Βιβλίο Το μεγάλο σιδηροδρομικό παζάρι
Τίτλος πρωτοτύπου The great railway bazaar
Συγγραφέας Paul Theroux
Μεταφραστής Αθανάσιος Ζάβαλος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Τα τρένα είναι ακαταμάχητα παζάρια που ταξιδεύουν φιδογυρίζοντας από τόπο σε τόπο…Το τρένο σε κάνει να νιώθεις ήρεμος όπου κι αν βρίσκεσαι, σε αντίθεση με τον ανήσυχο ιδρώτα που σε λούζει στο αεροπλάνο στη σκέψη ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά (σε νιώθω, συγγραφέα!!!!), με τη ναυτία και τη ζάλη από το καυσαέριο αν ταξιδεύεις με πούλμαν και τη σωματική αγκύλωση που παθαίνεις αν ταξιδεύεις με το δικό σου αυτοκίνητο» (σελ. 9).Ομολογώ ότι δεν κατάλαβα γιατί ο συγγραφέας προτίμησε να κάνει αυτόν τον γύρο του κόσμου με αυτόν τον τρόπο. Προσοχή, το βιβλίο γράφτηκε το 1975 και κυκλοφόρησε η ελληνική μετάφρασή του το 2005, επομένως σε καμία περίπτωση δε μιλάμε για ένα σύγχρονο βιβλίο. Δε θα βρείτε ούτε ταξιδιωτικές οδηγίες, ούτε περιττά ιστορικά, γεωγραφικά, δεν ξέρω τι άλλο, στοιχεία. Θα βρείτε περιπέτειες, απρόοπτα, καθυστερήσεις, ταλαιπωρίες, τύφο και χολέρα, αγωνία, ξενύχτια, κακούς και καλούς ανθρώπους, απόρους, ζητιάνους, αγνώμονες, βλαχαδερά, κυρίους περιωπής, μια μεγάλη περιπέτεια δηλαδή, ένα μεγάλο σιδηροδρομικό παζάρι. Οι σταθμοί του ταξιδιού: Λονδίνο-Κωνσταντινούπολη με το Όριεν Εξπρές (το οποίο καταθάβει, σβήνοντας οριστικά τον μύθο της αίγλης και της άνεσης, άλλωστε νομίζω ότι πια έχει καταργηθεί ως γραμμή στις μέρες μας) κι από κει η Ασία τον καλωσορίζει: Τουρκία, Ιράν (Τεχεράνη), Μεσέντ, Κιμπέρ, Ινδία, Βιρμανία, Βιετνάμ, Μαλαισία (Κουάλα Λουμπούρ), Ιαπωνία, Ρωσία με τον Υπερσιβηρικό και από Πετρούπολη πίσω στην πατρίδα.

