Βιβλίο Αστρο-ιστορίες 
Συγγραφέας Σταύρος Ι. Αυγολούπης
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Ο Σταύρος Ι. Αυγολούπης γνωρίζει πάρα πολλά για τα  άστρα και τους αστερισμούς, μιας και ο ίδιος είναι καθηγητής αστρονομίας και με τη μαγική του πένα μάς τα εξηγεί τόσο απλά σα να διαβάζουμε το πιο όμορφο παραμύθι του κόσμου. Μου άρεσε πολύ που σε κάθε κεφάλαιο μάθαινα και μία διαφορετική ιστορία, με ήρωες βγαλμένους από την ελληνική μυθολογία. Το κάθε κεφάλαιο χωρίζεται σε μικρές ευδιάκριτες ενότητες: αρχικά δίνεται με λίγα λόγια και σε ποιητική φόρμα η ιστορία του κάθε ήρωα, στη συνέχεια ο σχηματισμός του αστερισμού και στο τέλος πολλές σύντομες και εύληπτες πληροφορίες που συνδυάζουν τη μάθηση με το παιχνίδι. Ο Ωρίωνας, η Ανδρομέδα, η Καλλιστώ και όχι μόνο μου κράτησαν συντροφιά και μου είπαν τις ιστορίες τους, καθώς και πώς συνδέθηκαν με τους αστερισμούς. Ο αρχαίοι Έλληνες  πίστευαν ότι πολλοί θεοί και μυθικοί ήρωες μεταμορφώθηκαν σε αστέρια για να μείνουν για πάντα στον ουρανό δίνοντας αιώνια ζωή σε αυτά τα φωτεινά ουράνια σώματα αλλά και στις καρδιές μας, ώστε να μας θυμίζουν τη μυθολογία και την ιστορία μας. Μα τι όμορφη σκέψη!

Η ιστορία που ξεχώρισα ήταν αυτή της Καλλιστώς, που έγινε Μεγάλη Άρκτος. Ήταν μία όμορφη κοπέλα που την αγάπησε ο Δίας και η Ήρα τη ζήλεψε, αναγκάζοντας έτσι τον πατέρα των θεών να τη μεταμορφώσει μαζί με τον γιο της σε αρκούδα και στη συνέχεια σε αστερισμό. Έτσι, δημιουργήθηκαν η Μικρή και η Μεγάλη Άρκτος που φαίνονται στον ουρανό όλο τον χρόνο και όποτε κοιτάζω τον ουρανό ψάχνω να τις βρω. Μέσα από την ιστορία της Καλλιστώς, μαθαίνουμε ότι υπάρχουν αστερισμοί που φαίνονται όλο τον χρόνο και λέγονται αειφανείς, κάτι που δεν ήξερα πριν διαβάσω το βιβλίο. Υπάρχουν φυσικά κι άλλοι ορισμοί κι έτσι γνώρισα απλά και κατανοητά τον μαγικό κόσμο της αστρονομίας. Οι προσεγμένες οδηγίες του συγγραφέα για το πώς να βρούμε τους αστερισμούς στον ουρανό τη νύχτα μ’ έκαναν να νιώθω πως ζω ένα μαγικό ταξίδι στο διάστημα μέσα από το δωμάτιό μου.

Η εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά είναι υπέροχη! Είτε σχεδιάζει τους ανθρώπινους χαρακτήρες είτε τα μυθικά πλάσματα είτε τους αστερισμούς αποτυπώνει παραστατικά τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους ενώ το μπλε χρώμα που επιλέγει για το φόντο ταιριάζει απόλυτα με την υποβλητική ατμόσφαιρα του ουρανού που μας αποκαλύπτει σιγά σιγά τα μυστικά του. Το βιβλίο το αγάπησα γιατί μέσα από τις τόσο ζωντανές εικόνες του, με έκανε να ονειρεύομαι ταξίδια στο διάστημα, σε μακρινούς γαλαξίες, σε έναν κόσμο τελείως διαφορετικό από τον δικό μας!

