Βιβλίο Μα σε τι χρησιμεύει ο Πύργος του Άιφελ; 
Τίτλος πρωτοτύπου Mais à quoi sert la Tour Eiffel?
Συγγραφέας Samir Senoussi
Εικονογράφος Thomas Baas
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

O Samir Senoussi έγραψε ένα διασκεδαστικό και χρήσιμο πληροφοριακά βιβλίο για το διασημότερο μνημείο της Γαλλίας και μαθαίνει στα παιδιά από 6 ετών και πάνω τη συναρπαστική ιστορία του Πύργου του Άιφελ. Το 1887 στο Παρίσι υπάρχουν η Παναγία των Παρισίων, το Λούβρο και πολλά περιστέρια! Εκείνο το καλοκαίρι, στην αριστερή όχθη (όλοι ξέρουν τι σημαίνει αριστερή όχθη, αδιάβαστους σας βρίσκω), ξεκινάει να δουλεύει ένα εργοτάξιο. Τι φτιάχνουν; Ένα τραμπολίνο, έναν σιδηρόδρομο για τον ουρανό, ένα κανόνι, έναν φάρο; Όχι, τον Πύργο, ο οποίος χτίστηκε μέσα σε δύο χρόνια, δύο μήνες και πέντε μέρες και ήταν ο νικητής του διαγωνισμού της Διεθνούς Έκθεσης του 1889. Είμαστε σε μια εποχή που όλοι ονειρεύονται έναν γιγάντιο πύργο αλλά κανείς δεν αποφασίζει να τον κατασκευάσει. Την πρόκληση αναλαμβάνει ο Γουστάβος Άιφελ με τη βοήθεια δύο μηχανικών και ενός αρχιτέκτονα. Οι πληροφορίες που συγκέντρωσε ο συγγραφέας είναι συναρπαστικές και ταυτόχρονα δοσμένες εύληπτα και με μικρές προτάσεις, χωρίς να κουράζουν. Πόσο συναρπαστική ήταν η διαδικασία από τον σχεδιασμό ως το χτίσιμο και τη με ακρίβεια χιλιοστού ένωση όλων αυτών των σιδηροκατασκευών! Το μνημείο αρχικά δέχτηκε αυστηρή κριτική, κυρίως από τους συγγραφείς, που τότε ο κόσμος τούς διάβαζε και άκουγε τη γνώμη τους, σύντομα όμως έγινε αγαπημένο σημείο των Παριζιάνων. Τι τους έκανε ν’ αλλάξουν γνώμη;

Ωραία όλα αυτά αλλά τελικά σε τι χρησιμεύει; Με το γνωστό του χιούμορ και ειλικρίνεια, ο συγγραφέας παραδέχεται την αλήθεια: Σε τίποτα! Ούτε ναός είναι ούτε όπερα ούτε ιστορικό μνημείο, επομένως και σύμφωνα με τους όρους κατασκευής ο πύργος σε λίγα χρόνια έπρεπε να κατεδαφιστεί. Απελπισμένος, ο Άιφελ σκέφτηκε διάφορα κόλπα για να φανεί χρήσιμος: έφτιαξε στην κορυφή του έναν χώρο επιστημονικής παρατήρησης, κατόπιν μετεωρολογικό σταθμό και τελικά ένα στρατιωτικό παρατηρητήριο με κεραία ραδιοφώνου και σύστημα ασύρματης τηλεγραφίας. Τι απ’ όλ’ αυτά έσωσε τον πύργο και μένει ως σήμερα στη θέση του; Μα φυσικά ο έρωτας! Ποιος έρωτας; Μα δε θα σας τα πω όλα! Η εικονογράφηση του Thomas Baas είναι γεμάτη λεπτομέρειες και αποτυπώνει σωστά την εποχή και τον τόπο των τελών του 19^ου αιώνα. Έχουμε ωραίες σκηνές της καθημερινής ζωής με φορέματα και αντικείμενα εποχής, προοπτικές και σωστή απεικόνιση του μεγέθους του Πύργου, προσωπογραφίες επιφανών Γάλλων που ισορροπούν ανάμεσα στον ρεαλισμό και την καρικατούρα κι ένα ταλαίπωρο πουλί που πετάει από σελίδα σε σελίδα δίνοντας μια διακριτική κωμική νότα στο βιβλίο. Μου άρεσε επίσης που κάποιες σελίδες ήταν όλες κίτρινες ή πράσινες κλπ. χωρίς εικόνες παρά μόνο με κείμενο, κάτι που τραβάει και ξεκουράζει το βλέμμα.

