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα για την παθογένεια της ελληνικής οικογένειας. Βάζει κάτω από ένα αντικειμενικό μικροσκόπιο όλα τα λάθη, τα μυστικά, τα ψέματα, τα προβλήματα που οδηγούν τους ανθρώπους σε αδιέξοδα, σε καταπίεση, σε κρίσεις πανικού και χαρίζει μια ιστορία τόσο αληθινή που πονάει, ακριβώς γιατί όλοι θα αναγνωρίσουμε σε αυτήν κομμάτια της δικής μας προσωπικότητας. Δάκρυσα, γέλασα, σφίχτηκα, κράτησα την ανάσα μου, προβληματίστηκα κι όμως δε σταματούσα να βυθίζομαι όλο και περισσότερο στον μικρόκοσμο του μυθιστορήματος, όχι μόνο γιατί αγωνιούσα για τη συνέχεια αλλά και γιατί ήθελα να δω πώς θα ολοκληρωθεί η ιστορία, πώς θα λυτρωθούν οι ήρωες και πόσο τους αγαπάει η συγγραφέας που τους δημιούργησε. Κινηματογραφική ροή, υψηλές ταχύτητες στις εξελίξεις, αληθινοί και καθημερινοί διάλογοι, ανατροπές είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Σταγόνες που όλοι τις γευτήκαμε, τις αντικρύσαμε, τις νιώσαμε στις βροχερές μας μέρες, λαμπερές και μουντές πέφτουν όταν πρέπει ή έρχονται ακάλεστες, σταγόνες που λαμπυρίζουν αντικατοπτρίζοντας στιγμιότυπα, σκηνές, διαλόγους, ανθρώπους από τη ζωή του κάθε ενός από μας. Χαρά και γέλιο, έρωτας και ανεμελιά και την ίδια στιγμή πόνος, απώλεια, τραύματα σωματικά και ψυχικά, λάθη και ανήφορος. Σταγόνες από δάκρυα λύτρωσης σαν αυτά που χαρίζει το τέλος, οργής για τα καταφανή λάθη που τραυματίζουν ψυχές, συγχώρεσης για χάρη της αγάπης. Σταγόνες που γυαλίζουν στο μαχαίρι που ανατέμνει μέχρι βάθους την ανθρώπινη ψυχή, παρουσιάζοντας ακριβοδίκαια τους χαρακτήρες του βιβλίου και φέρνοντας στο φως «οικεία κακά» που πληγώνουν, συγκολλούν αλλά και δίνουν ελπίδα για μια νέα αρχή.

Η Τζένη και ο Δημήτρης λοιπόν έχουν αποκτήσει δυο παιδιά και πλέον είναι χωρισμένοι. Με διαρκή πρωθύστερα μαθαίνουμε την ιστορία τους, πώς γνωρίστηκαν, πώς ερωτεύτηκαν, ποια ήταν τα βήματα της σχέσης τους ως τον γάμο τους, πώς άλλαξαν τα πράγματα με τα παιδιά, την Εύη και τον Λουκά, πού έσπασαν και λύγισαν, τι έφταιξε, ποιες ήταν οι δυσκολίες και γιατί τελικά διαλύθηκαν. Η συγγραφέας εκεί που τους ρίχνει στα πιο βαθιά τάρταρα, εκεί και τους απογειώνει: «Εκείνο το πρωινό της δεύτερης μέρας των Χριστουγέννων, μέσα στο βαθύ σκοτάδι της Τζένης και του Δημήτρη, μέσα στην απόλυτη, αδιαπραγμάτευτη αποτυχία τους ως γονείς, ως ζευγάρι, ως ενήλικες, από τον φεγγίτη στο μπάνιο γλίστρησε μια αδύναμη ακτίνα φωτός. Θαμπή, εύθραυστη. Αλλά έστω κι έτσι έσπασε τον ζόφο» (σελ. 237). Η Εύη είναι πλέον στην εφηβεία, υπερ-ευαίσθητη στα συναισθηματικά ερεθίσματα, στεναχωριέται λιγότερο για το οικονομικό θέμα τώρα που τους μεγαλώνει η Τζένη μόνη της και περισσότερο για την απελπισία στο πρόσωπο της μάνας της. Ένα πλάσμα που λες και γεννήθηκε ενήλικη, κάτι που δυστυχώς η μητέρα κατά λάθος εκμεταλλεύεται και τονίζει διαρκώς, ακουμπώντας έτσι ένα δυσβάσταχτο βάρος στο παιδί της, που πάντα πίστευε πως αυτό πρέπει να κάνει, να γίνεται υποστύλωμα στις οικοδομές όλου του κόσμου. Από την άλλη, ο αυτιστικός Λουκάς παρακολουθεί εργοθεραπεύτρια σε κέντρο ειδικής αγωγής και σημειώνει μικρά βήματα προόδου. Η Τζένη αποδέχτηκε σχετικά γρήγορα την ιδιαιτερότητα του γιου της, μιας και δεν υπήρχε χρόνος για χάσιμο. Αυτή η διαδικασία αποδοχής δεν ήταν γραμμική, αφού τα συναισθήματα ενοχής, θυμού, απελπισίας επέστρεφαν κυκλικά. Πού βρίσκεται μέσα σε όλα αυτά ο Δημήτρης, πώς αντέδρασε, πώς νιώθει μετά τη θύελλα που τους τίναξε στον αέρα; Ευτυχώς, είναι ένας πατέρας που «θα εξασφάλιζε πρώτα το κάτι παραπάνω για τα παιδιά του και μετά τα βασικά για τον ίδιο»! Ναι αλλά η σχέση του με την πρώην σύζυγο; Τα δικά του όνειρα και προσδοκίες;

Μόνιμο αγκάθι ανάμεσα στο ζευγάρι είναι η μάνα του Δημήτρη, Βαγγελιώ, μια αυταρχική γυναίκα που διαφεντεύει το σπίτι της και αρνείται ν’ αφήσει τα παιδιά της να φύγουν μακριά. Αρνάκι ο άντρας της, την άφησε να κάνει ό,τι θέλει στη ζωή τους, του αρκούσε να νιώθει ασφαλής και ήρεμος πλάι της: «Ο χρυσός αυτός άνθρωπος που μιλούσε από το στόμα λίγο και από τα μάτια του πολύ. Που γέμιζε τα ρεζερβουάρ των παιδιών και των εγγονιών του με περισσή αγάπη, ανόθευτη, χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς όρια, χωρίς διακρίσεις» (σελ. 279). Νικήθηκε τελικά από τον καρκίνο και η γυναίκα του νιώθει ξαφνικά πελαγωμένη και ολομόναχη. Τώρα τι γίνεται; Πώς θα επιβιώσει χωρίς το στήριγμά της; Ο απόλυτος έλεγχος που ασκεί στα παιδιά της, Αντώνη και Δημήτρη, δημιουργεί εντάσεις και δυσκολεύει τον αγώνα τους να σταθούν στα δικά τους πόδια, μακριά από τις εντολές της. Τα δυο αδέλφια είναι όσο πιο διαφορετικοί μπορεί να είναι δύο άνθρωποι που μεγάλωσαν στο ίδιο σπίτι, στην ίδια πόλη, από τους ίδιους γονείς. Σπάνια όμως μάλωναν όσο ήταν μαζί, δεν έμπαινε ο ένας στον ζωτικό χώρο του άλλου, πάντα συνυπήρχαν χωρίς να αναμιχθούν. Ο Αντώνης, έχοντας καλά κρυμμένα μυστικά, κάνει τα πάντα για να φύγει στο εξωτερικό, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. «…παραήταν ασημένιος για τα δεδομένα της μουντής κωμόπολης… ασύμβατος με τον αέρα της Αιτωλοακαρνανίας» (σελ. 82), «Δεν υπήρξε ποτέ κομμάτι του παζλ της συγκεκριμένης πόλης ο μικρός. Πάντα φευγάτος ήταν» (σελ. 92).

Ο Δημήτρης υποστηρίζει τον αδελφό του κι ας μένει ο ίδιος πίσω. Έτσι κι αλλιώς είναι μέτριος μαθητής, οπότε στράφηκε στις μηχανές και στα αυτοκίνητα για τα προς το ζην. Ο Αντώνης όμως έφυγε και γιατί ήθελε να γλυτώσει τον αδελφό του από τις συνέπειες των δικών του επιλογών, μιας και το ωστικό κύμα πάντα έπαιρνε τον Δημήτρη: «Ο μεγάλος το είχε συνηθίσει, το θεωρούσε δεδομένο, ο μικρός ασφυκτιούσε, τον έπνιγε αυτή η υποχρέωση που ένιωθε πως είχε στον αδελφό του από τότε που θυμόταν τον εαυτό του» (σελ. 97). Οι γονείς τους πιέζουν τον Δημήτρη να ελέγχει τον Αντώνη κι αυτό τον κάνει έξω φρενών. Ο Δημήτρης δεν είχε το θάρρος του αδελφού του, ναι, είχε όνειρα, ήθελε να αντιδράσει αλλά «φοβόταν πως θα έτρωγε τα μούτρα του και θα αναγκαζόταν να γυρίσει στη μάνα του με την ουρά στα σκέλια». Είναι «έξαλλος με τον αδελφό του που δραπέτευσε και ανακουφισμένος ταυτόχρονα. Να τον βρίζει από τη μία και να τον καμαρώνει κρυφά από την άλλη. Για το μυαλό του, για το τσαγανό του, για όλα όσα έβαζε στόχο και κατάφερνε, ενώ ο ίδιος έμενε κολλημένος. Ανίκανος να φύγει. Δειλός» (σελ. 97). «Δεν είχε ποτέ τη δύναμη του μικρού. Το αστέρι του. Λες και γεννήθηκε μισοσβησμένος» (σελ. 107). Όσο ο Δημήτρης μάλιστα δεν κόβει τον ομφάλιο λώρο, τόσο η μάνα του τον διαφεντεύει. Και τότε ήρθε η Τζένη! «Όλα τα άσκοπά του σαν να είχαν βρει προορισμό».

Όλα ξεκινάνε με την κηδεία του Λουκά, όπου η συγγραφέας στήνει ολοζώντανες σκηνές: «…άρχισαν να σηκώνονται ένας ένας…Είχαν ξεπετάξει την υποχρέωση. Αν τους έλεγες «καλό καλοκαίρι», θα απαντούσαν «επίσης» χωρίς δεύτερη σκέψη» (σελ. 36). Από την αρχή οι διαπροσωπικές σχέσεις είναι δύσκολες, η μητέρα δε συμπαθεί την Τζένη, ο Αντώνης άργησε να παραστεί και η Βαγγελιώ δε χάνει ευκαιρία να τον κατηγορήσει, εντείνοντας την επιθυμία του να φύγει μια ώρα νωρίτερα, η Τζένη συμμερίζεται την επιθυμία του Αντώνη και κατανοεί τη στάση του, αφού είναι η μοναδική που μπορεί να τον διαβάσει σαν ανοιχτό βιβλίο, η επιθυμία του Λουκά να παραμείνει στο Αγρίνιο με τον μπαμπά και τη γιαγιά φέρνει την Τζένη στα όριά της, κάτι που αποσβήνει η Εύη. Λες και παρακολουθούσα κάτι μεταξύ κινηματογραφικής ταινίας και στιγμές από γεγονότα που έχω δει κι εγώ στη δική μου ζωή, με αληθινούς ανθρώπους, με ταιριαστούς διαλόγους, με γνωστές αφορμές! Έτσι αρχίζει σιγά σιγά το ταξίδι στο παρελθόν και στο παρόν όλων αυτών των χαρακτήρων, τους οποίους γνωρίζουμε κι απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη. Η ζωή στη φοιτητική εστία του Γκερμερσχάιμ, το πρώτο ερωτικό καλοκαίρι στην Ιθάκη, το μαγικό Βερολίνο που «ήταν η πιο όμορφη πόλη στον κόσμο, τόσο ανεπιτήδευτα κομψή, παλιακή και μοντέρνα ταυτόχρονα, σε αποδεχόταν χωρίς ενδοιασμούς, χωρίς προκαταλήψεις, η ίδια η πόλη μπορούσε να γίνει η παρέα σου» (σελ. 117), η γοητευτική Σκοτία εκείνο τον κρυστάλλινο Φεβρουάριο που η κλεψύδρα της ευτυχίας ενός ζευγαριού άρχισε να αδειάζει από την άμμο της και τόσα άλλα.

