Βιβλίο Γυναίκα από βελούδο
Συγγραφέας Φρέντυ Γερμανός
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα απλό, λιτό, περιεκτικό, ρεαλιστικό, μεστό κείμενο που ζωντανεύει με ενάργεια, ακρίβεια και σεβασμό την εποχή, τα πρόσωπα και τις εξελίξεις στην Ελλάδα των μέσων και των τελών του 19^ου αιώνα. Η αφήγηση εμπλουτίζεται από χαρακτηριστικές φράσεις, αποσπάσματα αυθεντικών επιστολών, αληθοφανείς διαλόγους και «πιπεράτα» αλλά διακριτικά σχόλια του συγγραφέα πάνω στο θέμα που διαπραγματεύεται. Βήμα προς βήμα ξεδιπλώνεται προσεκτικά και τεκμηριωμένα η προσωπικότητα μιας γυναίκας που γεννήθηκε στο Λονδίνο και συναναστράφηκε με επιφανείς προσωπικότητες του 19^ου αιώνα ενώ στη συνέχεια τάχθηκε στη φροντίδα του αδελφού της κατά τη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας. Σημαντικό κομμάτι της ζωής της είναι ο φημολογούμενος έρωτάς της για τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη, μετέπειτα αντίπαλον δέος του Χαρίλαου Τρικούπη στον πολιτικό στίβο, μια σπίθα που δεν πρόλαβε να γίνει φωτιά. Αυτή η γνωριμία και το ευρύτερο διπλωματικό, πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής αναπτύσσει έξοχα ο Φρέντυ Γερμανός, αναμιγνύοντας αξιέπαινα τη φαντασία με την πραγματικότητα και ιστορώντας γεγονότα που σε άλλα βιβλία φαίνονται βαρετά αλλά εδώ τα «ρούφηξα» και άρχισα να ψάχνω για περισσότερες λεπτομέρειες.

Η Σοφία Τρικούπη ήταν μια γυναίκα που μπήκε ανάμεσα σε δύο άντρες, οι οποίοι ακόμη και μετά θάνατον έχουν γυρισμένη την πλάτη ο ένας στον άλλον ως ανδριάντες έξω από το κτήριο της Παλαιάς Βουλής! Μεγάλωσε στην αυλή της βασίλισσας Βικτωρίας: «Κανένα άλλο, ίσως, κορίτσι του καιρού της δεν είχε γνωρίσει τόσο νωρίς όλους τους Μεγάλους που χάραζαν τότε, νωχελικά, τη μοίρα της Ευρώπης». Έμαθε από νωρίς να ζει συντροφιά με την Ιστορία κι έπαθε σοκ με τη μετάβασή της στην Αθήνα εκείνης της εποχής. Ήταν μια γυναίκα από βελούδο, όπως τη χαρακτήρισαν ο ποιητής Άλφρεντ Τέννυσον, ο Γεώργιος Α΄ και φυσικά ο Θεόδωρος Δεληγιάννης. Αλήθεια, τι θα γινόταν αν ο τελευταίος δεν άκουγε κανέναν παρά μόνο την καρδιά του και ζούσε τον έρωτά του με τη Σοφία; «Είναι παράξενο πόσο η μοίρα… μιας χώρας ή ενός κόσμου ολόκληρου κρέμεται καμιά φορά από ένα κρεβάτι»! Οι ιστορικοί δεν τα παραδέχονται αυτά, «πόσα όμως ξέρουν, εδώ που τα λέμε, … για την Ιστορία; Πόσα καταλαβαίνουν για τα κρυφά, ανθρώπινα πάθη που τη γράφουν καμιά φορά, πίσω από την πλάτη τους;»  (σελ. 12). Τι συνέβη κι απομακρύνθηκαν; Γιατί μάζεψε τόσο μίσος και μνησικακία που ανάγκασε τελικά τη Σοφία να πει νοερά: «Καληνύχτα σας, κύριε Δεληγιάννη. Κρατήστε τη χολή σας, κρατάω το βελούδο μου» (σελ. 210);

Μια υπέροχη, δυνατή, συγκλονιστική και συναρπαστική ιστορία ζωής που ξεδιπλώνεται ταυτόχρονα και παράλληλα με τα σημαντικότερα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά γεγονότα της περιόδου, όπως τα Ιουνιανά του 1863, η ένωση των Ιονίων Νήσων, οι κρητικές επαναστάσεις, η επιλογή του Γεωργίου για βασιλιά (πώς επιλέχτηκε ο Γεώργιος για βασιλιάς όσο «το στέμμα του ελληνικού θρόνου τριγυρνάει από τη μια ευρωπαϊκή Αυλή στην άλλη σαν λεπρό ορφανό») αλλά και η προσωπική του ανάμιξη στις εξελίξεις και στο απανωτό ανεβοκατέβασμα κυβερνήσεων, καθώς και η επιθετικότητα του Τρικούπη στο πρόσωπό του, η χρεοκοπία του 1896, όλα αυτά σε μια Αθήνα που αλλάζει ερωτικά τοπία την ίδια στιγμή που η Ελλάδα αλλάζει κυβερνήσεις! Πώς σπούδασε ο μεγάλος αυτός άντρας στο εξωτερικό και τι θυσίασε από την προσωπική του ζωή, πώς και γιατί γράφτηκε το άρθρο «Τις πταίει» και ποιες ήταν οι συνέπειές του στη ζωή τους (το Παλάτι με λάθος αποφάσεις τον έκανε λαϊκό ήρωα, «Τα κελιά είναι περίεργα θερμοκήπια, Σοφία. Καμιά φορά γεννάνε πρωθυπουργούς»), ποιες ήταν οι ταραγμένες σχέσεις με τον Γεώργιο («Δεν έχουμε κράτος, Σοφία, έχουμε παζάρι!»), πώς δημιουργήθηκαν τα μεγάλα έργα («ο Τρικούπης ξοδεύει, ο Δεληγιάννης μαστιγώνει»); Και ταυτόχρονα ποια ήταν η σχέση της Σοφίας με τον αδελφό της, που το χαμόγελό του το κράταγε μόνο για κείνη,  ποια ήταν η συνθηματική τους γλώσσα και τα μυστικά τους, τι ρόλο έπαιξε ο παπαγάλος από τη Ζανζιβάρη (ο τελευταίος σύντροφος ζωής της Σοφίας), πώς χάραξαν μια κοινή διαδρομή αποθέωσης και λιθοβολισμού, πώς γινόταν να μαλακώνουν ο αγέλαστος πρωθυπουργός και η αλύγιστη αδερφή του πίσω από τις κλειστές πόρτες;

Παρακολουθούμε επίσης τη ζωή του Θεόδωρου Δεληγιάννη, που τιθάσευσε την αμαζόνα Σοφία και ξύπνησε τη γυναίκα μέσα της («μετά τον στοχαστικό Τρικούπη, ο ορμητικός εραστής»), ένας πολιτικός που ως παιδάκι αποτυπώθηκε στον πίνακα του φον Ες «Η άφιξη του Όθωνα στο Ναύπλιο» αλλά έριξε τον βασιλιά αργότερα, που έγινε από στενογράφος υπουργός και σταδιακά έχτισε μιαν αντιπαλότητα με τον Τρικούπη κι όσο γερνούσε τόσο γέμιζε μίσος που τον οδηγούσε σε σπασμωδικές και απάνθρωπες κινήσεις: «-Πρέπει να μάθεις να γερνάς Δεληγιάννη. Ν’ αποχαιρετάς τη ζωή γλυκά, σαν πουλί που κελάηδησε στη νιότη σου. Όχι σαν θηρίο που σου τη σπάραξε» (σελ. 210). Υπάρχουν επίσης κι άλλα πρόσωπα όπως οι Ρόκκος Χοϊδάς, Ανδρέας Κάλβος, Τερέζα Μακρή, Κωστής Παλαμάς, Εμμανουήλ Ροΐδης, Ανδρέας Συγγρός, Κλεάνθης Τριανταφύλλου και πολλοί άλλοι, οι «δορυφόροι» του μυθιστορήματος, με απρόσμενες εμφανίσεις που απογειώνουν την πλοκή κι εμπλουτίζουν τις εξελίξεις.