Το «Μα σε τι χρησιμεύει ο Πύργος του Άιφελ;» είναι ένα καλογραμμένο βιβλίο γεμάτο ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τον τρόπο κατασκευής του εμβληματικού γαλλικού μνημείου και μικρά μυστικά από την ιστορική του διαδρομή μέχρι σήμερα. Ο συγγραφέας παραθέτει με συναρπαστικό τρόπο την ιστορία του Πύργου, τον τρόπο κατασκευής του, πώς γλύτωσε από την αρχική σκέψη για κατεδάφιση, σε τι τελικά φάνηκε χρήσιμο και διατηρήθηκε κι επιπλέον χαρίζει μικρά στιγμιότυπα μέσα από τα οποία αποτυπώνεται η συμβολή του μνημείου στην κουλτούρα των Παριζιάνων και πώς ενέπνευσε λογοτέχνες και καλλιτέχνες. Το μέγεθος μάλιστα της έκδοσης είναι αρκετά μεγάλο και προσιδιάζει στο ύψος του Πύργου ώστε τα παιδιά να έχουν μια πρώτη εικόνα μεγέθους.

Βιβλίο Αναζητώντας τη Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη
Συγγραφέας Γεώργιος Αναπνιώτης
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο έργο αυτό, που αποτελεί έναν τιτάνιο μόχθο για τις εκδόσεις Τσουκάτου και ταυτόχρονα για ένα από τα πιο καλαίσθητα βιβλία τους, αποτυπώνονται χάρτες, τοπογραφικά και αναπαραστάσεις που βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει και να γνωρίσει την ομορφιά και το μεγαλείο της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης. Τα κείμενα και το εκτεταμένο οπτικό υλικό αποκαλύπτουν τις διαδοχικές φάσεις αστεοδομικής επέκτασης, τις αλλαγές σε πληθυσμό και πολιτιστικές εκφάνσεις αλλά και κομμάτια της πνευματικής, πολεμικής και κοινωνικής ζωής των κατοίκων εκείνης της εποχής. Η εργασία του Γεωργίου Αναπνιώτη συμβάλλει στη χωροταξική και τοπογραφική αποσαφήνιση των εγκαταστάσεων του ιστορικού και θρησκευτικού κέντρου της πόλης, με τον Ιππόδρομο, το Ιερό και Μέγα Παλάτι, τις εκκλησίες, τα περίφημα Τείχη, τη Μεγάλη Αλυσίδα του Κεράτιου κόλπου και πολλά άλλα.

Όλες αυτές οι σημαντικές και πολύτιμες πληροφορίες παρέχονται με το απαραίτητο ιστορικό υπόβαθρο, στο οποίο διαχωρίζεται το βιβλίο: αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή εποχή, ίδρυση της Νέας Ρώμης και επεξηγήσεις εννοιών όπως Βυζάντιο, Ρωμανία κ. ά., καταγραφή των διοικητικών περιοχών και των συνοικιών ανά περιόδους, ζητήματα αρχιτεκτονικής και αρχαιολογίας, καταγραφή και εντοπισμός με τεκμηριωμένες αναφορές σε κοινωνική πρόνοια και θεσμούς υγείας, σε επαγγέλματα, συντεχνίες και εμπόριο, σε υδροδότηση, δημόσια έργα και πολλά άλλα, που όλα τους συναποτελούν έναν πλούτο πληροφοριών και ένα σημαντικό έρεισμα για τη μελέτη της εποχής και του τόπου. Φυσικά τις εντυπώσεις κερδίζει η εικονογραφική δουλειά του αρχιτέκτονα και συγγραφέα, που βασίζεται στη βιωματική γνώση (μιας κι ο Γεώργιος Αναπλιώτης γεννήθηκε και μεγάλωσε σε αυτές τις περιοχές) των τοπογραφικών, γεωμορφολογικών, υδρογραφικών και κλιματολογικών συνθηκών της Κωνσταντινούπολης, καθώς και στη μελέτη των αρχαιολογικών καταλοίπων και των ιστορικών δεδομένων.