Υπάρχουν όμως κι άλλοι χαρακτήρες που συντροφεύουν τις δύο οικογένειες, όπως το εξάχρονο κοριτσάκι που στέκεται όρθιο, με τη ζακέτα της μαμάς της στα χέρια, ακίνητο, αμίλητο και κοιτάζει την πόρτα την ημέρα που η μάνα της ηττήθηκε από τον καρκίνο. «Όποιος φεύγει δεν ξαναγυρίζει» και το έμαθε αυτό καλά το κοριτσάκι που ξάπλωνε πάνω στη ζακέτα της μάνας της για να κοιμηθεί μυρίζοντας το ύφασμα κι ευτυχώς τη στήριξε η γιαγιά της, βοηθώντας τη να γίνει «Δυο γυναικών κόρη». Είναι και ο γοητευτικός Κωνσταντινουπολίτης Ερέν Μπαντέμ που θα παίξει απρόσμενο κομβικό ρόλο στο μυθιστόρημα και η ιστορία του ξεδιπλώνεται γεμάτη κοφτερά αγκάθια. Ασήκωτο βάρος οι επιλογές του για την οικογένειά του και αβάσταχτες οι συνέπειές τους στις ζωές των γονιών του, Ναζάν και Αράς, δυο ανθρώπων σε ισχυρή πολιτική και οικονομική θέση στην Τουρκία. Η ζωή του Ερέν είναι γεμάτη τρυφερότητα και έρωτα, ώσπου η τρυφερή μητέρα του χώθηκε σε δύσμορφο κουκούλι και δε δίστασε να παραδώσει -μεταφορικά-  τον γιο της στον Άδη. Τα κεφάλαια που τον αφορούν τα διάβαζα με κομμένη ανάσα, μιας και σε αυτά η γραφή φτάνει στο απόγειό της σε θέματα περιγραφών, ατμόσφαιρας, παραστατικότητας και άφθαστου ρεαλισμού. Η τελική σκηνή μεταξύ πατέρα και γιου παραλίγο να μου προκαλέσει εγκεφαλικό και κρατούσα την ανάσα μου για επικίνδυνα πολλή ώρα μετά το πέρας της. Οι χαρακτήρες που γνώρισα παύουν να έχουν βαφτιστικά ονόματα και ανθρώπινα χαρακτηριστικά, μεταμορφώνονται σε κάτι σκληρό, ανείπωτο κι όλα αυτά για κάτι που θα έπρεπε να το γιορτάζουν κι όχι να το λοιδωρούν. «Η ιέρεια άγγιξε σιωπηλή την πόρτα. Ο πεθαμένος γιος της βγήκε από το δωμάτιο». Και τότε…

Το κείμενο είναι γεμάτο καλοδουλεμένα ψυχογραφήματα, παραστατικότητα και αληθοφάνεια. Δε θα ξεχάσω πόσο έντονα περιγράφηκε μια κρίση πανικού, τις κραυγές ενός μικρού κοριτσιού που η επιθυμία της να δει τηλεόραση παραπάνω από μια ώρα οδήγησε σε ομηρικούς καβγάδες τους γονείς της («μπαμπά, δε θέλω να δω τηλεόραση, να, δες πάω στο δωμάτιό μου, σε παρακαλώ», πόσο πόνεσα εκεί, πόσο μου θύμισε οικεία κακά!), τις συνέπειες από μια ολική υστερεκτομή στο σώμα και στην ψυχολογία μιας γυναίκας και τις στιγμές ανθρωπιάς μεταξύ δυο γυναικών που ήταν ξεκάθαρα εχθροί ως εκείνη τη στιγμή που… Σκόρπιες και αξιοπρόσεκτες μεταφορές και παρομοιώσεις στολίζουν το κείμενο: «Μα ο ήλιος εκείνο το απόγευμα της συμπεριφερόταν σαν γονιός, ήθελε να αφήσει το στοργικό του χάδι πάνω στα χέρια και στον λαιμό της» (σελ. 67). Εδώ δάκρυσα: «…άφησε από τα μάτια του να τρέξουν σταγόνες ευτυχίας… Έτρεξαν μέσα του και βρήκαν και γέμισαν μικρές ρωγμές, σαν υγρός χρυσός που συγκολλάει σπασμένο πήλινο» (σελ. 158). Και ένα από τα αγαπημένα μου: «…τα βλέμματα, οι κουβέντες, όλα σκάλωναν πάνω του σαν να ήταν φτιαγμένος από βέλκρο που μάζευε πάνω του ανεπιθύμητο χνούδι…» (σελ. 211). Λέξεις που δημιουργούν απρόσμενες εικόνες και σημαντικές αλήθειες: «…τα δάχτυλά τους έμειναν απλώς να αγγίζονται. Για το υπόλοιπο της διαδρομής, τις ένωναν λίγα χιλιοστά επιδερμίδας… Καμιά φορά, αυτό που σε στηρίζει και σε κρατάει στην επιφάνεια όταν σε τραβάνε βαρίδια στον πάτο είναι απλώς λίγο δέρμα» (σελ. 49). Από την άλλη, το χιούμορ με το οποίο έχουμε γνωρίσει τη συγγραφέα είναι εκεί, διακριτικό, ανάμεσα στις γραμμές, μόνο που τα γεγονότα δε σε αφήνουν να το απολαύσεις είτε γιατί αμέσως έπεται κάτι σκληρό είτε γιατί είναι κρυφά αναμεμιγμένο με κάτι που προκαλεί εντονότερα συναισθήματα, όπως οργή ή / και συγκίνηση. Απολαύστε μία και μόνη πρόταση, που συνδυάζει την κραυγή της μάνας που εξαφανίστηκε το παιδί της με την προσπάθεια μιας τυχαίας περαστικής να βγάλει πετυχημένη selfie με το σκυλί της αγκαλιά: «Η μάνα του Δημήτρη ούρλιαζε στο τηλέφωνο, ο Βαρόνος προσπαθούσε να ακρωτηριάσει την ιδιοκτήτριά του κι εκείνη να δείξει το outfit τους» (σελ. 215).

Φυσικά, δε θα μπορούσαν να λείπουν και οι καίριες κοινωνιολογικές παρατηρήσεις: «…το σχολείο, οι παρέες, η εφηβεία, είναι ένας μικρόκοσμος της ενήλικης κοινωνίας, βλέπεις ένα δεκαπεντάχρονο παιδί και ταυτόχρονα βλέπεις έναν πενηντάρη που χτίζεται. Πολλά στρώματα σκυρόδεμα θα πέσουν πάνω του, πολλές εμπειρίες, ο πυρήνας όμως είναι εκεί. Στο σχολείο…θα δοκιμαστούν σκληρά οι αντοχές, τα συναισθήματα και ο χαρακτήρας τους. Δεν είναι εύκολη πίστα» (σελ. 263). Επίσης: «Δεν ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που ήταν στα δεκαεννιά τους. Δεν μειώθηκε η αγάπη, η ζωή αυξήθηκε. Και λίγο λίγο μπήκε ανάμεσά τους…Άλλαξαν. Δεν είχαν τσακωθεί, δεν είχαν σταματήσει να αγαπιούνται. Ζωή έπαθαν» (σελ. 281-282). Και κυρίως: «Η ζωή σταμάτησε… Αυτό που συνεχίζεται λέγεται επιβίωση. Συνήθισε. Να ζει χωρίς τη ζωή του. Γιατί η ζωή δεν συνεχίζεται όταν χάνεις τη ζωή σου… Μόνο συνηθίζεται» (σελ. 283).

Οι «Σταγόνες» είναι ένα υπέροχο, απολαυστικό μα και σκληρό μυθιστόρημα που μου χάρισε αξέχαστες στιγμές, με γέμισε σκέψεις και προβληματισμούς. Ένα ταξίδι στο χθες και στο σήμερα, μια παρέα 300 περίπου σελίδων, άνθρωποι που αγάπησα και αντιπάθησα και συνεχώς αναρωτιόμουν τι θα τους συμβεί από δω και πέρα. Τα απόνερα του παρελθόντος και πώς επηρεάζουν το παρόν, πώς θα αντιδράσουν οι ήρωες του βιβλίου στις ανατροπές που έρχονται, πόσο εύκολα θ’ αλλάξουν νοοτροπία, αντιλήψεις, στάση ζωής, πόσο δυνατοί και έτοιμοι είναι για την απώλεια, για την ανατροπή, για το λάθος; Και τι όμορφο τέλος: «…ακολούθησε την πορεία της σταγόνας. Είχε διανύσει τα μισά. Είχε ακόμη πολλή πορεία. Μπορεί να ενωνόταν με άλλη, μπορεί να κυλούσε ολομόναχη» (σελ. 332).

Βιβλίο Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους 
Συγγραφέας Μίνως Ευσταθιάδης
Κατηγορία Non fiction / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα true crime βιβλίο που αποτελεί καρπό έρευνας αντικρουόμενων πηγών, μελέτης όσων εγγράφων επιτρεπόταν η πρόσβαση και πείσματος για τη σοβαρή γραφειοκρατία και για τη σιωπή που προτιμούσαν κάποια εμπλεκόμενα πρόσωπα. Είναι ένα κείμενο που προσπαθεί να βρίσκεται κοντά στην πραγματικότητα και στην αλήθεια και έχει γραφτεί με ενάργεια και αντικειμενικότητα, αναμιγνύοντας ικανοποιητικά το true crime με τη μυθοπλασία. Με αφορμή την επίσκεψη του συγγραφέα στη γερμανική φυλακή, ξεδιπλώνονται δύο υποθέσεις: η δολοφονία της πάμπλουτης Σαρλότε Μπέρινγκερ μέσα στο ίδιο της το πολυτελές διαμέρισμα στο Μόναχο το 2006 και η εξαφάνιση αρχικά, θάνατος στη συνέχεια, της δεκάχρονης Ούρσουλα Χέρμαν στη λίμνη Άμερ που είχε εξαφανιστεί για είκοσι μέρες το 1981 πριν εντοπιστεί η σορός της σ’ ένα κιβώτιο κάτω από τη γη διαμορφωμένο σε δωμάτιο με προμήθειες και βιβλία. Το κείμενο είναι γρήγορο, με κοφτές φράσεις, χωρίς ψυχογραφήματα, κάτι που με έκανε να νιώθω σα να διάβαζα πρακτικά και μαρτυρικές καταθέσεις, μιας και παρουσιάζονται μόνο τα γεγονότα, με τη σειρά που έρχονται στο προσκήνιο, όσο τα ερωτήματα αυξάνονται.