Ο συγγραφέας σέβεται τα ιστορικά πρόσωπα και δε βγάζει αυθαίρετα συμπεράσματα, μάλιστα επιμένει να καταγράφει ακριβοδίκαια όλες τις όψεις του νομίσματος. Τονίζει: «Πάλι είμαστε στην άχαρη θέση να ψυχαναλύουμε… ύστερα από εκατόν δέκα χρόνια. Δεν ωφελεί ούτε μπορούμε» (σελ. 152). Τα ελάχιστα σχόλιά του είναι πάντα αιχμηρά και ταυτόχρονα κομψά, δείχνουν άνθρωπο που έχει ζήσει πολλά κι έχει μια πείρα ζωής: «Αστείοι που είναι οι πεθαμένοι έρωτες όταν τους κοιτάς από μακριά» (σελ. 160). Μάλιστα, πολλές φορές συναντάμε αλήθειες που βρίσκουν απήχηση ακόμη και στο σήμερα, κάτι που κάνει τα κείμενα του Φρέντυ Γερμανού διαχρονικά και δεν τ’ αφήνουν να «παλιώσουν» ποτέ: «Τι ξέρουν οι κακόμοιροι οι γιατροί γι’ αυτό το δολοφονικό πύον που βγάζουν τα σπυριά της πολιτικής. Δεν θα βρεθεί ποτέ το φάρμακό τους» (σελ. 170). Και: «Δεν μπορείς να κάνεις κράτος αν δεν σε κάνει πρωθυπουργό ο λαός» (σελ. 172). Ταυτόχρονα παραμένει τυπικός και προσγειωμένος: «Πίσω από τις γραμμές αυτές…. δεν υπάρχει η υπερβολή ενός ποιητή αλλά η ακρίβεια ενός ρεπόρτερ» (σελ. 226). Αυτή η μαγική πένα λοιπόν, αυτός ο ταλαντούχος συγγραφέας και δημοσιογράφος, ζωντανεύει με αληθοφάνεια και υπέροχες σκηνές τη ζωή της Σοφίας Τρικούπη, του αδελφού της Χαρίλαου, του αντιπάλου τους Θεόδωρου Δεληγιάννη και όλων των σημαντικών προσώπων που πρωτοστάτησαν στην ελληνική ιστορία του 19^ου αιώνα. Άλλο ένα ιστορικό μυθιστόρημα που έχει ακόμη λόγο ύπαρξης στα ράφια και στις ζωές μας.

Βιβλίο Καζαντζάκης 
Τίτλος πρωτοτύπου Kazantzaki
Συγγραφέας Allain Glykos
Εικονογράφηση Antonin
Μεταφραστής Κατερίνα Ζωγραφιστού
Κατηγορία Graphic novel
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι εκδόσεις Διόπτρα μετέφρασαν στα ελληνικά ένα πολύτιμο έργο που ακολουθεί από κοντά τον συγγραφέα στα πρώτα βήματα της ζωής του στην Κρήτη μα και αργότερα, στα ταξίδια που υλοποίησε και που επηρέασαν την ψυχοσύνθεση και τη νοοτροπία του. Καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Μπορντώ, ο Allain Glykos δε γινόταν να μην ταυτιστεί με το σύμπαν του Καζαντζάκη. Μπερξόν, Λένιν, Νίτσε, Χριστός και Φραγκίσκος της Ασίζης, διαρκείς οι περιπλανήσεις κι ακατανόητες για όποιον δεν τολμήσει «να περιπλανηθεί στη σκοτεινή, απαιτητική μα και καλοσυνάτη ζούγκλα του έργου» του. Εξ ου και η μορφή του graphic novel που επιλέχτηκε, ώστε να μπορέσει ο μέσος αναγνώστης που δεν έχει εξοικειωθεί με το καζαντζακικό σύμπαν να έρθει πιο κοντά και να πάρει μια πρώτη γεύση από ένα ταξίδι που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Ο πρώτος τόμος, βασισμένος στην «Αναφορά στον Γκρέκο» και σε άλλα αυτοβιογραφικά αποσπάσματα, είναι αφιερωμένος στη ζωή, στις σπουδές, στις γνωριμίες του Καζαντζάκη και ο δεύτερος, βασισμένος στα «Ταξίδια» του, καταγράφει τον κόσμο όπου ταξίδεψε έξω του και μέσα του.

Ένας αξιοπερίεργος «μισός Έλληνας», ο ίδιος δηλαδή ο Glykos, στέλνει γράμμα στον συγγραφέα, με το οποίο του ζητάει την άδεια να συζητήσουν για τα βιογραφικά του στοιχεία: «Αγαπητέ Νίκο, θα ‘θελα να κάμω κάτι απερίσκεπτο: να μιλήσουμε για τη ζωή σου. Έχουμε τόσα κοινά σημεία που τολμώ να σου προτείνω αυτή τη συνάντηση». Όταν ο Καζαντζάκης πείθεται, ξεκινάει ένα ενδιαφέρον και συναρπαστικό ταξίδι, γεμάτο εκπλήξεις, φιλοσοφία, ιστορία, ανατροπές. Πώς και γιατί γράφτηκαν κάποια βιβλία, ποιοι ήταν οι σταθμοί της ζωής του συγγραφέα, ποια τα περιστατικά που σμίλευσαν την κοσμοθεωρία του; «Μικρά μυστικά» από τη ζωή και τη συγγραφή ξεδιπλώνονται δίπλα σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα, όπως οι κρητικές επαναστάσεις κατά του οθωμανικού ζυγού, οι Βαλκανικοί πόλεμοι και η μικρασιατική καταστροφή ενώ συναντάμε τα πρόσωπα που θ’ αλλάξουν για πάντα τη ζωή του: Γαλάτεια Καζαντζάκη, Άγγελος Σικελιανός, οι γυναίκες και οι άντρες που θα τον οδηγήσουν στον δικό του ανήφορο. Η αφήγηση φυσικά δεν είναι δομική, μιας και ο συγγραφέας συνομιλεί με τον Καζαντζάκη, οπότε μια κουβέντα ακολουθεί πάντα τη δική της πορεία. Το θετικό είναι όμως πως ο «μισός Έλληνας» μπορεί να παρέμβει στη συζήτηση με παρατηρήσεις, επεξηγήσεις και επερωτήσεις που εμπλουτίζουν το κείμενο και βοηθάνε έτσι τον αναγνώστη σε περαιτέρω κατανόηση.

Η εικονογράφηση του Antonin (Dubuisson) είναι αξιέπαινη και ισορροπεί ανάμεσα στον σουρεαλισμό και στην πιστή απεικόνιση γνωστών πινάκων ζωγραφικής, προσώπων και τοπόσημων. Με γαλάζια γραμματοοσειρά μιλάει ο αφηγητής, με καφετιά ο Καζαντζάκης και με μαύρη τα υπόλοιπα πρόσωπα όποτε χρειαστεί. Κυριαρχούν το κίτρινο, το γαλάζιο και το κεραμιδί και τα καρέ είναι ατάκτως ερριμμένα στις σελίδες, ακολουθώντας τον δικό τους κανόνα, ο αναγνώστης όμως δε χάνεται ούτε μπερδεύεται. Σε κάποια σημεία έχουμε ξεκάθαρη γραμμική σειρά όπως στα κόμικς, σε άλλα οι εικόνες μπαίνουν η μία στην άλλη δημιουργώντας πανοραμικά στιγμιότυπα, με πρωτότυπες και ποικίλες οπτικές γωνίες και ζωντανεύοντας υποδειγματικά την εκάστοτε σκηνή.

Το δίτομο graphic novel «Καζαντζάκης» είναι μια υπέροχη και καλοδουλεμένη μελέτη πάνω στον βίο και στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, δοσμένη με τέτοιο τρόπο που μπορεί να εγείρει το ενδιαφέρον των μελετητών αλλά και του απλού μέσου αναγνώστη που θέλει να γνωρίσει τον σημαντικό αυτόν λογοτέχνη. Μια δυνατή και ξεχωριστή εικονογράφηση συμπληρώνει με τον πιο κατάλληλο τρόπο την επιθυμία του Allain Glykos να δημιουργήσει αυτόν τον φόρο τιμής σ’ έναν διαχρονικό και σημαντικό συγγραφέα.

