Βιβλίο Η κυρία Μαρπλ: Μπερδέματα στο αβαείο & Ο κύριος Πουαρό: Σκανταλιές στον Νείλο
Τίτλος πρωτοτύπου Little Miss Marple: Muddle at the Vicarage & Mr. Poirot: Mischief on the Nile
Δημιουργός Roger Hargreaves
Συγγραφέας-Εικονογράφος Adam Hargreaves
Μεταφραστής Αγγελική Γεωργιακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα «Μπερδέματα στο αβαείο», η κυρία Μαρπλ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης ενός πολύτιμου στέμματος που βρέθηκε σε πρόσφατες ανασκαφές από το αβαείο του αιδεσιμότατου Μπερδεμένου. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Ψεματούλης, η λαίδη Ψηλομύτα, η οικονόμος κυρία Καθαρή, ο κύριος Αδιάκριτος, η κυρία Φλύαρη και οι άλλοι κάτοικοι του Σεντ Μέρι Μιντ είναι οι βασικοί ύποπτοι και ο αστυνόμος Κουταμάρας προσπαθεί να βρει τον ένοχο, μόνο που ο βοηθός του, αστυφύλακας Ανόητος, δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Ποιος έκλεψε το στέμμα και γιατί; Τι δουλειά έχει ένα σακούλι με αρακά κρεμασμένο δίπλα στην πόρτα του αβαείου; Ποιος τρώει για βραδινό λουκάνικα με μαρμελάδα; Πώς απέκτησε ο συνταγματάρχης Τσιγγούνης ολοκαίνουργιο αμάξι αφού αγοράζει μόνο μεταχειρισμένα πράγματα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται ξεκάθαρα στο μυαλό της κυρίας Μαρπλ όταν αφοσιώνεται στο πλέξιμο!

Στις «Σκανταλιές στον Νείλο» ο κύριος Πουαρό ξεκουράζεται κάνοντας κρουαζιέρα στον ποταμό της Αιγύπτου. Ο συνταγματάρχης Βιαστικός, που ταξιδεύει μαζί του, του αποκαλύπτει πως βρίσκεται σε μυστική αποστολή: αναζητά έναν κλέφτη κοσμημάτων. Ταυτόχρονα, μια σειρά από φάρσες αναστατώνουν τους επιβάτες: ο κύριος Γαργαλίτσας, ο ταγματάρχης Σκανταλιάρης, η κοντέσα Διάσημη με την υπηρέτριά της, την κυρία Παλαβούλα, πέφτουν θύματα σκανταλιών που τραβούν την προσοχή του κυρίου Πουαρό. Όταν όμως τα κοσμήματα της κοντέσας Διάσημης εξαφανίζονται, το μυστήριο πυκνώνει. Ποιος κρύβεται πίσω από τις φάρσες και πώς συνδέεται με την κλοπή των κοσμημάτων; Γιατί η κυρία Παλαβούλα ψάχνει παγόβουνα στον Νείλο; Πώς θα είναι μια συγκατοίκηση του τακτικού κυρίου Πουαρό με τον κύριο Τσαπατσούλη στην ίδια καμπίνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα βάζουν σε κίνηση τα μικρά γκρίζα κύτταρα του αγαπημένου μας ντετέκτιβ και… βουαλά, να’ τη η λύση!

Απολαυστικές, αστείες και ανατρεπτικές ιστορίες, με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο της Agatha Christie, δείχνουν στα παιδιά πώς να βάζουν το μυαλό τους να σκέφτεται και τους χαρίζουν συναρπαστικές στιγμές ανάγνωσης. Η εικονογράφηση είναι πολύχρωμη, με μεγάλες φιγούρες και πολλές λεπτομέρειες που ενισχύουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Προσπερνώντας το γεγονός πως ο Πουαρό είναι κίτρινος και η Μαρπλ μωβ, είδα πως υπάρχει πιστότητα και στις φιγούρες τους, με το μουστάκι του ντετέκτιβ και τα γυαλιά και το καπέλο της ηλικιωμένης μας φίλης να ξεχωρίζουν. Ο Νείλος, το Καρνάκ και το κρουαζιερόπλοιο αποτυπώνονται σωστά και αποπνέουν ατμόσφαιρα εξωτισμού. Από την άλλη, το Σεντ Μέρι Μιντ, με τους δρόμους του και τα εσωτερικά των σπιτιών του, ζωντανεύει με ενάργεια και παραστατικότητα. Λουλούδια, ταπετσαρίες, σερβίτσια έχουν τον πρώτο λόγο και γέλασα πολύ με τη συνοφρυωμένη κυρία Μαρπλ που προσπαθεί να λύσει το μυστήριο. Ο κύριος Πουαρό και η κυρία Μαρπλ είναι οι νέοι ήρωες στο σύμπαν των λατρεμένων Μικρών Κυρίων και Μικρών Κυριών και με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή.