Η Σαρλότε παντρεύτηκε τον αρκετά μεγαλύτερό της επιχειρηματία Όσκαρ Μπέρινγκερ και μπήκε στο κέντρο της αφρόκρεμας. Παρά τα κουτσομπολιά για το αντίθετο, το ζευγάρι κατάφερε να κρατάει τις ισορροπίες στη σχέση τους, ώσπου η Σαρλότε έμεινε χήρα με τεράστια περιουσία και τελικά βρέθηκε άγρια δολοφονημένη σ’ ένα πανάκριβο διαμέρισμα, από το οποίο δεν είχε κλαπεί τίποτα. Ποιος λοιπόν τη σκότωσε με τόσο μεγάλη μανία και τι της πήρε τελικά; Γιατί θεωρήθηκε ύποπτος ο ανιψιός της, Φρεντ Τάλας; Παρακολουθούμε βήμα προς βήμα τον κλοιό να στενεύει γύρω από τον Φρεντ, τις προσπάθειές του να αποδείξει την αθωότητά του, τη βιασύνη και την προχειρότητα των αρχών από τη σύλληψη ως τη δίκη του, τις προσπάθειες του επιτυχημένου ντετέκτιβ και profiler Κλάους Βολίνσκι να επικεντρωθεί σε ζητήματα και λεπτομέρειες που είχαν διαφύγει της προσοχής, δυστυχώς όμως καμία έφεση για επανεξέταση βάσει νέων στοιχείων δεν έγινε δεκτή: «Ο καταδικασμένος έπρεπε να είναι και ο δολοφόνος. Τελεία και παύλα» (σελ. 154). Τα ίδια συνέβησαν και το 1981, με την εξαφάνιση του μικρού κοριτσιού. Μέσα από διαδοχικά βήματα, οδηγούμαστε ξανά σ’ έναν βασικό ύποπτο που διατείνεται την αθωότητά του, υπάρχουν αντιφάσεις αλλά δε λαμβάνονται υπ’ όψιν, υπάρχουν φωνές διαμαρτυρίας που γίνεται απόπειρα να καταπνιγούν κι όλα αυτά εντείνουν την αγωνία για το τελικό αποτέλεσμα της δίκης. Ποιος έγραψε τα σημειώματα με τα οποία ζητούσε λύτρα; Γιατί δεν ξαναφάνηκε για τις τελευταίες οδηγίες; Πότε και πώς πέθανε το παιδί; Μια υπόθεση με κενά, σφάλματα, ολιγωρία, ατυχίες, αναιρέσεις, καθυστερήσεις, ελλείψεις, ακριβώς όπως αυτή του Τάλας.

Ο συγγραφέας, μετά τη δίκη του Τάλας, βγαίνει στο προσκήνιο κι αρχίζει να καταγράφει τις δικές του απόψεις και σκέψεις, τους προβληματισμούς του και τις προσπάθειές του να βγάλει μια άκρη σε όλο αυτό το κουβάρι (κάποιες απόπειρες λογοτεχνικότητας, με μεταφορές και παρομοιώσεις μοιάζουν παράταιρες με την ατμόσφαιρα του κειμένου). Έχουμε μελετήσει τα ευρήματα στον τόπο του εγκλήματος, τη ζωή του ανιψιού και βασικού υπόπτου, τις αμφιβολίες, τα αναπάντητα ερωτήματα, τις καλά καταστρωμένες αντενδείξεις που ενισχύουν την αθωότητα να εναλλάσσονται με γεγονότα που παρουσιάζονται ως αληθή και τετελεσμένα στον αφηγηματικό χρόνο, οπότε δεν ξέρεις πού αρχίζει η αλήθεια και πού τελειώνει το ψέμα. Γεμάτοι απορίες και οργή για την προχειρότητα της δίκης φτάνουμε στη ζωή του Τάλας στη φυλακή, «στην κοιλιά του κτήνους», επί δεκαέξι χρόνια. Επρόκειτο για μια δίκη-ρεκόρ, με ενενήντα τέσσερις συνεδριάσεις σ’ έναν χρόνο από την έναρξή της, μαζί με το διάστημα που απαιτήθηκε για την έκδοση της απόφασης. Το δικαστήριο έκρινε βάσει ενδείξεων και όχι αποδείξεων κατά τον συγγραφέα που καταγράφει αυτό το χρονικό, ο οποίος υποστηρίζει τη διασημότερη αρχή του ποινικού δικαίου: σε περίπτωση αμφιβολίας ο κατηγορούμενος κηρύσσεται αθώος. Το αντίθετο καταστρατηγεί ανθρώπινα δικαιώματα και αμέτρητα νομοθετήματα που συναντάει κανείς σε κάθε νομικό σώμα, «μιλάμε για τη ραχοκοκαλιά του ανθρωπισμού, την οποιαδήποτε στοιχειώδη κουλτούρα δικαίου». Με τον Τάλας συζητούν, αναλύουν, καταγράφουν, απαντούν και ρωτούν, και ανακαλύπτουμε πως δεν υπάρχουν πρακτικά της δίκης, μιας και στα γερμανικά ποινικά δικαστήρια δεν κρατούνται πρακτικά με τις καταθέσεις των μαρτύρων!

Στη συνέχεια, ο συγγραφέας, απότομα και κοφτά, στρέφει την ερευνητική του ματιά στη δολοφονία της δεκάχρονης Ούρσουλα Χέρμαν στη λίμνη Άμερ το 1981, της οποίας η υπόθεση ξεδιπλώνεται με τον ίδιο τρόπο όπως του Τάλας, με τις έρευνες, τα πορίσματα, τα ευρήματα, τις απορίες, τις αμφιβολίες να έχουν τον πρώτο λόγο για άλλη μια φορά. Το κοριτσάκι είχε εξαφανιστεί στο δάσος ανάμεσα σε δύο κοντινά χωριά, επιστρέφοντας σπίτι μετά από επίσκεψη σε συγγενείς. Έχουμε και πάλι αγώνα δρόμου για την αλήθεια, φωνές αμφισβήτησης, μια παράνοια που οδηγεί για άλλη μια φορά στην ενοχή κάποιου που διατείνεται αθώος και υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα επ’ αυτού κι όλα αυτά πεισμώνουν τον συγγραφέα που προσπαθεί να βρει την άκρη σε άλλη μια υπόθεση. Ουσιαστικά πρόκειται για το χρονικό δύο διαφορετικών υποθέσεων με έναν κοινό άξονα που ξεπηδάει κατά την ανάγνωση και που με γέμισε οργή και αδικία. Ρεαλισμός, κοφτή γραφή, κινηματογραφική αφήγηση, απόπειρες αντικειμενικής παρουσίασης των γεγονότων, μιας και δεν υπάρχουν πολλές αποδείξεις και πηγές, αναδεικνύουν την τραγελαφικότητα του γερμανικού δικαστικού συστήματος που καταπίνει σαν άλλο κτήνος τους αθώους. Μέσα από τα γεγονότα αποδεικνύεται περίτρανα πως το κράτος, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η κοινή γνώμη συγκλίνουν στις εκάστοτε αποφάσεις και βιάζονται να κρίνουν τον ένοχο, ποιος μπορεί λοιπόν να παλέψει εναντίον τους, ποιος θα τολμήσει να αμφισβητήσει την κρίση τους και όσα υπομονετικά και επίμονα έχουν κατασκευάσει;

Βιβλίο Οι Εξερευνητές του Χρόνου #1-4
Τίτλος πρωτοτύπου Els Exploradors del Temps
Συγγραφέας Jordi Ortiz
Εικονογράφος Miguel Ángel Saura
Μετάφραση Κατερίνα Κουτσοσπύρου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο καθηγητής Εξυπνοσθένης, ένας από τους πιο μεγαλύτερους σοφούς του κόσμου, ηγείται του σημαντικότερου επιστημονικού έργου στην Ιστορία: προσπαθεί να ολοκληρώσει ένα έργο ζωής, το «Υπερμεγασουπερβιβλιομουσειο» για να το χαρίσει στην ανθρωπότητα, ώστε να μπορέσουν οι ιστορικοί του μέλλοντος να κατανοήσουν την ιστορία και να αποτρέψουν την παραποίησή της από κακόβουλους ανθρώπους. Η επιστημονική κοινότητα ισχυρίζεται ότι κανείς ποτέ δεν μπορεί να ταξιδέψει στον χρόνο και να επισκεφθεί μια άλλη εποχή, ο Εξυπνοσθένης όμως έχει βρει το μυστικό. Η Κριστίνα ανακαλύπτει τον σοφό καθηγητή να κρύβεται στο Καδακές της Ισπανίας και να ζει σ’ έναν τεράστιο χώρο με τόσα πολλά βιβλία και αντικείμενα που δεν έχει κανένα μουσείο και καμία βιβλιοθήκη στον κόσμο. Εκεί ζει με τον μπάτλερ Άρτσιμπαλ και τη μαγείρισσα Γερτρούδη που πετάνε ευφυείς ατάκες ο ένας στον άλλον. Η πανέξυπνη Κριστίνα με τη φοβερή μνήμη, ο ατρόμητος Βίκτορας και ο δυνατός Μιγκέλ, ξάδελφος της Κριστίνα και κολλητός του Βίκτορα, μαγεύονται από τις ιστορίες του καθηγητή και δέχονται να ταξιδεύουν στον χρόνο για να εντοπίσουν και να φέρουν τα πολύτιμα ιστορικά αντικείμενα που υπολείπονται για να ολοκληρωθεί η συλλογή του. Στο πλάι τους θα είναι η πεντάχρονη Ίμπις που ήρθε κατά λάθος από τις αρχαίες πυραμίδες και ο ορνιθόσαυρος Κάλι που ανακάλυψε η Ίμπις κι όλοι μαζί ταξιδεύουν στον χρόνο για να συγκεντρώσουν αντικείμενα από τους πιο συναρπαστικούς αρχαίους πολιτισμούς. Φυσικά, δε θα μπορούσε να λείπει ο κακός της ιστορίας, τον οποίο συναντάμε στο πρόσωπο του Μαλέφικο Δουραδόρ, συλλέκτη θησαυρών και άσπονδου εχθρού του καθηγητή, που θα δυσκολέψει τα παιδιά σε κάθε αποστολή.