Βιβλίο Όταν όλα πήγαν στραβά 
Τίτλος πρωτοτύπου When everything went wrong
Συγγραφείς Max Temporelli, Barbara Gozzi
Εικονογράφος Agnese Innocente
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τόμας Έντισον ασχολήθηκε από νωρίς με τις εφευρέσεις και μας χάρισε τον πολύγραφο, τον φωνογράφο, το κινητοσκόπιο και τον ηλεκτρικό λαμπτήρα. Ο Τζαν Ερνστ Ματσέλιγκερ ρίχτηκε με τα μούτρα να συνδυάσει τη μηχανική που τόσο αγαπούσε με την υποδηματοποιία στην οποία εργαζόταν ως μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες και κατάφερε να εξασφαλίσει χρόνο και χρήμα για τις βιομηχανίες. Ο Γουλιέλμος Μαρκόνι αφοσιώθηκε στα ραδιοκύματα και θέλησε ν’ ανακαλύψει τον τρόπο να στέλνει σήματα πολύ μακριά και χωρίς καλώδια. Με τον τηλέγραφο λοιπόν έφερε τους ανθρώπους πιο κοντά «για να κατανοήσουν περισσότερο τον εαυτό τους και να γίνουν καλύτεροι», όπως είπε χαρακτηριστικά ενώ είχε ανακαλύψει εμμέσως την ιονόσφαιρα όπου αντανακλώνταν αυτά τα σήματα! Ο Ουίλσον Γκρέιτμπατς ανακάλυψε τον βηματοδότη και μελέτησε σε μεγάλο βαθμό την καρδιά και τις λειτουργίες της. Ο Τζέιμς Ντάυσον εφηύρε την ηλεκτρική σκούπα χωρίς σακούλα, φέρνοντας επανάσταση στα νοικοκυριά. Η Μαργκαρέτε Στάιφ στράφηκε στη ραπτική και αγάπησε την τσόχα, την οποία χρησιμοποίησε από ένα εντελώς τυχαίο γεγονός για την παραγωγή παιχνιδιών. Η Στέφανι Λουίζ Κουόλεκ ήταν μια γυναίκα ακριβής και προσεκτική και εργάστηκε στη βιομηχανική χημεία, όπου ανακάλυψε το κέβλαρ, μια ίνα πέντε φορές πιο ανθεκτική από τον χάλυβα. Ο Τσαρλ Γκούντγιαρ ασχολήθηκε με τα μυστικά του καουτσούκ. Ο Πέρσυ Σπένσερ εργάστηκε στην ανάπτυξη της τεχνολογίας και των εξαρτημάτων και τελικά ανακάλυψε τον φούρνο μικροκυμάτων. Ο Τζων Στιθ Πέμπερτον έμαθε να φτιάχνει φυτικά σκευάσματα για τη θεραπεία των ασθενειών και από ένα λάθος ανακάλυψε την τονωτική κόκα-κόλα.

Άντρες και γυναίκες που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν δύο αιώνες πριν και σήμερα εξακολουθούν να είναι σημεία αναφοράς χάρη στις μοναδικές και πρωτοποριακές τους ανακαλύψεις παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο με συναρπαστικό τρόπο. Πειραματίζονται, απογοητεύονται και πεισμώνουν, αφοσιώνονται, κάνουν γκάφες και λάθη, το αποτέλεσμα όμως, ακόμη κι αν δεν είναι το προσδοκώμενο, τους δικαιώνει. Μικρές παράγραφοι, σύντομες προτάσεις, απλοποιημένη ορολογία για καλύτερη κατανόηση και η παραστατική εικονογράφηση της Agnese Innocente βοηθάνε τα παιδιά από 8 ετών και πάνω να κατανοήσουν τις επαναστατικές αλλαγές των βιογραφούμενων προσώπων. Η Innocente μάλιστα δημιουργεί όχι μόνο μικρές και μεγάλες εικόνες σε διάφορα σημεία των σελίδων αλλά συχνά παρεμβάλει και δισέλιδες ιστορίες κόμικ που επικεντρώνονται στο συγκεκριμένο στιγμιότυπο του κάθε προσώπου που θα επιφέρει την αλλαγή, θα κατανοήσει το λάθος του, θα αποδυθεί σε νέο γύρο πειραματισμών.

«Όταν όλα πήγαν στραβά» οι επιστήμονες και τεχνικοί δεν τα παράτησαν, δεν απογοητεύτηκαν, δεν γκρίνιαξαν, αντίθετα, μελέτησαν ακόμη πιο πολύ, παρατήρησαν καλύτερα, ξενύχτησαν και τελικά βρήκαν τρόπους που βελτίωσαν τη ζωή του μέσου ανθρώπου. Ο τρόπος σκέψης τους και οι απόψεις τους αποτελούν διαχρονικά ηθικά διδάγματα που θα εμπνεύσουν τους μικρούς αναγνώστες να μην υποκύψουν στην πρώτη δυσκολία, να μην αποθαρρυνθούν και κυρίως να μη νιώσουν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Μια άλλη ματιά σ’ ένα φαινομενικό λάθος, η διαίσθηση, η κατανόηση της αστοχίας, η αυτοπεποίθηση είναι μερικοί παράγοντες που σταδιακά θα μας οδηγήσουν σε κάτι καινούργιο, διαφορετικό, απρόσμενο. Ακριβώς όπως συνέβη με τα πρόσωπα του βιβλίου.

Βιβλίο Κάποτε θα γράψω ένα βιβλίο 
Συγγραφέας Ρέα Βιτάλη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο λόγος της συγγραφέως ρέει αβίαστα, με παρέσυρε από την αρχή σ’ ένα ταξίδι στον χρόνο, μου σύστησε δύο υπέροχους ανθρώπους, με τα καλά και με τα κακά τους, μου χάρισε εξομολογήσεις ψυχής και ταυτόχρονα έβαλε τα πράγματα στη θέση τους ως προς το τι πραγματικά βίωναν οι Έλληνες τις χρυσές δεκαετίες πριν τη Δικτατορία του 1967. Ο πατέρας της, Κώστας Κασιδόπουλος, ήταν εμπορικός αντιπρόσωπος της ΤΟΥΟΤΑ και ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960, όπου «το απόλυτο όνειρο, σχεδόν άπιαστο» ήταν ένα αυτοκίνητο. Ήταν άνθρωπος αείροος, αστείρευτος, δίκαιος, δε σταματούσε πουθενά, ήθελε όλο και με κάτι να ασχολείται, στράφηκε στο duty free του Ελληνικού, θέλησε να μπει στον χώρο της ναυτιλίας, έκανε χιλιάδες πράγματα. Αξέχαστες έχουν μείνει οι αυτοκινητοπομπές που δημιουργούσε από την Αθήνα την περίοδο των Διεθνών Εκθέσεων Θεσσαλονίκης και πέρναγε από χωριά και πόλεις, όπου τα πάντα σταματούσαν για να χαζέψουν τις «κούρσες»! «Και ο πατέρας μου έλαμπε. Πώς να μπορούσα να περιγράψω πώς έλαμπε; Σαν να ήταν λουστρίνι» (σελ. 14)! Όλα αυτά σε «…μια εποχή που έτσι κι αλλιώς οι πατεράδες έμοιαζαν λίγο με θεούς, δεν τους είχες δα και σε αποκλειστικότητα» (σελ. 24).

Βέβαια, «η δουλειά του μπαμπά δεν ήταν μόνο δουλειά του μπαμπά», μιας και το σπίτι αρχικά ήταν πάνω από την έκθεση αυτοκινήτων στη λεωφόρο Αλεξάνδρας και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη λεωφόρο Κηφισού.  Πώς απέκτησαν την αντιπροσωπεία, πώς δούλευαν και πώς προσλαμβάνονταν οι υπάλληλοι, ποιες ήταν οι επαγγελματικές αλλά και προσωπικές σχέσεις τους, από πού ξεκίνησαν όλα αυτά, είναι γεγονότα που η συγγραφέας καταγράφει ακριβοδίκαια, μελετημένα, αναμεμιγμένα με τα προσωπικά της βιώματα που ζωντανεύουν με ενάργεια εκείνη την εποχή. Και η μάνα της, η Βέτα; «Κάπου λοξά, πλαγίως» στο οικογενειακό τους κάδρο. Πώς ήταν οι σχέσεις των γονιών της μεταξύ τους, πόσο μεγάλο κομμάτι έκλεβε η δουλειά απ’ τη ζωή τους, πώς ήταν οι εκδρομές τους με το αμάξι: «Οι γονείς μου ήταν νέοι, απασχολημένοι και λαχανιασμένοι. Κάπου εκεί ανάμεσα έπρεπε να είναι και γονείς» (σελ. 21). Όλα αυτά στο άτυπο πρώτο μέρος, μιας και ένα σημαντικό γεγονός ανέτρεψε τα πάντα στη ζωή όλων τους κι έτσι στη συνέχεια ταξιδεύουμε πίσω στον Δομοκό της δεκαετίας του 1930, όπου μαθαίνουμε για τους γονείς του Κωνσταντίνου, για την ακόμη πιο σκληρή δεκαετία του 1950 και πώς ξεκίνησε ο πατέρας της συγγραφέως την εμπορική του καριέρα, πώς γνωρίστηκαν οι γονείς της, με τα κεφάλαια να σημειώνονται με αντίστροφη αρίθμηση, οδηγώντας μας ξανά στο απευκταίο τέλος όπου τα πάντα σταμάτησαν και στην οικογενειακή φωτογραφία των γονιών της συγγραφέως. Ε, όσο και να συγκρατήθηκα, φτάνοντας στην τελευταία σελίδα δάκρυσα.

