Βιβλίο (Δεν) υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη
Τίτλος πρωτοτύπου There Are (No) Stupid Questions … in Science
Συγγραφέας Leah Elson
Μεταφραστής Ευθαλία Σιαντούφη
Κατηγορία Non fiction / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας σπούδασε Προϊατρική, Βιοτεχνολογία και Επιδημιολογία και ξεκίνησε να πειραματίζεται για το κοινό που την παρακολουθούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διάφορες περιπτώσεις, προσπαθώντας να δείξει και να εξηγήσει περίπλοκες έννοιες και απόψεις. Το ένα έφερε το άλλο και τελικά η αυξανόμενη θέαση, επισκεψιμότητα και ακολουθία την οδήγησε σε αυτό το βιβλίο που είναι χωρισμένο σε ενότητες (Βιολογία, Χημεία, Φυσική, Φυσιολογία του ανθρώπου και Διάστημα) και μου χάρισε χιλιάδες πληροφορίες και επεξηγήσεις για έννοιες, καταστάσεις και αντικείμενα που ποτέ δεν ήξερα ότι θα βρω συγκεντρωμένα σε ένα βιβλίο μα πάνω απ’ όλα θα κατανοήσω. Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκα σε κάποια θέματα, ακόμη και με την απλότητα με την οποία παρατίθενται τα σχετικά κεφάλαια, τα περισσότερα όμως τα απόλαυσα και πιστεύω πως κέρδισα πολλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Άλλωστε είναι έτσι δομημένο που ο καθένας θα διαβάσει αυτό που τον ιντριγκάρει περισσότερο και είναι πιο κοντά στα δικά του γνωστικά ενδιαφέροντα.

Για παράδειγμα, δε θα σκεφτόμουν ποτέ πως η θεραπεία του κρυολογήματος μέσω της κοτόσουπας θα γινόταν αντικείμενο κλινικής έρευνας με σωστά και έγκυρα αποτελέσματα! Στη συνέχεια, ξετρελάθηκα όταν διαπίστωσα πως το DNA λειτουργεί σαν μια καλά οργανωμένη, πλούσια και μεγάλη σε έκταση και περιεχόμενο βιβλιοθήκη! Επιτέλους κατάλαβα τη διαφορά μεταξύ μπέικιν πάουντερ και σόδας! Δε θα φανταζόμουν ποτέ πως το γουργούρισμα της γάτας προέρχεται από δόνηση του αέρα στον λάρυγγα και στο διάφραγμα. Με αφορμή τον τρόπο δράσης των εμβολίων έμαθα, κατανόησα και ανακάλυψα πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα (ενδογενές και επίκτητο) και αναπαρέστησα τον πόλεμο των κυττάρων του ανοσοποιητικού με τους ιούς και τα βακτήρια ως κανονικό πόλεμο αλλά σε μικρογραφία! Εξίσου ευφάνταστος είναι ο παραλληλισμός της αναμονής των σπερματοζωαρίων για γονιμοποίηση με ένα λυπητερό ρωσικό μυθιστόρημα (όταν διαβάσετε το σχετικό κεφάλαιο θα καταλάβετε τι εννοώ και θα γελάσετε όσο κι εγώ).

Χάρη στη δουλειά της Leah Elson κατανόησα τι είναι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και πόσο επικίνδυνα είναι καθώς και γιατί σπάνε τα κρύα ποτήρια αν τους βάλουμε καυτό νερό! Επίσης, δεν ήξερα ότι οι ιοί δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί! Έπαθα σοκ με τις φυσικές συνέπειες στη γη και στους κατοίκους της αν ο πλανήτης σταματούσε μια μέρα να περιστρέφεται! Στα κείμενα υπάρχει και χιούμορ: «Με ανακούφιση θα ακούσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, ότι το μέλι δεν είναι τα κακά των μελισσών. Είναι πιο πολύ σαν τον εμετό τους. Είδες; Δεν σου ‘φυγε ένα βάρος;» (σελ. 59). Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την ανάλυση για τον ρόλο και τον σκοπό της κλωνοποίησης, τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται και τους λόγους για τους οποίους προτείνεται. Και πόση «επιστημονική μαγεία» υπάρχει στο κατακόκκινο αίμα, αφού ο σίδηρος κάνει τα μαγικά του, όπως και με τη σκουριά! Επίσης με συγκίνησε ο απλουστευμένος ορισμός του καρκίνου: «…ένα κύτταρο που ξεχάστηκε στο βιολογικό φωτοτυπικό μηχάνημα και γεμίζει το σώμα σου με αντίγραφα του βλαμμένου εαυτού σου» (σελ. 187).