Βιβλίο Μυστήριο στην παιδική χαρά 
Συγγραφέας Μαρία Προδρόμου
Εικονογράφος Γιάννης Σκουλούδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Οδυσσέας και η Αυγή ανακαλύπτουν στην άμμο της παιδικής χαράς ένα αυτοκινητάκι κι αποφασίζουν να βρουν τον ιδιοκτήτη του. Με επαγωγική σκέψη, λογικά συμπεράσματα, χιούμορ, ανατροπές, εξελίσσεται μια ιστορία γεμάτη μυστήριο και εκπλήξεις που δείχνει στα παιδιά από 6 ετών και πάνω ότι δεν πρέπει να βγάζουν βιαστικά συμπεράσματα ούτε να μένουν προσκολλημένα σε στερεότυπα και σε καθαρά υποκειμενικές απόψεις, μιας και ο κάτοχος του παιχνιδιού είναι μια πραγματική έκπληξη! Η πλοκή εξελίσσεται γοργά, είναι έξυπνη, ζωντανεύει ρεαλιστικά τον μικρόκοσμο και τη νοοτροπία των παιδιών και μου χάρισε αξέχαστες στιγμές. Η εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη ζωντανεύει παραστατικά τον τόπο διερεύνησης του μυστηρίου, αποτυπώνει με πολύ χρώμα και φως παιδιά και αντικείμενα, δίνει ποικιλία εκφράσεων και οπτικών γωνιών και δε διστάζει να χρησιμοποιήσει ακαθόριστο φόντο ώστε να δώσει έμφαση στην καθαυτή δράση σε πρώτο πλάνο. Γέλιο, ανατροπές μυστήριο κι εκπλήξεις θα κρατήσουν αιχμάλωτα τα παιδιά ως την τελευταία σελίδα!

Βιβλίο Ο ουρανός μιλά ελληνικά
Συγγραφέας Λίτσα Τότσκα
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αστρονομούλα καλωσορίζει τα παιδιά από 8 ετών και πάνω στον μαγικό κόσμο της αστρονομίας και μας αποκαλύπτει τα κρυμμένα μυστικά του διαστήματος. Ναι, ο ουρανός μιλά ελληνικά! Πολλοί αστερισμοί έχουν ονόματα θεών, ηρώων και πλασμάτων από την ελληνική μυθολογία, οπότε πάμε να τα γνωρίσουμε ένα προς ένα! Η συγγραφέας με απλό λεξιλόγιο, κατανοητή γλώσσα, σύντομες και απλές προτάσεις και μπόλικη φαντασία εξηγεί στα μικρά παιδιά πώς και γιατί σχηματίστηκαν οι πρώτες ιδέες για τους αστερισμούς, πώς κατάφεραν οι αρχαίοι να φανταστούν τις μορφές των ηρώων και των θεών στο στερέωμα, πώς και αν απάντησαν σε σημαντικά ερωτήματα όπως αυτά της καταγωγής του ανθρώπου, της γης, του σύμπαντος κλπ. Οι ιστορίες είναι συναρπαστικές, μικρές και μεστές, γεμάτες από τις ανατροπές της ελληνικής μυθολογίας και αποκαλύπτουν τα μυστικά αστερισμών και πλανητών. Μεγάλη και Μικρή Άρκτος, Ωρίων και Σκορπιός, Δίδυμοι, Ταύρος, Πλειάδες, Υάδες, Αρκτούρος, Περσέας, Ηρακλής και τόσα άλλα περιμένουν τα παιδιά να τα συντροφέψουν και να τα ταξιδέψουν. Η εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά είναι υπέροχη, γεμάτη χρώματα και άφθαστες λεπτομέρειες. Κρατάει την παιδικότητα στις γραμμές και ταυτόχρονα αποτυπώνει ρεαλιστικές λεπτομέρειες, χαρίζοντάς μας εκπληκτικά στιγμιότυπα και βοηθώντας τα παιδιά να κατανοήσουν το συναρπαστικό περιβάλλον της μυθολογίας και της αστρονομίας. Η αποτύπωση των αστερισμών βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να αναγνωρίσουν τους αντίστοιχους στον ουρανό κατά τη διάρκεια μιας ξάστερης νύχτας και πυροδοτεί τη φαντασία τους! Τι λέτε; Θα βρείτε τον επόμενο αστερισμό;