Εθνολογικές παρατηρήσεις, κουλτούρα διαφορετικών λαών, ακόμη και διαφορετικών ανθρώπων στην ίδια χώρα, διατροφικές συνήθειες, ασυνεννοησίες, παρεξηγήσεις, το άγνωστο, το μυστηριώδες, από τους αφημένους στη μοίρα και στο Θεό Ινδούς στους βουδιστές, από κει στους Ιάπωνες που είναι λες και τους προγραμμάτισαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές (πολύ γέλιο στο σημείο που ο συγγραφέας ανακαλύπτει ότι η στάση στους σταθμούς της Ιαπωνίας διαρκούν ελάχιστα δευτερόλεπτα κι όποιος κατέβηκε, κατέβηκε!!!), και στους Ρώσους (που πίνουν για να ξεχνάνε). Εξαιρετικά αποσπάσματα, κάθε σελίδα και μια έκπληξη, μια ανατροπή, ένα εμπόδιο. Κι όμως ο συγγραφέας δεν τα παρατά, ολοκληρώνει το ταξίδι του, αν και στην πορεία της γραφής του καταλαβαίνεις ότι «το αστείο παρατράβηξε», ο άνθρωπος έζησε τέσσερις μήνες μέσα στα τρένα, στην άλλη άκρη της γης κι όσο κι αν του άρεσε κάπου κουράστηκε, η σωματική κόπωση και η ταλαιπωρία νίκησαν. Ποτέ δεν το μετάνιωσε, ποτέ δεν άλλαξε τη γραφή του, πουθενά δεν πλατειάζει, ούτε βαριέται να παρατηρήσει, να σχολιάσει και να γράψει αλλά κάπου φθίνει η σπιρτάδα του, ως ένδειξη της κόπωσης που έγραψα πιο πριν. Στη σελ. 505 γράφει: «Στο τέλος του τετράμηνου εκείνου ταξιδιού ένιωθα ένα πτώμα, σαν να είχα επιβάλει στον εαυτό μου να αρρωστήσει με σκοπό να ξεπεράσω εκείνη την αρρώστια. Τώρα όμως ένιωθα σαν να είχα θεραπευτεί και το μόνο που ήθελα ήταν να γυρίσω σπίτι…Τελικά όλες οι μεγάλες περιοδείες είναι ένας τρόπος για να γυρίσει κανείς ξανά στο σπίτι του».

Από αυτό το βιβλίο, μεταξύ άλλων, θα μου μείνει η λέξη «νταφιλιάζομαι» (εδώ συγχαίρω το μεταφραστή) που σημαίνει ότι χάνω το τρένο και μένω καρφωμένος σε ξένη πόλη, εκ του Ντάφιλ, συνεπιβάτη του συγγραφέα, που την πάτησε στα σύνορα της Ιταλίας!!!! Επίσης ακόμη γελάω όταν θυμάμαι το εξής σημείο: «μια νεαρή Ινδή χωρική, φορτωμένη νερό σε κανάτι στους τρυφερούς της ώμους μετέφερε τη δυσεντερία στο χωριό της» (απόδοση δική μου), δηλαδή το νερό ήταν μολυσμένο, το ήξερε και το ξέρουν κι όλοι οι Ινδοί αλλά αυτό δεν τους εμποδίζει να πιουν!!!! Μη σας τρομάξει το μέγεθος του βιβλίου, είναι ένας πολύ καλός σύντροφος σε μεγάλα ταξίδια που πιθανόν να κάνετε. «…η διαφορά ανάμεσα στο ταξιδιωτικό βιβλίο και στο μυθιστόρημα είναι η διαφορά ανάμεσα στο να καταγράφεις αυτό που βλέπει το μάτι και στο να ανακαλύπτεις αυτό που γνωρίζει η φαντασία. Το μυθιστόρημα είναι σκέτη χαρά, τι κρίμα που δεν μπορούσα να αφηγηθώ όλο το ταξίδι σαν να ήταν ένα μυθιστόρημα» (σελ. 505).