Τα βιβλία είναι έξυπνα, καλογραμμένα και συναρπαστικά, με χιλιάδες πληροφορίες για τον εκάστοτε αρχαίο πολιτισμό. Εκτός από την κύρια δράση, έχουμε και ξεχωριστές σελίδες στο τέλος των βιβλίων όπου αναπτύσσονται διάφορα θέματα όχι μόνο από την ιστορική περίοδο του εκάστοτε τίτλου αλλά και ευρύτερα. Εκεί οδηγούνται οι μικροί αναγνώστες μέσα από ερωτήσεις που η απάντηση φαίνεται μόνο αν ακουμπήσουν επάνω στο σημείο την κλεψύδρα-σελιδοδείκτη («ρολόι αποκρυπτογράφο», όπως αναφέρεται) που συνοδεύει κάθε βιβλίο! Στο κείμενο παρεμβάλλονται εικόνες με συννεφάκια-διαλόγους που προχωράνε τη δράση, ελαφρύνοντας το κλίμα αλλά ο εικονογράφος Miguel Ángel Saura δε μένει εκεί. Χρησιμοποιεί ποικίλες εκφράσεις στα πρόσωπα που θυμίζουν κόμικς, ζωντανεύει με πιστότητα και ρεαλισμό πανοραμικές εικόνες από τους εκάστοτε τόπους και δε διστάζει να μετατρέψει γνωστές φυσιογνωμίες σε καρικατούρες όταν το απαιτεί η περίσταση. Γέλασα πολύ με τη δισέλιδη απεικόνιση της σκηνής του Κορνήλιου Όπτιμου Τρανσαλπίνου στο πρώτο βιβλίο, όπου ανακαλύπτουμε πώς η Αφροδίτη της Μήλου έχασε πραγματικά τα χέρια της ενώ εντυπωσιάστηκα από την απεικόνιση του ναού της Ολυμπίας στο τρίτο βιβλίο.

Κάθε περιπέτεια είναι μια καλοστημένη, έξυπνη και ολοκληρωμένη ιστορία, με καλούς και κακούς, με ανατροπές και εκπλήξεις, κάτι που δείχνει τη σκληρή δουλειά του συγγραφέα, που απέφυγε τις προχειρότητες και τις βιαστικές πλοκές ώστε να βοηθήσει τα παιδιά να ενταχθούν για τα καλά σε κάθε εποχή που ετοίμασε. Για το λόγο αυτό βρίσκει διάφορα αφηγηματικά τρικ για να εντάξει την Κριστίνα και την παρέα της στην εκάστοτε περίοδο, είτε με τα ρούχα που ετοιμάζουν είτε με τη γλώσσα που μαθαίνουν κλπ. Συμπληρωματικά, στο τέλος κάθε βιβλίου υπάρχουν τρεις ενότητες: «Ας μάθουμε», «Ας στρωθούμε στη δουλειά» και οι «Βιβλιοχρονοϊστορίες». Στην πρώτη, έχουμε το γενικότερο ιστορικό πλαίσιο με σύντομες και εύληπτες πληροφορίες, στη δεύτερη κατασκευάζουμε και φτιάχνουμε διάφορα αντικείμενα ή φαγητά βασισμένα στην εκάστοτε πλοκή και στην τρίτη διάφορα ιστορικά πρόσωπα αποκαλύπτουν σημαντικά πραγματολογικά, ιστορικά και άλλα στοιχεία ευρύτερου ενδιαφέροντος. Ταυτόχρονα, σε αυτές τις τελευταίες σελίδες ξεδιπλώνεται από βιβλίο σε βιβλίο η σχέση του Εξυπνοσθένη και του Μαλέφικο Δουραδόρ, πώς κατέληξαν εχθροί από φίλοι και πώς απέκτησε τις δυνάμεις του ο κακός των ιστοριών.

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς, «Οι λεγεώνες της Ρώμης», οι μικροί πρωταγωνιστές πρέπει να βρουν έναν μεταλλικό αετό, έμβλημα των ρωμαϊκών λεγεώνων του 1^ου αιώνα μ. Χ., από τη θρυλική 13^η Λεγεώνα του Κορνήλιου Όπτιμου Τρανσαλπίνου. Τα παιδιά ταξιδεύουν στο 13 μ. Χ. και στη θρυλική Αρμπίτριουμ Αογκούστα. Τι συνέβη στη λεγεώνα του Κορνήλιου και γιατί και πότε χάθηκε η πόλη που έχτισε; Ποιος είναι ο καταχθόνιος Φαύστος που βρίσκεται στο πλάι του ως σύμβουλός του; Στο δεύτερο, «Οι εξορμήσεις των Βίκινγκς», η Κριστίνα και η παρέα της πρέπει να βρουν την ασημένια πόρπη του Έρικ του Κόκκινου και ταξιδεύουν στην Ισλανδία του 980 μ. Χ. Εκεί γνωρίζουν τα παιδιά του Έρικ του Κόκκινου και του εχθρού του, του αρχιναυπηγού Όλαφ. Η αντιπαλότητά τους έχει μοιράσει το χωριό σε δυο στρατόπεδα και καθυστερεί την εκστρατεία για νέα εδάφη. Η Γκουντρούν, η ζοφερή μάγισσα, υποδαυλίζει τα πάθη και κάνει τα πράγματα χειρότερα. Στο τρίτο, «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Ελλάδας», τα παιδιά πρέπει να βρουν το μυθικό χρυσό στεφάνι του Ηρακλή από κλαδί ελιάς που του απονεμήθηκε όταν έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες κι έτσι ταξιδεύουν στην Ολυμπία του 556 π. Χ. και γνωρίζουν τον Πυθαγόρα ενώ ξεναγούνται σε όλα τα σημεία του ιερού χώρου της Ολυμπίας. Μήπως ο πρωταθλητής Άτλαντας είναι ο μεταμφιεσμένος Δουραδόρ; Και πώς θα καταφέρουν τέσσερα παιδιά να μπουν σε απαγορευμένους χώρους; Στο τέταρτο, «Ο χρυσός των Ίνκας», ο καθηγητής στέλνει την παρέα στο Κούσκο, την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ίνκας, το 1487 μ. Χ. την περίοδο της γιορτής του χειμερινού ηλιοστασίου για να βρουν ένα πουτούτου, ένα κοχύλι που χρησιμοποιούσαν οι αγγελιαφόροι για την αναγγελία της άφιξής τους κάπου. Να όμως που ένα λάθος στη χρονομηχανή τα γεμίζει φόβο κι ας καταφέρνουν να φτάσουν στον χωροχρόνο που θέλουν. Εκεί μπλέκουν με μυστηριώδεις κατασκόπους και χάνονται στους λαβύρινθους της ιερής πόλης.

«Οι Εξερευνητές του Χρόνου» είναι μια συναρπαστική σειρά περιπετειών που ταξιδεύει τα παιδιά από 8 ετών και πάνω σε διάφορες εποχές του παρελθόντος, βοηθώντας τα με τον τρόπο γραφής και την ωραία εικονογράφηση να ανακαλύψουν και να αγαπήσουν την Ιστορία. Τα βιβλία, γεμάτα σασπένς και ανατροπές, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, χιούμορ και εκπλήξεις, καλογραμμένη πλοκή, μαζί με ενδιαφέροντα παιχνίδια και πραγματολογικά στοιχεία, θα οδηγήσουν τους μικρούς αναγνώστες σε σημαντικά χωροχρονικά σημεία της Ιστορίας και θα κάνουν τη γνώση παιχνίδι.

Βιβλίο Δαμάζοντας τις ερινύες 
Συγγραφείς Γεωργία Αντωνίου-Γιαννιώτη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γεωργία Αντωνίου-Γιαννιώτη έγραψε ένα συναρπαστικό οδοιπορικό στην Ευρώπη του 20ού αιώνα μέσα από ρεαλιστικές και ανατριχιαστικές ιστορίες έρωτα και προδοσίας, κινδύνου και σκοτεινών μυστικών. Μέσα από ενδιαφέρουσες εξελίξεις, ποικίλα περιστατικά, ολοκληρωμένους χαρακτήρες ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας γυναίκας που βίωσε άσχημες καταστάσεις, που πάλεψε για την αγάπη, που έκανε όνειρα και σχέδια αλλά παρασύρθηκε όπως και πολλοί άλλοι από το ρεύμα των ιστορικών γεγονότων. Μικρά και μεγάλα περιστατικά, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ανατροπές και εκπλήξεις μου σύστησαν μια γυναίκα που έζησε τα πάντα, έφτασε στην κορυφή και βίωσε μια κάθοδο που δεν της άξιζε ενώ ταυτόχρονα άνθρωποι από το σκοτεινό παρελθόν της την κυνηγούσαν για να της κάνουν κακό. Μέσα από πρωθύστερα που μας ταξιδεύουν κατά καιρούς πίσω στον χρόνο βιώνουμε μαζί με την ηρωίδα του βιβλίου τις αλλαγές που υπέστη η Ευρώπη την περίοδο μεταξύ των δύο πολέμων και βλέπουμε τις ποικίλες αλλαγές σε κοινωνικό, οικονομικό και πνευματικό επίπεδο.

Μια ζεστή μέρα του καλοκαιριού του 1997, ο δημοσιογράφος σε τηλεοπτικό κανάλι Άγγελος Δημητρίου βρίσκει μια ετοιμοθάνατη γυναίκα. Έχει κουραστεί από την αδιάκοπη δουλειά σε ανθυγιεινό, λόγω στρες και πίεσης περιβάλλον, χωρίς διακοπές και διαλείμματα κι έχει απαυδίσει από τη συνεργασία του με την Πηνελόπη, μια γυναίκα που τον ποθεί και τον ζηλεύει, που τον ταλαιπωρεί και τον βασανίζει χωρίς λόγο με απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά της. Όταν βρίσκει την Ιωάννα καλεί ασθενοφόρο και τη συνοδεύει στο νοσοκομείο, όπου η γυναίκα τού λέει: «Δεν έπρεπε να με σώσεις, Άγγελε»! Δε μιλάει για το παρελθόν της, είναι εσωστρεφής κι έχει κάποια σημάδια κακοποίησης στο σώμα της. Έτσι ξεκινάει μια παράδοξη σχέση, η οποία δένεται κάθε μέρα και περισσότερο, με τους δυο τους να κάνουν αμοιβαίες υποχωρήσεις αλλά και κάποια κοινά βήματα εκτίμησης και φιλίας. Η Ιωάννα αποκαλύπτει το ταλέντο της στη ζωγραφική, παραμένει όμως κλειστή και εσωστρεφής. Παραδέχεται πως φοβάται να ξανοιχτεί, μιας και προσπάθησε σκληρά να μπει στον κόσμο της ανωνυμίας. Τώρα όμως που γνώρισε τον Άγγελο αρχίζει να αισθάνεται καλύτερα χάρη στη συντροφιά του και καταλήγει να τον αγαπάει σαν γιο της. Μέσα από τις ετοιμασίες των πινάκων της για μια έκθεση ανακαλύπτουμε σιγά σιγά την ψυχοσύνθεσή της, τον τρόπο σκέψης της και κάποια κομμάτια από το παρελθόν της.

To 1917 o Στέφανος Καραδήμας, Ελληνορώσος επιχειρηματίας, κερδίζει σημαντικά πλούτη, τα οποία όμως διαθέτει για τους εργάτες του, οι οποίοι απολαμβάνουν μια καλή ζωή, μακριά από την ανέχεια και την εξαθλίωση των υπολοίπων λόγω του πολέμου. Ο Καραδήμας υπηρετεί την επανάσταση που ξέσπασε, στηρίζει τις ίσες ευκαιρίες για όλους, μεταβιβάζει στο προσωπικό του τις εταιρείες του, αλλά η θέλησή του να κρατήσει το σπίτι του για τον εαυτό του τα σβήνει όλα και ο όχλος του επιτίθεται. Τελικά, το σκάει με τον γιο του, Κωνσταντίνο, από τη χώρα και φτάνουν στην Ολλανδία, σε μια εποχή που η Ευρώπη προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της μετά τον πρώτο μεγάλο πόλεμο. Το Άμστερνταμ είναι ο τόπος όπου πατέρας και γιος θα διαπρέψουν ξανά, ο Στέφανος στο εμπόριο και ο Κωνσταντίνος στη δημοσιογραφία. Η Οντίλ Νεράκ, Γαλλίδα ζωγράφος, κλέβει την καρδιά του Κωνσταντίνου που της αναθέτει να κάνει τον πίνακα της νεκρής μητέρας του. Ο Στέφανος όμως την αντιπαθεί, τη θεωρεί κενή περιεχομένου και συναισθημάτων, έχει «την παγωμένη γοητεία του σμιλεμένου μάρμαρου που σε προκαλεί να το θαυμάσεις αλλά όχι και να το αγγίξεις, γιατί καταλαβαίνεις πόσο άψυχο και ψυχρό είναι» (σελ. 111-112). Η Οντίλ θα είναι η αρχή του τέλους για την οικογένεια, μιας και παρασύρεται από την ιδεολογία του ναζισμού, με αποτέλεσμα να μετακομίσει στο Βερολίνο του Αδόλφου Χίτλερ και να γνωρίσει έναν Γερμανό επιστήμονα που αρέσκεται σε απάνθρωπα πειράματα πάνω σε αθώες ψυχές.