Η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς, προχωράει, εμπλουτίζεται με διαρκείς γνώσεις, μελέτες και έρευνες και το «(Δεν) Υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη» συμβάλλει τα μέγιστα σε αυτόν τον αγώνα με τις χιλιάδες κατανοητές πληροφορίες που περιέχει για πολλά θέματα που γενικότερα και κατά μεγάλο ποσοστό απωθούν το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, εδώ όμως γίνονται κτήμα του με υποδειγματικό τρόπο. Έξυπνοι παραλληλισμοί, απλή και όχι απλοϊκή γλώσσα, άφθονα παραδείγματα, ποικιλία θεμάτων και αντικειμένων μελέτης, ζητήματα βιοηθικής και δυνατές, συγκλονιστικές απόψεις: «Αλλά μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να το κάνουμε, αυτό σημαίνει και ότι πρέπει; Είμαστε βρέφη του σύμπαντος, τυφλωμένα από τον ενθουσιασμό για αυτό που ονομάζουμε μεγαλείο μας. Πόσα ακόμα έχουμε να μάθουμε και πόσο μικρό είναι το αποτύπωμά μας στ’ αστέρια!» (σελ. 71). Γέλασα, έμαθα, έψαξα, το ευχαριστήθηκα!

Βιβλίο Δαίδαλος και Ίκαρος
Συγγραφέας Ελένη Σβορώνου
Εικονογράφος Βασίλης Κουτσογιάννης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Σβορώνου με προσεγμένο λεξιλόγιο και ενδιαφέρουσες ανατροπές μαθαίνει στα παιδιά από 6 ετών και πάνω την ιστορία του Δαίδαλου, του εφευρέτη της αρχαιότητας και του γιου του, Ίκαρου. Μας ταξιδεύει στα χρόνια της μινωικής Κρήτης, μας συστήνει τον Μινώταυρο και τον βασιλιά Μίνωα, μας δείχνει πώς κατασκευάστηκε ο λαβύρινθος, μας εξηγεί πώς και γιατί ήθελαν να ξεφύγουν από την Κρήτη οι δύο αυτοί ήρωες κ. π. ά. Τα παιδιά μαθαίνουν έτσι πολλά πράγματα γύρω από τη μυθολογία και παίρνουν συνεκδοχικά τις πρώτες βάσεις για την ιστορία των πτήσεων και πόσο σημαντική είναι πλέον η αεροπλοΐα στην καθημερινότητά μας. Η εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη είναι ατμοσφαιρική και ρεαλιστική, αναμιγνύει ιδανικά το νεφελώδες του περιβάλλοντος των θεών με τον ηλιόλουστο τόπο της Κρήτης ενώ την τελευταία σελίδα με την απεικόνιση της Ικαρίας από ένα διπλάνο των αρχών του 20ού αιώνα θαύμασα την τέχνη του εικονογράφου.

