Βιβλίο Οι μαγικές τσέπες της γιαγιάς Νιαουνιάρ 
Συντονισμός Ελένη Βρετουδάκη
Εικονογράφος Δέσποινα Καραπάνου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Είναι ένα πολύ όμορφο και τρυφερό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω αφιερωμένο στην ανακύκλωση και τονίζει μέσα από μέσα από τα κόλπα της γιαγιάς πόσο σημαντικό είναι όλοι μας να προσέχουμε το περιβάλλον.  Από την αρχή κιόλας, από τον αστείο τίτλο, το βιβλίο σε καλεί να το διαβάσεις και σε κάνει να θέλεις να μάθεις τι κρύβουν οι τσέπες της γιαγιάς και τι τις κάνει μαγικές. Το κείμενο είναι γραμμένο σε ποιητική μορφή με ομοιοκαταληξίες, κάτι που κάνει πιο εύκολη την ανάγνωση για μικρά παιδιά και χρησιμοποιεί πλούσιο και απλό λεξιλόγιο. Η ιστορία ξεκινάει με τη γιαγιά και τον παππού Νιαουνιάρ που υποδέχονται τα εγγονάκια τους στο σπίτι.

Σχεδόν αμέσως βλέπουμε ότι η γιαγιά και ο παππούς βρίσκουν πάντα τρόπους να επαναχρησιμοποιούν πράγματα που έχουν στο σπίτι για να μην τα πετάνε. Τα βαζάκια που αδειάζουν από φαγητό τα ξαναχρησιμοποιούν, παλιά κουρέλια και πανιά τα φτιάχνουν όμορφες κούκλες, υπολείμματα από φαγητά που έχουν περισσέψει τα μαζεύουν και τα κάνουν λιπάσματα για τα φυτά τους, μπαταρίες που τελειώνουν τις φυλάνε, σκισμένα ρούχα τα μπαλώνουν και δεν χρειάζεται να αγοράσουν καινούρια κλπ. Με τον τρόπο τους δείχνουν πως, κάτι που οι άλλοι μπορεί να τα θεωρούν πιθανόν σκουπίδια,  για τον παππού και τη γιαγιά Νιαουνιάρ ξαναγίνονται πολύτιμα και τους δίνουν μια νέα ζωή.

Η εικονογράφηση της Δέσποινας Καραπάνου είναι πολύ όμορφη. Μου κέντρισε το ενδιαφέρον το παιχνίδι με τα χρώματα: από τη μία το γκρίζο χρώμα που δείχνει το άχρωμο και παρατημένο περιβάλλον με τη ρύπανση και την αδιαφορία και από την άλλη το φωτεινό και γεμάτο χρώματα σπίτι την οικογένειας Νιαοουνιάρ χάρη στο οποίο τονίζεται το βασικό μήνυμα ότι όταν φροντίζουμε το περιβάλλον η ζωή μας και η καθημερινότητά μας γίνονται πιο όμορφες και πιο ζωντανές.

Οι μαγικές τσέπες της γιαγιάς Νιαουνιάρ καταφέρνουν κάτι μαγικό: ακόμα και κάτι που φαίνεται άχρηστο μπορεί να ξαναγίνει χρήσιμο. Με ποιον τρόπο; Οι συγγραφείς του βιβλίου μας το δείχνουν μέσα από έξυπνες και χρήσιμες ιδέες ανακύκλωσης. Το όμορφο αυτό παραμύθι μας περνάει το μήνυμα ότι αν αγαπάμε το περιβάλλον, ακόμα και με μικρές πράξεις, όπως αυτές της ανακύκλωσης και της επανάχρησης, μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο μας καλύτερο.

Βιβλίο Συγγνώμη 
Τίτλος πρωτοτύπου Ti chiedo scusa
Συγγραφέας Isabella Paglia
Εικονογράφος Paolo Proietti
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα / Βαρβάρα Καρζή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Isabella Paglia έγραψε ένα βιβλίο για τη δύναμη της συγγνώμης που με απλά παραδείγματα γεμάτα λυρισμό και υπέροχα νοήματα μαθαίνει στα παιδιά από 6 ετών και πάνω να αγαπούν, να κατανοούν, να ζητούν συγχώρεση και αυτό να το κάνουν μέσα από την καρδιά τους. Τα πάντα στη ζωή συνδέονται με κλωστές και με αυτές δημιουργούμε δεσμούς. Οι καρδιές για παράδειγμα είναι φτιαγμένες από κλωστές που κρατούν ενωμένους τους ανθρώπους όμως μπορεί να κοπούν και να πληγώσουν μια ευαίσθητη καρδιά. Όταν φωνάζουμε σε κάποιον τον πληγώνουμε άθελά μας αλλά την εκκωφαντική σιωπή μπορούν να τη σπάσουν οκτώ γράμματα: συγγνώμη. Δεν έχει σημασία αν είμαστε μικροί ή μεγάλοι, όλοι πονάμε όταν σπάσει μια κλωστή κι ανοίξει μια πληγή, οπότε οφείλουμε στον εαυτό μας και στους άλλους να ζητάμε συγχώρεση είτε με τα λόγια είτε μ’ ένα σημείωμα, δεν έχει σημασία. Το σημαντικό είναι να κάνουμε εμείς το πρώτο βήμα ώστε να κάνει ο άλλος το δεύτερο, να παραδεχόμαστε τα λάθη μας και να ζητάμε συγγνώμη με την καρδιά μας. «Λυπάμαι» και «Έκανα λάθος» είναι δύο πολύ όμορφα ταξίδια αυτογνωσίας και αγάπης σε μονοπάτια δύσκολα που οδηγούν όμως σ’ ένα μέρος γεμάτο αγάπη, όπου το «Σε χάνω» γίνεται «Σε βρίσκω».

Η εικονογράφηση του Paolo Proietti είναι εξαίρετη και απολαυστική. Η ιστορία ζωντανεύει με πολλές όμορφες, γλυκές, τρυφερές και χαριτωμένες γάτες, με εικόνες που τραβούν το βλέμμα και δημιουργούν χαμόγελα τρυφερότητας και ζεστασιάς, μιας και αυτές είναι αγαπημένα ζώα μικρών και μεγάλων. Τι να πρωτοσχολιάσω σε αυτήν την υποδειγματική δουλειά; Τη σελίδα τίτλου που την ενώνει απρόσμενα με τη διπλανή χάρη στις κλωστές στις οποίες μπλέκονται τα ζωάκια; Την απόλαυση που αποτυπώνεται σε δυο αγκαλιασμένα πλασματάκια που μια πεταλούδα παίζει από πάνω τους; Στα εκπληκτικά σκιαγραφήματα των ζώων που κοιτάνε το φεγγάρι ή ενώνονται μεταξύ τους δημιουργώντας μια καρδιά, σε σκηνές όπου δε μας ενδιαφέρει η λεπτομέρεια και όπου οι φιγούρες έχουν τη δύναμη να γεννούν αισθήματα; Τις συναρπαστικές λεπτομέρειες, με τα γατοπαιχνίδια, τον στύλο ξυσίματος, τις κούτες, τις κάρτες με τα γράμματα που συμμετέχουν στην ιστορία του κειμένου, τι απ’ όλα; Δε γίνεται επίσης να μη σχολιάσω τον τρόπο με τον οποίο δίνονται ακόμη και κρυμμένα νοήματα, όπως στη σκηνή που έχει κοπεί η κλωστή επικοινωνίας ανάμεσα σε δυο γατάκια. Εκεί βλέπουμε το ψαλίδι, τη μία να έχει γυρίσει την πλάτη της στην άλλη που έχει ένα βλέμμα απαξίωσης, άρα από εδώ μπορεί να γεννηθεί μια ιστορία αν πυροδοτηθεί σωστά η φαντασία των παιδιών από κάποιον γονιό. Απαλά και ποικίλα χρώματα δίνουν παλ αποχρώσεις γεμάτες ζωή, κίνηση και ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες.