Βιβλίο Οι μικροί παράδεισοι 
Συγγραφέας Πάρις Σταμέλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πάρης Σταμέλος έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα, γεμάτο υπέροχα λόγια, τρυφερές παρομοιώσεις κι ενδιαφέρουσες εξελίξεις, εκπλήσσοντάς με ευχάριστα. Η ιστορία κινείται μεταξύ της Ικαρίας και της Φλωρεντίας, με το κάθε μέρος να έχει την τιμητική του σε αναφορές και λεπτομέρειες. Ο Μπαμπού, σχολάρχης στην Ικαρία του 1968, τονίζει στους μαθητές του πως πρέπει να ξέρουν την ιστορία τους για να κατανοήσουν τη ζωή τους: «Να ξέρω για κείνους και να φτάνω σ’  εμάς» (σελ. 20). Ο Μπαμπού διδάσκει με ιστορίες και διάφορες αφορμές τους μαθητές του πολλά πράγματα από τα μυθικά ως τα βυζαντινά και τα σύγχρονα χρόνια, όχι μόνο της τοπικής αλλά και της ευρύτερης ιστορίας. Μαθαίνουμε για τις ταξιδιωτικές εντυπώσεις από το Αιγαίο του Φλωρεντινού ιερέα Χριστόφορου Μπουοντελμόντι, για το κρασί και τα χωστοκέλια της Ικαρίας, για το πώς δημιούργησαν οι κάτοικοι την ψευδαίσθηση της ερημιάς για να γλυτώσουν από Τούρκους και πειρατές ακολουθώντας μια νέα τακτική ζωής (ασχολούνταν με τα βιοτικά τους μόνο τη νύχτα και σταμάτησαν να κυκλοφορούν τη μέρα), για τις ιδιοτροπίες και για την πρακτικότητα της ικαριώτικης οικιακής αρχιτεκτονικής. «Η περιουσία τους ήταν ελάχιστη, μα η ελευθερία και η ασφάλειά τους μεγάλη. Είχανε λίγα, δεν τους έλειπε όμως τίποτα» (σελ. 29). Η επιβίωση της Ικαρίας βασίστηκε στο πρότυπο της αραιής, διάσπαρτης οίκησης, κάτι σπάνιο στην Ελλάδα και κουμάντο κάνει η μάνα ή η πρωτοκόρη της οικογένειας.