Αυτό που μου άρεσε ακόμη περισσότερο στο βιβλίο και το βοηθάει έτσι να ξεπεράσει τη στείρα βιογραφία, είναι το γεγονός πως η Ρέα Βιτάλη δε μένει μόνο στις οικογενειακές της αναμνήσεις αλλά περιγράφει και την ευρύτερη εποχή με τραγικωμικά σχόλια: «Δεν υπάρχει άνθρωπος της γενιάς μας που να ‘χει νορμάλ φωτογραφία. Η δόξα της επιτήδευσης» (σελ. 17). Πόσο γλυκόπικρη η παρατήρηση: «Εσωστρεφής η «αρχιτεκτονική» των οικογενειών. -Κλείστε τα παράθυρα, θα μας ακούσει ο κόσμος…Το μέγα φόβητρο» (σελ. 35). Χιλιάδες αναμνήσεις που τεκμηριώνουν αντίστοιχα χιλιάδες πληροφορίες κυρίως για τη δεκαετία του 1960 και του 1970, «μια εποχή που έβραζε αλλά καπάκωνε»! Κι όσο γράφει με νοσταλγία τα δικά της βιώματα, τόσο δεν ξεχνά να στηλιτεύει τις πραγματικά και αντικειμενικά δύσκολες στιγμές είτε του απλού λαού είτε της Ιστορίας και να τις θυμίζει στον αναγνώστη, γιατί… καλή η νοσταλγία αλλά υπάρχει και η πραγματικότητα.

Το ατελιέ του μόδιστρου Γιάννη Βούρου, η Φωκίωνος Νέγρη, προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, μαγαζιά-σταθμοί στη διασκέδαση και στο φαγητό της εποχής, οι εκπομπές στο ραδιόφωνο, τα κομμωτήρια με τις κάσκες και τα κοκαλωμένα μαλλιά, το Ελληνικό με την Αμερικάνικη Βάση, η άφιξη της τηλεόρασης («…σύντομα δημιουργήθηκαν δύο κοινωνικές τάξεις ανθρώπων. Εκείνοι που διέθεταν τηλεόραση κι εκείνοι που την ονειρεύονταν», σελ. 67). Όλα δοσμένα με τέτοιο τρόπο που ένιωθα να είμαι κι εγώ μέλος της οικογένειας ή να μπαίνω στα σπίτια του κόσμου που βίωνε το καταναλωτικό θαύμα: «Μα όλα ήταν σαν μπαούλα τότε. Μνημειακά. Χορταστικά και θορυβώδη. Να αποδίδουν τη λαχτάρα απόκτησης. Ν’ αξίζουν τα λεφτά τους και την προσμονή» (σελ. 68-69). Κι όλα αυτά σε αντίβαρο της επαρχίας: «Πόσο δομημένοι οι άνθρωποι! Αξιόμαχοι. Ετοιμοπόλεμοι για τη ζωή αλλά και στωικοί για το τέλος» (σελ. 73). Και ιδού η πληγή της αστυφιλίας: «Οικόπεδα σκοτώνονταν για διαμερισματάκια-κλουβιά υπερυψωμένου ισογείου. Να μην τους ξέρει κανένας. Αυτό κι αν ήταν ντέρτι. Το να δραπετεύεις από ασφυκτικούς κλοιούς. Από μάτια που παρακολουθούν την κάθε σου κίνηση. Ζωές που αποκτούσαν ζωή κατασκοπεύοντας τη δική σου» (σελ. 70-71). Οι διαφορές στην κοινωνική αναρρίχηση του 1960 και του 1980, όπου, από τα σαβουάρ βιβρ, τους κανόνες, τους τρόπους  περάσαμε στην ορθάνοιχτη πόρτα του πλούτου όπου μπαίνει ο καθένας που τα κατάφερε μ’ ένα πούρο! «Το εμπόριο είναι είδος δημιουργίας. Το όνομα για τον έμπορο δεν είναι μεγαλομανία, δεν είναι ψώνιο. Είναι ό,τι η υπογραφή για τον καλλιτέχνη, για τον ζωγράφο…Το εμπόριο είναι εμμονή» (σελ. 65).

«Κάποτε θα γράψω ένα βιβλίο», δηλώνει η Ρέα Βιτάλη κι έτσι καταθέτει, καταγράφει, καταμετρά «…μικρές ιστορίες σαν του ραδιοφώνου που διέθεταν τότε τα σπίτια», γραμμένες με γλαφυρότητα, μελαγχολία και ρομαντισμό. Γραφή γρήγορη, σχεδόν προφορική («Πω, πω ιστορία! Θες να την ακούσεις; Το φαντάζομαι», σελ. 39), με ελάχιστες επαναλήψεις που δικαιολογούνται από τον καταιγιστικό ρυθμό αφήγησης και ροή που κυλάει σα νερό, με τη συγγραφέα να πηδάει από το ένα θέμα στο άλλο χωρίς όμως να χάνεται ο ειρμός και η κεντρική ιδέα του κάθε κεφαλαίου. Ακριβοδίκαιη και διεισδυτική αναβίωση μιας οικογένειας, ενός πατέρα και μιας εποχής που με ταξίδεψε, με συγκίνησε αλλά με έκανε και να γελάσω.

Βιβλίο Μπελ Γκριν 
Τίτλος πρωτοτύπου Belle Greene
Συγγραφέας Alexandra Lapierre
Μεταφραστής Ροζαλί Σινοπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Gema
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μπελ ντα Κόστα Γκριν (1879-1950) ήταν η βιβλιοθηκονόμος της συλλογής του τραπεζικού και μιας από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της αμερικανικής οικονομίας Τζ. Π. Μόργκαν. Προερχόταν από Αφροαμερικανούς γονείς, με τον πατέρα της να είναι ο πρώτος έγχρωμος απόφοιτος του Χάρβαρντ (τάξη 1870). Μετά τον χωρισμό των γονιών της άλλαξε το επίθετό της σε Γκριν και προσέθεσε το ντα Κόστα ώστε να προσδώσει πορτογαλικό υπόβαθρο στο όνομά της. Αρχικά εργάστηκε στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον όπου απέκτησε γνώσεις κι εμπειρίες γύρω από την καταλογογράφηση και τα σπάνια βιβλία, κάτι που εκμεταλλεύτηκε όταν εργάστηκε για τον Μόργκαν, προβαίνοντας σε αγοραπωλησίες και άλλες ενέργειες ώστε να εμπλουτίσει τη συλλογή του. Είμαστε σε μια εποχή όπου οι διακρίσεις και οι διώξεις κατά των εγχρώμων αυξάνονται και μαίνονται πιο βίαια από ποτέ, με αποτέλεσμα οι μιγάδες που μπορούν να περάσουν για λευκοί δε διστάζουν να συρθούν στην παρανομία και να κάνουν το «Passing» (=το να περνά κανείς για λευκός ενώ νομικά είναι έγχρωμος). Η Μπελ χωρίς δεύτερη σκέψη παρανομεί ώστε να ζήσει με τ’ αδέλφια της ένα καλύτερο και πιο δίκαιο μέλλον.

Η Alexandra Lapierre έγραψε μια συγκλονιστική ιστορία θάρρους, τόλμης, επιμονής και δύναμης και κατάφερε να συνδυάσει αρμονικά τη βιογραφία με το μυθιστόρημα, εξισορροπώντας και στα δύο είδη. Το κείμενο είναι αληθινό από αρχής μέχρι τέλους και κάθε σκηνή, κάθε περιστατικό, βασίζονται σε προσωπική έρευνα σε αρχεία και άλλα τεκμήρια. Χωρίζεται σε τρία βιβλία (όπου αναπτύσσεται κυρίως η περίοδος 1898-1924), πρελούδιο και επίλογο, με επίμετρο για το τι απέγιναν οι ήρωες του βιβλίου, βιβλιογραφία, γλωσσάρι με επεξήγηση των βιβλιολογικών όρων που συναντάμε στην καριέρα της Μπελ κλπ. Είναι ένα χορταστικό βιβλίο που από τη μια στηλιτεύει τον ρατσισμό και το μίσος για τη διαφορετικότητα κι από την άλλη μας μυεί στα μυστικά και στο περιεχόμενο της πιο σημαντικής βιβλιοθήκης των Ηνωμένων Πολιτειών που πλέον έχει εξελιχθεί σε μεγάλο και πολύτιμο πολιτιστικό φορέα ενώ ταυτόχρονα καταγράφει με διεισδυτικότητα και ακρίβεια τη ζωή μιας γυναίκας που απαρνήθηκε την καταγωγή της για να προοδεύσει και να ξεφύγει από τη φτώχεια («πράξη προδοσίας για τη μάνα, μάχη απελπισίας για την κόρη») αλλά στην πορεία παρασύρεται από την αίγλη, τον συλλεκτισμό, ακόμη κι από τον έρωτα και μεταμορφώνεται σε έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.