Η «Συγγνώμη» είναι μια υπέροχη, απολαυστική, γεμάτη νοήματα ιστορία που δείχνει στα παιδιά με απλό και διασκεδαστικό τρόπο πόσο κακό κάνουν οι τσακωμοί, τα λάθη και οι εγωισμοί και πόσο σημαντική είναι μια συγγνώμη, πότε και πώς πρέπει να ειπωθεί και τι θα αλλάξει αφού τη διατυπώσουμε με την καρδιά μας. Γλυκές ψιψίνες μας κάνουν συντροφιά στις σελίδες αυτού του υπέροχου κειμένου όσο ετοιμαζόμαστε να διορθώσουμε τα λάθη που κάναμε απέναντι σε ανθρώπους που αγαπήσαμε.

Βιβλίο Max! 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Non fiction / Χιούμορ
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα ξεκινήσω από τη ζωή της με τον «Μαξ», ένα από τα αγαπημένα της κατοικίδια γατάκια (τι γατάκι, γάταρος έχει γίνει) που μπήκε στο σπίτι της ως τρισχαριτωμένη γούνινη μπαλίτσα γεμάτη χάδια και χαρές και σύντομα μεταμορφώθηκε σε γλυκό δυνάστη, έτοιμο να πατήσει το κόκκινο κουμπί αν δε φάει αυτό που θέλει την ώρα που θέλει από αυτόν που θέλει σε αυτό που θέλει με τον τρόπο που θέλει. Έχουμε λοιπόν ένα μυθιστόρημα που εκπροσωπεί και αντιπροσωπεύει πολλά, αν όχι τα περισσότερα, από τα περιστατικά που βιώνουν οι γατόφιλοι που (επι) βιώνουν με ένα και δύο και τρία γατάκια και είναι γεμάτο ωμό, τρελό, ανεξέλεγκτο κάφρικο χιούμορ. Εξισορροπείται ιδανικά το γέλιο με τον προβληματισμό, οι ελάχιστες βωμολοχίες έχουν λόγο ύπαρξης και τονώνουν τη σκαμπρόζικη ατμόσφαιρα, λέξεις με κεφαλαία γράμματα δίνουν την απαραίτητη έμφαση, κοφτές προτάσεις, πολλές φορές χωρίς ρήμα ή αντικείμενο, συγκροτούν έναν προφορικό λόγο που χαρίζει αμεσότητα στην αφήγηση κι όλα αυτά δημιουργούν ένα απολαυστικό κείμενο που χωρίζεται σε μικρά κεφάλαια για να παίρνουμε και καμιά ανάσα (ή για να τρώμε το κονσερβάκι μας). Απλές (λέμε τώρα), καθημερινές (προσεύχεσαι γι’ αυτό) σκηνές μιας μέσης φυσιολογικής οικογένειας που χάρη στην πένα της συγγραφέως μπορεί να μεταμορφωθεί από Γουόλτονς σε Άνταμς!

Γεμάτο από καλό και ποιοτικό χιούμορ, το βιβλίο με ξαλάφρωσε από τα καθημερινά μου βάσανα και χάρη σε αυτό γνώρισα αξέχαστους πρωταγωνιστές: τον σπερματοδότη πατέρα και την τάχα μου τυχάρπαστη αλλά μάνα-ιν-τσιφ μάνα του λόχου, τη σκληρή βασικά κόρη που θα κλείσει τη μάνα της σε γηροκομείο «τριάμισι δευτερόλεπτα αφότου κλείσει τα 18», το σκυλί Ζήνα, τον αμνό του Θεού που ο Μαξ την πάει τραίνο, τον κτηνίατρο που «μας βλέπει πιο συχνά απ’ ό,τι βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη», τον παππού, τη Λούκι και την Τρίτη, τους νέους επιθεωρητές γατοπρόνοιας που γουστάρισαν το νέο σπιτάκι και άραξαν. «Περνάμε πολύ ωραία εμείς εδώ. Τι; Όχι;», αναρωτιέται η συγγραφέας όσο μας αφηγείται αξέχαστα περιστατικά από τη ζωή της με όλα αυτά τα πλάσματα. Το σπετζοφάι, οι Κυριακές που συνήθως για τους άλλους είναι για άραγμα, τα καλοκαίρια και το ταξίδι με τα ζώα μέχρι το χωριό (για όσα γουστάρουν το αμάξι), η κατεδάφιση του σπιτιού από γατί που βαριέται μόνο του, τρόποι αντιμετώπισης σκατοψυχιάρηδων όταν σε επιπλήττουν που ταΐζεις τα αδεσποτάκια, τα χαριτωμένα εμπόδια που συναντάς όταν πας ανέμελος πχ τα ρούχα για άπλωμα, τις ρυθμίσεις και τις εφαρμογές που ανακαλύπτεις στο λάπτοπ σου μόνο και μόνο επειδή έχει αράξει εκεί η κωλάρα του Μαξ, η άφιξη της τρισχαριτωμένης Τρίτης ή Κούλας από το «Κατοσταρικούλα» γιατί τόσο πήγε το μαλλί στον κτηνίατρο («ευτυχώς γλυτώσαμε το Φούλα από το Νεφρούλα») χαρίζουν άφθονο γέλιο και ταυτόχρονα αφήνουν να περνάνε υποδόρια σκέψεις και προβληματισμοί γύρω από τις σχέσεις του ανθρώπου με τα ζώα, πώς επικοινωνούν μεταξύ τους, τι σημαίνει να βασανίζεις ένα ζώο και γιατί πρέπει να ποινικοποιείται αυστηρά. Πολλές φορές μάλιστα από αλλού ξεκινάει η αφήγηση και αλλού καταλήγει αλλά δε μ’ ένοιαζε γιατί είχα ήδη αλλάξει ρούχα επειδή χαλάρωσα αρκετά από τα γέλια (you know what I mean).

Ο Μαξ γεννιέται στο πλαίσιο ενός σχεδίου του Εξαποδώ που έχει καταστραφεί εδώ και πολύ καιρό χάρη στις γενετήσιες ορέξεις του πατέρα του. Ένα πλάσμα που «ήταν σε εντεταλμένη υπηρεσία. Είχε έρθει για να κάνει θυσίες στον Σατανά. Και να γουργουρίζει, νταξ». Αν έχεις τον Θεό σου (συγνώμη, Βελζεβούλ): «Τρώει μάρμαρα και αφοδεύει οπλισμένο σκυρόδεμα» (σελ. 13)! Στους πρώτους μήνες ζωής ήταν «σα νευριασμένη μύξα, σαν τσαμπουκαλεμένο slime»! Και μετά, η κόλαση αφέθηκε στη γη! Ανατροπές και αναγνωστικές εκπλήξεις, κωμικοί διάλογοι και πραγματικά αστεία περιστατικά ζωντανεύουν με κέφι και προσοχή (για να μην καταντήσει το κείμενο ανεξέλεγκτο και σουρεαλιστικό τσίρκουλο) από μια συγγραφέα που με παιδιά και ζώα στο ίδιο σπίτι δε βαριέται ποτέ (και προσοχή, γάτες και δίπατα σπίτια = κακή επιλογή) (μου τη δίνουν οι παρενθέσεις)! Κι εκεί που έχεις χυθεί στο πάτωμα, στον καναπέ, στον άγνωστο δίπλα σου γελώντας δυνατά, φτάνεις σε σκηνές συγκίνησης που σου δείχνουν πραγματικά ποιος είναι ο άνθρωπος και ποιο το ζώο, μεταφορικά μιλώντας κι εκεί το Φυστίκι δίνει πόνο! Δεν τα προσπερνάμε όμως αυτά τα αποσπάσματα, αντιθέτως, τα διαβάζουμε και τα ενστερνιζόμαστε, γιατί έτσι είναι η ζωή, γέλιο και δάκρυ. Για παράδειγμα: όταν έχεις κανονίσει πριν τέσσερις αιώνες μια έξοδο κι αφού έχει κλείσει ο κτηνίατρος και ο παιδίατρος τότε παιδιά και γατιά παθαίνουν από ιλαρά μέχρι τσιλιβιτρινίαση! «Δε χρειάζεται να ξεβαφτείς, τα πικρά σου δάκρυα είναι το καλύτερο ντεμακιγιάζ»! Ουπς!