Στο βιβλίο ζούμε από κοντά την καθημερινότητα της Μαρίας και του Γιούση κι όταν τελικά οδηγούνται στον γάμο, οπότε ο συγγραφέας καταγράφει ευσύνοπτα τα ήθη και τα έθιμα του νησιού, τα τραγούδια, τα προικοσύμφωνα. Εξίσου όμορφα και παραστατικά, με την ιστορία της και τη ρυμοτομία της, δίνεται και η Φλωρεντία, όπου η Κρίστα και ο Άντζελο γνωρίζονται κι ερωτεύονται. Αγαπημένη τους έξοδος είναι το καφενείο του Ρικάρντο, που παράτησε τη ζωγραφική από σεβασμό για τους ήδη καταξιωμένους καλλιτέχνες και άνοιξε ένα καφενείο που έγινε σύντομα στέκι φοιτητών και άλλων ενώ ο συνεργάτης του, Βίτο Βιτόρε, οργανώνει φιλοσοφικές βραδιές με ποικίλα θέματα, για την αγάπη προς τον εαυτό μας και προς τους άλλους, για τον έρωτα κ. ά. Έτσι ο συγγραφέας δείχνει πώς μπορούμε να εντάξουμε τη φιλοσοφία στη ζωή μας, πώς μας βοηθάει με τα προβλήματα και τους προβληματισμούς μας κ. ά. Τι συνδέει τα δυο παιδιά με το ζευγάρι από την Ικαρία το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει. Υπάρχει πλοκή και μάλιστα γεμάτη ανατροπές και αναπάντεχες εξελίξεις, το βάρος όμως δίνεται στη φιλοσοφία, στην ψυχολογία και στην ηθική που διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις. Η αφήγηση είναι περίτεχνη, με έμφαση σε παρομοιώσεις και μεταφορές, σε «πεζή ποίηση» γεμάτη λυρισμό, με τις σκηνές του βιβλίου να τυλίγονται από ολόκληρες παραγράφους γεμάτες παρομοιώσεις και μεταφορές, άφθονα καλολογικά στοιχεία, στοχασμούς και μια ιδιαίτερη ποιητικότητα. Θεωρώ ελλιπή τα στοιχεία των χαρακτήρων για να τους γνωρίσουμε καλύτερα και για να καταλάβουμε τις μεταξύ τους σχέσεις, όμως αυτό, χάρη στην ιδιαίτερη αφηγηματικότητα του συγγραφέα, δημιουργεί μια μυστηριακή ατμόσφαιρα και μια γλυκιά ασάφεια στην αφήγηση. Δεν είναι τυχαίο που ο κύριος Σταμέλος διαλέγει άκρως αντίθετους θεματικούς άξονες: από τη μια αστροφυσική και διάστημα, οπότε έχουμε φιλοσοφία περί του σύμπαντος κι από την άλλη εσωτερικότητα, αποκρυφισμός, πνευματική αναζήτηση με κάποιους από τους χαρακτήρες να μεταβαίνουν στο Άγιο Όρος και στην Πάτμο. Χωρίς να είναι αυτός ο σκοπός του μυθιστορήματος, ερχόμαστε πιο κοντά στην έννοια του Θεού και της παντοδυναμίας Του σε πραγματικές βάσεις, χωρίς όμως θρησκοληψία και φανατισμό αλλά με όχημα τη γοητεία της φιλοσοφίας και του ανοιχτού πνεύματος. Οι δοκιμασίες και οι αλλαγές που υφίστανται οι χαρακτήρες τούς οδηγούν να αντιδράσουν διαφορετικά και να οδηγήσουν έτσι σε νέες αναζητήσεις και σκέψεις τον αναγνώστη αλλά και τους ίδιους.

Το κείμενο είναι μια ενδιαφέρουσα μυθιστορηματική καταγραφή και μια έξυπνη επαφή με το βάθος, την έκταση και το μέγεθος της φιλοσοφίας, σε τέτοιο βαθμό που από ένα σημείο και μετά δεν παρακολουθούσα τόσο φανατικά τις εξελίξεις όσο τις αφορμές για στοχασμούς, συζητήσεις και παρατηρήσεις. Είναι ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα από έναν ξεχωριστό συγγραφέα που δοκιμάστηκε σε κάτι εντελώς πρωτότυπο για τη γραφή του και θα βρει τον δρόμο του ανάμεσα σε αναγνώστες που αγαπούν τέτοιου είδους ιστορίες.

Βιβλίο Η μέτρηση του κόσμου 
Τίτλος πρωτοτύπου Die Vermessung der Welt 
Συγγραφέας Daniel Kehlmann
Μεταφραστής Κωνσταντίνος Κοσμάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αλήθεια είναι ότι δεν το τελείωσα. Με κούρασε. Δεν το βαρέθηκα όμως. Αξίζει να διαβαστεί. Με συνήρπασαν περισσότερο τα μαθηματικά κεφάλαια με τον Γκάους. Με τρόμαξε το μέγεθος της περιέργειας των εξερευνητών και τα βασανιστήρια που εθελοντικά υποβάλλονταν για να ανακαλύψουν και να μετρήσουν πράγματα που σήμερα τα θεωρούμε δεδομένα! Ίσως σε έναν άλλον αναγνώστη να φανεί πιο καλό. Αλίμονο, δεν το παραπετάω. Ρίξτε του μια ματιά (εις βάθος) και δε θα βγείτε χαμένοι.