Σε αρκετά σημεία παρατίθενται περισσότερες απ’ όσες είναι απαραίτητες λεπτομέρειες γύρω από τους βασικούς άξονες της ιστορίας, όπως το οικογενειακό παρελθόν της Μπελ, η ζωή του Τζ. Π. Μόργκαν («Ένας συλλέκτης με ακόρεστη περιέργεια που παθιαζόταν με όλες τις μορφές τέχνης», «…ένας ψυχαναγκαστικός και αδηφάγος ερασιτέχνης που δε γνώριζε όρια…με μια απαράμιλλη αίσθηση του γούστου», σελ. 110-111) και στη συνέχεια του γιου του, τα αισθήματα που γεννιούνται στην ηρωίδα του βιβλίου από τους άντρες της ζωής της, πώς ξεκίνησε τη νέα της ζωή, πώς αποφάσισε να παρεισφρήσει στο Πρίνστον με τους περισσότερους ρατσιστές, στο Πανεπιστήμιό του, στην κοινωνική του ζωή, στην εύπορη και ταυτόχρονα συντηρητική κοινότητα και πολλά άλλα. Παρατίθενται αφειδώς αναλυτικές περιγραφές τόπων, χώρων, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών γεγονότων που φυσικά εμπλουτίζουν το κείμενο αλλά το βαραίνουν και καθυστερούν τις εξελίξεις. Οι διάλογοι είναι λιτοί, οι εξελίξεις απανωτές, τα σκαλιά που ανεβαίνει η Μπελ διαδέχονται το ένα το άλλο όσο στο φόντο ζούμε οικονομικές κρίσεις, κλιμάκωση της ρατσιστικής βίας, τις συνέπειες του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, ακόμη και το ναυάγιο του «Τιτανικού».

«Τα βιβλία άξιζαν όσο όλοι οι σύζυγοι του κόσμου», με αυτό το μότο ξεκινάει η Μπελ να εργάζεται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον και στη συνέχεια για λογαριασμό του Μόργκαν. Έτσι ξεκινάει ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο των παλαίτυπων, των σπάνιων εκδόσεων, της βιβλιοδεσίας, των δημοπρασιών, του συλλεκτισμού, με έννοιες, όρους και περιγραφές που ίσως κουράσουν, όπως ανέφερα και πριν, όσους δε λατρεύουν τον χώρο του βιβλίου. Ο Γουτεμβέργιος με τις Βίβλους του και ο Γουίλιαμ Κάξτον με τα αρχέτυπά του που σταθεροποίησαν την αγγλική γλώσσα και άλλαξαν τα πάντα είναι μόνο η αρχή για την καριέρα της Μπελ. Ανατρίχιασα με τον πλούτο των βιβλίων, την τεχνοτροπία τους, το περιεχόμενό τους, την εικονογράφησή τους, που τόσο παραστατικά ζωντανεύουν στις σελίδες του μυθιστορήματος η θέση τους στην παγκόσμια φιλολογική κοινότητα αλλά και στην αγορά! Γι’ αυτό και ως φυσική συνέχεια για την Μπελ έρχονται η μανία, η λαχτάρα, η ανικανοποίητη δίψα για νέα αποκτήματα. Πού σταματά το όραμα του Μόργκαν και πού αρχίζει η προσωπική φιλοδοξία της ντα Κόστα; Πότε η κοπέλα αρχίζει να γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογής και να αφοσιώνεται σε αυτήν; Πού είναι το όριο και ποιος θα τραβήξει τη γραμμή; Η συγγραφέας αποτυπώνει σωστά και την ατμόσφαιρα και τα παρασκήνια των δημοπρασιών: «Όλοι τους γνωρίζονταν μεταξύ τους, μισούσαν ο ένας τον άλλον και χαιρετούσαν ο ένας τον άλλον εγκάρδια» (σελ. 193). Προσοχή: «…η επιτυχία στις δημοπρασίες στηριζόταν σε τρεις αρετές: στην επιμονή, στην πονηριά και στον αυτοέλεγχο» (σελ. 197). Πόσο δάκρυσα με τον πόνο του λόρδου Άμχερστ να αποχωριστεί την πολύτιμη βιβλιοθήκη του, αν και περισσότερο ράγισα με τη συλλογή 14.500 περίπου τόμων αμύθητης καλλιτεχνικής, βιβλιοδετικής και τυπογραφικής ιστορίας με σπάνια δείγματα τυπογραφίας και βιβλιοδεσίας του Ρόμπερτ Χόου! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που, από το 1910 και εξής, 1910, υπήρξε σημαντική στροφή των εκατομμυριούχων στην απόκτηση χειρογράφων, αρχέτυπων και σπάνιων εκδόσεων, που πλέον θεωρούνταν σημάδι πλούτου. Η αντίληψη που επικρατούσε τότε τόνιζε ότι τα βιβλία μπορούν να γίνουν επενδύσεις με γόητρο εφάμιλλο με ενός πίνακα, η βιβλιοφιλία πεδίο άγρας για τους μεγιστάνες!

Η μυθιστορηματική βιογραφία «Μπελ Γκριν» της Alexandra Lapierre είναι μια λεπτομερής και συναρπαστική παράθεση της ζωής μιας από τις πιο σημαντικές γυναίκες στον χώρο των συλλογών και της βιβλιοφιλίας στην Αμερική των αρχών του 20ού αιώνα. Είναι η ζωή, η νοοτροπία, οι αντιλήψεις, οι ικανότητες μιας γυναίκας έγχρωμης καταγωγής που κατάφερε να ξεγελάσει τους πάντες και να ζήσει και να διαπρέψει ως λευκή. Ο έρωτας που θα ανατρέψει κάθε αρχή στη ζωή της όμως θα τη φέρει αντιμέτωπη με όρκους που θα καταπατήσει ενώ ταυτόχρονα ο φόβος για την αποκάλυψη του μυστικού της δεν παύει ποτέ να την κυνηγάει. Ωραίες και παραστατικές περιγραφές κτηρίων και πόλεων, καθώς και της κοινωνικής και οικονομικής ατμόσφαιρας που επικρατούσε τότε, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, ανατροπές, παραστατικές περιγραφές από τον κόσμο του βιβλίου και των βιβλιοθηκών δημιουργούν μια αξέχαστη και άκρως ρεαλιστική ατμόσφαιρα. Το μέγεθος της ελληνικής έκδοσης και το βάρος του χαρτιού της την κάνουν αρκετά δύσχρηστη για την ανάγνωση αλλά το κείμενο με ταξίδεψε σ’ έναν συναρπαστικό κόσμο και μου σύστησε μια αποφασιστική γυναίκα που άφησε το στίγμα της στις ζωές πολλών ανθρώπων και στον χώρο των βιβλιοθηκών και των συλλογών.

Βιβλίο Μακάριος: Οι μεγάλες αλήθειες 
Συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο είναι προϊόν προσωπικών εμπειριών, συνεντεύξεων, μαρτυριών, μελέτης δημοσιευμάτων και εγγράφων και αναφέρεται στην περίοδο του αγώνα της ΕΟΚΑ ως την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Κύπρου το 1960, με προεξάρχουσα μορφή αυτήν του Μακαρίου. Εξετάζονται όλα τα γεγονότα της ζωής του ηγέτη και γίνονται προσπάθειες ερμηνείας και επεξήγησης κάποιων κινήτρων και αποφάσεων ενώ παρατίθεται όλο το απαιτούμενο και απαραίτητο ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έδρασε ο Αρχιεπίσκοπος. Στόχος του συγγραφέα είναι να παρουσιάσει την αλήθεια για τον ρόλο που έπαιξαν οι πρωταγωνιστές των γεγονότων σε Κύπρο και Ελλάδα και να αναδείξει όσα οδήγησαν στις δυσάρεστες μεταγενέστερες εξελίξεις. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη: στο πρώτο, διαβάζουμε για τα παιδικά χρόνια του Μακαρίου, την ανέλιξη της καριέρας του και το δημοψήφισμα του 1950 και στο δεύτερο για τον αγώνα της ΕΟΚΑ, τις κινήσεις για Ένωση με την Ελλάδα και τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου. Με αντικειμενικότητα, ενδελεχή έρευνα και συγκερασμό των πηγών με τις προσωπικές εμπειρίες του, ο κύριος Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος καταγράφει κάτι που για πολλούς ίσως θεωρηθεί πεπερασμένο παρελθόν, οφείλουμε όμως να καταγράφουμε και να γνωρίζουμε την αλήθεια ώστε να χειριστούμε σημερινά γεγονότα και εξελίξεις. Το παρελθόν καθορίζει το παρόν και το παρόν καθορίζει το μέλλον, υποστηρίζει ο συγγραφέας. Ειδικά στην περίπτωση του αγώνα της Κύπρου για ανεξαρτησία και ένωση που ηττήθηκε με την τουρκική εισβολή «το να γίνει ευρέως γνωστή η αλήθεια δεν είναι διχασμός, γιατί η γνώση της αλήθειας… συμβάλλει στην ενότητα σκοπού και λαού κι επιτρέπει την εξαγωγή σωστών συμπερασμάτων και την αποφυγή λαθών στο μέλλον» (σελ. 17).