Μέσα από μια σειρά συναρπαστικών περιστατικών, ξεδιπλώνεται η λαμπερή μα και δύσκολη ζωή του Μεσοπολέμου, με τους ήρωες να ζουν ποικίλα περιστατικά γεμάτα έρωτα, σκληρότητα, ρίσκο και κίνδυνο. Πώς και γιατί ανέβηκε ο Χίτλερ στην εξουσία, τι αντίκτυπο είχαν οι απόψεις του στον κόσμο αλλά και στους συνεργάτες του, πώς διαψεύστηκαν οι προσδοκίες πως σύντομα το όραμά του θα ξεφούσκωνε, πώς χειραγώγησε τον λαό και τον έπεισε ότι φταίνε οι Εβραίοι, οι κομμουνιστές, οι τσιγγάνοι που εμποδίζουν τη Γερμανία να αναγεννηθεί καθαρή και αναγεννημένη; Όλα αυτά απαντώνται μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων που μας συστήνει η συγγραφέας. Κάποια στιγμή, ερχόμαστε στην Αθήνα, σε μια εποχή που η Ελλάδα ζει κάτω από τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά και προσπαθεί να ανακάμψει από την πρόσφατη οικονομική δυσπραγία. Εκεί γνωρίζουμε την ασθενική Αντιγόνη, μια υπάκουη μαριονέτα στα χέρια των γονιών της, οι οποίοι, με πρόσχημα μια επικίνδυνη ασθένειά της, την έχουν κλεισμένη στο σπίτι και η παιδική της ηλικία περνάει από δίπλα της χωρίς να την αγγίξει. Ο πατέρας της αδιαφορεί για την ύπαρξή της, είναι σιωπηλός και απόμακρος ενώ η υπερπροστατευτική μητέρα τής απαγορεύει κάθε δραστηριότητα και κίνηση, με αποτέλεσμα να ρίχνει το παιδί σταδιακά στην κατάθλιψη. Μια νέα άφιξη στο σχολείο ξαναφέρνει χρώμα στα μάγουλα της Αντιγόνης.

Κι όσο τα τύμπανα του δεύτερου μεγάλου πολέμου παιανίζουν, τόσο αυξάνεται η ανησυχία στον απλό κόσμο για το μέλλον το δικό του και των παιδιών τους. Ανάμεσά τους, ο από Εβραία μητέρα γιατρός Καρλ Βάγκνερ, που εργάζεται στο Βερολίνο την εποχή της ανόδου του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία, με αποτέλεσμα να ανακληθεί η άδειά του. Ανήσυχος για όσα συμβαίνουν, στέλνει τον γιο του, Φρανκ, και τον καλύτερό του φίλο, Φριτς Σμιτ, στην Ελλάδα για να γλυτώσουν. Εκεί ο Φρανκ θα ερωτευτεί μια Ελληνίδα και η σχέση τους θα δοκιμαστεί σκληρά κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα γεγονότων δρα ο κομμουνιστής Στέλιος, ο οποίος στο ξέσπασμα του πολέμου πολεμάει με τον ελληνικό στρατό αλλά στη συνέχεια έρχεται αντιμέτωπος με τους συντρόφους του, που τον θεωρούν προδότη γι’ αυτό που έκανε, μιας και ο επίσημος ελληνικός στρατός μάχεται για να παραδώσει την Ελλάδα στους Άγγλους! Ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος θα ανατρέψει όλες τις ισορροπίες και θα απογειώσει την πλοκή του μυθιστορήματος. Άνθρωποι θα παγιδευτούν σε ξένες χώρες, άντρες θα επιστρατευτούν, γυναίκες θα μείνουν μόνες και όλη αυτήν την κατάσταση θα την εκμεταλλευτεί μια σκληρή γυναίκα για να πάρει την εκδίκησή της. Η συγγραφέας καταγράφει με ρεαλισμό και προσοχή τη βύθιση της χώρας στην Κατοχή, την πείνα, τον αγώνα του απλού κόσμου για επιβίωση, όσο υψηλά ιστάμενα πρόσωπα συνέχιζαν να κάνουν τη ζωή τους, με τη σκοτεινή πλευρά της κοινωνίας να ευημερεί σε βάρος των πολλών και να διακινεί ματωμένο χρήμα. Κι όταν τελειώνει ο πόλεμος, έρχονται νέες δοκιμασίες με τη διχοτόμηση του Βερολίνου και με τον αγώνα κατά του κομμουνισμού.

Το «Δαμάζοντας τις ερινύες» είναι ένα καλογραμμένο, ανατρεπτικό και γεμάτο από μικρά και μεγάλα περιστατικά μυθιστόρημα. Διαφορετικοί και ποικίλοι χαρακτήρες, ενδιαφέρουσα πλοκή που κορυφώνεται σταδιακά, προσεγμένα πραγματολογικά στοιχεία που αναδύονται κυρίως μέσα από τις εξελίξεις και μια έξυπνη σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του βιβλίου.  Λιτοί διάλογοι, αφήγηση που ρέει και ωραίες παρομοιώσεις («Ο πόνος στο κεφάλι του ξαναγύρισε έντονος, σφυριά που σμιλεύει μάρμαρο, ρυθμικά και έντονα», σελ. 18 και «…μπορούσαν την ημέρα να κάθονται έξω και να απολαμβάνουν τις ακτίνες του ήλιου που έπαιζαν κρυφτό με τα σύννεφα της ώριμης άνοιξης», σελ. 71) στήνουν σωστά μια ιστορία που καταγράφει με αντικειμενικότητα και σεβασμό τα γεγονότα του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου. Ταυτόχρονα, τονίζονται οι αρετές της συγχώρησης και της αγάπης, μιας και η Ιωάννα θα προσπαθήσει με τη βοήθεια του Άγγελου να ξαναβγεί στο φως, να αποκτήσει εμπιστοσύνη και να δαμάσει τις ερινύες που γιγαντώθηκαν μέσα της. Θα τα καταφέρει; Θα ηρεμήσει από το απαιτητικό χτες; Πόσο πολύ θα τη βοηθήσει ο Άγγελος; Τι απέγιναν οι άνθρωποι που αγάπησε; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στο μυθιστόρημα με συγκινητικό και συναρπαστικό τρόπο.

Βιβλίο Το άγαλμα του Πραξιτέλη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Στοφόρος εγκαινιάζει τη σειρά παιδικών βιβλίων των εκδόσεων Κύφαντα με μια περιπέτεια γεμάτη σασπένς, ανατροπές, πολύτιμες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Τόπος δράσης είναι τα Αναφιώτικα, η περιοχή στους πρόποδες της Ακρόπολης που θυμίζει νησί και είναι γεμάτη μικρά στενά και χαμηλά σπίτια. Εκεί μένει η αρχαιολόγος Αντρέα Ρίτερ που ήρθε με την κόρη της, Σαρλότε, στην Αθήνα με μια μυστική αποστολή. Σε μια ταβέρνα κάτω από τα Αναφιώτικα, η Σαρλότε ή Τσάρλι γνωρίζει τον Ιωάννη, ένα παιδί που του αρέσει το διάβασμα και τον φίλο του, Σίμο. Η Τσάρλι κάνει παρέα με τα παιδιά και η Αντρέα βρίσκει χρόνο για ν’ ασχοληθεί με την υπόθεση που την έφερε στην Αθήνα. Τι ψάχνει; Γιατί έχει φωτογραφίες από το σημείο όπου βρέθηκε ένα χαμένο αριστούργημα του Πραξιτέλη; Τι απέγινε το άγαλμα; Παράλληλα, ο παππούς του Σίμου μένει στα Αναφιώτικα και σαστίζει όταν αντικρίζει την Τσάρλι γιατί του θυμίζει μια γυναίκα από το παρελθόν. Τα πράγματα μπλέκουν περισσότερο όταν τα παιδιά διαπιστώνουν πως ο πατέρας του παππού ήταν μπροστά όταν ξεθάφτηκε ένα σημαντικό άγαλμα στην οδό Τριπόδων λίγο πριν την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα αλλά το γλυπτό χάθηκε σχεδόν αμέσως. Στην παρέα των παιδιών προστίθεται και ο Ερμής που γνωρίσαμε στο βιβλίο της Άννας Βασιλειάδη «Τα τρία κλειδιά και το μυστικό του Ευριπίδη» και όλοι μαζί, μετά από μια τυχαία ανακάλυψη, ξεκινάνε τις δικές τους έρευνες.

Ο Κώστας Στοφόρος αναμιγνύει, όπως σε όλα τα παιδικά του βιβλία, τη φαντασία με την πραγματικότητα κι έτσι υπαρκτά πρόσωπα όπως ο υπουργός Εσωτερικών των δοσιλογικών κυβερνήσεων Αναστάσιος Ταβουλάρης, ο αρχηγός της Γερμανικής Αστυνομίας στην Ελλάδα Βάλτερ Σιμάνα, ο λογοτέχνης Άρης Αλεξάνδρου και άλλοι αναμιγνύονται με τους ήρωες του μυθιστορήματος που αποδύονται σ’ έναν αγώνα δρόμου για τον εντοπισμό του χαμένου αριστουργήματος του Πραξιτέλη. Μικρά κεφάλαια παρεμβαίνουν στη ροή της αφήγησης και μας ταξιδεύουν στην αρχαιότητα του γλύπτη που διασχίζει την ίδια ακόμη και σήμερα οδό Τριπόδων, τον αρχαιότερο δρόμο της Ελλάδας, στα πλούτη και στην ευμάρεια που απολαμβάνει η μικρή Έντα κατά την Κατοχή και στις κομπίνες που έχουν στήσει υπουργοί και κατακτητές με μια σειρά από καζίνο στο κέντρο της Αθήνας, στην ατμόσφαιρα μιας πρωτεύουσας σήμερα χαμένης αλλά ζωντανεύει χάρη στα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη κ. ά. Με αφορμή ένα άρθρο σε σχολική εφημερίδα, μαθαίνουμε πολλά για τα Αναφιώτικα, «ένα νησί στην καρδιά της Αθήνας», για τα σπίτια που κάποια από αυτά έχουν δωμάτια μέσα σε σπηλιές του βράχου της Ακρόπολης, που παραμένουν γραφικά κι ας τα ανακάλυψε πολύς κόσμος. Με αποσπάσματα από το έργο του Philip Kerr «Φοβού τους Δαναούς» και με αναφορές στη σειρά βιβλίων «Babylon Berlin» του Volker Kutscher ξετυλίγεται μια ανατρεπτική και ενδιαφέρουσα ιστορία που βάζει την παρέα των μικρών παιδιών σε θανάσιμο κίνδυνο.