Το βιβλίο δε διαβάζεται απνευστί, μπορεί όμως να αποτελέσει μια καθημερινή στάση πληροφοριών και νοερών ταξιδιών σε μια μακρινή και ταυτόχρονα πολύ σημαντική για τον μεταγενέστερο κόσμο εποχή. Ο αναγνώστης μπορεί είτε να ξεφυλλίσει και να θαυμάσει τις μοναδικές σχεδιαστικές δημιουργίες (κατόψεις, όψεις και τομές, χάρτες, σχεδιαγράμματα, αναπαραστάσεις, άλλες από ψηλά και άλλες προοπτικά) είτε να διαβάσει όποιο κεφάλαιο ελκύει περισσότερο το ενδιαφέρον του είτε να ξεκινήσει με υπομονή και επιμονή το μαγικό ταξίδι της γνώσης από το πρώτο κεφάλαιο και να ταξιδέψει βήμα προς βήμα στα σοκάκια και τις πλατείες της Κωνσταντινούπολης, να μπει στις εκκλησίες, τα παλάτια και τον ιππόδρομο, να ατενίσει την ορμή του Κεράτιου και του Βοσπόρου με τα μάτια του συγγραφέα και αρχιτέκτονα, να φτάσει ως την άλωση του 1453. Όσο παράδοξο κι αν φαίνεται, υπάρχουν δεύτερες και τρίτες αναγνώσεις μέσα στα κείμενα και ποικίλες οπτικές γωνίες ανάγνωσης που βοηθάνε στην καλύτερη κατανόηση και γνωριμία με το θέμα του βιβλίου. Οι απλουστευμένες τεχνικές ορολογίες και περιγραφές έχουν ως στόχο το ευρύ αναγνωστικό κοινό (γιατί όχι και τα παιδιά!) και όχι μόνο τους επιστήμονες και τους ακαδημαϊκούς. Το λεύκωμα κυκλοφορεί σε χάρτινο κουτί-κασετίνα και συνοδεύεται από αναδιπλούμενα, μεγάλου μεγέθους χάρτη της Κωνσταντινούπολης και πανόραμα από ψηλά. Χιλιάδες ψήγματα πληροφοριών, πάμπολλα σχέδια και διαγράμματα, σωστή και ξεκούραστη στοιχειοθεσία, μεγάλο μέγεθος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας έκδοσης που αξίζει να κοσμήσει όχι μόνο κάθε ράφι μα και κάθε νου.