Σύντομα και περιεκτικά κεφάλαια, αφήγηση στην οποία παρεμβάλλονται χωρία από εφημερίδες και βιβλία, παρένθετοι στο κείμενο τίτλοι, καθώς και προσωπικές μαρτυρίες, λίστα με τα επιτεύγματα του αγώνα της ΕΟΚΑ κατά έτος, ευκρινής διαχωρισμός σημαντικών πληροφοριών με κουκίδες που απαριθμούν τα βασικά στοιχεία, ακόμη και υποσημειώσεις στην ίδια σελίδα που εμπλουτίζουν τα γραφόμενα, είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα που θα κρατήσουν ως το τέλος όσους δε διαβάζουν ιστορικές βιογραφίες, πόσο μάλλον τους γνώστες και τους μελετητές του θέματος και της περιόδου. Σε κάθε ερώτημα που δημιουργείται, ο συγγραφέας προσπαθεί να βρει μια όσο γίνεται πιο τεκμηριωμένη άποψη, παραθέτει ακόμη και αντικρουόμενες ή ελάχιστα διαφωτιστικές πληροφορίες ώστε να δείξει αμφίπλευρα τα γεγονότα και τις εξελίξεις στη ζωή του Αρχιεπισκόπου και συγκροτεί ένα κείμενο άξιο προσοχής. Οι προσφυγές στον ΟΗΕ για αυτοδιάθεση, ο αγώνας της ΕΟΚΑ κατά των Άγγλων με τις προδοσίες που βίωσε και με τον τρόπο εφοδιασμού του με όπλα, η οργάνωση ΚΑΡΗ, η προδοσία του «Σειρήν», η τριμερής Διάσκεψη του Λονδίνου το 1955, οι εξορίες, οι εναλλαγές από Αυτοδιάθεση σε Ένωση, οι συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, η ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας καταγράφονται με διαφάνεια και πληρότητα και ταυτόχρονα ζωντανεύουν μέσα από τις σελίδες ο Τζον Χάρτινγκ, ο Γεώργιος Γρίβας Διγενής, ο Νίκος Κρανιδιώτης και άλλοι.

Γιατί δεν τολμάει ακόμη κανείς να επικρίνει τον Μακάριο; Γιατί και πώς υποφέρει η Κύπρος από τις καταστροφικές συνέπειες της Προεδρίας του; Τι πραγματικά συνέβη τη δεκαετία του 1950 στην ευρωπαϊκή διπλωματική κονίστρα με αφορμή την περίπτωση της Κύπρου; Ποιος ήταν πραγματικά ο Μακάριος, πού έκανε λάθη, πώς επηρέασε την ιστορία του τόπου του; Ο Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος καταγράφει με οξύνοια και αντικειμενικότητα την πορεία που ακολούθησε μεταξύ των ατομικών φιλοδοξιών και των εθνικών ονείρων μια από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του Νησιού της Αφροδίτης. Φωτογραφικό παράρτημα, πηγές, βιβλιογραφία, προσωπικές γνώμες επιφανών ανθρώπων για τη σημαντική αυτή μορφή της Κύπρου συμπληρώνουν τη μελέτη.

Βιβλίο Άλκη Ζέη: μάτια σαν γαλάζια θάλασσα 
Συγγραφέας Μαρίζα Ντεκάστρο
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αγγελική, η Άλκη της μαμάς της, το Κουτοκούλι των ξαδέλφων της, γεννήθηκε το 1923 στα Πατήσια και πέθανε πλήρης ημερών το 2020. Το κείμενο ρέει σα νεράκι και στην αφήγηση παρεμβάλλονται διάλογοι, μαρτυρίες και απόψεις της ίδιας της Άλκης, αποσπάσματα από τα έργα της, τα οποία εντάσσονται σε σημεία τέτοια που αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο τον ψυχισμό της και τις συνθήκες υπό τις οποίες αποτυπώθηκαν οι σκέψεις, οι φόβοι της, η ίδια της η ψυχή στα κείμενά της.  Μέσα από τη συναρπαστική αυτή βιογραφία που έγραψε η Μαρίζα Ντεκάστρο ζωντανεύει μια γυναίκα ελεύθερη, αεικίνητη, δημιουργική, ταλαντούχα, μια αγωνίστρια που εξορίστηκε αλλά δε λύγισε, μια σύζυγος και μητέρα, μια λογοτέχνιδα με ποικίλες απόψεις επί παντός επιστητού μα πάνω απ’ όλα με αγάπη για το παιδί και μ’ ένα ταλέντο που ήξερε να οικειοποιείται πληροφορίες και περιστατικά και να τα αποδίδει με προσοχή και αυθεντικότητα στο κοινό. Το κείμενο είναι τυπωμένο με διαφορετικές γραμματοσειρές για εναλλαγή και έμφαση, ενώ πολλές προτάσεις είναι σχεδιασμένες λίγο πιο παιχνιδιάρικα και παρεμβάλλονται στο κείμενο προσδίδοντάς του χάρη και τσαχπινιά. Τα πάντα συμμετέχουν στην αφήγηση: κεφαλίδες, υποσέλιδα, λέξεις στο περιθώριο, όλα!

Πόσοι χαρακτήρες και πόσες στιγμές περνάνε μπροστά στα μάτια μας! Ο παππούς Γεώργιος Σωτηρίου και η αγάπη του για τα βιβλία, η αδελφή της Άλκης, η Λένα, το νησί της Σάμου, η ανοιχτόμυαλη μητέρα που ανέθρεψε τις κόρες της με τόλμη και πρωτοποριακές ιδέες κρυφά από τον μπαμπά, η θεία Διδώ Σωτηρίου και ο θείος Πλάτων, η Δραματική Σχολή, το πατάρι του Λουμίδη, ο πόλεμος και η Κατοχή, η ΕΠΟΝ και η Αντίσταση, τα Δεκεμβριανά και η «εκτόπισις», ο Γιώργος Σεβαστίκογλου και η Τασκένδη, το «Καπλάνι της βιτρίνας» και οι εκδόσεις Θεμέλιο, οι κατηγορίες ότι ενέταξε την πολιτική σε βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά και οι ανταπαντήσεις της, η αυτοεξορία στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας, οι εκδόσεις Κέδρος, οι Βρυξέλλες, οι συζητήσεις με χιλιάδες παιδιά σε πολλά σχολεία της Ελλάδας, η Ξένια Καλογεροπούλου και η Ζωρζ Σαρρή, οι κουζίνες της, μια ζικ-ζακ ζωή ξεδιπλώνεται με ευφάνταστο, λυρικό, γρήγορο και προσεγμένο τρόπο. Σελίδες ντυμένες με γαλάζιο χρώμα, γεμάτες με την αύρα και την προσωπικότητα της σημαντικής συγγραφέως μικρών και μεγάλων, φωτογραφίες και κείμενα, περιπέτειες και οικογενειακά στιγμιότυπα είναι όλα εδώ για μια πρώτη γνωριμία με την Άλκη της καρδιάς μας. Κατάλογος φωτογραφιών και πηγές, βιβλιογραφία βιογράφου και βιογραφουμένης είναι τα απαραίτητα συμπληρώματα αυτής της ξεχωριστής και φροντισμένης έκδοσης.

Βιβλίο Ευανθία Καΐρη, η πιο μικρή δασκάλα
Συγγραφέας Ιφιγένεια Μαστρογιάννη
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευανθία Καΐρη (1799-1866), αδελφή του νεοέλληνα διαφωτιστή και φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη, σπούδασε στη Σχολή των Κυδωνιών της Μικράς Ασίας (σημερινό Αϊβαλί) όπου δίδασκε ο αδελφός της, σε μια εποχή που η μόρφωση της γυναίκας ήταν κάτι ανέφικτο. Ήδη από τα δεκατρία της χρόνια μελετούσε αρχαία ελληνικά και μαθηματικά ενώ μάθαινε ιταλικά και γαλλικά. Το 1818 ανέλαβε τη διεύθυνση του Παρθεναγωγείου και άρχισε να γράφει λογοτεχνικά κείμενα, με τον «Νικήρατο» (1826) να θεωρείται το πρώτο θεατρικό έργο της νεότερης Ελλάδας. Με παρότρυνση του Αδαμαντίου Κοραή μετέφρασε βιβλία ηθικοπλαστικού περιεχομένου για μόρφωση των νεανίδων της εποχής από τα γαλλικά και το πνευματικό της επίπεδο εντυπωσίασε Ευρώπη και Ελλάδα. Το 1825 δημοσίευσε ανώνυμα ανοιχτή επιστολή-έκκληση προς τις γυναίκες της Ευρώπης να βοηθήσουν τη μαχόμενη Ελλάδα κι έτσι βοήθησε να γεννηθεί ένα σημαντικό ρεύμα φιλελληνισμού προς την πατρίδα της.