Βιβλίο Γίνε δέντρο!
Τίτλος πρωτοτύπου Be a tree!
Συγγραφέας Maria Gianferrari
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Εικονογράφος Felicita Sala
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Υπέροχος και ενδιαφέρων ο παραλληλισμός του δέντρου με το ανθρώπινο σώμα, χαρίζει όμορφες ιδέες στα μικρά παιδιά ώστε να γνωρίσουν ταυτόχρονα το σώμα τους και το δέντρο! Η σπονδυλική στήλη είναι ο κορμός, το δέρμα ο φλοιός και τόσα άλλα! Και δεν είσαι μόνος σου, τόσα δέντρα υπάρχουν γύρω, με τα οποία μιλάμε, ανταλλάσσουμε τροφή, μοιραζόμαστε διαθέσιμους πόρους και γενικά δημιουργείται ένα δίκτυο πληροφοριών χρήσιμο για όλο το δάσος! «Γίνε δέντρο! Γιατί μαζί είμαστε δάσος»! Με αυτήν την προτροπή και με άλλους υποδειγματικούς τρόπους η συγγραφέας καταφέρνει να περάσει με εύληπτο τρόπο τις αξίες και τα προτερήματα του δέντρου και συνεκδοχικά του ανθρώπου στους μικρούς αναγνώστες ενώ ταυτόχρονα τονίζει τη σημασία του «μαζί», δείχνοντας έτσι πως κανείς δεν διαφέρει από τον άλλον, πως είμαστε όλοι ίσοι και μαζί μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα για το καλό της κοινότητας! Κι όλα αυτά η συγγραφέας τα σημειώνει, τα τονίζει, τα εξαίρει ώστε να δώσει ώθηση στα παιδιά να ρουφήξουν τον αέρα, να αγκαλιάσουν τον ήλιο και να δώσουν ενέργεια στον κόσμο και στον εαυτό τους. Η εικονογράφηση της Felicita Sala είναι υπέροχη, μαγευτική, πολύχρωμη, γεμάτη λεπτομέρειες ενώ οι αναδιπλούμενες εικόνες ξετυλίγουν ακόμη περισσότερο το περιβάλλον στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία, χαρίζοντας έτσι στα παιδιά χιλιάδες ώρες παρατήρησης και φυσικά παιχνιδιού! Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν τρόποι για να σωθούν τα δέντρα αλλά και προτάσεις για να βοηθηθεί η κοινότητα από φίλους και συγγενείς που έχει αναπτυχθεί γύρω από το κάθε παιδί.

Βιβλίο Η ιέρεια με το τατουάζ 
Συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Πασχαλία Τραυλού έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό από τα προηγούμενά της μυθιστόρημα και έψαξε βαθιά στην προϊστορία και στη μυθολογία για να ζωντανέψει τον θρυλικό λαό των Αμαζόνων αλλά και να μελετήσει τις διάφορες κοινωνικές και άλλες συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία ομάδων από ανεξάρτητες, αυτάρκεις και σκληραγωγημένες γυναίκες. Στο πρώτο μέρος ο μύθος μάς περιβάλλει διακριτικά και παλεύει με τον ρεαλισμό και την επιστημονικότητα όσο γνωρίζουμε την Αίθρα, τα προβλήματα στον γάμο της με τον Παύλο, την αποστασιοποίηση και τη σκληρότητα της μητέρας της, Ιφιγένειας, τη θέση του Κορνήλιου Μπλεκ στη ζωή της, το έρεβος στο οποίο βυθίστηκε όταν έχασε άντρα και παιδί και πώς ξαναβγήκε στο φως με την πρόταση της σημαντικής ανθρωποαρχαιολόγου Άντριαν Μάγιορ να ανακαλύψουν μαζί μέσω των ανασκαφών στα Ουράλια όρη αν υπήρξαν πραγματικά οι Αμαζόνες ή αν ήταν αποκύημα φαντασίας και μύθων. Θα βρεθούν άραγε ίχνη γυναικών πολεμιστριών στην Ευρασία αν υλοποιηθεί πλάνο ερευνών από τη Θράκη ως την Ιλλυρία και τη Μαύρη Θάλασσα; Μια σειρά από γεγονότα και η υποτιμητική στάση του καθηγητή της στο Πανεπιστήμιο του Λιντς Κριστόφ Λεντίνσκι είχαν αναγκάσει την Αίθρα να θάψει μέσα της τον ενθουσιασμό, τις έρευνες και τη μελέτη που έριξε πάνω σε αυτό ακριβώς το αντικείμενο. Ήταν μια γυναίκα που σταδιακά και μέσα από την εξωσυζυγική της σχέση με τον Κορνήλιο Μπλεκ βρήκε επιτέλους τον εαυτό της και οδηγήθηκε σε ρηξικέλευθες αποφάσεις που σημάδεψαν για πάντα τη μετέπειτα ζωή της. Έχουμε απτή καταγραφή της κατάθλιψης και των συμπτωμάτων της, καθώς και σωστή σκιαγράφηση μιας γυναίκας που τόλμησε να βγει από τον τελματωμένο γάμο της και να σηκώσει κεφάλι, μόνο και μόνο για να νιώσει ένοχη και υπόλογη από μια σύμπτωση.