Αναφιώτικα, οδός Κλεψύδρας, οδός Τριπόδων, το μετόχι του Παναγίου Τάφου, ο Άγιος Νικόλαος Ραγκαβάς και άλλα μνημεία και γνωστά σημεία της περιοχής της Πλάκας είναι το φόντο στο οποίο ξετυλίγεται μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη δράση και εκπλήξεις που αναμιγνύει υποδειγματικά την πραγματικότητα με τη μυθιστορία. Ο συγγραφέας βάζει τους ήρωές του να περπατάνε στα στενά της Πλάκας και τα περιγράφει με τόση παραστατικότητα που ζωντάνευαν μπροστά στα μάτια μου οι κρυφές και φανερές γωνίες τη περιοχής αυτής, τα τοπόσημα, μικρές λεπτομέρειες που μου έχουν ξεφύγει, για να μην αναφερθώ στα χιλιάδες «easter eggs» που χαρίζει αφειδώς ο συγγραφέας σε όσους αναγνώστες ξέρουν καλά την προσωπική ζωή και την καριέρα του. Από την άλλη τα κεφάλαια μου φάνηκαν μικρά, με θέματα που ξεπηδούσαν συνέχεια χωρίς να αναλύονται πολύ και προχωρούσαμε παρακάτω και παρακάτω, κάτι που με έκανε να νιώθω πως το κείμενο δεν αναπνέει, παρ’ όλο που οι ιστορίες και οι αλληλοεπιδράσεις των χαρακτήρων κάλλιστα θα μπορούσαν να εμπλουτιστούν και το μυθιστόρημα να μεγαλώσει σε έκταση χωρίς να μειωθεί η ένταση ούτε στιγμή. Αρχαιοκάπηλοι, απελπισμένες γυναίκες που θέλουν εκδίκηση, ρομαντικοί αρχαιολόγοι που τρέχουν για να σώσουν τους θησαυρούς της πατρίδας τους και στη μέση μια παρέα μικρών παιδιών με αγάπη για την πατρίδα και την περιπέτεια. Ποιος θα βρει το άγαλμα του Πραξιτέλη και με τι κόστος; Ένα μυστήριο περιμένει τη λύση του.

Βιβλίο Ο κρίκος
Συγγραφέας Κυριακή Καζακίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυχνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κυριακή Καζακίδου στο νέο της μυθιστόρημα μας ταξιδεύει και πάλι σ’ ένα χωριό της Θράκης στα δύσκολα χρόνια του 1960, όπου η φτώχεια και η ανέχεια είναι διάχυτες. Στο καφενείο κάθε φορά και λιγοστεύουν οι συγχωριανοί και τελικά τα πράγματα φτάνουν στο μη περαιτέρω όταν ο μπακάλης σταματάει να δίνει βερεσέ. Είμαστε στις αρχές του 1960, οπότε και υπεγράφη η σύμβαση για την τοποθέτηση Ελλήνων εργαζομένων στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. «…πώς είναι δυνατόν αυτή η χώρα που σκόρπισε τον θάνατο πριν λίγα χρόνια, που η ίδια γκρεμίστηκε, να γεμίζει πάλι μέσα σ’ αυτά τα λίγα χρόνια τον κόσμο με τα αυτοκίνητα, με ηλεκτρικά είδη»; Η απορία πολλών. Έτοιμη δουλειά περιμένει τον Ανδρέα από τ’ αδέλφια του, ταξιδεύει δυο μέρες με ένα τρένο γεμάτο άντρες, ιστορίες, ελπίδες. Φτάνει στην ξένη χώρα, όλα άγνωστα, άλλη γλώσσα, κανείς δεν είχε φροντίσει να τους μάθει γερμανικά, «χέρια εργατικά χρειάζονταν οι Γερμανοί, όχι το μυαλό τους». Πρακτικές δυσκολίες, μεγάλος αριθμός αγνώστων, τα λεφτά όμως καλά κι από κει που λένε «θα δω και ίσως γυρίσω» αρχίζουν να ετοιμάζουν και τις γυναίκες τους. Άνθρωποι γκασταρμπάιτερ, που θα γυρίσουν λένε κάποτε στην πατρίδα τους, προσωρινά τους θέλει η Γερμανία, μόνο που αυτό το «προσωρινά» μπορεί να σημαίνει «μόνιμα» για να μπολιάζει τα όνειρά τους. Υπερωρίες, κούραση, κόπωση, ανυπομονησία για τα Σαββατοκύριακα κι ένα γερό κομπόδεμα που φτιάχνεται με ιδρώτα και στερήσεις. Μια γενιά παραζαλισμένη μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, γεμάτη τύψεις και ενοχές που τα παιδιά της μεγαλώνουν με τον παππού και τη γιαγιά.

Ο Κώστας, ο Δημήτρης κα η Ανθούλα έχουν μείνει πίσω, προσπαθούν να σταθούν στα πόδια τους, να μη στενοχωρήσουν τη γιαγιά τους τώρα που έμειναν μόνα μαζί της. Έκλαψα με την περιγραφή του σιωπηρού αποχωρισμού, μιας και η μάνα έφυγε σχεδόν στα κλεφτά για να μη δυσκολέψει η στιγμή κι εκείνα κοιμήθηκαν στην αγκαλιά της γιαγιάς με ρούχα δικά της για να τη μυρίζουν. Δύσκολη η κατάσταση στο σχολείο, με τους φίλους τους να ακολουθούν τους γονείς τους και να λιγοστεύουν οι παρέες, αλλά και στο σπίτι, όπου τα δυο αγόρια φοράνε το μικρότερο τα ρούχα του μεγαλύτερου, παπούτσια «σαν καινούργια», ώσπου έρχεται το δέμα από τη Γερμανία με καινούργια ρούχα για όλα τα παιδιά: «-Καινούργια… έφυγε το «σαν»;»! Από την άλλη, η Ανθούλα, το στερνοπούλι, που μεγαλώνει πότε Ελλάδα και πότε Γερμανία κατά τις βουλές των γονιών της, «Ένιωσε σα να ήταν βαλιτσάκι, που το μεταφέρουν από δω κι από κει ενώ αυτή ήθελε να νιώθει σαν δέντρο, να ριζώσει κάπου»» (σελ. 52).

Αυτή είναι η αρχή ενός δυνατού, τρυφερού, σκληρού και γλυκόπικρου μυθιστορήματος που καταγράφει την ιστορία τριών γενιών σχεδόν, μιας και τα παιδιά του Ανδρέα και της Γιαννούλας μεγαλώνουν κι αυτά με τη σειρά τους, σπουδάζουν, ερωτεύονται, προσπαθούν να φτιάξουν καριέρα και οικογένεια, με το ένα πόδι στην Ελλάδα και το άλλο στη Γερμανία. Οι γονείς τους καταλαβαίνουν πόσα τους στέρησαν με τις χιλιάδες εργατοώρες που θυσίασαν κι ελπίζουν σύντομα να εγκατασταθούν όλοι μαζί στην Ελλάδα. Οι εξελίξεις όμως είναι αναπάντεχες και τα πάντα αλλάζουν και ανατρέπονται συνεχώς. Η ιστορία κυλάει σα νερό και μας μεταφέρει από τη δεκαετία της αβεβαιότητας σε αυτήν του θυμού, της Ουλρίκε Μάινχοφ και του Κόκκινου Στρατού που δρούσε τότε στη Γερμανία κι αργότερα σε αυτήν της παγκοσμιοποίησης. Η ακτιβίστρια Βίλμα, που τιμωρήθηκε για τα πιστεύω της με «απαγόρευση εργασίας», που μεγάλωσε μαζί με το μεταπολεμικό Βερολίνο, που επηρεάστηκε από τη διχοτόμηση πόλης, χώρας, ζωών ερωτεύεται τον Δημήτρη, θα καταφέρουν όμως οι αντίθετες ιδεολογίες τους να τους κρατήσουν ενωμένους; Η Ανθούλα σπουδάζει κι αυτή στη Γερμανία, σημαδεμένη από τη γνωριμία της με τον Αλέξανδρο, τον οποίο επιτέλους ξανασυναντά τυχαία στο βιβλιοπωλείο του κι αυτή η γνωριμία θα της ανατρέψει όλα τα σχέδια. Από την άλλη, ο Κώστας μπλέκει με ναρκωτικά και ποτό και η ζωή του είναι εντελώς διαφορετική από των αδελφών του, θα μπορέσει όμως να βρει την ηρεμία και τη γαλήνη που κατά βάθος χρειάζεται;

Το μυθιστόρημα καταφέρνει να ενώσει μέσα από μια ομάδα πρωταγωνιστών τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους: τους γκασταρμπάιτερ του 1960, τους φοιτητές και τους «απόδημους» των επόμενων δεκαετιών και στο τέλος τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2000 που πλέον μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν με τη ζωή τους σ’ ένα διευρυμένο επιστημονικό και πολιτισμικό περιβάλλον. Από το φευγιό του ’60 στις «σπουδές έξω» του 2000 ξεδιπλώνεται ένα κείμενο που καταγράφει τρεις γενιές ανθρώπων που μεγαλώνουν σε διαφορετικές εποχές, η μία συνέχεια της άλλης, με τα πράγματα να «μαλακώνουν» μα να είναι σκληρά, με την τεχνολογία να βοηθάει την επικοινωνία μα και τη μοναξιά, με τους νέους να έχουν άλλα μυαλά και να προσπαθούν να ξεχάσουν το παρελθόν, ζώντας αυστηρά το παρόν. Οι διαφορετικοί χαρακτήρες, οι ποικίλες αντιλήψεις και ενδιαφέροντα, ο τρόπος σκέψης που κοντράρεται ή συμπληρώνεται με των άλλων δημιουργούν ένα άκρως ενδιαφέρον πολυπρισματικό κείμενο που φωτογραφίζει αίτια και αιτιατά των κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών που υπέστη η μεταπολεμική Ελλάδα. Με τρυφερές και λυρικές σκηνές, όπως αυτή της μάνας που κρατά τα δύσκολα ζόρια του παιδιού της («-Μην κλαις, γιε μου, άστο σε μένα αυτό…Ένιωσε ότι η μάνα του σαν να σήκωσε το βάρος της ψυχής του», σελ. 167), με απλά γραμμένες προτάσεις που όμως μπορούν να εγείρουν διλήμματα και ατέλειωτες συζητήσεις («…όταν χάνουμε κάποιον δικό μας, τον δικό μας θάνατο φοβόμαστε κατά βάθος…», σελ. 170), με αντικειμενικότητα απέναντι στις προσωπικές επιλογές των ηρώων και τις συνέπειες που βιώνουν ξεδιπλώνεται ένα υπέροχο μυθιστόρημα που με συγκίνησε και με προβλημάτισε: «Υπάρχει φευγιό και φευγιό. Το φευγιό του ξεριζωμού, το φευγιό της φτώχειας που σε στέλνει σε ξένα μέρη μα και το φευγιό που κάνεις με τη θέλησή σου».