Βιβλίο Οι γιοι του πεπρωμένου
Τίτλος πρωτοτύπου Sons of fortune
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Πητ Κωνσταντέας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Να ξεκινήσω αρνητικά και να επηρεάσω; Δεν μπορώ, ίσως σε κάποιους να αρέσει η γρήγορη πλοκή και οι κινηματογραφικοί διάλογοι, ίσως σε άλλους να αρέσουν οι «οδηγίες» πώς να γίνετε αρχηγός της σχολικής ομάδας, μετά δικηγόρος, μετά γερουσιαστής και μετά κυβερνήτης Πολιτείας. Ίσως κάποιοι να λατρέψουν τις πραγματικά αγωνιώδεις στιγμές των δικαστικών ακροάσεων για έναν φόνο που προέκυψε προς το τέλος (ένιωθα λες και διάβαζα πρακτικά δίκης αλλά ήταν τόσο συναρπαστικά). Σε γενικές γραμμές, έχοντας διαβάσει το ανατρεπτικότατο, συναρπαστικότατο και ψαγμένο όσο δεν πάει «Αίνιγμα του Βαν Γκογκ» περίμενα κάτι καλύτερο. Αν μη τι άλλο κάτι με υπόθεση, αρχή, μέση και τέλος. Εδώ έχουμε ένα κινηματογραφικό σενάριο με ελάχιστες ανατροπές (κι αυτές συνταρακτικές, δηλαδή πόσο κάτω μπορεί κάποιος να πάει για να μηδενίσει τον πολιτικό του αντίπαλο εν όψει των εκλογών;) αλλά δεν υπάρχει κορύφωση, δεν υπάρχει «έλεος» (κατά τον Αριστοτέλη). Παρακολουθούμε τα δυο αδέρφια (διζυγωτικοί δίδυμοι) που τα χωρίζει μια νοσοκόμα από αγάπη προς την αφεντικίνα της που μόλις έχασε το παιδί της μετά από απανωτές αποβολές. Μετά τους βλέπουμε να ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους, διαφορετικά πανεπιστήμια, διαφορετικές σύζυγοι, διαφορετικές καριέρες και κάποια στιγμή φτάνουν να συναντηθούν ως συνυποψήφιοι για το χρίσμα του κυβερνήτη. Θα μου πεις, Bell διαβάζεις, ναι, αλλά έχω διαβάσει και βιβλία Bell που δε σε αφήνουν να τα αφήσεις. Τέλος πάντων, σε κάποια σημεία ικανοποιητικό αλλά χωρίς αρκετά καλό συνεκτικό ιστό.

Καλές προσωπογραφίες, πολύ καλή η τελευταία σκηνή του δικαστηρίου όπου αποκαλύπτεται ο πραγματικός δολοφόνος που παγίδεψε τον Νατ, τον έναν από τα αδέρφια, καλές οι περιγραφές του Βιετνάμ (να και κάτι άλλο που με δυσαρέστησε, ότι οι ήρωες κινούνται μέσα στο χρόνο χωρίς να επηρεάζονται, είναι τόσο ρηχή η σχέση τους με το χρόνο που δεν καταλαβαίνεις ούτε πού βρίσκεσαι ούτε πώς έφτασες ως εκεί, κάπου πετάει ονόματα Προέδρων για να σε βάλει στο κλίμα αλλά μπα….), ωραία η ατμόσφαιρα στα κολέγια και πώς μεγαλώνουν οι επιθυμίες και οι φιλοδοξίες των δυο αντρών μέσα σε αυτό το περιβάλλον, άψογη γνώση του νομικού και πολιτειακού συστήματος και επαναλαμβάνω κατά τόπους συναρπαστικό. Δε θα με εμποδίσει όμως αυτό το βιβλίο να διαβάσω και τα άλλα του συγγραφέα.

Βιβλίο Ένας επικίνδυνος δρόμος
Τίτλος πρωτοτύπου A dangerous road
Συγγραφέας Kris Nelscott
Μεταφραστής Αθανάσιος Ζάβαλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σμόκι είναι ξεκάθαρα υπέρ της κατάργησης του φυλετικού διαχωρισμού αν και ποτέ δεν ανακατεύεται σε πολιτικά ζητήματα, τα οποία διαφοροποιεί από τις επιθυμίες και τη θέληση του απλού λαού, μιας και οι πολιτικοί μπορεί κάλλιστα να καπηλευτούν το κοινό αίσθημα για δική τους ωφέλεια. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος: «Έτσι έβλεπα τον εαυτό μου: σαν έναν άνθρωπο που δεν ήταν πρόθυμος να εμπλακεί προσωπικά σε κρίσεις αλλά ο οποίος καθάριζε, έναντι αμοιβής, όσα άφηναν οι άλλοι πίσω τους» (σελ. 25).