Η Αίθρα Μπάξερ δέχεται την πρόσκληση της ανθρωποαρχαιολόγου Άντριαν Μάγιορ από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, η οποία Μάγιορ οργανώνει αποστολή στα Αλτάια όρη και ζητάει αρχαιολόγο με ειδίκευση στην παλαιογραφία και γνώσεις σιβηρικών διαλέκτων. Η καταθλιπτική γοητεία του τοπίου ταιριάζει στην Αίθρα και η ιδέα αρχίζει να την ξυπνάει από τον λήθαργό της. Μια επιστημονική ανακάλυψη στο υψίπεδο Ουκόκ την περιμένει εκεί που θα προκαλέσει σοκ στην επιστημονική κοινότητα ενώ με τρόμο διαπιστώνει πως ανάμεσα στα μέλη της αποστολής είναι και ο κοντόφθαλμος Κριστόφ Λεντίνσκι. Γιατί όμως τον κάλεσε η Μάγιορ σε μια αποστολή όπου όλοι ξέρουν το ποιόν του ενώ η συνήθειά του να βαδίζει σε σίγουρα χνάρια, χωρίς να θέλει να ρισκάρει σε θεωρίες και φρέσκες ιδέες, τον χαρακτηρίζουν ως μια κακόβουλη μετριότητα, υπερόπτη, νάρκισσο και μισογύνη; Η Αίθρα πλαισιώνεται από πολύ ενδιαφέρουσες και διαφορετικές μεταξύ τους προσωπικότητες, υπαρκτές και μη, όπως η λιγομίλητη και διακριτική Νατάλια Πολόσμακ, μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, με επαναστατική μέθοδο στη διενέργεια των ερευνών, ο επίσης αρχαιολόγος Βαλερί Γκουλιάεφ, πεισματάρης, διαβαστερός και ακαταπόνητος, η ιστορικός Ελένα Κουζνέτσοβα, ο γιατρός Βλαντιμίρ Σιντόροφ, ο μυστηριώδης Μπακτιγιάρ, με καταγωγή από την πρωτεύουσα της Δημοκρατίας των Αλτάι, «ένας επιτυχημένος συνδυασμός σοβαρότητας, επιστημονικής κατάρτισης και οίστρου για μάθηση, με το μπρίο ηθοποιού και τη σπιρτάδα ατίθασου εφήβου» (σελ. 72) κ. ά.

Αυτό το συγγραφικά και αναγνωστικά προκλητικό σύνολο εργάζεται σε αντίξοες συνθήκες, έρχεται αντιμέτωπο με αφόρητο κρύο και δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης, ξημεροβραδιάζεται στην απόλυτη μοναξιά του οροπεδίου, καταπονείται σωματικά κι όμως όλοι τους παρακινούνται από τη φλόγα της μάθησης, της πληροφόρησης, της ανακάλυψης, όχι από εγωισμό και φιλαργυρία αλλά για να προχωρήσει η επιστήμη. Δυστυχώς, οι έρευνες των αρχαιολόγων δυσαρεστούν τους ντόπιους, οι οποίοι δε χάνουν ευκαιρία, παρακινημένοι από σαμάνους ή άλλα σημαντικά πρόσωπα της κοινότητάς τους, να επιτίθενται φραστικά ή ακόμη και σωματικά στους επιστήμονες. Λάφυρα πολύτιμης γνώσης αντιμάχονται την ανεμελιά των γηγενών κι η εισβολή αυτή βεβηλώνει την αταραξία τους, αυτό πρεσβεύουν κι αυτό πάντα θα είναι η διελκυστίνδα ανάμεσα στην πρόοδο και την οπισθοδρόμηση. Στα δυσπρόσιτα οροπέδια μαίνεται ένας πόλεμος με λεία την αλήθεια, όπως λέει χαρακτηριστικά η συγγραφέας. Ακόμη και στον χώρο της επιστήμης πάντως υπάρχουν δολοπλοκίες, ρουσφέτια και μικρότητες κι όλα αυτά συγκροτούν ένα μεστό, γεμάτο συναισθήματα, εκπλήξεις και εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες μυθιστόρημα, φόρος τιμής σε ανθρώπους που «με απολαβή μια αβέβαιη υστεροφημία αφοσιώνονταν στη σκαπάνη τους» (σελ. 140).