«Το καφριλίκι είναι τέχνη» και το Φυστίκι το βούτηξε από τις λέξεις του και το μετέφερε στα σαλόνια των καθωσπρέπει αναγνωστών, τοποθετώντας δίπλα στο κομ-ιλ-φό πιάνο και στο ελεγκάν λάπτοπ απ’ όπου ξεχύνεται απαλή μουσική ανάγνωσης. Ξεχάστε όλα αυτά τα δήθεν και τα «σας-παρακαλώ-δε-θάθελα» και βυθιστείτε στον κόσμο του Μαξ, «που είναι φίρμα και κάνει ταμείο με την κάθε του εμφάνιση»! «Ο Μαξ δεν συγχωρεί, όλοι το ξέρουν αυτό» (σελ. 77), οπότε τι καλύτερο από το να τον αφήσετε να σας κάνει «πατουσάκια» πάνω στους αμφιβληστροειδείς σας την ώρα που κοιμάστε; Ένα ξεκαρδιστικό χρονικό συμβίωσης ζώων και ανθρώπων, ένα «ημερολόγιο» μιας καθημερινής και συνηθισμένης οικογένειας (#not) που πρεσβεύει μια βασική αρχή: «Δεν είναι υποχρεωτικό να αγαπάς τα ζώα. Είναι όμως υποχρεωτικό να μην τα κακοποιείς»! (σελ. 98). Και να γελάς όσο μπορείς!

Βιβλίο Ένα γράμμα
Τίτλος πρωτοτύπου Una carta
Συγγραφέας Irene Verdú
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα, Βαρβάρα Καρζή
Εικονογράφος Verónica Aranda
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας ταχυδρόμος λόγω μιας καταιγίδας χάνει ένα γράμμα που το βρίσκει ο άνεμος. Με σβησμένα τα στοιχεία του παραλήπτη, ο άνεμος το αφήνει να βρει μόνο του τη μοίρα του κι έτσι προσγειώνεται στο σπίτι ενός καθαρού και νοικοκυρεμένου γάτου που δεν είχε φίλους: «Καλύτερα μόνος παρά με κακή παρέα»! Να όμως που το γράμμα τον παρακινεί να ψάξει τον παραλήπτη κι έτσι αρχίζει μια σειρά από καλές πράξεις που ξαφνιάζουν τον κόσμο αλλά σύντομα θα τον γεμίσουν από χαρά χάρη σε μια απρόσμενη έκπληξη.

Είναι μια υπέροχη, τρυφερή και συγκινητική ιστορία που με απλά λόγια δείχνει στα παιδιά τα πλεονεκτήματα της καλοσύνης και της βοήθειας. Η χήνα, η κλώσσα, το τσοπανόσκυλο δέχονται την απρόσμενη βοήθεια του γάτου και ανταποδίδουν με πολλή αγάπη, βοηθώντας τον έτσι να καταλάβει πως η γκρίνια, η ξεροκεφαλιά και το πείσμα δε βοηθούν τη συμπεριφορά μας και την κοινωνικοποίησή μας. Αντίθετα, η αγάπη, η φιλία, η παρέα είναι μεγάλα προτερήματα και τα χρειαζόμαστε όλοι.

Η εικονογράφηση της Veronica Aranda είναι απλή και ταυτόχρονα παραστατική, γεμάτη χρώματα και γλυκές εκφράσεις! Μ’ άρεσε πολύ το γράμμα όπως ήταν σχεδιασμένο, με τα λουλουδάκια του και τις περικοκλάδες του και πώς πέταγε πάνω από την πόλη. Τι ενδιαφέρουσα προοπτική! Έτσι γίνεται και με τις υπόλοιπες εικόνες όπου παρακολουθούμε μέσα από ποικίλες οπτικές γωνίες τα δρώμενα ενώ ταυτόχρονα απρόσμενες λεπτομέρειες ελκύουν το βλέμμα και ωθούν τα παιδιά σε ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού.

Βιβλίο Ο σχοινοβάτης
Τίτλος πρωτοτύπου Il filiambulante
Συγγραφέας Federica Ortolan
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα, Βαρβάρα Καρζή
Εικονογράφος Marco Leoni 
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ιδού, ο καλύτερος ακροβάτης τεντωμένου σχοινιού στον κόσμο. Πώς μπορεί να ισορροπεί πάνω σε μια τρίχα με τόση αυτοπεποίθηση; Κανείς δεν ξέρει πότε φτάνει, από πού έρχεται και πού πάει. Δεν έμεινε ποτέ πάνω από μια μέρα στον ίδιο τόπο. Πώς δουλεύει, πώς στήνει την παράστασή του, ποιο είναι το μυστικό του και τα καταφέρνει πάντα να φτάνει από τη μια μεριά της τρίχας στην άλλη, πώς τον επηρεάζουν τα πουλιά και τα κλαδιά της σημύδας; Τι θα κάνει όταν διαπιστώσει πως η καριέρα του πλησιάζει στο τέλος; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σ’ ένα διαφορετικό βιβλίο για παιδιά από 6 ετών και πάνω.

Η Federica Ortolan καταγράφει με προσεγμένες προτάσεις και σωστά μελετημένες εξελίξεις την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα ενός μυστηριώδους σχοινοβάτη που βλέπει την καριέρα του να τελειώνει από μέρα σε μέρα. Όλοι αγωνιούν για το μέλλον του, αναρωτιούνται τι θα κάνει στην τελευταία του παράσταση, πώς θα αποσυρθεί από τα φώτα. Η συγγραφέας στήνει ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό με τέτοια λεπτομέρεια και προσοχή που το τέλος δεν έχει κάποια σημασία. Δείχνει τον ήρωά της να το παίρνει απόφαση και απλώς να δημιουργεί έναν αφηγηματικό κύκλο επιστρέφοντας στις πρώτες προτάσεις που χρησιμοποίησε. Ένα ολοκληρωμένο, συγκινητικό ταξίδι κι ένα απρόσμενο τέλος είναι δύο από τα προτερήματα του βιβλίου.

Η εικονογράφηση του Marco Leoni κινείται σε χρώματα σέπιας και δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον με γραμμές που λες και απορροφούνται και αργοσβήνουν στις σελίδες. Γήινα χρώματα ζωντανεύουν τον σχοινοβάτη, απρόσμενες λεπτομέρειες τραβούν το βλέμμα σε σημεία που δεν περίμενα, ο άφθαστος ρεαλισμός στις φιγούρες και στις φυσιογνωμίες αντιδιαστέλλεται με τον σουρεαλισμό της αφήγησης. Μια διαφορετική ιστορία γεμάτη περιπέτειες και εκπλήξεις που αξίζει να ανακαλύψει κανείς.

Βιβλίο Η αληθινή ιστορία ενός θαλασσόγατου 
Συγγραφέας Μαρία Ανδρικοπούλου
Εικονογράφος Ελίζα Βαβούρη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καλέντης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όλα ξεκίνησαν τον Μάιο του 1941, όταν η ναυαρχίδα του γερμανικού στόλου «Μπίσμαρκ» ξεκίνησε για την πρώτη της αποστολή. Ανάμεσα στους 2000 ναύτες ήταν κι ένας γάτος! Πώς βρέθηκε όμως από κει στον βράχο του Γιβραλτάρ να ζει μια ήρεμη ζωή και γιατί ονομάστηκε «Σαμ ο αβύθιστος»;  Τι γυρεύει ένας γάτος στο Ναυτικό Μουσείο; Γιατί ποζάρει ανάμεσα σε ξεχωριστούς ναυάρχους και σε γενναίους ναύτες; Σε αυτό το βιβλίο ξεδιπλώνεται η ιστορία ενός γάτου που αγαπούσε τους ανθρώπους, είχε γενναία καρδιά αλλά και την τύχη με το μέρος του.