«Ο κρίκος» της Κυριακής Καζακίδου είναι ένα πάνθεον χαρακτήρων που αποτυπώνουν τρεις διαφορετικές εποχές, τρεις διαφορετικές αφετηρίες «φευγιού», όλες όμως καταγράφονται από τον Αλέξανδρο, τον ψάλτη του χωριού της γιαγιάς των ηρώων, η οποία κατέφυγε στην παρέα του για να μιλάει μ’ έναν άνθρωπο στα τελευταία της, όπου βιώνει την απόλυτη μοναξιά. Ο Αλέξανδρος είναι ο έρωτας της Ανθής και χάρη σε αυτόν θα διασωθούν στο χαρτί μαρτυρίες, απόψεις και πηγές των γεγονότων που εξιστορούνται, γιατί όμως δεν τολμάει να κάνει το βήμα και να τα εκδώσει όλα αυτά σε βιβλίο; Ποιος θα είναι ο τελευταίος κρίκος που του λείπει για να κλείσει τον κύκλο; Μια ιστορία για την αξία και τη σημασία της διατήρησης και όχι της λήθης, για τη σύγκρουση της σύγχρονης γενιάς με την παλιά σ’ έναν κόσμο που επιτέλους έρχεται όλο και πιο κοντά χάρη στην τεχνολογία αλλά ταυτόχρονα απομακρύνεται όλο και περισσότερο, για τη διαρκή πάλη ανάμεσα στην αμφισβήτηση και την αμφιβολία από τη μια και στη διατήρηση του παρελθόντος από την άλλη («από κάπου ερχόμαστε και κάπου ανήκουμε εν τέλει»). Ένα πλήθος χαρακτήρων, «Κρίκοι χωριστοί μα και τόσο ενωμένοι, σαν κρίκος σε έναν κύκλο» (σελ. 214), μας οδηγούν από το χτες στο σήμερα, με την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989 και το κλείσιμο του σταθμού του Μονάχου το 1993 που από το 1964 συντρόφευε με την ελληνική του εκπομπή τους μετανάστες να είναι τα σημεία καμπής της μιας περιόδου και το skype και η βιντεοκλήση να σημαδεύουν την επόμενη. Η συγγραφέας υποστηρίζει πως κανένας κρίκος δεν πρέπει να χαθεί, γιατί όλοι τους ανήκουν στην αλυσίδα της καταγωγής μας κι οι ήρωες του βιβλίου το διαπιστώνουν αυτό μέσα από μια σειρά αναπάντεχων εξελίξεων που με κράτησαν σε αγωνία ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Mimik
Τίτλος πρωτοτύπου Der Heimweg
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Ειρήνη Γεούργα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Sebastian Fitzek βάζει δύο δολοφόνους μαζί και τους ρίχνει σ’ έναν αγώνα δρόμου για να ανακαλύψουν την αλήθεια γύρω από τη νύχτα που πέθαναν ο σύζυγος και η κόρη της Χάνα Χερμπστ ενώ ο γιος της έχει καταφέρει να δραπετεύσει και αναζητείται. Γρήγορες προτάσεις, απανωτές ανατροπές, ποικίλες οπτικές γωνίες που φωτίζουν τα γεγονότα κατά πώς θέλει ο συγγραφέας, ψήγματα αλήθειας που χάνονται στη ροή των εξελίξεων, μια σκληρή και ωμή κεντρική ιδέα που κρύβεται πίσω από όλα αυτά και ιδού το νέο δυνατό βιβλίο ενός έξυπνου συγγραφέα που κατάφερε και πάλι να με κρατήσει ξύπνιο ως το τέλος με τον ευρηματικό χειρισμό της ιστορίας και με τις αποκαλύψεις που φυλάει μέχρι κυριολεκτικά την τελευταία σελίδα!

Η Χάνα Χερμπστ είναι ειδικός στην ερμηνεία των εκφράσεων του προσώπου και εργάζεται ως σύμβουλος της Αστυνομίας. Σ’ ένα βίντεο ομολογεί ότι δολοφόνησε βάναυσα την οικογένειά της αλλά ο μικρός της γιος, Πάουλ, επέζησε και τώρα τον ψάχνει. Για να τον σκοτώσει ή για να τον προστατέψει; Η ικανότητά της να επικοινωνεί με τους ανθρώπους κοντά της χωρίς να χρησιμοποιεί τη φωνή της θυμίζει τηλεπάθεια και το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι που διαβάζει τα πρόσωπα, παρατηρεί τις αλλαγές στους μυς και τις μικροεκφράσεις που ο άνθρωπος δεν μπορεί να ελέγξει όσο εντατικά κι αν προπονηθεί και οι οποίες χάνονται εν ριπή οφθαλμού. Η πλοκή επικεντρώνεται στο παρόν και κατά διαστήματα, με αφορμή διάφορα ερεθίσματα ή γεγονότα, επιστρέφουμε στο παρελθόν για να ανασυσταθεί η νύχτα του φόνου και να αποκαλυφθεί αν η Χάνα αφαίρεσε τη ζωή των αγαπημένων της προσώπων ή όχι. Οι πρώτες σελίδες έχουν φρενήρη ρυθμό και ανοίγουν διαφορετικές ιστορίες: ένα συμβάν εφτά χρόνια πριν την καθαυτή πλοκή, στη συνέχεια οι αιματηρές περιγραφές τη νύχτα της δολοφονίας των Χερμπστ και μετά η απόδραση ενός έξυπνου, χειριστικού και ικανού δολοφόνου, του Χειρουργού, που ανοίγει τα θύματά του χωρίς αναισθητικό για να απολαύσει τα σπλάχνα τους! Όλα αυτά καταλήγουν στη μαγνητοσκοπημένη ομολογία της Χάνα για τη δολοφονία του συζύγου και της προγονής της, την οποία η ίδια παρακολουθεί αιχμάλωτη του δολοφόνου!

Με κομμένη ανάσα παρακολουθούσα τις εξελίξεις, όπου η Χάνα προσπαθεί να ξεφύγει, ο δολοφόνος που την απήγαγε προσπαθεί να λύσει την υπόθεσή της, πιστεύοντας ακράδαντα στην ενοχή της, ο συνεργάτης της Χάνα, Φαντίλ Ματάρ, στηρίζει τη γυναίκα του, Σιμόνε, στο κρεβάτι του νοσοκομείου όπου παλεύει με τον καρκίνο αλλά εκείνη ετοιμάζει κάτι ρηξικέλευθο, η φίλη της Χάνα, Τέλντα Σαμς, βοηθός ιατροδικαστή, μπλέκεται στην προσπάθεια διάσωσης της Χάνα από τα χέρια του Χειρουργού κι όλα αυτά δημιουργούν ένα τέλεια ισορροπημένο παιχνίδι όπου πότε ο ένας παίρνει το πάνω χέρι και πότε ο άλλος. Ο Χειρουργός χτίζει πετραδάκι πετραδάκι τη ζωή του θύματός του, εκείνη θυμάται σταδιακά ψήγματα της οικογενειακής της καθημερινότητας που απλώς δυσχεραίνουν το μυαλό της να καθαρίσει γιατί νιώθει πως αυτοί οι άνθρωποι δεν υπάρχουν πια, σκοτωμένοι από το δικό της χέρι… αν ισχύει αυτό φυσικά, ο Ματάρ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ασύλληπτη εξέλιξη και η Τίλντα μπαίνει στη θέση του εξιλαστήριου θύματος…ή μήπως ο ρόλος της είναι πιο ενεργός απ’ ό,τι νομίζουμε;

Γνωρίζουμε σταδιακά τη Χάνα, πώς επέλεξε το επάγγελμά της, τι προσωπικά τραύματα κουβαλάει στην ψυχή της, ποιες εφιαλτικές εικόνες τη συνοδεύουν ακόμη και γιατί χρησιμοποιεί ανακλαστικούς καθρέφτες στο σπίτι της, αφού αποφεύγει να κοιτάει τον εαυτό της. Βρήκα άκρως ενδιαφέρουσα την εξήγηση: «Φοβάσαι να νιώσεις τον εαυτό σου και τα συναισθήματά σου. Ενώ έχεις τρομερή ενσυναίσθηση προς τους άλλους, σου λείπει εκείνη προς τον εαυτό σου, η οποία είναι απαραίτητη για μια γεμάτη, ευτυχισμένη ζωή» (σελ. 217). Τώρα λοιπόν που κυριολεκτικά κρέμεται η ζωή της από αυτό, πρέπει να κάτσει και να αντικρίσει τον εαυτό της στο βίντεο της ομολογίας, να αναλύσει τα δικά της χαρακτηριστικά, τις δικές ης εκφράσεις, να εντοπίσει το λάθος και να καταλάβει αν όντως σκότωσε αυτή την οικογένειά της ή κάποιος την παγίδεψε! Πολλά μυστικά της επιστήμης της φυσιογνωμίας αποκαλύπτονται μέσα από τις εξελίξεις του βιβλίου και για άλλη μια φορά αφέθηκα να ταξιδέψω στον κόσμο της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής που τόσο καλά ξέρει ο συγγραφέας. Για παράδειγμα, είναι αλήθεια πως το ανθρώπινο πνεύμα είναι πιο γόνιμο υπό ψυχική διέγερση, όπως ο φόβος. Κι όπως συμβαίνει συχνά με τον φόβο, η δοσολογία είναι που τον μετατρέπει σε δηλητήριο, αφού λίγη αγωνία πριν τις σχολικές εξετάσεις ή λίγο τρακ πριν την παράσταση κάνουν καλό.

Ο Sebastian Fitzek με το νέο του μυθιστόρημα δημιουργεί ξανά την οικεία αίσθηση του φόβου και της ανατριχίλας που όλοι γνωρίζουμε στα έργα του, στήνοντας μια άκρως ενδιαφέρουσα και καλοσχεδιασμένη πλοκή. Η μορφή του βιβλίου ξεφεύγει αρκετά από τα συνηθισμένα, μιας και στο εξώφυλλο χρησιμοποιείται χαρτί που δίνει την ψευδαίσθηση του ανακλαστικού καθρέφτη ενώ η περίληψη του βιβλίου είναι 2-3 προτάσεις μόνο. Ο τίτλος «Mimik» γεννάει εξ αρχής την απορία: ποιος μιμείται ποιον σε αυτήν την ιστορία, τι σήμα στέλνει, πόσο σημαντική είναι η χειρονομία της μίμησης; Απανωτές ανατροπές, απρόσμενες εξελίξεις, κινηματογραφική γραφή, φροντισμένο ως την παραμικρή λεπτομέρεια κείμενο, ανατριχιαστική κεντρική ιδέα, κρυμμένες αναφορές σε προηγούμενα βιβλία όπως το «Τελεσίγραφο» κι ένα απρόσμενο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός καλού αστυνομικού μυθιστορήματος.