Το αντικείμενο του βιβλίου από ανθρωπογεωγραφικής άποψης είναι άκρως εντυπωσιακό, με την αλήθεια να αναμιγνύεται αρμονικά με τον μύθο. Οι στέπες της Μογγολίας είναι από τα πιο πρωτότυπα τοπόσημα που έχω συναντήσει σε ελληνικό μυθιστόρημα, με τις απέραντες εκτάσεις τους, τους άγνωστους στην ελληνική νοοτροπία ντόπιους με τα έθιμα, τα ήθη και τις συνήθειές τους, τον θρύλο της γυναίκας-ελάφι που λένε πως, όποτε εμφανίζεται, δεν είναι για καλό και με τόσα άλλα πραγματολογικά στοιχεία που συγκροτούν το ιδανικό φόντο για αυτήν την περιπέτεια φαντασίας και έρωτα. Η μυθολογία του τόπου είναι άκρως συναρπαστική κι έχει πολλές ομοιότητες με την ελληνική, παρ’ όλο που βρισκόμαστε στα σύνορα της Ρωσίας με το Καζακστάν, την Κίνα και τη Μογγολία, χιλιάδες μίλια μακριά από τη Μεσόγειο. Η γλώσσα τους είναι τα σιβηρικά τουρκικά και η αρχαΐζουσα εκδοχή της, η οϊρότ, την οποία μιλούνε κάποιοι επισκέπτες που απομένει στην Αίθρα, όταν καλείται σ’ έναν απρόσμενο ρόλο, να ανακαλύψει αν είναι καλοδεχούμενοι ή όχι. Επίσης η συγγραφέας παραθέτει αφειδώς τις μεθόδους που ακολουθούνται σε ανασκαφές και σε ταυτίσεις ευρημάτων: οστεοαρχαιολογική ανάλυση, ιστοχρονολόγηση, μέθοδος ραδιοϊσοτόπων του άνθρακα, γενετική αρχαιολογία και πολλά άλλα.