Η Μαρία Ανδρικοπούλου έγραψε μια συναρπαστική ιστορία για παιδιά από 4 ετών και πάνω που συγκεντρώνει την τρυφερότητα ενός κειμένου για γάτες με τη διακριτική σκληρότητα του πολέμου, μια ιστορία που τονίζει την ευγένεια ακόμα και στις εχθροπραξίες, τη γενναιότητα και την αυταπάρνηση («Σ’ αυτόν που κινδυνεύει απλώνουμε το χέρι μας να του δώσουμε βοήθεια») και περνάει μέσα από τις γραμμές των σελίδων της ένα έντονο πασιφιστικό μήνυμα. Κύριος πρωταγωνιστής είναι φυσικά ο γατούλης Σαμ ή Όσκαρ που άλλαζε η τύχη του κάθε τρεις και λίγο, με τα ιστορικά στοιχεία να περνάνε διακριτικά από το φόντο, ώστε να απολαύσουμε με την ησυχία μας τη χαριτωμένη μπαλίτσα που ηρεμεί τους ναύτες, τους χαρίζει χαμόγελα και κουράγιο στις δύσκολες συνθήκες του πολέμου και της ναυτικής ζωής τους. Μέσα από την ανατρεπτική ιστορία ενός αφανούς ήρωα που όμως ακόμη μνημονεύεται σε ορισμένους κύκλους, τα παιδιά μαθαίνουν για τα δεινά που φέρνει ένας οποιοσδήποτε πόλεμος και για τις δυσκολίες της ναυτικής ζωής. Η εικονογράφηση της Ελίζας Βαβούρη είναι άκρως ρεαλιστική, συναρπαστική, πολύχρωμη, σχεδόν τρισδιάστατη. Αποτυπώνει με υπέροχο τρόπο τον Σαμ σε διάφορες φάσεις της ζωής του και καταφέρνει να αποδώσει σωστά τα μεγέθη ενός πλοίου συγκριτικά με το πλήρωμά του ή μέσα από την οπτική ματιά μιας γάτας. Η καθημερινότητα στα πολεμικά πλοία δίνεται με μικρές εικόνες ξεκούρασης και ανάπαυλας ενώ αποφεύγεται σκόπιμα η αναπαράσταση ναυμαχιών ή άλλων σκληρών εικόνων. Μου άρεσαν πολύ ο βράχος του Γιβραλτάρ, η παραθαλάσσια ιρλανδική πόλη, το εσωτερικό του μουσείου, τα αμπάρια των πλοίων, όλα αποτυπωμένα με τέχνη και συναρπαστικές λεπτομέρειες. «Η αληθινή ιστορία ενός θαλασσόγατου» σας περιμένει να τη χαϊδέψετε…εεεε…να τη διαβάσετε!

Βιβλίο Still! Ένα άγαλμα που γύρισε τον κόσμο
Συγγραφέας Σταύρος Σταύρου
Εικονογράφος Αιμιλία Κονταίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καλέντης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα κορίτσι φεύγει από τη χώρα του που βρίσκεται σε πόλεμο και φτάνει σ’ έναν άγνωστο τόπο. Μετά από περιπλανήσεις, ξεκουράζεται στα πόδια του αγάλματος ενός στρατιώτη κι αυτό θα τη βοηθήσει με τον τρόπο του να κερδίσει τα πρώτα της χρήματα. Το κορίτσι, για να τον ανταμείψει, προσπαθεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη του και να τον μαλακώσει, αφού δείχνει αυστηρός και καχύποπτος. Μαζί ζουν όμορφες και τρυφερές στιγμές που ενισχύουν τη φιλία τους, πράγματα που δε βιώνει κανείς στην καθημερινή του ζωή, γελούν και παρεξηγούνται, αγκαλιάζονται και γελάνε, ώσπου μια μέρα τους δίνεται η αναπάντεχη ευκαιρία να κάνουν τον γύρο του κόσμου!

Ο Σταύρος Σταύρου έγραψε μια υπέροχη, τρυφερή, δυνατή ιστορία για μια φιλία που δημιουργήθηκε αναπάντεχα και για μια σχέση ζωής που θα μαλακώσει τις καρδιές δύο πλασμάτων. Όμορφα λόγια που μου έφερναν δάκρυα στα μάτια όσο πλησιάζαμε στο τέλος και αναπάντεχες αναγνωστικές εκπλήξεις που μου κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Το κορίτσι και το άγαλμα αλλάζουν, ωριμάζουν, εκείνη κερδίζει την εμπιστοσύνη ενός αγνώστου κι εκείνος δέχεται να θυσιάσει ό,τι αγαπάει περισσότερο για να την προστατέψει. Η ζωή είναι όμορφη και μπορεί να γίνει ομορφότερη, αρκεί να συναντήσεις στον δρόμο σου πλάσματα με ζεστή καρδιά, αυτή είναι η κεντρική ιδέα του τρυφερού παραμυθιού που απευθύνεται σε παιδιά από 4 ετών και πάνω. Η εικονογράφηση της Αιμιλίας Κονταίου είναι υπέροχη και ιδανικό συμπλήρωμα του κειμένου, μιας και αγκαλιάζει με προσοχή και ευαισθησία τους δύο ήρωες της ιστορίας και μπλέκει αριστοτεχνικά τον σουρεαλισμό με την πραγματικότητα. Από την αρχή κιόλας που τα μαλλιά του κοριτσιού γίνονται η θάλασσα που τη σώζει από την πληγωμένη πατρίδα της ως το ταξίδι ανά τον κόσμο τα χρώματα και οι σκηνές που αποτυπώνονται δημιουργούν ένα αξέχαστο ταξίδι στη φαντασία, στην αγάπη και στη φιλία! «Ένα άγαλμα που γύρισε τον κόσμο» και κατάφερε ν’ αλλάξει τη ζωή του αγαπημένου της φίλου σας περιμένει να το ανακαλύψετε!

Βιβλίο Γατουργήματα 
Τίτλος πρωτοτύπου Meowsterpieces
Συγγραφέας Jenn Bailey
Εικονογράφος Nyangsongi 
Μεταφραστής Γιώργος Τσακνιάς
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι εκδόσεις Παπαδόπουλος για άλλη μια φορά πρωτοτυπούν στις επιλογές παιδικών βιβλίων με αυτό το υπέροχο παραμύθι που συστήνει στα παιδιά από 4 ετών και πάνω τις γάτες, τη ζωή τους και την καθημερινότητά τους αλλά και γνωστούς πίνακες ζωγραφικής από την Αναγέννηση ως σήμερα. Τετράστιχα ποιηματάκια με ομοιοκαταληξία εξηγούν στους μικρούς αναγνώστες τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του τρυφερού, χαριτωμένου κατοικίδιου ζώου που όλοι θέλουμε να έχουμε πλάι μας. Μέσα από κωμικά περιστατικά, αστείες περιγραφές, γλυκά στιγμιότυπα, διαβάζουμε για την περιέργειά τους, για τη φύλαξη και την προστασία που μας χαρίζουν, για τη φυσική τους κατάσταση, για το ολοήμερο χουζούρι τους, για το θάρρος και την τόλμη τους, για τα παιχνίδια που κάνουν και τόσα άλλα! Η Μάμα Γατ συμβουλεύει επίσης τα παιδάκια της να περνάνε όμορφα τη ζωή τους, με φιλία και αγάπη και τα νουθετεί με τέτοιο τρόπο που δεν μπορεί κανείς να της πει όχι!

Η εικονογράφηση της Nyangsongi είναι εξαίσια και πανέμορφη! Διάλεξε δώδεκα πίνακες και μια φωτογραφία και τα μετέτρεψε σε γατίσιο παράδεισο ενώ η συγγραφέας πάτησε πάνω τους για να περιγράψει κάθε χαρακτηριστικό γνώρισμα της γάτας, π.χ. στο «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» οι γάτες χουζουρεύουν, στη «Νυχτερινή περίπολο» του Ρέμπραντ οι γάτες υπερασπίζονται το σπίτι και τη γειτονιά τους κλπ. Λεονάρντο ντα Βίντσι, Σάντρο Μποτιτσέλι, Έντουαρντ Χόπερ, Ζορζ Σερά, Εντγκάρ Ντεγκά, Κατσουσίκα Χοκουσάι και άλλοι δημιουργοί χαρίζουν έμπνευση και πυροδοτούν τη φαντασία της εικονογράφου αλλά και των παιδιών. Στον «Μυστικό δείπνο» τα κουβάρια του μαλλιού πάνε κι έρχονται, στα «Νυχτοπούλια» οι θαμώνες του μπαρ πίνουν γάλα, στο «Μάθημα χορού» απόλαυσα τις γατοφιγούρες, στο «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» όλοι κοιμούνται κάτω από τα γατοπορτραίτα ενώ στο «Κυριακάτικο απόγευμα» του Ζορζ Σερά και στα «Παιδικά παιχνίδια» του Μπρίγκελ γίνεται χαμός από ενδιαφέρουσες κι ευφάνταστες λεπτομέρειες (το πρωτότυπο του Μπρίγκελ απεικονίζει πάνω από ογδόντα παιχνίδια)!