Ο Σμόκι προσέχει ένα δεκάχρονο παιδί, τον Τζίμι, αδελφό του Τζο, και γιο μιας πόρνης που «έχει χάσει τον εαυτό της» τελευταία, σε σημείο να εγκαταλείψει τα παιδιά της ζώντας σε άλλη πολιτεία. Ο Τζο παρασύρει τον αδελφό του σε άσχημα μονοπάτια, όπου μυστηριώδη πακέτα αλλάζουν χέρια, κάτι που κινητοποιεί τον Σμόκι για να προσφέρει ένα καλύτερο περιβάλλον στο παιδί. Η ιστορία αυτού του μικρού ήρωα είναι συγκινητική και απόλυτα ρεαλιστική, μιας και με αφορμή την αγάπη του για τον Τζο ο Τζίμι θα παραστεί μάρτυρας μιας συγκλονιστικής σκηνής που θα αλλάξει την πορεία της ζωής του για πάντα.

Και σα να μη φτάνανε όλα αυτά, στο γραφείο του Σμόκι εμφανίζεται μια γοητευτική λευκή γυναίκα, η Λόρα, που του αποκαλύπτει πως η μητέρα της, που απεβίωσε πρόσφατα στο Σικάγο, του αφήνει ένα σημαντικό χρηματικό ποσόν ως κληρονομιά, κάτι που την ξάφνιασε, μιας και δεν τον έχει ξαναδεί στη ζωή της. Το ίδιο έκπληκτος όμως είναι και ο ντετέκτιβ, αφού δεν ξέρει κανέναν από τους γονείς της. Σταδιακά όμως αυτή η υπόθεση θα πάει πολύ πίσω, πολύ βαθιά και θα φέρει αντιμέτωπους και τους δύο με ένα μυστικό που έπρεπε να μείνει καλά φυλαγμένο.

Η γραφή είναι πρωτοπρόσωπη, γρήγορη, με κινηματογραφική σχεδόν ροή και περιγράφει μια συναρπαστική ιστορία με μια σωρεία ανατροπών που δε με άφησαν να πάρω ανάσα. Φυσικά και αναπτύσσεται αίσθημα μεταξύ του Σμόκι και της Λόρα, ο τρόπος όμως που διαλέγει η συγγραφέας να το χειριστεί είναι σκληρός, σχεδόν κυνικός, γιατί το τοποθετεί σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που φέρνει αντιμέτωπες τις επιθυμίες με την αυστηρή πραγματικότητα. Με ελάχιστες ερωτικές σκηνές και ταυτόχρονα εξαιρετική ένταση μεταξύ των πρωταγωνιστών, με πολύ καλά καλλιεργημένη εξέλιξη της γνωριμίας και της σχέσης αυτής, ξεδιπλώνεται ένας έρωτας καταδικασμένος, πνιγμένος στις παράπλευρες απώλειες της εποχής και του τόπου, όχι όμως λόγω του κοινωνικού ταμπού (λευκή με μαύρο; Ποτέ!) αλλά λόγω της κρυμμένης ιστορίας που δεσμεύει τον Σμόκι και τη Λόρα.

Βήμα το βήμα, μέρα τη μέρα, η Λόρα αρχίζει να νιώθει πως το στέρεο οικοδόμημα της ζωής της αποσυντίθεται και καταρρέει. Ποιοι ήταν στην πραγματικότητα οι γονείς της και γιατί της έκρυβαν πράγματα; Τι τους συνδέει με τον Σμόκι Ντάλτον; Τι συνέβη εκείνο το βράδυ του 1939 στην Ατλάντα, όπου παρευρέθησαν οι πρωταγωνιστές της ταινίας «Όσα παίρνει ο άνεμος» στην επίσημη προβολή της; Ποιοι και γιατί λιντσάρανε τους γονείς του Σμόκι, αναγκάζοντας τις αρχές της πόλης να τον φυγαδεύσουν σε ανάδοχη οικογένεια;