Εκεί λοιπόν που φτάνει η πλοκή σε κρίσιμο σημείο, η αφήγηση μας μεταφέρει 3000 χρόνια πίσω στο παρελθόν για να συμπληρώσει τα κενά που δημιουργήθηκαν και να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που γεννήθηκαν κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης. Στο δεύτερο μέρος γνωρίζουμε τη γυναίκα του Θόα, του βασιλιά της Ταυρίδας, σε μια ιστορία που παντρεύει έξυπνα τον μύθο με τον ρεαλισμό. Αιμοδιψείς και αδίστακτοι βασιλιάδες, παιδιά ημίθεα, καταδικασμένα να μην είναι ούτε  θεοί ούτε άνθρωποι, όμορφες γυναίκες που υποτάσσονται στους συζύγους τους, ζουν και αναπνέουν σε μια εποχή που τη διακατέχει η φοβέρα της ενοχής, της ποινής και της ατίμωσης. Η ιστορία αυτή μας ανοίγει τις πόρτες σε μια από τις πιο γνωστές οικογένειας της ελληνικής μυθολογίας και ζωντανεύει με τέχνη και επιδεξιότητα την εποχή που έζησαν και τράνεψαν τα μέλη της. Φήμες διαψεύδονται, γνωστοί μυθολογικοί ήρωες πέφτουν από το βάθρο τους κι όλα αυτά όχι για χάρη κουτσομπολιού αλλά για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους και να τεκμηριωθεί περισσότερο η ψυχοσύνθεση της κόρης του Θόα. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε και τη θεραπαινίδα της, την Ατθίδα, που το έσκασε από τη σκληρή ζωή των Αμαζόνων και κατάφερε να βρει θέση στην οικογένεια που ανέφερα, οπότε ζούμε από κοντά, μέσω του παρελθόντος της, τα ήθη, τα έθιμα, τις συνήθειες, την αυστηρή καθημερινότητα της γυναικείας αυτής φυλής. Το δεύτερο αυτό σκέλος δεν υπολείπεται σε τίποτα από άποψη πλοκής και ενδιαφέροντων χαρακτήρων, αντίθετα, η πρόσμιξη της ελληνικής με τη σκυθική μυθολογία και πραγματικότητα γίνονται με τέτοιο τρόπο που δίνουν άλλη διάσταση σε πρόσωπα και καταστάσεις ήδη γνωστά σε όσους αγαπούν τους μύθους. Κι όσο προχωράμε στο καλοστημένο σύμπαν του βιβλίου τόσο αρχίζουν να μπαίνουν αθόρυβα στη θέση τους κάποια πράγματα, τόσο επεξηγούνται κάποιες εκκρεμότητες από το πρώτο μέρος και η πρωτότυπη ιδέα της Πασχαλίας Τραυλού ολοκληρώνεται με υποδειγματικό τρόπο, χωρίς να απογοητεύει ή να δείχνει ακρότητες, υπερβολές ή βεβιασμένες κινήσεις για να δικαιολογηθούν τα πάντα. Το χτες είναι άρρηκτα δεμένο με το σήμερα, η Αίθρα είναι ένα σημαντικό κομμάτι ενός παζλ που κανείς δεν μπορεί να φανταστεί την πλήρη εικόνα του και το τέλος επαινεί την αυτοθυσία, τη μητρότητα, την ίδια την αγάπη.

Ποιοι ήταν οι Σκύθες που κυριάρχησαν στην κεντρική Ασία και πώς συνέβαλαν στη γέννηση και την ανάπτυξη των μύθων για τις Αμαζόνες; Πώς άλλαξε η κοινωνία αρχικά της Ευρασίας εξαιτίας τους από μητριαρχική σε πατριαρχική; Τι κοινό έχουν η Πυθία και η Κασσάνδρα με τις μάντισσες και τις σαμάνες αλλά και με τις γυναίκες πολεμίστριες του Ηροδότου, του Παυσανία και του Στράβωνα, όπως και η Πενθεσίλεια και η Αντιόπη με την Αμεζάν των Περσών, τη Σεμίραμι των Ασσύριων, τη Φου Χάο και τη Χουτουλούν; Πώς είναι δυνατόν οι Αμαζόνες να αναφέρονται στην τέχνη και στην ποίηση σε τέτοιο βαθμό και να μην υπήρξαν ποτέ; Πώς συνδέονται τα ευρήματα των λεγόμενων Altai men με τη δοξασία των Γιων του Ουρανού και πώς θα ανατρέψουν κάθε επιστημονική θεωρία έτσι και τεκμηριωθούν επιστημονικά, φέρνοντας στο φως πλάσματα που δεν έχουν γονιδιακή συγγένεια με τα γνωστά πρωτόγονα ανθρώπινα είδη; Αυτές και χιλιάδες άλλες πληροφορίες εμφανίζονται κατά την πορεία της ανάγνωσης και αναλύονται, συγκρίνονται, αλληλοαναιρούνται με εύληπτο και κατανοητό τρόπο. «Η ιέρεια με το τατουάζ» φωτίζει μιαν άγνωστη ως τώρα πλευρά της γυναικείας ιστορίας, αναδεικνύει με τον γνωστό, οικείο και αγαπημένο αφηγηματικό τρόπο της συγγραφέως σημαντικές κοινωνικές και οικογενειακές μεταβολές της αρχαιότητας που έβαλαν όμως τα θεμέλια για τον μετέπειτα ιστορικό παραγκωνισμό της γυναίκας κι όλα αυτά ζωντανεύουν μέσα από την ιστορία της Αίθρας, της Ιφιγένειας, της Ατθίδας και όχι μόνο. Πρόκειται για ένα πυκνογραμμένο, πολυεπίπεδο και πολυδιάστατο μυθιστόρημα που τονίζει την αξιοκρατία και την αξιοσύνη της γυναίκας μέσα από τον μύθο και την πραγματικότητα, δυο στοιχεία που, όσο κι αν δείχνουν αντικρουόμενα, «…αποδεικνύεται ότι αποτελούν το ευφάνταστο περίβλημα μιας σκληρής και αναμφισβήτητης αλήθειας» (σελ. 13), γιατί «…οι μύθοι… φαντάζουν γοητευτικοί και αθώοι, μα κρύβουν μέσα τους αλήθειες που αδυνατεί συνήθως να αντέξει ο νους του απλού ανθρώπου» (σελ. 284).