Βιβλίο Στο βάθος του αιώνα: ένα αφήγημα για την Αθήνα
Συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το αφήγημα αποτελείται από 14 κεφάλαια που διαβάζονται χωρίς ανάσα. Σκέψεις, απόψεις, γνώμες και αναμνήσεις κατακλύζουν τη ζωή του συγγραφέα και τις αποτυπώνει στις σελίδες του βιβλίου. Με το βλέμμα του πατέρα του, Γιάννη, στο εξώφυλλο, να νομίζω αρχικά πως ατενίζει το μέλλον αλλά σύντομα καταλαβαίνω πως καιροφυλακτεί να δει τις αντιδράσεις μου ως αναγνώστη, όχι με την κλασική περηφάνια του πατέρα για έναν επιτυχημένο ηθικά και επαγγελματικά γιο αλλά με την αγωνία τού αν κατάφερα να αφομοιώσω σωστά το περιεχόμενο του βιβλίου, αν με βοήθησε να καταλάβω καλύτερα τον εαυτό μου και τη θέση του στον αστικό ιστό. Ένα ταξίδι είναι το νέο πόνημα του αγαπημένου μου περιπατητή και δημοσιογράφου, μια βόλτα στα ερείπια του χτες, στην κόψη του σήμερα και στο ρευστό τού αύριο. Μας χαρίζει μια υπέροχη και διαφορετική γνωριμία με την πρωτεύουσα της Ελλάδας, μέσα από την οποία δείχνει εύληπτα και στρωτά πόσο αλληλεξαρτώμενες είναι οι σχέσεις μας με τον τόπο που γεννιόμαστε: «…κανένας άνθρωπος δεν παλιώνει αρκετά, όσα χρόνια και αν ζήσει. Όσο πολλά και αν είναι αυτά τα χρόνια, δεν αρκούν από μόνα τους ώστε η ζωή να εξαντληθεί» (σελ. 9).

Ο Νίκος Βατόπουλος είναι ένας άνθρωπος που περπατά όχι άσκοπα αλλά οπωσδήποτε χωρίς προορισμό, ένας περιπλανώμενος θηρευτής εικόνων. Περπατάει, καταγράφει, αποτυπώνει, μετουσιώνει, αναδεικνύει, μεταλαμπαδεύει. «Είναι φορές που επιζητώ αυτές τις πυκνές διαδρομές του νου, όχι τόσο για να κυλήσω προς τα πίσω όσο για να κατανοήσω όλον αυτόν τον φόρτο συναισθήματος για έναν ευρύτατο χάρτη που με ορίζει» (σελ. 14). Εξομολογείται: «Αυτό που πάντα με συγκινεί είναι η ανάγκη να σταθμίσει κανείς την εποχή του με όρους ιστορικούς ή έστω να επιχειρήσει με κάποια απόσταση να αποστάξει την καθημερινότητα για να μείνει ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές» (σελ. 26). Παραδέχεται: «Ως άνθρωπος λοιπόν του περασμένου αιώνα, φέρω έναν ορισμένο πολιτισμό, ένα πολιτισμικό σύστημα κατανόησης του κόσμου που μου παραδόθηκε μέσα στους νευρώνες αυτής της πόλης και συγκεκριμένα μέσα σε έναν από τους δυναμικούς και πυκνούς θύλακες, όπως ήταν η οδός Πατησίων στις δεκαετίες του 1960 και του 1970… Αλλά η ενηλικίωση στην Αθήνα, στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, είναι ήδη ένα θέμα σχεδόν εξωτικό ή τουλάχιστον πασπαλισμένο με τόση αστερόσκονη, που δεν ξέρεις πια τι είναι μύθος, τι είναι υπερβολή ή απλώς εξωραϊσμός ή παραπλάνηση» (σελ. 46).

Εμμένει στις αισθήσεις, στο βλέμμα, στη σιωπηλή μορφή στο παράθυρο. Η Αθήνα αλλάζει, μεταμορφώνεται και μαζί της οι τάξεις, οι άνθρωποι, οι μυρωδιές από τις αναμνήσεις. «Όλοι αυτοί οι κύκλοι, στρώσεις χρόνου πάνω στον μύθο και την πραγματικότητα…» (σελ. 41). Ο συγγραφέας υπερασπίζεται και εμμένει στην αθηναϊκή μοναδικότητα, που τόσο τον επηρέασε. Δανείζεται τα μάτια περασμένων οδοιπόρων για να συμπορευτεί και τονίζει: «…ζητούμενο δεν είναι πάντα η ακρίβεια αλλά η αίσθηση των πραγμάτων. Όταν όμως υπάρχει και η ακρίβεια, η πληροφορία, τότε το αποτέλεσμα προκαλεί ρίγος» (σελ. 102). Μου χαρίζει μια έξυπνη ιδέα: «…ένας τρόπος να διαβάσεις την πόλη [είναι] να δεις δηλαδή τι μπορεί να παρασύρει ένας δυνατός άνεμος κα να παρατηρήσεις τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες» (σελ. 21). Τελικά: «Όλα αυτά είναι το ίζημα μιας ιστορίας, της μνήμης των οσμών» (σελ. 22).