Βιβλίο Τυπωθήτω
Τίτλος πρωτοτύπου Imprimatur
Συγγραφείς Rita Monaldi, Francesco Sorti
Μεταφραστής Εύη Ευαγγελάτου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι συγγραφείς χρειάστηκαν δέκα χρόνια ερευνών για να ολοκληρώσουν το ογκώδες και πυκνογραμμένο αυτό μυθιστόρημα. Όλα τα πρόσωπα είναι ιστορικές προσωπικότητες, ορισμένες εκ των οποίων διαδραμάτισαν σημαντικούς ρόλους στην εποχή τους. Επιπλέον, έχουν όλα, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, διανυκτερεύσει στο εν λόγω πανδοχείο. Εντυπωσιακή παράθεση στοιχείων από ποικίλες πτυχές της ζωής, της τέχνης, της φιλοσοφίας και των πολιτικών ισορροπιών της εποχής. Ενώ αρχικά η υπόθεση εκτυλίσσεται στο πανδοχείο, σύντομα ο καστράτο και ο παραγιός ανακαλύπτουν την είσοδο στις μυστικές υπόγειες στοές της πόλης που οδηγούν σε όλες τις άκρες της Ρώμης. Εκεί θα βρουν δύο άσχημους τυμβωρύχους, που θα γίνουν τα μάτια και τα αφτιά τους σε αυτήν τη μυστηριώδη υπόθεση. Ο παραγιός στέκεται στο πλευρό του καστράτου, όταν αρχίζει όμως να μαθαίνει κρυφακούοντας κάποιες σκοτεινές πτυχές του χαρακτήρα του και κυρίως ότι πρόκειται για μυστικό απεσταλμένο του Λουδοβίκου, η πίστη του κλονίζεται. Τελικά υπάρχει ένας δολοφόνος στο ξενοδοχείο κι αυτός έχει ως στόχο του τον πάπα Ιννοκέντιο. Γιατί όμως; Όντως ο πάπας ήταν φιλοχρήματος και είχε κρυφές δοσοληψίες με εμπορικούς οίκους; Και γιατί;

Το πρώτο θύμα είναι ο ηλικιωμένος Γάλλος ευγενής ντε Μουρέ, ο οποίος στην πραγματικότητα είναι ο υπουργός Φουκέ, που το έσκασε από τη φυλακή που τον έριξε ο Λουδοβίκος, πέφτοντας στην παγίδα που έστησε με τις συκοφαντίες του ο αντίζηλος του Φουκέ, Κολμπέρ. Γιατί ήρθε στη Ρώμη ο Φουκέ; Και γιατί ο Άτο Μελάνι τον ακολούθησε κατά πόδας; Μαζί με τον Φουκέ ήρθαν στο πανδοχείο συνοδεία του ο Ντουλτσιμπένι (που έχει μυστικές επαφές με φίλο του γιατρό, τον οποίο επισκέπτεται μέσω των στοών, κι αυτός ο Ντουλτσιμπένι ψάχνει την κόρη του, καρπό μιας σχέσης του με σκλάβα, η οποία κόρη του απήχθη από άνθρωπο των Οντεσκάλκι, οικογένειας του Πάπα) και ο Ντεβιζί, συγκρατούμενος του Φουκέ, κάτοχος ενός φοβερού μυστικού: ξέρει τον σκοπό και τη μελωδία ενός «ρόντο» που αν παίζεται επί πολλή ώρα και με συγκεκριμένο τρόπο θεραπεύει την πανούκλα! Έτσι λοιπόν ο καθένας έχει το ρόλο του σε αυτήν τη δαιδαλώδη και πολύπλευρη (για να μην πω πολύπλοκη) ιστορία. Απελευθέρωση της Βιέννης, θρησκευτικές διαμάχες μεταξύ Γαλλίας και Αγίας Έδρας, κατάκτηση της Αγγλίας από τον Γουλιέλμο της Οράγγης οπότε και ο ρωμαιοκαθολικισμός παύει να έχει ισχύ στη χώρα αυτήν, απομόνωση του Λουδοβίκου ΙΔ΄ από την Ευρώπη, η πολιτική ισορροπία της Ευρώπης στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα σε τεντωμένο σχοινί. Και ο Πάπας Ιννοκέντιος ΙΑ΄ να κινεί σκοτεινά νήματα από καθαρά προσωπική φιλοδοξία.