Βιβλίο Ο μικρός φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου
Συγγραφέας Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ένατο βιβλίο της σειράς «Οι κατάσκοποι της γεωγραφίας», ο Μανόλης με τους γονείς του θα ταξιδέψουν με τον Σύνδεσμο Ελλήνων Αιγυπτιωτών στη χώρα του Νείλου και των Φαραώ. Είναι ένα ταξίδι που ο πατέρας του παιδιού ήθελε πολύ να κάνει, μιας και οι πρόγονοί του είχαν φύγει στην Αίγυπτο, σε μια πολυπολιτισμική χώρα με μεγάλο πλούτο, για μια καλύτερη ζωή. Στο ταξίδι θα τους συντροφεύσει η κυρία Σοφία, φίλη της προγιαγιάς και η μικρή Ζωή, κόρη παιδικής φίλης του μπαμπά, με τους γονείς της, οι οποίοι επίσης είχαν μεγαλώσει στην Αίγυπτο. Ο Μανόλης δυσαρεστείται γιατί το κορίτσι είναι τέλεια μαθήτρια, μιλάει ασταμάτητα και ρωτάει συνέχεια, όταν τον μυεί όμως στον Πορτολάνο και γνωρίζονται καλύτερα αλλάζει γνώμη.

Σύντομα αυτή η ενδιαφέρουσα και ετερόκλητη παρέα θα μπλέξει με τη μυστηριώδη εξαφάνιση ενός αρχαιολόγου και μ’ ένα κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας. Η κυρία Σοφία ήταν δασκάλα κα μουσειολόγος, οπότε ξέρει πολλά και ζητά τη βοήθεια των δύο παιδιών για να λύσουν ένα μυστήριο! Ακολουθώντας το πρόγραμμα της εκδρομής αλλά κάνοντας και τις δικές τους αλλαγές γνωρίζουν μυστηριώδεις συνομιλητές, μπαίνουν στους τάφους της Κοιλάδας των Βασιλέων, διαμένουν στο ξενοδοχείο όπου έγραψε η Αγκάθα Κρίστι το «Έγκλημα στον Νείλο» και μπλέκουν με καταστάσεις που θα τους βάλουν σε κίνδυνο.

Το βιβλίο είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, σε μια χώρα που έχει πάνω από 5000 χρόνια ιστορίας και μια δυνατή, ανατρεπτική περιπέτεια που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος. Ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει σχεδόν σε όλα τα σημαντικά σημεία της Αιγύπτου: στις τεράστιες και επιβλητικές πυραμίδες, στη μυστηριώδη Σφίγγα, στο καινούργιο τεράστιο αιγυπτιακό μουσείο με τα εκατό χιλιάδες εκθέματα, στην αγορά του Χαν ελ-Χαλίλι, στον Άγιο Γεώργιο και στη γέφυρα με τα λιοντάρια του Καΐρου, στον Νείλο, στο Λούξορ και στην Κοιλάδα των Βασιλέων, στο Ασουάν με τους ναούς της νήσου Φίλαι που μεταφέρθηκαν αλλού εν όψει βύθισης και σε πολλά άλλα μέρη, που εξακολουθώ να τα έχω νωπά στο μυαλό μου από το αντίστοιχο ταξίδι που έκανα κι εγώ αρκετά χρόνια πριν.

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο οι εικόνες συναγωνίζονται σε ατμοσφαιρικότητα το κείμενο και δημιουργούν υπέροχα στιγμιότυπα, όπως η μαγευτική ανατολή στις Πυραμίδες που τις στεφανώνει μ ένα χρυσό φως, η επιβλητική εικόνα του ξενοδοχείου Winter Palace, η Κοιλάδα των Βασιλέων κλπ. Η φιγούρα μάλιστα της κυρίας Σοφίας έχει πολύ γλυκά χαρακτηριστικά και αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό, ακριβώς όπως μια ζωηρή και αεικίνητη κυρία της ηλικίας της στην πραγματική ζωή.