Το κείμενο συνοδεύουν φωτογραφίες του συγγραφέα από τις περιοχές που περιδιαβαίνει, ντοκουμέντα από πολύτιμα βιβλία και αρχεία, δημοσιεύματα και διαφημίσεις σε περιοδικά και πρωτοσέλιδα εφημερίδων των δεκαετιών 1950 και 1960 κυρίως. Ειδικά η ένταση της σχέσης με τα τελευταία είναι «και μια τομή για την αλλαγή των εποχών» (σελ. 62). Ο συγγραφέας κρατά σε περίοπτη θέση όχι μόνο τις κρυφές γωνίες ή τα διαμερίσματα που επισκέπτεται από μικρή ακόμη ηλικία αλλά και τα βιβλία και τα περιοδικά, τη θεατρική σειρά της Δωδώνης, τα πολύτιμα φωτογραφικά λευκώματα που διαφύλαξαν τον αρχιτεκτονικό θησαυρό που χάνεται, τον Πεχλιβανίδη με τα κόμικς του και τις πρώτες λογοτεχνικές προσεγγίσεις που χάρισε στα παιδιά του 1950. Και πώς συνδέονται οι αναμνήσεις της μυρωδιάς και της επαφής του χαρτιού με την Αθήνα; Μα φυσικά μέσα από τα όνειρα των εφήβων και των νιόπαντρων στις αντίστοιχες κάμαρές τους, που τροφοδοτούνταν ακριβώς από αυτές τις ιστορίες, τις παιδικές και των ενηλίκων, από την αχαλίνωτη φαντασία, από το προσκύνημα επί χάρτου. «Όλα ενώνονται και δένονται σε νέες αφηγήσεις. Και οι παλιές εμπειρίες πλουτίζονται από τις νεότερες και όλα μαζί φτιάχνουν το μεγάλο ποτάμι της Αθήνας» (σελ. 209). Και αργότερα τονίζει: «Οι σχεδόν εξωπραγματικές εμπειρίες της οθόνης και των βιβλίων βιωμένες όμως μέσα στο σώμα της πόλης, οριοθετημένες ανάμεσα σε γεωγραφικές συντεταγμένες συγκεκριμένων διαδρομών πάνω στον χάρτη της Αθήνας, γίνονται σταδιακά κομμάτι της βιωμένης πραγματικότητας» (σελ. 211-212). Εν κατακλείδι: «Όλα αυτά τα τεκμήρια ζωής είναι κατάστικτα από την επιθυμία» (σελ. 228).