Στο υπέροχο, εξαίσιο παραμύθι «Γατουργήματα» τα παιδιά μαθαίνουν με ευφάνταστο τρόπο τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των γατιών και ταυτόχρονα ανακαλύπτουν γνωστούς πίνακες ζωγραφικής γεμάτους λεπτομέρειες και χρώματα. Η εικονογράφηση και το κείμενο χαρίζουν ατέλειωτες ώρες μάθησης, διασκέδασης και παιχνιδιού, παρακινούν τους μικρούς τους αναγνώστες να κάνουν τις δικές τους ζωγραφιές και δίνουν γνώσεις και πληροφορίες με υποδειγματικό τρόπο! Το ξεφυλλίζω ξανά και ξανά, γελάω με τα καμώματα που περιγράφει η Μάμα Γατ, διαβάζω για τις πληροφορίες των αυθεντικών έργων και γενικά δε θέλω να τελειώσει η αναγνωστική εμπειρία που χαρίζει αυτό το βιβλίο σε μικρούς και μεγάλους!

Βιβλίο Τρεις γενιές σιωπής: Βερεγγάρια 
Συγγραφέας Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου
Εικονογράφος Tanja Stephani
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τελεία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου έγραψε μια ιστορία γεμάτη συναισθήματα, τρυφερότητα και αγάπη και μας συστήνει μια χαριτωμένη γατούλα, η οποία όμως προσομοιάζει αρκετά με τους ανθρώπους ως προς τον χαρακτήρα, τις απορίες, τα συναισθήματα, τη συμπεριφορά κλπ. κι έτσι αντικαθρεφτίζονται στις περιπέτειές της βιώματα οικεία σε όλους μας. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση μας βοηθάει να τη γνωρίσουμε καλά, να ανακαλύψουμε το πολυκύμαντο ψυχογράφημά της και να καταλάβουμε τους λόγους για πολλές από τις πράξεις που υλοποιεί. Το μυστήριο και η δράση είναι στο αίμα της, βιώνει από πρώτο χέρι τις αδικίες και τις ανισορροπίες της ζωής, διαπιστώνει πως όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι αφού άλλοι της φέρονται σκαιά και άλλοι τη φροντίζουν, άλλωστε και με τα γατιά έτσι γίνεται, παντού υπάρχουν κακοί και καλοί χαρακτήρες. Περνάει από σαράντα κύματα μέχρι να καταλήξει στο, όπως φαίνεται, τελευταίο σπιτικό της κι έτσι παρακολουθούμε μια συγκινητική εξιστόρηση, από τα δύσκολα παιδικά της χρόνια που την περιμάζεψαν οι άνθρωποι εκείνη και τ’ αδέλφια της μια μέρα που η μαμά βγήκε για φαγητό και δεν την ξανάδανε, ως τη γυναίκα που την υιοθέησε αλλά της έκαναν έξωση, ως το καταφύγιο κι ως το απάνεμο λιμάνι της. «Είναι σπουδαίο πράγμα να μη φοβάσαι και να μην κινδυνεύεις. Μέχρι να βρω μια κανονική ζωή μου έλειψε αρκετές φορές η ασφάλεια» (σελ. 19).

«…η χαρά της ζωής κρύβεται μέσα στη φύση…» (σελ. 35), τονίζει μεταξύ άλλων η συγγραφέας, η οποία περνάει πολλά σημαντικά, διαχρονικά και καίρια μηνύματα μέσα από το κείμενό της για τη ζωοφιλία, για την αγάπη, για τη δοτικότητα, για τη μητρότητα, για την ανάγκη υιοθεσίας ενός ζώου κι όχι αγοράς του («Δεν ήξερα πως οι άνθρωποι αγοράζουν κατοικίδια. Πίστευα πως τα παίρνουν μόνο από αγάπη», σελ. 64) και πολλά άλλα. Κι έρχεται η στιγμή που η Νίνα αντιμετωπίζει κατάματα την αλήθεια: έχει σπίτι και είναι πάντα χορτάτη και περιποιημένη ενώ την ίδια στιγμή οι άλλοι γάτοι ζουν καθημερινά μια περιπέτεια επιβίωσης και γι’ αυτόν τον λόγο τη θεωρούν ξιπασμένη και απόμακρη! Αυτό ήταν! Η Νίνα θα ζήσει μια περιπέτεια για να τους αποδείξει πως κι εκείνη είναι σαν αυτούς! Μάταια την προειδοποιεί η φωνή της λογικής, ο σκυλο-φίλος της, Πάκο, που επιμένει πως όλο αυτό είναι μια παγίδα για να την παρασύρουν σε μπελάδες ενώ δε χρειάζεται να αποδείξει σε κανέναν ποια πραγματικά είναι! Το συγκινητικό είναι που η Νίνα φτάνει σε σημείο να αναρωτιέται πού ανήκει, ποια είναι η πραγματική της οικογένεια, η αληθινή της ζωή, εκφράζει δηλαδή συναισθήματα και προβληματισμούς εντελώς ανθρωπόμορφα και έτσι με έξυπνο τρόπο ξεπηδάνε ιδέες και νοήματα που δίνουν τροφή για σκέψη στον αναγνώστη, δείχνοντάς του καταστάσεις και στιγμιότυπα που αποτελούν μέρος και της δικής του προσωπικότητας και ψυχοσύνθεσης. Άλλωστε: «…και οι γάτοι έχουν τις στενοχώριες τους. Δεν είμαστε μονάχα για παιχνίδια και γουργουρητά» (σελ. 105). Η εικονογράφηση της Tanja Stephani, αν και ασπρόμαυρη, είναι άκρως ρεαλιστική και παραστατική, ακολουθεί κατά πόδας το κείμενο και του δίνει νέες διαστάσεις, στήνοντας σκηνικά που θα πυροδοτήσουν τη φαντασία των παιδιών. Η Νίνα αλλάζει εκφράσεις και στάσεις, περπατάει και τρέχει, τρώει και κοιμάται αλλά και βιώνει τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής της κι όλα αυτά η εικονογράφος τα στήνει μπροστά στα μάτια μας με όμορφο τρόπο και πλούσιο ταλέντο.

Πώς ανακαλύπτει μια γάτα το νέο της σπίτι, πώς συμπεριφέρεται (ναι, δεν εκπαιδεύεται, κάνει ό,τι εκείνη θέλει), τι μυρίζει, πώς δείχνει τη χαρά της, πώς τονίζει τις δικές της προτεραιότητες έναντι του αφεντικού της, ο οποίος τη θέλει συνέχεια πλάι του, πώς είναι μια γνωριμία με έναν σκύλο, τι έχουν να χωρίσουν, πώς συμπεριφέρονται; Η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου στο νέο της μυθιστόρημα «Με λένε Νίνα» καταφέρνει να ζωντανέψει με οικείες λεπτομέρειες την καθημερινότητα της συμβίωσης με μια γάτα και να δημιουργήσει μια ανθρωπόμορφη και ανθρωποκεντρική προσωπικότητα που δε θέλει τίποτε άλλο παρά μόνο χάδια. Και φαΐ. Και παιχνίδια. Και ζέστη. Και διάφορα άλλα. Τι έλεγα; Μόνο χάδια; Ναι, χμ….