Παραδέχομαι ότι το βιβλίο δεν είναι εύκολο. Είναι ένα καλό αλλά πολύπλοκο ιστορικό μυθιστόρημα (σαν το «Όνομα του Ρόδου», μόνο που το Όνομα έχει πολυπεπίπεδες αναγνώσεις κι αν πηδήξεις κάποιες σελίδες ξέρεις ότι προσπέρασες κάποια παρένθετα ιστορικά, φιλοσοφικά ή οικονομικά στοιχεία), με εκτεταμένες πληροφορίες για την ιατρική, τη μαγειρική, τη φιλοσοφία, την αστρονομία, την τυπογραφία, τα πιστεύω της Εκκλησίας, τις επιπτώσεις και την έκταση της πανούκλας, όλος ο 17ος αιώνας καταγράφεται εδώ. Και σα να μη φτάναν όλα αυτά το βιβλίο εντάσσεται μέσα σε μιαν άλλη ιστορία, αυτήν του Λαυρεντίου του Άτζο, ο οποίος το 2040 (!) γράφει επιστολή στον Αλέξιο Τανάρι, γραμματέα της Επιτροπής για την Ανακήρυξη Αγίων, και του εφιστά την προσοχή να μη βιαστεί να αγιοποιήσει τον Ιννοκέντιο ΙΑ΄, γιατί συνάντησε ένα ζευγάρι (τους συγγραφείς της ιστορίας!), οι οποίοι εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς όταν του εμπιστεύτηκαν τα χειρόγραφά τους (το μυθιστόρημα που διαβάζουμε). Ο Λαυρέντιος του ζητά να διαβάσει με σκεπτικισμό την ιστορία και στο τέλος της ιστορίας του περιγράφει και την Ιστορία της Ευρώπης όπως προκύπτει μέσα από το μυθιστόρημα και ισχυροποιεί με τεκμήρια κάποιες σημαντικές εξελίξεις που αναγνωρίζονται στο μυθιστόρημα, οπότε τον αφήνει να αποφασίσει είτε να αγνοήσει το βιβλίο και να εισηγηθεί την αγιοποίηση του Πάπα Ιννοκέντιου είτε να αποφασίσει ότι όλα τα γεγονότα είναι αληθινά, το βιβλίο δεν είναι μυθιστόρημα κι επομένως ο Πάπας δεν είναι Άγιος και το βιβλίο πρέπει να κυκλοφορήσει προς ισχυροποίηση των απόψεών του, να δοθεί δηλαδή το περιβόητο Τυπωθήτω! Ουφ!

Δυστυχώς το βιβλίο δεν είναι απόλυτα αυτοτελές. Έχει κυκλοφορήσει και ο 2ος τόμος, με τίτλο Το μυστικό και οι συγγραφείς έχουν γράψει άλλους δύο, με τους οποίους δίνεται η πραγματική εικόνα των γεγονότων της σχετικά σύγχρονης Ευρώπης. Στην Ιταλία το 1ο βιβλίο απαγορεύτηκε κι οι συγγραφείς, οργισμένοι, αποφάσισαν να κυκλοφορήσουν τα υπόλοιπα εκτός Ιταλίας!). Λοιπόν αν θέλετε διαβάστε το αλλά θέλει χρόνο, υπομονή και συγκέντρωση. Καλό κουράγιο (ή μάλλον καλό ταξίδι).