Την ιστορία της Ευανθίας Καΐρη μας παρουσιάζει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση η στενή της φίλη, Θεανώ Ρήγου, η οποία έμενε στις Κυδωνίες κι εκεί γνωρίστηκαν όταν ήρθε η για να σπουδάσει. Είμαστε σε μια εποχή που η πόλη είχε αποκτήσει προνόμια κι ενώ δεν είχε πολλούς Τούρκους ήταν «λεύτερη σε μια ρωμιοσύνη σκλαβωμένη». Σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο πρυτανεύει η μάθηση για να πάψει το σκοτάδι της αμάθειας και ο φόβος, καλλιεργείται ο σπόρος του κοινωνικού και εθνικού ξεσηκωμού και φωταγωγείται ο όπου γης ελληνισμός. Το κείμενο της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη καταφέρει να αναβιώσει όλα αυτά τα γεγονότα με τρόπο εύληπτο και συναρπαστικό, ιδανικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά φυσικά και για μεγάλους. Με μικρά κεφάλαια, σύντομα περιστατικά και ελάχιστους διαλόγους παρακολουθούμε από κοντά τη ζωή στα μικρασιατικά παράλια, τον ξεσηκωμό του Αδαμάντιου Κοραή, τη στάση των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι στον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821 και ταυτόχρονα τα στεγανά της ίδιας αυτής κοινωνίας ως προς την ανατροφή των γυναικών. Τονίζεται πάντα και με κάθε ευκαιρία η αξία και η σημασία των γραμμάτων και της μόρφωσης ώστε να αποφεύγεται η τυφλή βία, η τυφλή υπακοή κ. ά. καθώς και άλλα σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Ευανθίας δίνοντας αυτήν τη φορά έμφαση πιο πολύ σε εικόνες που συμβολίζουν μια ιδέα ή ένα νόημα παρά σε αποτύπωση της καθημερινότητας της δασκάλας. Λεπτομέρειες από αντικείμενα, γρφικές γειτονιές και οικεία αρχιτεκτονικά γνωρίσματα σε συστοιχίες σπιτιών, αντιγραφές υπογραφών όπως αυτή του Ρήγα Φεραίου ή των σελίδων τίτλου των βιβλίων συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα μιας εποχής γεμάτης ιδέες και αναβρασμό.

Η Θεανώ είναι εντελώς αντίθετος χαρακτήρας από τη φίλη της, υποταγμένη, υπάκουη, σιωπηρή, κάπου μέσα της όμως σιγοκαίει η φλόγα της μάθησης και παύει να ονειρεύεται γάμους και αποκατάσταση, φέρνοντας τον πατέρα της στα όριά του. Εκείνη είναι που γεννάει στην Ευανθία τον σκοπό της ζωής της: «Θα μάθουμε γράμματα, οτιδήποτε κι αν κοστίσει. Και θα βοηθήσουμε όσα κορίτσια φέρει στον δρόμο μας ο Θεός να μάθουν κι εκείνα γράμματα» (σελ. 34). Τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής της Ευανθίας περνάνε μέσα από σύντομα, πλούσια και μεστά γραμμένα κεφάλαια με συναρπαστικές λεπτομέρειες που ζωντανεύουν την εποχή, τον τόπο, τους ανθρώπους (ανατρίχιασα με την παράθεση των αυθεντικών ιδιόχειρων επιστολών της Ευανθίας και του Κοραή), στοιχεία ενός πολιτισμού που καταστράφηκε από αντίποινα των Τούρκων όταν ξεσηκώθηκε η Ρούμελη και ο Μοριάς. Έτσι, τα δυο κορίτσια κατέφυγαν αρχικά στην Άνδρο και στη συνέχεια στη Σύρο, με την Επανάσταση να εξαπλώνεται αλλά να γεμίζει ο τόπος χήρες κι ορφανά την ίδια στιγμή που οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφορούσαν και κώφευαν, εξ ου και η ευαίσθητη ψυχή της Ευανθίας την οδήγησε να γράψει τη σπαρακτική έκκληση προς τις φιλελληνίδες γυναίκες ώστε «να μάθουν, να νιώσουν την απόγνωση και τον πόνο του λαού μας».

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο έκτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Ευανθίας Καΐρη και του μικρασιατικού ελληνισμού πριν την Επανάσταση του 1821, καθώς και για τα ιδεώδη του Διαφωτισμού που οδήγησαν στον ξεσηκωμό. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται σύντομο βιογραφικό σημείωμα της εμπνευσμένης αυτής γυναίκας που δίκαια της αποδόθηκε ο τίτλος της «δέκατης μούσας».

Βιβλίο Μελίνα
Συγγραφέας Γιάννης Σκαραγκάς
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κριτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ποιος μπορεί να τιθασεύσει την ορμή του λόγου και των ιδεών της Μελίνας; Ποιος μπορεί να κρατήσει στα χέρια του ένα πλάσμα σαν αυτήν; Ρευστή άμμος που κυλάει αφήνοντας της πίσω της όμως έργα που αποκρυσταλλώνονται στο γυαλί της αιωνιότητας, αυτή ήταν η Μελίνα της Ελλάδας κι αυτήν τη ρευστότητα ακολουθεί ο συγγραφέας. Πρόκειται για μια μυθιστορηματική πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Μελίνας Μερκούρη όπου καταγράφονται σε μικρά κεφάλαια τα βιώματά της, οι επιρροές της, η προσωπικότητά της, η καριέρα της, οι άντρες πριν τον Ζυλ Ντασέν, οι σκέψεις και οι ιδέες της. Ταξιδεύουμε στα παιδικά χρόνια αλλά μπαίνουμε και στο νοσοκομείο όπου γίνεται η μάχη με τον καρκίνο, κερδίζουμε βραβεία και τρυπώνουμε σε θεατρικά παρασκήνια, γνωρίζουμε σημαντικούς ανθρώπους όπως τον Σασά Γκιτρί, την Κολέτ, τον Ζαν Μαρέ, την Γκρέτα Γκάρμπο, τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ανάμεσά τους εμφανίζονται ο Φειδίας και ο Πύρρος που προηγούνται του Ζυλ, του αξεπέραστου Τζούλη της («Με μάγεψαν τόση αγάπη και τόσο γαλάζιο», σελ. 68), όλα όμως γυρίζουν στον Μεγάλο Σπύρο, τον παππού της, Σπύρο Μερκούρη: «Είχε το πείσμα του μάστορα και την περηφάνια του μάγου. Ή θα διόρθωνε το ελάττωμα ή θα το εξαφάνιζε» (σελ. 12).

Ο συγγραφέας έχει αποτυπώσει προσεγμένα το τσαγανό της Μελίνας, την ορμή της, τη στάση ζωής της, τα θέλω της: «Το χέρι ενός άντρα και το βλέμμα στα αστέρια. Δεν με ένοιαζε τίποτε άλλο» (σελ. 10). Δεν υπάρχει νοητή σειρά, η αφηγήτρια πότε γυρνά στην παιδική της ηλικία, πότε βαφτίζεται ηθοποιός, πότε επιστρέφει στην Κατοχή, πότε καταγράφει την περιοδεία στην Αμερική, πότε ουρλιάζει στην ανθρωπότητα για τη Δικτατορία. Όλα αυτά είναι σκόρπια κομμάτια μιας πολυκύμαντης ζωής που όμως ακολουθούν μια νοητή πορεία που δε με άφησε να χαθώ ούτε στιγμή: «..έζησα μόνο για την αγάπη, την προσδοκία, το στοίχημα, το λίγο ακόμα. Ξέρεις πώς είναι αυτό; Σαν να πέφτεις με τα μούτρα στις αγκαλιές και στα κορμιά» (σελ. 19). Μικρά βήματα, διακριτικοί φωτισμοί γεμάτοι λάμψη και επιβραβεύσεις αλλά και μια δύσκολη ανηφόρα φορτωμένη πόνο. Ανασκαλεύει τη μνήμη της: «Γι’ αυτό λέω αυτήν την ιστορία. Γιατί κανείς δεν θα καταλάβει πως, ό,τι κι αν έκανα στη ζωή μου, το έκανα εξαιτίας αυτής της μοναξιάς [συνεκδοχικά της αγάπης της για την Ελλάδα]» (σελ. 95). Μια γυναίκα χωρίς ταμπού σε μια εποχή γεμάτη ασφυκτικά από αυτά: «Γιατί έτσι ήταν τότε οι γυναίκες…Είχαν την αξιοπρέπεια σαν ρούχο στην κρεμάστρα. Περίμεναν πάντα να το φορέσουν αργότερα…Μόνο μια άλλη γυναίκα μπορούσε να τις κάνει να το βγάλουν από την ντουλάπα…Μπροστά στα μάτια και στα στόματα του κόσμου, χρειάζονταν μα πανοπλία. Ακόμα κι αν μύριζε ναφθαλίνη. Ακόμα κι αν ταίριαζε στα μέτρα κάποιου ονείρου που μαράζωσε στο σκοτάδι» (σελ. 14-15).