Βιβλίο Οι άντρες κλαίνε 
Τίτλος πρωτοτύπου Els homes plorem
Συγγραφέας-Εικονογράφος Joan Turu
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νιλ νιώθει ότι μεγαλώνει και αυτό τον ανησυχεί γιατί όταν τα αγόρια μεγαλώνουν γίνονται άντρες. Ναι αλλά κανείς δεν  έμαθε στον Νιλ πώς να είναι άντρας. Πώς φέρονται οι άντρες της οικογένειάς του; Τι είναι σωστό και τι λάθος και ποιος το ορίζει; Στον δρόμο, στις ταινίες, στα βιβλία, πώς συμπεριφέρονται; Κι όταν αρχίζει να εφαρμόζει αυτά που βλέπει κάνει απανωτά λάθη και ταυτόχρονα δε νιώθει καθόλου καλά. Τελικά μήπως πρέπει να αναγνωρίζουμε και να σεβόμαστε τις δικές μας επιθυμίες και να αγνοούμε τα στερεότυπα; Ο συγγραφέας τονίζει με τρυφερό τρόπο πως δεν υπάρχει πιο όμορφο πράγμα από το να είσαι ο εαυτός σου, να μην επηρεάζεσαι, να μην αντιγράφεις, να μη μιμείσαι και φυσικά να κλαις. Μια συγκινητική ιστορία που έχει εφαρμογή και σε άλλες περιπτώσεις στη ζωή μας, όπου νιώθουμε πως πρέπει να ακολουθήσουμε το ρεύμα και να ενταχθούμε σε στερεότυπα αλλά το αποτέλεσμα είναι να έχουμε μια δυστυχισμένη και κουτσουρεμένη προσωπικότητα. Η εικονογράφηση του ίδιου του συγγραφέα απεικονίζει σιλουέτες και ανθρώπινες μορφές με μια πρωτότυπη τεχνική ενώ το φόντο στις εικόνες είναι καλοδουλεμένο και προσεγμένο με απρόσμενες λεπτομέρειες, όπως το γκράφιτι στους τοίχους «Πρόσφυγες, καλώς ήλθατε»! Τα πρότυπα που παρατηρεί ο Νιλ είναι μονοδιάστατα, προχειροφτιαγμένα και μονόχρωμα, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τη δική του γεμάτη χρώματα και αγάπη ζωή, κι αυτό δείχνει με τη δύναμη της εικόνας τα νοήματα του κειμένου με πιο απτό τρόπο. Τελικά οι άντρες κλαίνε;

Βιβλίο Το γατάκι που φοβόταν τα πάντα
Τίτλος πρωτοτύπου Le chaton qui avait peur de tout
Συγγραφέας Eric-Emmanuel Schmitt
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Εικονογράφος Barbara Brun 
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στις «Ιστορίες της κουκουβάγιας», η Αθηνά η Κουκουβάγια ενθαρρύνει το παιδί να σκεφτεί, να θέσει ερωτήματα, να πειραματιστεί και να βρει μόνο του τις απαντήσεις μέσα από μια σειρά παραμυθιών που θα το βοηθήσουν να βελτιώσει τη συμπεριφορά του και να σκεφτεί περισσότερο πάνω στις σχέσεις του με γνωστούς, φίλους και συγγενείς. Έτσι, στο δεύτερο βιβλίο της σειράς, κατανοούμε τους φόβους μας, γιατί και πώς προκύπτουν και τους αντιμετωπίζουμε μα πάνω απ’ όλα μαθαίνουμε ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη γενναιότητα και στη ματαιοδοξία. Ο γάτος Φορτούνιο αποφεύγει να συμμετέχει στις δοκιμασίες που βάζει στον εαυτό του ο αδερφός του, ο Σαρλί, γιατί φοβάται μην πέσει και χτυπήσει. Η Αθηνά η κουκουβάγια τον βοηθάει να καταλάβει πως «ο φόβος είναι απαραίτητος για να υπάρχει γενναιότητα» αλλά ο Σαρλί δεν καταφέρνει να κάνει εκείνο το απαραίτητο πρώτο βήμα. Αλλά μια μέρα, όταν κινδυνεύσει η αδερφή του, Πλουμέτ, θα γίνει κάτι αναπάντεχο! «Το να διακινδυνεύεις μόνο και μόνο για να αποδείξεις ότι είσαι έξυπνος ή για να δείξεις στους άλλους πόσο δυνατός είσαι είναι ανόητο και αλαζονικό, δεν είναι γενναιότητα, είναι ματαιοδοξία!», αυτό τονίζεται μεταξύ άλλων στη συναρπαστική ιστορία που μας αφηγείται η Αθηνά η κοκουβάγια. Εγωισμός, αδιαφορία και δειλία πηγάζουν μέσα από χαρακτηριστικά παραδείγματα και παρουσιάζονται στα παιδιά με τρόπο που τους δείχνει τις παγίδες αυτών των αρνητικών συναισθημάτων, τα οποία στο κάτω κάτω μόνο κακό κάνουν, όχι μόνο στη γενναιότητα αλλά και στην προσωπικότητά μας εν συνόλω. Η εικονογράφηση είναι υπέροχη, γεμάτη χρώματα και άκρως ρεαλιστική. Τα ζωάκια αποτυπώνονται με λεπτομέρειες σ’ ένα καλομελετημένο σκηνικό και η φύση του δάσους δίνεται με ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς από λουλούδια και δέντρα, ζώα και φυτά. Οι χαριτωμένες γάτες, ο αυστηρός αετός, η σοφή κουκουβάγια αποτυπώνονται με ενάργεια και χρώματα και ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Είστε λοιπόν αρκετά γενναίοι για να διαβάσετε αυτό το υπέροχο βιβλίο;

Βιβλίο Μυστικές ιστορίες
Συγγραφέας Ελένη Κ. Τσαμαδού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο το αγάπησα για πολλούς λόγους, όχι μόνο επειδή πρωταγωνιστούν γάτες. Είναι έξυπνο, καλογραμμένο, ενδιαφέρον, με ποικίλες ιστορικές στιγμές, διαφορετικά στυλ αφήγησης ανάλογα την εποχή και τον τόπο και καταφέρνει μέσα σε ελάχιστες σελίδες να ζωντανέψει παραστατικά την εκάστοτε περίοδο όπου μας μεταφέρει. Δεν υπάρχει στερεοτυπική αφήγηση αφού η συγγραφέας παραθέτει τα κείμενά της με τέτοιο τρόπο που συμπεραίνουμε μόνο μέσα από τα γεγονότα και τις λέξεις-κλειδιά πού βρισκόμαστε και ποιος είναι ο πρωταγωνιστής του κάθε διηγήματος. Εξ ου και ποικιλία εκφραστικών μέσων, ιδιολέκτων, εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών, κάποιες φορές λίγο χιούμορ, κάποιες άλλες ένα δάκρυ παραπάνω συγκροτούν ένα όμορφο, συντροφικό βιβλίο που με κράτησε για πολλές ώρες βυθισμένο σ’ έναν κόσμο γατών, οι οποίες, λόγω ιδιότητας, ξέρουν πολλά παραπάνω από τους ανθρώπους και τα μοιράζονται απλόχερα με τους κουτούς, όπως διατείνεται η Ματμαζέλ, αναγνώστες.

Η Λούλου στη Σμύρνη και τον Μπουρνόβα το 1922, η Νουνεφέρ στο πλάι του νεογέννητου Μωυσή πριν τον αφήσει η μητέρα του να τον πάρει το ποτάμι για να γλυτώσει από τον θάνατο, η Χιών και η ωραία Ελένη του Μενελάου («όμορφη αλλά και τρυφερή και κρυφοπαιχνιδιάρα»), το ανώνυμο γατί που προσπάθησε να σώσει τη ζωή της δούλας που το φρόντιζε την εποχή του λοιμού που είχε πλήξει την Αθήνα κατά το δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου, η Φιρουζέ στην οποία αφηγείται τις περιπέτειές της η Ρωξάνη, κόρη του Δαρείου και σύζυγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Χάττι της Κλεοπάτρας, η Αρετή που αντιμετωπίζει μαζί με τη Θεοδώρα και τον Ιουστινιανό την αιματηρή στάση του Νίκα, η ανώνυμη γάτα που συντροφεύει την Κασσιανή όσο γράφει ύμνους και ψέλνει κλεισμένη στο μοναστήρι, η Νέμεσις πλάι στην Άννα Κομνηνή που διαβιεί κι αυτή σε μοναστήρι γράφοντας με την αδελφή Πελαγία τα απομνημονεύματά της, την «Αλεξιάδα», η Βέρα της Ζωής Παλαιολογίνας στα πόδια του Πετράρχη που ετοιμάζεται να παντρευτεί τον Αυτοκράτορα της Ρωσίας Ιβάν Γ΄, η απρόσκλητη Λάουρα, ο Τάμπι με τον Ντικ Γουίτινγκτον στο βικτοριανό Λονδίνο, η Αϊμέ που βρίσκει η Νακσιντίλ, η μητέρα του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄, η Aurore του Φρεντερίκ Σοπέν, η Μους της Αμαλίας μας αφηγούνται τις ιστορίες τους στο πρώτο μέρος. Ταξιδεύουμε από την αρχαία Ελλάδα και τη Μεσοποταμία στον Μυστρά και την Κωνσταντινούπολη, σε μοναστήρια και παλάτια, σε μεγάλες πόλεις της Ευρώπης, γνωρίζουμε σημαντικές προσωπικότητες της Ιστορίας και των Γραμμάτων, άντρες και γυναίκες, μαθαίνουμε εκ των έσω λεπτομέρειες της ζωής και της ψυχολογίας τους, κάποιοι με παρακίνησαν να ψάξω και περισσότερο για τη ζωή και τα επιτεύγματά τους. Μια πανσπερμία χαρακτήρων και προσωπικοτήτων που τους συντροφεύουν γάτες, με τις οποίες μοιράζονται τις ευτυχισμένες και τις δύσκολες στιγμές τους.