Ξεφυλλίζοντας το αφήγημα, διαβάζοντας τα κεφάλαιά του, ταξιδεύοντας νοερά με τη λαμπρή, ξεκάθαρη και λυρική πένα του συγγραφέα, απόλαυσα μια περιδιάβαση στις μνήμες της πόλης αλλά και στις δικές του, μέσα από φωτογραφίες, αναμνήσεις, εφήμερα, αισθήσεις. Η οικογένεια Βλάχου της «Καθημερινής», η Ομόνοια και η Πατησίων, η Κυψέλη, το Σύνταγμα, το Κολωνάκι, η λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας, η Σόλωνος και η Ασκληπιού, τα αρχοντικά και τα χαμόσπιτα, οι κατεδαφίσεις που αλλοτρίωσαν την εικόνα («…είναι σαν ένα σάουντρακ μιας εποχής τόσο αμφίθυμης, που στην αναπόλησή της είναι τραυματικά ερωτική», σελ. 77), η αστυφιλία και η εσωτερική μετανάστευση ερεθίζουν τους ευαίσθητους στη λήψη δεδομένων νευρώνες του. «Όσο πιο έντονο ήταν το περιβάλλον της ερείπωσης τόσο πιο ισχυρή ήταν αυτή η αβίαστη ανάγκη για παλινόρθωση ενός κόσμου που υπήρχε στην κόψη της πραγματικότητας» (σελ. 239). Διεισδυτικός όπως πάντα, εφιστά την προσοχή: «…ο 21^ος αιώνας μάς απομακρύνει ολοταχώς από το πνεύμα και το ήθος του 20ού, με τρόπο συχνά ακραίο, όπως ακριβώς είχε συμβεί και στις αρχές του προηγούμενου αιώνα με κορύφωση τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο» (σελ. 91).

Έτσι λοιπόν το νέο εκδοτικό «παιδί» του Νίκου Βατόπουλου καταφέρνει να συγκεράσει αρμονικά τον εαυτό μας με το περιβάλλον γύρω μας, ειδικά όσων έχουμε γαλουχηθεί στην Αθήνα, να αναδείξει τις τάσεις και τις κατευθύνσεις από το χτες μέχρι το σήμερα σε αρχιτεκτονική, πολεοδομία, πολιτιστική και κοινωνική ζωή, να τοποθετήσει τη love-to-hate πρωτεύουσα στη σωστή της θέση μεταξύ των άλλων ευρωπαϊκών μητροπόλεων και να φέρει στην επιφάνεια σημαντικές ψηφίδες για την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς μας ως οντότητες. Καλό είναι να βγαίνουμε και λίγο παραέξω από τις στενωπούς του οικογενειακού, φιλικού και κοινωνικού μας περιβάλλοντος, ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τίνος αναπόσπαστο κομμάτι είμαστε και πόσο πολύ επηρεάζει ο ένας τον άλλον μες στον χρόνο και τον χώρο.

Η αρχιτεκτονική ανάλυση στηρίζεται σε τομές που αντανακλώνται σε ρεύματα ιδεών και κοινωνικές εξελίξεις. Οι αντιφάσεις είναι ιδρυτική συνθήκη κάθε μεγάλης πόλης και το ζητούμενο είναι να μένει πάντα ελεύθερος ζωτικός χώρος για τις δημιουργικές δυνάμεις. Η έκσταση είναι βασική πηγή δύναμης για τη γνωριμία και την κατανόηση της πόλης. Αυτές και πολλές άλλες παρατηρήσεις μου ανέδειξαν μια άλλη οπτική γωνία της Αθήνας και χάρισαν λεκτική μορφή σε όσα φευγαλέα ερεθίσματα είχα και έχω. «Η Αθήνα είναι κάτι πολύ πιο μεγάλο και σαφώς κάτι πολύ πιο όμορφο από την εικόνα που δίνει εκ πρώτης όψεως» (σελ. 66). Το ίδιο κι εμείς, οι άνθρωποι, οι κάτοικοί της. Καλό μας ταξίδι λοιπόν, «Στο βάθος του αιώνα».