Εκτός από το συναρπαστικό μυστήριο, έχουμε στέρεη αναπαράσταση της ατμόσφαιρας που επικρατούσε στην Αμερική την εποχή του Πολέμου στο Βιετνάμ και της τρομοκρατίας των Μαύρων Πανθήρων, ρεαλιστική απεικόνιση των συγκρούσεων, των πορειών και των καταστροφών στο Μέμφις το 1968 και μια καλοσκηνοθετημένη σεκάνς με τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Τα γεγονότα περιγράφονται όπως έγιναν, ένιωσα τον καπνό από τα λεηλατημένα καταστήματα, φοβήθηκα για την τύχη του όχλου όταν ξεκίνησαν επεισόδια στις πορείες, συμπαραστάθηκα στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τρόμαξα με το γεγονός πως η δολοφονία του ίσως ήταν οργανωμένη για να μην προβεί σε διεκδίκηση της προεδρίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Το συγγραφικό εύρημα να υπάρχει αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας, κάτι που θα εκτινάξει την αγωνία στα ύψη και θα δημιουργήσει το δεύτερο βιβλίο με ήρωα τον Σμόκι, ήταν αναπάντεχο.

Το μυθιστόρημα «Ένας επικίνδυνος δρόμος» είναι το πρώτο μιας σειράς περιπετειών με τον Σμόκι Ντάλτον, καλογραμμένο, τεκμηριωμένο, ρεαλιστικό, με ένα προσεκτικά μελετημένο ιστορικό φόντο, αληθινούς χαρακτήρες που με παρέσυραν, με συγκίνησαν, με απογοήτευσαν, με εξέπληξαν και μια ιστορία αγάπης που θέλω κάποια στιγμή να δικαιωθεί. Κοινωνικό και αστυνομικό, με περιστατικά και εξελίξεις που ξεφεύγουν από την πεπατημένη και μια γραφή που ρέει ασταμάτητη ως την τελευταία σελίδα, είναι ένα βιβλίο που με προβλημάτισε και άφησε να εννοηθούν πολλές ομοιότητες του τότε με το σήμερα ως προς το φυλετικό και γενικότερα κοινωνικό κομμάτι της αφήγησης.

Βιβλίο Τέσσερις τυφλοί ποντικοί
Τίτλος πρωτοτύπου Four blind mice
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Χριστίνα Σπυριδάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κεντρική ιδέα του βιβλίου μου άρεσε γιατί αφορούσε τον πόλεμο του Βιετνάμ με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για το οποίο όλοι έχουμε δει σε ταινίες ή διαβάσει σε βιβλία. Μέσα από την πλοκή, τους δολοφόνους που παγιδεύουν αθώους αξιωματικούς και σκοτώνουν ανυπεράσπιστες βιετναμέζες πόρνες και την τυφλή υπακοή που πρεσβεύει ο στρατός ξεπηδούν ιστορίες φρίκης και μια αλήθεια που καλύτερο θα ήταν να ξεχαστεί κι ας άφησε πίσω της πολλούς αναίτια νεκρούς και ακόμη περισσότερους πολεμιστές με ψυχολογικά προβλήματα. Για άλλη μια φορά ο James Patterson προτιμά ν’ αποκαλύψει από την αρχή τους πραγματικούς δολοφόνους που καταφέρνουν να στήσουν αριστοτεχνικές παγίδες σε αξιωματικούς, οδηγώντας τους κατευθείαν στη θανατική ποινή όμως σελίδα τη σελίδα διαπίστωνα πως ο κινητήριος μοχλός, αυτός που χρηματοδοτούσε τους δολοφόνους, ο Τέταρτος Τυφλός Ποντικός, είναι κάποιος που μένει στο σκοτάδι ως την ώρα που θα επιλέξει ο ίδιος ο συγγραφέας να μας αποκαλύψει.