Στο δεύτερο μέρος όμως, όπως μας αποκαλύπτει κι η ίδια η Ματμαζέλ, έχουμε να κάνουμε με ιστορίες απλώς ανθρώπων που δε συνδέονται άμεσα με μεγάλα ιστορικά γεγονότα όμως η θεματολογία είναι και πάλι ενδιαφέρουσα και η γραφή άψογη ενώ μ’ έναν μαγικό τρόπο οι ιστορίες συνδέονται με τη συγκάτοικο της αφηγήτριας γάτας και τη μητέρα της! Η Λευτέρω του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη αδιαφορεί για τα όσα λέει το αφεντικό της στον Γεώργιο Τερτσέτη, η Ζαμπία έμαθε με συγκινητικό τρόπο από την αφεντικίνα της τον σκληρό γδικιωμό της Μάνης και τις συνέπειές του, το Κουτσουνάκι κυνηγιέται από τις ορδές του Ιμπραήμ, η Τζιντζινάτα είναι η μόνη που επιτρέπει ο Ερρίκος Σλήμαν να μπαίνει στο γραφείο του στο Ιλίου Μέλαθρον, η Κοντέσα συντροφεύει τον Γεώργιο Σταύρου όσο αναπολεί τα ευτυχισμένα χρόνια πλάι στον Ιωάννη Καποδίστρια κατά την ανασυγκρότηση του νέου ελληνικού κράτους και άλλοι άνθρωποι που πέρασαν και χάθηκαν αλλά τους ξαναφέρνει στο φως το βιβλίο της κυρίας Ελένης Τσαμαδού συνεχίζουν να παρελαύνουν από τις σελίδες διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον.

Κάθε φορά η συγγραφέας εμπλουτίζει το κείμενό της με υπέροχες παρομοιώσεις, με έναν γλυκό λυρισμό και ζωντανεύει την αντίστοιχη εποχή και περιοχή με προσεγμένες λεπτομέρειες και ταιριαστό λεξιλόγιο και γεγονότα. Η Ιστορία και η μυθολογία δίνονται ανακατεμένες όμορφα και δοσμένες μέσα από την οπτική γωνία μιας γάτας που έχει το ελεύθερο να κινείται προς όπου και όπως θέλει, οπότε παρατηρεί και σχολιάζει τα πάντα. Σε κάθε ιστορία η συγγραφέας βρίσκει κι έναν διαφορετικό τρόπο όχι μόνο να μας εισαγάγει στην ιστορία αλλά και να την ξεδιπλώσει. Όλες με κέρδισαν και δύσκολα μπορώ να ξεχωρίσω κάποιες. Η αφήγηση για την Ωραία Ελένη ήταν άκρως ξεκαρδιστική, με μεγάλες παρενθέσεις αλλά πλήρης και τεκμηριωμένη. Με συγκίνησε η ιστορία της Ρωξάνης, της συζύγου του Μεγάλου Αλεξάνδρου και μέσω αυτής αναβίωσε η ατμόσφαιρα των δολοπλοκιών που ακολούθησαν τον θανάτου του μεγάλου στρατηλάτη. Δάκρυσα με τα απομνημονεύματα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Ανησύχησα με το κυνηγητό των Ελλήνων από τον Ιμπραήμ. Αξέχαστη θα μου μείνει η σκιαγράφηση της Κλεοπάτρας και η επεξήγηση της στάσης της απέναντι σε Οκταβιανό και Μάρκο Αντώνιο ενώ δεν έπαψα να γελάω από την αλλεργική αντίδραση του Οκταβιανού στη Χάττι.

Οι «Μυστικές ιστορίες» της κυρίας Ελένης Τσαμαδού είναι αυτοτελείς και διαφορετικές, συνδέονται όμως αναπόσπαστα και με πρωτότυπο τρόπο με την αφηγήτρια του βιβλίου, τη Ματμαζέλ, η οποία κάποια στιγμή αρχίζει να παίρνει πρωταγωνιστικό ρόλο και να τσακώνεται με την Τιτίνα, επομένως δεν έχουμε μόνο μια ανθολογία γοητευτικών, τρυφερών και ιστορικά τεκμηριωμένων διηγημάτων με πρωταγωνίστριες γάτες αλλά (και) ένα πρωτότυπο σπονδυλωτό μυθιστόρημα, με μια γάτα-αφηγήτρια που παρατηρεί και σχολιάζει, χαρίζει άφθονες γνώσεις και ποικίλες εικόνες από τόσες διαφορετικές εποχές ενώ όσο πλησίαζα στο τέλος άρχιζα να προσεγγίζω το μυστικό της και να την αγαπώ πιο πολύ κι ας μαλώνει αυστηρά τον αναγνώστη για την αλόγιστη χρήση του ίντερνετ: «βιβλία να διαβάζετε»! Ποικίλο, ενδιαφέρον, διαφορετικό, τρυφερό και χαδιάρικο!

Βιβλίο Ο γάτος που έσωζε βιβλία 
Τίτλος πρωτοτύπου The cat who saved books
Συγγραφέας Sosuke Natsukawa
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Αλληγορία / Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Sosuke Natsukawa έγραψε ένα δυνατό, υπέροχο και ανατρεπτικό μυθιστόρημα βιβλιοφιλίας και ταυτόχρονα αυτογνωσίας. Οι μάχες που καλείται ο μικρός ήρωας να δώσει μαζί με τον τιγρέ γάτο αφορούν τον κόσμο του βιβλίου, των εκδόσεων, των αναγνωστών. Θα έρθει αντιμέτωπος με χαρακτήρες που δεν περίμενε και θα δει περιπτώσεις που δε συνάδουν με τα θετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ανάγνωσης. Η απρόσμενη επίσκεψη από τον πορτοκαλή γάτο ονόματι Τίγρη που ζητάει τη βοήθειά του για να βρουν βιβλία που έχουν φυλακιστεί είναι η αρχή για ένα συναρπαστικό και αναπάντεχο ταξίδι. Η φίλη και συμμαθήτρια του Ριντάρο, Σάγιο Γιουζούκι, που ανησυχεί πραγματικά για κείνον, θα σταθεί στο πλάι του και θα τον βοηθήσει με απρόσμενο τρόπο. Το απλό και λιτό λεξιλόγιο και το γεμάτο νοήματα και ευφάνταστους παραλληλισμούς κείμενο συγκροτούν ένα απολαυστικό μυθιστόρημα που βάζει σε σκέψεις, καταγράφει τα κακώς κείμενα στον εκδοτικό και βιβλιοφιλικό χώρο και προσφέρει άφθονη τροφή για σκέψη. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ιαπωνικού πολιτισμού (όπως οι πύλες γακιμόν, ο ειδικός χώρος υποδοχής γκενκάν, οι χάρτινες πόρτες φουσούμα κ. π. ά.), τα ιδεογράμματα της ιαπωνικής γλώσσας, τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, η φύση του νησιού (ακακίες, φροντισμένοι κήποι, δαμασκηνιές, κληματίδες, κερασιές) στολίζουν το κείμενο και δημιουργούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φόντα στο πλαίσιο των οποίων διαδραματίζεται η καθαυτή δράση. Ρομέν Ρολάν, Μαρσέλ Προυστ, Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, Αλέξανδρος Δουμάς, Φρίντριχ Νίτσε («…τον προβάρουν σαν να πρόκειται για μοδάτο παλτό»), Τζέιμς Μπόζγουελ, Οσάμου Νταζάι, Μπενζαμέν Κονστάν και χιλιάδες άλλα περισσότερο ή λιγότερο γνωστά ονόματα από τον χώρο της λογοτεχνίας και των επιστημών τοποθετούνται σε καίρια σημεία της αφήγησης κι εμπλουτίζουν τις μάχες που έχει να δώσει ο πρωταγωνιστής με άτομα που αγαπούν τα βιβλία με τον δικό τους, όχι απαραίτητα θετικό, τρόπο. Οι δοκιμασίες θυμίζουν παραφροσύνη αλλά η βασική ιδέα της κάθε μίας είναι το κέντρισμα μιας αλήθειας που θα οδηγήσει σε σκέψεις, αλλαγές, προβληματισμούς και ευφάνταστες περιπέτειες.