Βιβλίο Σπίτια της καρδιάς…
Συγγραφέας Αγγελική Κίτσου-Μαγαράκη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Στεφανίδης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο έπεσε τυχαία στα χέρια μου και με κέρδισε από την πρώτη ματιά. Ειδικά όταν έμαθα ότι η συγγραφέας του κάνει προσπάθειες να το προβάλλει όπου δει με προσωπική πρωτοβουλία συμμερίστηκα το όραμά της και βρίσκω αυτόν τον φιλόξενο χώρο να το προβάλλω κι εγώ. Το βιβλίο μάς ταξιδεύει από την Κωνσταντινούπολη ως την Άγκυρα κι από την Προποντίδα ως την Καππαδοκία. Η συγγραφέας φωτογραφίζει σπίτια, αυλές, πόρτες και παράθυρα και σαν άλλη μάνα ντύνει αυτά τα παιδιά της με όμορφα αποσπάσματα από λογοτεχνικά κείμενα, δοκίμια και άρθρα περιοδικών. Οι φωτογραφίες είναι ασπρόμαυρες και έγχρωμες, εξαιρετικής ποιότητας και ολοζώντανες. Συγκινήθηκα, δάκρυσα, απογοητεύτηκα, νοστάλγησα. Σπίτια εγκατελειμμένα, σπίτια ξανά κατοικημένα, σπίτια παραμελημένα και σπίτια περιποιημένα. Ναοί ψυχών, βωμοί ελπίδων, ρόπτρα σε πόρτες ερμητικά σφραγισμένα για τη μνήμη. Κωνσταντινούπολη, Ανατολική Θράκη, Προποντίδα, Βιθυνία, Πόντος, Καππαδοκία, Άγκυρα, Εσκί-Σεχίρ, Ιουτάχεια, Μάκρη, Αττάλεια, Ταρσός, Αϊβαλί και Μοσχονήσι, Αξάρι και Πέργαμος, Μαγνησία, Φιλαδέλφεια, Κουσάντασι, Αλικαρνασσός, Ερυθραία (ναι, Βουρλά και Τσεσμές κ. ά.) και φυσικά Σμύρνη, μας κερνούν τα τραταμέντα της αναπόλησης και της αδικίας, μας γλυκαίνουν με το σερμπέτι της επανόρθωσης και μας φωτίζουν με το φλας της συγγραφέως.

Μια υπέροχη δουλειά-κόσμημα για κάθε απόγονο εκ των περιοχών εκείνων, για κάθε ερασιτέχνη και επαγγελματία φωτογράφο, για κάθε μελετητή που αποζητά οπτική τεκμηρίωση της εργασίας του, για κάθε αναγνώστη με απαιτήσεις. Οι εκδόσεις Στεφανίδη μόλις απέκτησαν ένα όμορφο λεύκωμα και δε μένει παρά να το ανακαλύψετε και να το κάνετε δικό σας.

Βιβλίο Περπατώντας στην Αθήνα
Συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας, «ένας αθέατος παρατηρητής μιας πόλης με κίτρινους τοίχους και σιωπηλές ιστορίες» (σελ. 96), θεωρεί μεγάλο βάρος την κληροδότηση της αστικής Αθήνας στις επόμενες γενιές γιατί: «Οι άνθρωποι που έζησαν και χάρηκαν την Αθήνα στο παρελθόν, οι γενιές που έφυγαν και που μας κληροδότησαν αυτήν την πόλη… έχουν αφήσει τα ίχνη τους όχι μόνο σε προσόψεις και σε σπαράγματα αστικής ατμόσφαιρας αλλά ακόμα και σε μία άυλη παρακαταθήκη». Με μια υπέροχη παρομοίωση, μπήκα κατευθείαν στην καρδιά του βιβλίου: «Το βίωμα… και η κυτταρική μνήμη που προκύπτει μέσα από την κάτοψη ενός τυπικού αθηναϊκού διαμερίσματος», αυτή είναι η κινητήριος δύναμη για το γράψιμο των κειμένων που παρατίθενται στο καλοσχεδιασμένο αυτό βιβλίο.