Βιβλίο Ο βασιλιάς πεθαίνει πάντα τελευταίος 
Συγγραφέας Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Κλαίρης Θεοδώρου διαδραματίζεται στο Μόναχο του σήμερα και αποτελεί την πρώτη προσπάθειά της να δοκιμαστεί στο αστυνομικό είδος. Είναι ένα κείμενο που δεν έχει γρήγορη και κλιμακούμενη πλοκή αλλά διεισδυτικά ψυχογραφήματα και μια σειρά από εναλλαγές στην οπτική γωνία της αφήγησης που διαστρεβλώνουν τα πραγματικά γεγονότα μέσα από ένα ευφάνταστο παιχνίδι που δε με άφησε σε ησυχία. Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Λούνας, η οποία πότε προχωράει την ιστορία παρακάτω, πότε ανατρέχει στο παρελθόν της για να μας δείξει τα παιδικά της χρόνια και τη δύσκολη οικογενειακή της καθημερινότητα και από τις τριτοπρόσωπες των υπόλοιπων χαρακτήρων, καταγράφονται διεξοδικά αίτια και αιτιατά, φωτίζονται πλήρως οι χαρακτήρες και αποκαλύπτονται σταδιακά πολύτιμα στοιχεία που όχι μόνο ανατρέπουν τις εξελίξεις αλλά συμπληρώνουν αργά αργά ένα παζλ με ενόχους που δείχνουν αθώοι και το αντίστροφο, με τέτοιο ρυθμό που δεν έπαυα στιγμή να αναρωτιέμαι τι απ’ όλα όσα διαβάζω είναι αλήθεια ή ένα απολαυστικό βασανιστήριο της Κλαίρης Θεοδώρου. Η πυκνή και περιεκτική γραφή, με τους ελάχιστους διαλόγους και με τα ενδιαφέροντα πρωθύστερα που απογυμνώνουν το παρελθόν της Λούνα, είναι γεμάτη παραστατικές σκηνές, ελάχιστα καλολογικά στοιχεία («Όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου πέρασαν σε λίγες μόλις στιγμές από το πρόσωπό του και όταν εκείνο κατέληξε στο λευκό του νεκρού, κατάλαβα πως είχα νικήσει», σελ. 31) και βιβλιοφιλικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που εφάπτονται σε κάθε εκδοτική πραγματικότητα της εποχής μας: μια γυναίκα μορφωμένη και καλλιεργημένη, με σπάνιο λογοτεχνικό ένστικτο και ταγμένη «στην ποιοτική λογοτεχνία των λίγων», θαμπώθηκε από το χρήμα και πήρε διευθυντική θέση σ’ έναν εκδοτικό οίκο «των πολλών», τονίζεται πως «η κατάρα του ευπώλητου βιβλίου» είναι δυνατή και αφήνει πίσω της θύματα μα το κυριότερο: «Κανένας αναγνώστης δεν εκτιμούσε και δεν πειθόταν ποτέ από ένα βιβλίο στο οποίο ο δολοφόνος εμφανιζόταν ουρανοκατέβατος στις τελευταίες σελίδες…ο συγγραφέας, ο καλός συγγραφέας, φρόντιζε να μεταθέτει όλες τις υποψίες σου κάπου αλλού, σε κάποιο άλλο πρόσωπο μέχρι λίγες σελίδες πριν από το τέλος» (σελ. 205).

Η συγγραφέας Λούνα Μάρκος είναι μια γυναίκα νέα, επιτυχημένη και όμορφη, που απολάμβανε την απρόσμενη επιτυχία που γνώρισε ήδη με το πρώτο της μυθιστόρημα, το οποίο και την έβαλε από την αρχή στο λογοτεχνικό στερέωμα και παρέμεινε στις πρώτες θέσεις πωλήσεων της Γερμανίας για μήνες. Είκοσι βιβλία γραμμένα ακριβώς με τον ίδιο τρόπο και με την ίδια δομή αλλά κοινό και κριτικοί παραληρούν για τα «εμπνευσμένα» αυτά μυθιστορήματα. Η Λούνα αναρωτιέται πλέον πότε επιτέλους το υπνωτισμένο και αποβλακωμένο αναγνωστικό της κοινό θα ξυπνήσει και θα αντιληφθεί το γελοίο της υπόθεσης; Γι’ αυτό πλέον ο Βασιλιάς, δηλαδή ο πρωταγωνιστής του βιβλίου επιθεωρητής König, πρέπει να πεθάνει, η Μάρκος τον μισεί με πάθος, νιώθει ότι καπηλεύεται τη φήμη της, ότι έχει πάρει τα ηνία και μετέτρεψε τη συγγραφέα σε υποχείριό του. Και γράφει το εικοστό της βιβλίο, την αρχή του τέλους, γιατί βάζει τον Βασιλιά να αυτοκτονεί. Νιώθει πως ήρθε η ώρα η «ποιοτική της λογοτεχνία» να βγει από τη σφαίρα των «λίγων» και να κατακτήσει το σύμπαν «των πολλών». Τελικά, το νέο της βιβλίο γνωρίζει παταγώδη αποτυχία, ο άντρας της, Φίλιπ Μπάουερ, θέλει να τη χωρίσει αλλά εμφανίζεται και ο Γελωτοποιός του Βασιλιά, ένας άγνωστος που της στέλνει απειλητικά μηνύματα με προσωπικές της φωτογραφίες και έντονες απειλές: «Φέρτον πίσω ή ζήσε τις συνέπειες»!

Η Λούνα και η αδελφή της, Άννα, είναι δύο γυναίκες που μεγάλωσαν σε ένα άσχημο οικογενειακό περιβάλλον, με χιλιάδες περιπτώσεις βίας και κακοποίησης, οι οποίες βγαίνουν σταδιακά στο προσκήνιο, στήνοντας ένα τόσο δύσκολο περιβάλλον που μόνο ένας δυνατός δεσμός μπορεί να γλυτώσει τα θύματα και να τα βοηθήσει να επιβιώσουν. Είναι όντως έτσι ή μήπως η οικογένεια αυτή έχει περισσότερα μυστικά απ’ όσα φαίνονται; Συναρπαστικά και διεισδυτικά τα ψυχογραφήματα των δύο κοριτσιών, ζωντανεύουν και φωτίζουν με πρωθύστερα, που διακόπτουν την αφήγηση της κυρίως ιστορίας, το παρελθόν τους, πώς μεγάλωσαν, πώς αντιμετώπιζαν την κακοποίηση της μητέρας τους, ποιες ήταν οι φιλοδοξίες και τα όνειρά τους, ποια ήταν η εκάστοτε στάση ζωής, τι ξέχασαν και τι κουβαλούνε μέσα τους. Βρήκα συγκινητικά τα λόγια αυτής της σκληρής διαπίστωσης: «…παλιά, όταν η δυστυχία δεν είχε διαβρώσει κάθε γωνιά του σπιτιού μας κι εμάς μαζί» (σελ. 182). Οι δυο γυναίκες δείχνουν να έχουν βρει αυτό που θέλουν στη ζωή τους. Η μεν Λούνα έχει πλούτο, δύναμη και βιώνει το απόλυτο πάθος με τον Φίλιπ Μπάουερ, έναν άντρα που αγωνίστηκε σκληρά να ξεχάσει το φτωχό ανατολικογερμανικό παρελθόν του, να χτίσει μια άνετη ζωή γεμάτη ομορφιά, γοητεία και πλούτο, ώσπου γνώρισε τη Λούνα και βυθίστηκε στη χλιδή, τώρα όμως αποφάσισε να τα παρατήσει όλα, ακόμη και τα πλούτη της γυναίκας του, για την ερωμένη του! Η Λούνα ήξερε πως ο δεκάχρονος γάμος τους είχε τελειώσει εδώ και καιρό, να όμως που, αντίθετα με όσα περιμένουμε, κάνει στον άντρα της μια αναπάντεχη επικερδή πρόταση που θα βάλει μπρος τα γρανάζια μιας εκπληκτικής και αναπάντεχης περιπέτειας! Από την άλλη η Άννα, γεμάτη τραύματα, απορίες, ανασφάλειες, είναι θύμα συζυγικής κακοποίησης από τον Χόλγκερ Χόφμαν, και οι σκηνές ανάμεσά τους είναι τόσο ρεαλιστικές που λες κι ακούς τον γδούπο της σάρκας πάνω σε σάρκα στον δικό σου χώρο. Δύο διαφορετικές γυναίκες λοιπόν, δύο πορείες αντίθετες, οι οποίες όμως τέμνονται αναπάντεχα ξανά και ξανά!

Ο εκδότης Ρίχτερ, η Λότε, δικηγόρος, ατζέντισσα και φίλη της Λούνα, ο Γελωτοποιός του Βασιλιά, μια σχιζοφρενής προσωπικότητα, τυφλωμένη από το μίσος για τον θάνατο του αγαπημένου του ήρωα, που δε θέλει να σκοτώσει τη συγγραφέα γιατί αυτό θα ήταν ευλογία για κείνη, αντίθετα, θέλει να την κάνει να υποφέρει, να πεθαίνει ξανά και ξανά κάθε μέρα ως τιμωρία που δε δίστασε να καταστρέψει τον κόσμο του, ακόμη και ο μισογύνης και ισχυρογνώμων Επιθεωρητής Γιόχαν Σπρίνγκερ του Τμήματος Ανθρωποκτονιών της Βαυαρικής Αστυνομίας, που αντιπαθεί την επιτυχία των άλλων, έχει τρομερό μνημονικό και οι σκέψεις του ακολουθούν περίεργη ροή, είναι εξίσου σημαντικοί για τις εξελίξεις, δε γίνεται όμως να μην τους παραλληλίσεις με τα πιόνια ενός σκακιού, κάτι που μετατρέπει το μυθιστόρημα σε έναν πρωτότυπο αγώνα επιβίωσης. Τελικά ποιος είναι ο βασιλιάς και ποια η βασίλισσα, πόσο σημασία έχει αν πεθαίνει κανείς πρώτος ή τελευταίος και με τι συνέπειες για τους γύρω του, ποιος είναι ο ίππος, ο αξιωματικός, το απλό μα καίριας σημασίας πιόνι; «Κάτι καινούργιο ξεκινούσε. Κάτι παλιό είχε τελειώσει. Και τα πιόνια στη σκακιέρα είχαν αρχίσει πια να λιγοστεύουν» (σελ. 181).

«Ο βασιλιάς πεθαίνει πάντα τελευταίος» είναι το πρώτο δείγμα γραφής της Κλαίρης Θεοδώρου στο αστυνομικό είδος. Είναι μια ενδιαφέρουσα, έξυπνη και ανατρεπτική ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις και ενδιαφέρουσα πλοκή, αν και οι επάλληλες οπτικές γωνίες που φωτίζουν τα γεγονότα και τα εξ αυτών παιχνιδίσματα με την αλήθεια από ένα σημείο και μετά αυξάνονται και οδηγούνται σ’ ένα αμήχανο μεγάλο φινάλε που δε μου γέννησε μεγάλη αδημονία όσο η αρχή, ακριβώς γιατί η ιστορία αλλάζει ξανά και ξανά πορεία ώσπου να καταλήξει σε μια αλήθεια που δεν κατάφερα να ακολουθήσω φανατικά ως αναγνώστης. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες με ψυχογραφήματα δοσμένα έτσι που δεν κουράζουν, αναλυτικές προτάσεις και φωτισμός κινήτρων και αιτιατών με τρόπο που μακρηγορούν αλλά οι λέξεις με κράτησαν αιχμάλωτο ώσπου να φτάσω στην πολυπόθητη αλήθεια και μια ευρηματική κεντρική ιδέα, γεμάτη διαχρονικά νοήματα και οικεία περιστατικά, συνιστούν μια καλή πρώτη προσπάθεια της Κλαίρης Θεοδώρου στο δύσκολο είδος του αστυνομικού μυθιστορήματος κι ανυπομονώ για το επόμενο βιβλίο της.