Αυτό το μυστήριο που περιβάλλει την ιστορία δίνει την αφορμή στον Άλεξ Κρος να συναναστραφεί τον Κάιλ Γκρεγκ, μια σατανική ιδιοφυία και πρώην πράκτορα του FBI, του οποίου ο ρόλος αποκαλύφθηκε στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, «Οι δολοφόνοι της νύχτας», προκειμένου να διαπιστωθεί αν είναι αυτός πίσω από τους φόνους. Η λύση του μυστηρίου εντοπίζεται σε κάτι που εμφανίζεται σε λογική στιγμή και όχι από το πουθενά, υποκινημένο και υποβοηθούμενο από έναν άνθρωπο που θέλει να πάρει εκδίκηση για όσα συνέβησαν στην κοιλάδα Αν Λάο τότε. Αυτό που μου άρεσε ήταν το γεγονός πως φωτογραφίζονται και οι δύο πλευρές αυτού του αιματηρού πολέμου: επιτίθεντο και μάχονταν οι Αμερικανοί στρατιώτες στα χωριά του Βιετνάμ, κατά βάση όμως όλο αυτό ήταν ένας ανταρτοπόλεμος, με αποτέλεσμα κάποιοι να χάνουν το μέτρο και κάθε αίσθηση ανθρωπισμού (δε μιλάμε για παράβαση καθήκοντος ή κατάχρηση εξουσίας αλλά για κάτι πολύ βαθύτερο). Πάντως, μετά από σειρά ερευνών, ανακρίσεων, ανθρωποκυνηγητά και άλλες συναρπαστικές στιγμές, η υπόθεση αρχίζει να ξετυλίγεται και η αλήθεια να βγαίνει στο φως. Ναι, έχω κι εδώ κάποιες απορίες, όπως π. χ. πώς γίνεται ένας καλά εκπαιδευμένος ντετέκτιβ όπως ο Σάμπσον να βγαίνει εν μέσω πυροβολισμών από την κρυψώνα του απλώς για να δει αν ζει ένα θύμα (ναι, τον πετυχαίνουν αλλά δεν τον σκοτώνουν) ή πώς γίνεται όλη αυτή η σκευωρία να είναι τόσο καλά οργανωμένη μέσα από ένα μέρος που δύσκολα σου δίνει ελευθερία κινήσεων (σταματώ εδώ).

Σε προσωπικό επίπεδο, η γιαγιά του Άλεξ Κρος, η δυναμική ογδοντάχρονη Νάνα Μάμα αρχίζει να δείχνει σημάδια κούρασης και υφίσταται μια σειρά ιατρικών εξετάσεων ρουτίνας για το καλό της, ο Τζον Σάμπσον γνωρίζει και παντρεύεται την Μπίλι Χιούστον, χήρα ενός θύματος της πλεκτάνης των «Τριών Τυφλών Ποντικών» ενώ ο Άλεξ Κρος, εντελώς απογοητευμένος από το μακελειό και τα απάνθρωπα μυαλά που έχει συναντήσει ως τώρα, παρ’ όλο που θέλει να παραιτηθεί από την αστυνομία, αρχίζει να σκέφτεται την πρόταση του διευθυντή του FBI, Ρον Μπερνς, να γίνει πράκτοράς τους και ταυτόχρονα περνάει ουσιαστικό χρόνο με την πράκτορα από το Σαν Φρανσίσκο Τζαμίλα Χιουζ που γνωρίσαμε στο προηγούμενο βιβλίο. Θα καταφέρει να ορθοποδήσει αυτός ο έρωτας, άραγε; Τι αισθήματα έχουν δημιουργηθεί στον Άλεξ Κρος και πώς θα καταφέρει να χειριστεί την πολύπλοκη και επικίνδυνη ζωή του;

Οι «Τέσσερις Τυφλοί Ποντικοί» είναι το 8ο βιβλίο της σειράς με τον Άλεξ Κρος και είναι μια καλή ιστορία γύρω από τη διαλεύκανση κάποιων φόνων αντεκδίκησης και ενός μυστικού που ο Στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει να μείνει καλά κρυμμένο.

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.