Βιβλίο Η συνωμοσία του Δαρβίνου
Τίτλος πρωτοτύπου The Darwin conspiracy
Συγγραφέας John Darnton
Μεταφραστής Κρίστυ Κουνινιώτη
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο αυτό λοιπόν μας αφηγείται την ιστορία των ανακαλύψεων και των παρατηρήσεων του Δαρβίνου με ωραίο, στρωτό και απλό τρόπο. Δεν αναλύει διεξοδικά τις θεωρίες ώστε να κουραστεί ο αναγνώστης και χρησιμοποιεί διαφορετικές τεχνικές αφήγησης: η εποχή του Δαρβίνου ξεδιπλώνεται μέσα από την αυτοβιογραφία του και τις επιστολές της κόρης του, Ελίζαμπεθ, ενώ στο σήμερα έχουμε έναν αγώνα δρόμου σπουδαστών βιολογίας να ανακαλύψουν γιατί ο Δαρβίνος καθυστέρησε να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των ερευνών του.

Ομολογώ ότι η κεντρική ιδέα που αποτελεί και το «μυστήριο» του βιβλίου είναι πολύ αδύναμη: η θεωρία της φυσικής επιλογής δε διατυπώθηκε από τον Δαρβίνο, ούτε είχε αυτός την έμπνευση. Η ανατροπή της πραγματικής ταυτότητας της μελέτης που άλλαξε για πάντα την επιστημονική κοινότητα ανήκει σε κάποιον που δεν πηγαίνει το μυαλό σας. Τώρα, αλήθεια ή ψέμα δεν ξέρω, δεν το έχω μελετήσει τόσο διεξοδικά, όμως το βρήκα πολύ αδύναμο. Επιπλέον δεν είναι δυνατόν το ημερολόγιο της Ελίζαμπεθ να είναι γραμμένο απλά στο πίσω μέρος ενός λογιστικού τετραδίου το οποίο έχουν σίγουρα εξερευνήσει διεξοδικά οι αρχειονόμοι και το βρήκε ο πρωταγωνιστής απλά ξεφυλλίζοντάς το.

Το βιβλίο το συνιστώ για να προσεγγίσετε έστω σε πρώτο στάδιο τον δαρβινισμό και τη θεωρία της εξέλιξης, για το ωραίο γράψιμο και τη σωστή ανάπλαση της εποχής, για τους ωραίους χαρακτήρες και για τη διεξοδική μελέτη που έχει κάνει ο συγγραφέας. Και μόνο.

Βιβλίο Φόνοι στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Τίτλος πρωτοτύπου Muséum
Συγγραφέας Veronique Roy
Μεταφραστής Ανδρέας Μιχαηλίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πόλις
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αλήθεια δεν ήξερα ότι το βιβλίο του Δαρβίνου στην πρώτη του έκδοση δεν αναφερόταν καν στον Θεό αλλά αναγκάστηκε σχεδόν αμέσως να το αποσύρει, προχωρώντας σε δεύτερη έκδοση, όπου γράφει και μια παράγραφο συμπάθειας προς τη θεϊκή δημιουργία. Καλογραμμένο και ευκολοδιάβαστο το μυθιστόρημα, ομολογώ ότι δεν το άφηνα από τα χέρια μου αλλά όχι από αγωνία, από απορία πού θα το πάει και πώς θα παρουσιάσει τον δολοφόνο και θα εξηγήσει τις δολοφονίες. Κάθε μέρα κι ένας φόνος, κάθε θύμα παρουσιάζεται μπροστά στους αστυνομικούς και τους ήρωες του βιβλίου δολοφονημένο και με έναν διαφορετικό τρόπο. Οι τρόποι λοιπόν δολοφονίας και οι προσωπικότητές τους παίζουν μεγάλο ρόλο στην αιτία θανάτου τους. Σε γενικές γραμμές καλά δομημένο και ζωντανό. Πάμε στην γκρίνια τώρα;