Στα κείμενα υπάρχει μια αδιάλειπτη κινητικότητα στο σανίδι της μνήμης που καλείται να ανασυστήσει ο κύριος Βατόπουλος. Με τη σειρά τους ανεβαίνουν στη σκηνή και λένε τους μονολόγους τους το Παγκράτι, η Σταδίου, η Μιχαλακοπούλου, η Ακαδημίας, η Ζολώτα, η Βικτώρια, τα Πατήσια, η Ελευσινίων και πάμπολλα άλλα σημεία της πόλης μας, της πρωτεύουσάς μας, αυτής της μεγάλης μα στην ουσία της μικρής αστικής κλίμακας. Πάνω κάτω, πέρα δώθε, με το βλέμμα πάντα ψηλά ή στο πλάι, ποτέ χαμηλά, ο αναγνώστης αυτού του μικρού αθηναϊκού θησαυρού, θα επιστρέψει σε σημεία που προσπέρασε βιαστικά ή αδιάφορα, τυφλωμένος από τις αδήριτες ανάγκες της ατομικής του ρουτίνας, θα πικραθεί για το αναπόφευκτο τέλος του χτες, θα ευχαριστηθεί με τη διάσωση του σήμερα που ακόμη τρίζει όμως, θα συμφωνήσει σε πολλά, θα διαφωνήσει σε άλλα τόσα μα πάνω απ’ όλα θα παρατηρήσει την πόλη «σαν να ήταν κάτι ξένο» προς εκείνον (σελ. 21). Μη διστάσετε να ρίχνετε κρυφές ματιές σε σπασμένα τζάμια ή πεσμένους φράχτες (το οπτικό αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται ως «μετάληψη» από τον κύριο Βατόπουλο), μη φοβηθείτε να περιπλανηθείτε σε αδιέξοδα δρομάκια και να χαθείτε σε μικρές γειτονιές. Το αποτέλεσμα θα σας εκπλήξει!

Ο συγγραφέας αγαπάει αυτήν την πόλη και παλεύει μέσα του ανάμεσα στη λύπη για τα αίτια του κακού, την πίκρα για την ήττα του όμορφου και του λογοτεχνικού, το χαμόγελο για την ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος, την αισιοδοξία για το μέλλον του ιστού της Αθήνας, τη χαρά και τα βιώματα των κατοίκων αυτών των σπιτιών-φάντασμα. Τα αρνητικά αισθήματα είναι έντονα: «επιθανάτιος ρόγχος», «ταπεινωτικά ηττημένη», «μια σημαντική ρωγμή», «εσωτερικός θάνατος εκατοντάδων οικοδομών», «μια πόλη σε απόσυρση», «θλιμμένη ακινησία»  και αντιδιαστέλλονται με τα θετικά: «αφανείς θησαυροί», «δρομάκια σμιλεμένα από κύκλους ζωής», «δρόμοι… που έχουν ατμόσφαιρα και ιστορικό βάθος», «ένας λεπτοκεντημένος 20ός αιώνας». Σπίτια, αυλές, ερείπια, αγάλματα, προτομές ανασυστήνουν ένα παρελθόν πολύτιμο για όποιον το καταγράφει ή έστω κρυφομιλεί με τους αυτόπτες μάρτυρές του, τα σπίτια και τα ίχνη των ενοίκων τους.

Το βιβλίο «Περπατώντας στην Αθήνα» αποθησαυρίζει με συγκινητικό και ρεαλιστικό τρόπο μια εποχή όπου «υπήρχε αξιοπρέπεια και όχι επίδειξη, καλλιέπεια και όχι επίφαση» (σελ. 44) και σεργιανίζει νωχελικά τον αναγνώστη στα «σπίτια μιας Αθήνας που μισάνοιγε τα μάτια της στον κόσμο και που σήμερα είναι απομεινάρια μιας πόλης χωρίς αντιστοίχιση» (σελ. 97). Γιατί: «Πολλοί από αυτούς τους δρόμους στον χάρτη μοιάζουν ασήμαντοι αλλά από κοντά, αν τους περπατήσεις, μεγεθύνονται» (σελ. 99). Μια διαφορετική, άμεση, καίρια και σύγχρονη ματιά στο χτες της πόλης όλων μας από έναν ακάματο και διορατικό άνθρωπο κι ένα διαφορετικό ταξίδι στον χρόνο που όλοι θα αγαπήσουν.