Ο φυλακιστής διαβάζει ακατάπαυστα αλλά τα βιβλία του είναι κλειδωμένα με λουκέτα σε αστραφτερές, διαφανείς βιτρίνες. Γιατί να μετράμε τα βιβλία που διαβάζουμε και γιατί να τα κρατάμε στα ράφια μας; Με τη μία και μοναδική ανάγνωση επιτέλεσαν τον ρόλο τους και τώρα καμαρώνουν από σκονισμένα ράφια ή τους οφείλουμε κι άλλες αναγνώσεις; Ποια είναι η διαφορά μεταξύ αναγνώστη και κατόχου; Τα βιβλία πρέπει να παραμένουν του κουτιού ή να αποκτούν τσακίσεις, γραμμές, αλλοιώσεις ώστε να γίνουν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του κατόχου τους; («Αν δεν ανοιχτεί, ένα βιβλίο που κατέχει την τρομερή δύναμη μιας επικής ιστορίας είναι απλώς χαρτομάνι. Αλλά το βιβλίο που έχει δεχτεί φροντίδα κι αγάπη, που έχει γεμίσει με ανθρώπινες σκέψεις, έχει προικιστεί με ψυχή», σελ. 146). Τα πολλά βιβλία δίνουν και περισσότερο κύρος; Από την άλλη, ο ακρωτηριαστής συλλέγει βιβλία αλλά τα κακομεταχειρίζεται φριχτά. Τι είναι η ταχυανάγνωση και πόση αξία έχει να μάθει ο κόσμος να διαβάζει πιο γρήγορα; Ποιες είναι οι τεχνικές ταχείας ανάγνωσης; Είναι απαραίτητες ή μήπως ακρωτηριάζουν και υποβιβάζουν την ουσία του ίδιου του βιβλίου; «Βιασύνη σημαίνει ότι σου ξεφεύγουν ένα σωρό πράγματα» (σελ. 84). Τέλος, ο πωλητής αντιμετωπίζει τα βιβλία ως αναλώσιμο αγαθό, εκδίδει «βιβλία που πουλάνε». «Τυπώνουμε τα βιβλία που θέλει η κοινωνία» (σελ. 121), υποστηρίζει. «Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα βιβλία που εκτιμάς και σ’ εκείνα που θέλει η υπόλοιπη κοινωνία», λέει στον έκπληκτο Ριντάρο και συνεχίζει: «Ξέρεις τι ψάχνουν οι περισσότεροι αναγνώστες σε ένα βιβλίο; Κάτι εύκολο, φτηνό και συναρπαστικό» και ακόμη χειρότερα: «Ο κόσμος είναι κουρασμένος από τη ζωή. Το μόνο που θέλει είναι είτε διέγερση είτε γιατρειά» (σελ. 122-123). Μήπως όμως εκτός από την εμπορική υπάρχει και η συναισθηματική αξία του βιβλίου; Ποιο από τα δύο είναι ισχυρότερο; Πώς μπορεί κάποιος που χρησιμοποιεί τους χάρτινους φίλους ως αντικείμενο προς πώληση να αλλάξει γνώμη; Ποια οπτική γωνία θα τον βοηθήσει ν’ αλλάξει γνώμη; Πώς επηρεάζει η «υπακοή» των εκδοτών στις επιθυμίες του κοινού την πολυφωνία στον εκδοτικό χώρο, τις διαφορετικές αναγνωστικές προκλήσεις, ακόμη και την πνευματική καλλιέργεια των αναγνωστών; Αυτό είναι για μένα το καλύτερο επιχείρημα επ’ αυτού: «Αν σου φαίνεται δύσκολο, σημαίνει ότι περιέχει κάτι που σου φαίνεται πρωτόγνωρο. Κάθε δύσκολο βιβλίο μάς προσφέρει μια ολοκαίνουργια πρόκληση» (σελ. 179).

Σε όλες αυτές τις διχογνωμίες που έχει να αντιμετωπίσει ο νεαρός ήρωας αντιδιαστέλλεται η καλλιέργεια και η αγάπη που του έχει ήδη ενφυσήσει ο παππούς του, ένας σοφός άνθρωπος. «Τα βιβλία έχουν τρομερή δύναμη», υποστήριζε. Γιατί άφησε το πανεπιστήμιο και άνοιξε το μαγαζί; Σε τι προσέβλεπε; Ποια ήταν τα σχέδιά του, τα όνειρα και οι φιλοδοξίες του; Πώς θα βοηθήσει έστω και μετά θάνατον τον εγγονό του να εντρυφήσει περισσότερο και βαθύτερα στον κόσμο των βιβλίων και στον πραγματικό τους ρόλο στη ζωή; «Το διάβασμα δεν είναι μόνο απόλαυση ή διασκέδαση. Καμιά φορά πρέπει να περιεργαστείς τις ίδιες αράδες σε βάθος, να ξαναδιαβάσεις κάμποσες φορές τις ίδιες προτάσεις… προχωράς με οδυνηρή βραδύτητα. Και το αποτέλεσμα όλου αυτού του σκληρού μόχθου και της προσεκτικής μελέτης είναι ότι… το οπτικό πεδίο σου διευρύνεται» (σελ. 82-83). Πρέπει να ανεβαίνεις μοχθώντας το βουνό της ανάγνωσης για να το απολαύσεις, τονίζει ξανά και ξανά. «Δεν είναι αλήθεια ότι όσο περισσότερο διαβάζεις τόσο περισσότερο γνωρίζεις τον κόσμο. Όση γνώση και να στριμώξεις στο κεφάλι σου, αν δε σκέφτεσαι ανεξάρτητα, αν δεν πατάς στα πόδια σου, η γνώση που αποκτάς θα είναι πάντα κούφια και δανεική» (σελ. 43).

Ποια ακριβώς δύναμη κατέχουν λοιπόν τα βιβλία; Η χαρά τού να μαθαίνεις πράγματα και το να βλέπεις τις καταστάσεις με διαφορετικό τρόπο είναι κάτι το συναρπαστικό, υπάρχει όμως κάτι σημαντικότερο από αυτά που να δίνει και τη δύναμη στα βιβλία; Πώς συνδέονται αυτά με τα ανθρώπινα αισθήματα, το νοιάξιμο, τη δοτικότητα, την αγάπη; Πώς αυτή η δύναμη έχει περισσότερο χώρο για εφαρμογή στον σημερινό κόσμο, όπου το αυτονόητο δεν είναι πλέον αυτονόητο, όπου οι άνθρωποι ρωτάνε γιατί δεν πρέπει να πληγώσουν τον άλλον, γιατί να μην τον φοβίσουν ή να μη τον εκμεταλλευτούν; Επιπλέον, σε προσωπικό επίπεδο, το μυθιστόρημα απαντάει σε ερωτήσεις όπως: «Πώς μπορώ να πάω μπροστά αν δεν πιστεύω στον εαυτό μου» κ. ά. Οι περιπέτειες του Ριντάρο Νατσούκι είναι απρόσμενες, συναρπαστικές, γεμάτες εκπλήξεις και δοσμένες μ’ έναν τρόπο που με κράτησε ως την τελευταία σελίδα και την πιο δύσκολη δοκιμασία απ’ όλες!

ΥΓ. Η δεύτερη φωτογραφία είναι από άρθρο της εφημερίδας Japan Times.