Χωρίς να γνωρίζω την ψυχολογία των Γάλλων αλλά έχοντας ακούσει αρκετά για την ιδιοσυγκρασία τους, βλέπω στο βιβλίο ότι δεν τα πάνε καλά με τον Αμερικανό επιστήμονα που έρχεται στο Παρίσι δεχόμενος την πρόσκληση του καθηγητή του. Μάλιστα η συγγραφέας δε χάνει στιγμή να μην καυτηριάσει τη γραφειοκρατία των Γάλλων και τον τρόπο που κινούνται και σκέφτονται, ειδικά σε περιπτώσεις άμεσες κι επείγουσες, π. χ. η ανθρωποκτονία. Αυτό ήταν λίγο μονομερές και κάπου διασκεδαστικό. Από την άλλη όμως δεν μπορώ να δεχτώ ότι ένας μεγάλος επιστήμονας όπως ο Όσμοντ δεν γνωρίζει γαλλικά και καταφεύγει συνέχεια σε φραστικά λάθη. Μήπως θέλει να τον μειώσει; Επίσης ως προς την ελληνική μετάφραση υπάρχουν αρκετά τυπογραφικά λάθη (αυτή η γενική «της αλήθειάς της» μου πέταξε τον φακό επαφής στο γειτονικό οικόπεδο κι ακόμη τον ψάχνω) (άσε που βλέπω συνέχεια μετά το ερωτηματικό να ακολουθεί τελεία, μα για όνομα, το ερωτηματικό είναι σημείο στίξης, δε χρειάζεται κάτι άλλο δίπλα του, ξέρουμε ότι η πρόταση τελειώνει με χροιά ερώτησης, thats it) και φαντάζομαι το επίθετο Γκοντοφσκί είναι έμπνευση της μεταφράστριας, μιας και στο ξένο έντυπο κείμενο δεν υπάρχουν τόνοι (εκτός κι αν γνωρίζει κάτι άλλο) (για μένα τα ξένα ονόματα πρέπει να μένουν ως έχουν και να μην αποδίδονται με τη γαλλική προφορά, άρα Γκοντόφσκι). Επίσης δε μου άρεσαν τα προσωπικά σχόλια της συγγραφέως κατά τη ροή του κειμένου (μας έλεγε πού να εστιάσουμε, εντόπιζε τα λάθη των ηρώων της κι έλεγε ότι αυτό θα αποβεί μοιραίο κλπ.). Δεν είναι σωστό, αφηγείσαι μια ιστορία, μην παρεμβαίνεις.

Τέλος έχω μια μεγάλη ένσταση (προσοχή SPOILER): για μένα είναι ξεκάθαρο ποιος είναι ο δολοφόνος αρκετά νωρίς, γιατί σε ένα κεφάλαιο παροτρύνει μια κοπέλα να κάνει μια κίνηση που θα αποβεί μοιραία και θα προκαλέσει έναν θάνατο. Δεν το πρόσεξε κανείς άλλος αυτό άραγε; Από το πουθενά, έρχομαι σε μια κοπέλα και της λέω να κάνει κάτι ενώ ξέρω ότι εκεί που θα πάει δε θα ελέγξει τα στοιχειώδη, δε θα βρει το θύμα που παγίδευσα κι έτσι θα το σκοτώσει αυτή. Μα δεν είναι οφθαλμοφανές; Αυτό μου έκανε εντύπωση. Τέλος πάντων, αυτά είναι λεπτομέρειες. Το βιβλίο είναι καλογραμμένο κι ενδιαφέρον, με ανατρεπτική πλοκή (τον καημένο τον παπά, μέχρι κι εγώ τον ενοχοποίησα κι αμφέβαλλα για λίγο)!