Πότε γράφει ο Γιάννης Σκαραγκάς και πότε μιλάει η Μελίνα; Αξεδιάλυτο το μυστήριο και παντρεύει δύο ποταμούς τους οποίους ενώνει σε σημεία απρόσμενα, τους διασταυρώνει εκεί που δεν το περίμενα, λυρισμός και ρεαλισμός γίνονται ένα. Γλυκά και τρυφερά καλολογικά στοιχεία («Κάπου κάπου γύριζε να με κοιτάξει κι εγώ σταματούσα να αναπνέω από την ανακούφιση. Σκεφτόμουν πόση χαρά και πόση λατρεία θέλει για να κοιτάζεις τον άλλον σαν να φοράει τα καλά του», σελ. 76), διαχρονικά νοήματα και σημαντικές παρατηρήσεις («,,,πόσο διαφορετικά μυρίζουν στη μοναξιά τους όσοι τα έχασαν όλα από εκείνους που δεν θα αποκτήσουν τίποτα για να πονέσουν», σελ. 79), όλα αυτά ομορφαίνουν τον μαγικό ρεαλισμό των λόγων και των σκέψεων της Μελίνας, μιας γυναίκας που μεγάλωσε σε εποχές δύσκολες, σε περιόδους όπου η Ελλάδα ακροβατούσε στο κενό. Οι Έλληνες «…κουραστήκαμε πολύ σε αυτή τη χώρα να παριστάνουμε τις πέτρες που ανθίζουν» (σελ. 47). Αποφαίνεται: «Τέτοια μοίρα θα έχει ο τόπος αυτός μέχρι το τέλος. Πάντα ένα ξένο χέρι που ασχολήθηκε, που του αφιερώθηκε. Πάντα μια δανεική πνοή» (σελ. 116). Συμπεραίνει: «Αυτό ήταν η Ελλάδα για δεκαετίες μετά τον πόλεμο και τον εμφύλιο. Ένας κόσμος με θηρία, φονιάδες και αμίλητους μάρτυρες» (σελ. 64). Παραδέχεται: «Από αυτά ήθελα να ξεφύγω. Από την ησυχία ενός κόσμου που μπορεί και χωρίς εσένα. Που δεν σε αντέχει γέρο και μετανιωμένο» (σελ. 26). Αποζητά: «Ήθελα να ερωτευτώ. Να πέσω με τα μούτρα στον έρωτα και να γίνω μια σκιά, μια ιδέα, μια ανάμνηση. Να τους ακολουθώ, να με σκέφτονται και να τους λείπω» (σελ. 27). Θλίβεται: «Δεν σε πονάει η απώλεια αλλά η παρουσία τους τριγύρω…δεν αναρωτιέσαι πώς θα είναι από εδώ και πέρα η ζωή μακριά τους αλλά πώς θα ήταν μαζί τους». (σελ. 17).

Στο νέο του μυθιστόρημα ο Γιάννης Σκαραγκάς ζωντανεύει με σεβασμό την προσωπικότητα της μεγάλης Ελληνίδας πολιτικού και ηθοποιού, φέρνει στο φως αποσπάσματα του βίου της, καταγράφει σε μικρά κεφάλαια τα σημαντικότερα στιγμιότυπα, δημιουργεί ένα φροντισμένο κείμενο που ακροβατεί ανάμεσα στο μυθιστόρημα και στη βιογραφία. «Να θέλουν όλοι ν’ ανοίξουν τα χέρια τους να σε αγκαλιάσουν αλλά να μη σε χωράνε, να μην μπορούν να σε σηκώσουν» (σελ. 10), αυτό είναι η Μελίνα της Ελλάδας.

Βιβλίο Δέλτα όπως Διδώ: μικρασιατικές μνήμες 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Διδώ Σωτηρίου (1909-2004) γεννήθηκε στον Κιρκιντζέ της Μικράς Ασίας και μετά την καταστροφή του 1922 ήρθε πρόσφυγας στον Πειραιά. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα και στο Παρίσι και ξεκίνησε να εργάζεται το 1936 ως δημοσιογράφος σε διάφορα έντυπα. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Αντίστασης και αργότερα υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων. Το 1959 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Οι νεκροί περιμένουν», κι έκτοτε έγραψε πολλά σημαντικά βιβλία, με κυριότερο εξ αυτών τα «Ματωμένα χώματα», ένα μυθιστορηματικό χρονικό του μικρασιατικού ελληνισμού. Η Μαριάννα Κουμαριανού διασκεύασε τα πρώτα χρόνια αυτής της πλούσιας σε λογοτεχνική και όχι μόνο δράση ζωής σε ένα κείμενο ελκυστικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά και για μεγάλους, αφιερωμένο όχι μόνο στη Διδώ μας αλλά και ευρύτερα στον ελληνικό πολιτισμό της Μικράς Ασίας.

Στο βιβλίο ξεδιπλώνονται οι χαρούμενες στιγμές των Ελλήνων στο Αϊδίνι και τη Σμύρνη, όπου μετακόμισε η οικογένεια της Διδούς το 1917. Ιδιώματα στολίζουν το κείμενο, καταγράφονται οι αγροτικές εργασίες, τα ήθη και τα έθιμα, η ομορφιά των δύο πόλεων, ο ανάκατος πληθυσμός, τα γέλια και οι μυρωδιές. Η αεικίνητη Διδώ παρατηρεί τα πάντα, καταγράφει κάθε λέξη, κάθε συμπεριφορά, κάθε μορφή, κάθε εικόνα της Σμύρνης όπου ζει πλέον έξι χρονών παιδί και στο κείμενο παρεισφρέουν αυθεντικά λόγια της Διδούς Σωτηρίου από τα βιβλία της. Δεκατρείς μαχαλάδες, ο καθένας με το χρώμα του και την ταυτότητά του, όλοι οι κάτοικοι όμως θέλουν να μοιάσουν στην προκοπή και στις δεξιότητες των Ελλήνων. «Ανατολή και Δύση ενώνονταν σε μια γη τόσο εύφορη που όποιος πατούσε το πόδι του εκεί δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανθίσει. Ευλογημένος τόπος» (σελ. 47). Σχολεία, χαμάμ, δημόσια κτήρια, η συμβίωση όλων αυτών των ανθρώπων, όλα ζωντανεύουν και στήνουν χορό χαράς και ανεμελιάς. Η συγγραφέας παρασύρεται από τη μαγεία των χαμένων πλέον εικόνων, από όλα αυτά που αγωνίζεται να ζωντανέψει με την πένα της, αφήνεται και μαζί της κι εμείς. Από το 1919 όμως αρχίζουν οι σφαγές, με πρώτο θύμα το Αϊδίνι και τους ηρωικούς προσκόπους του.

Δώδεκα κεφάλαια γεμάτα με λογιών λογιών πληροφορίες για όλα τα καταστήματα, τους δρόμους, τα θέατρα, τα σχολεία, τις εκκλησίες, για τα πάντα, ένας πλούτος γνώσεων και εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών που ανασυστήνουν μια πόλη που έχει χαθεί για πάντα. Αυτός είναι και ο σκοπός του βιβλίου, να μας γνωρίσει τη Διδώ των πρώτων της χρόνων, να μας ταξιδέψει στον τόπο όπου μεγάλωσε και στα μέρη που την επηρέασαν, να αναβιώσει μικρές και μεγάλες στιγμές του μικρασιατικού ελληνισμού και να μας γνωρίσει τη μικρασιατική άνοιξη των 100 χρόνων που κάηκε και εξαφανίστηκε για πάντα τον Σεπτέμβριο του 1922. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Διδούς Σωτηρίου ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα τοπόσημα, τα μνημεία και οι περιοχές της Σμύρνης. Καραβάνια από καμήλες και σιδηροτροχιές δημιουργούν μπορντούρες στην κάτω μεριά αρκετών σελίδων ενώ μικρές λεπτομέρειες εμφανίζονται αναπάντεχα στολίζοντας με κομψό τρόπο το κείμενο και συνοδεύοντας τις ολοσέλιδες απεικονίσεις πόλεων, ανθρώπων, ιστορικών στιγμών που οδήγησαν με μαθηματικά ακρίβεια στον χαλασμό και στον ξεριζωμό.

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο όγδοο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Διδούς Σωτηρίου, μιας από τις σημαντικότερες συγγραφείς της ελληνικής λογοτεχνίας, στην υπέροχη, λαμπερή και κοσμοπολίτισσα Σμύρνη με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται στο τέλος του βιβλίου από σύντομο χρονολόγιο της πόλης της Σμύρνης από τα μυθικά και τα αρχαία χρόνια ως την καταστροφή, από ευρετήριο τοπωνυμίων και από βιβλιογραφία.