Πότε ενώθηκαν η Άνω και η Κάτω Αίγυπτος δημιουργώντας το πρώτο κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας; Ποιες είναι οι τρεις περίοδοι στην ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου; Τι είναι τα ιερογλυφικά; Πόσα μυστικά κρατάνε ακόμη οι πυραμίδες στους τοίχους τους και πώς θα βοηθήσει η τεχνολογία να τα ανακαλύψουμε; Τι ήταν στην πραγματικότητα ο θεός Ανούβης; Πώς πέθανε ο Τουταγχαμών και πώς ανακαλύφθηκε ο τάφος του; Πόσο μεγάλη ζημιά προκάλεσαν οι τυμβωρύχοι αφαιρώντας κτερίσματα από τους τάφους, πώς δρούσαν και πώς τους αντιμετωπίζει η αιγυπτιακή κυβέρνηση; Αυτά και άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις σελίδες του μυθιστορήματος του Βαγγέλη Ηλιόπουλου που μας ταξιδεύει σε μια μαγευτική και μυστηριώδη χώρα.

Βιβλίο Παγωτό τριαντάφυλλο 
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με εναλλαγή πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, η Μυρτώ Κατσουλάρη μας συστήνει τη Λένα που γεννήθηκε στο Κάιρο εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, ένα κορίτσι που δεν μπόρεσε να ζήσει όλα όσα ήθελε όπως τα ήθελε αλλά δεν άντεχε να αφήσει και το όνειρο να πάει χαμένο. «…ήταν ένα κράμα από μυστικά, πληγές και φόβο αλλά η φωτιά που έκαιγε μέσα της την οδηγούσε» (σελ. 16). Παραστατικές, σχεδόν κινηματογραφικές σκηνές, ζωντανεύουν την ιστορία μιας κοπέλας που, μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της, έγινε, ως το μόνο θηλυκό της οικογένειας, η «κυρία» του σπιτιού μόλις στα δέκα της χρόνια, μεγαλώνοντας με αγάπη τα δυο της αδέλφια, ψυχοκόρη στο ίδιο της το σπίτι και χωρίς καμία υποστήριξη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο πατέρας της παντρεύτηκε τελικά τη Φρόσω που είχε ήδη δύο αγόρια και τη σταματάει από το σχολείο για να τη βάλει στο ζαχαροπλαστείο του παρά τις αντιρρήσεις της.

Σύντομα, ο Περικλής προσλαμβάνει τον Αλέξανδρο για γκαρσόνι και ο έρωτας με τη Λένα είναι αμοιβαίος. Ο Αλέξανδρος σπουδάζει πολιτικές επιστήμες και παρατηρεί τον κόσμο γύρω του, τις αλλαγές του: «Ζούμε σε μια εποχή που αλλάζει όλο το πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό», θέλει να ξέρει την αλήθεια και κάποιες φορές προσπαθεί να την αλλάξει. Ο έρωτας τους κυριεύει, εκείνος είναι συνεπαρμένος και αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του αλλά εκείνη είναι πιο προσγειωμένη και ρεαλίστρια, «όνειρα από αλεύρι και ζάχαρη». Όλα αυτά όμως διαδραματίζονται την περίοδο που ανέβηκε ο Νάσερ στην εξουσία και η ελληνική ομογένεια στοχοποιήθηκε, με αποτέλεσμα αρκετοί να ξενιτευτούν, οι επιχειρήσεις των Ελλήνων να έχουν και Αιγύπτιο ως συνέταιρο για να συνεχίσουν να λειτουργούν κλπ. Οι δυο νέοι ζουν τον έρωτά τους ως τη στιγμή που η μοίρα θα πραγματοποιήσει τα δικά της σχέδια κι έτσι η συνέχεια της ιστορίας εκτυλίσσεται στην Αθήνα και φτάνει ως τη Δικτατορία του 1967, τινάζοντας στον αέρα για άλλη μια φορά τις ζωές των ηρώων και ειδικά της Λένας, μιας γυναίκας που υπήρξε θύμα και θύτης στη ζωή της και διένυσε μια πορεία από το σκοτάδι ως το φως και πάλι πίσω.

Ταυτόχρονα με την ιστορία της Λένας, γνωρίζουμε τη γιαγιά της Ελπίδας, μια γυναίκα πολύ διακριτική, που θέλει να βλέπει την εγγονή της αλλά δεν το απαιτεί, που αποφεύγει να ρωτήσει πράγματα που η Ελπίδα δε θέλει σίγουρα να συζητήσει, που δε λέει την άποψή της αν δεν της ζητηθεί, που τα έχει τετρακόσια αλλά είναι αθεράπευτα ρομαντική, που μυρίζει λεβάντα και πούδρα. Στο σπίτι της πάντα υπάρχει χειροποίητο παγωτό τριαντάφυλλο, σαν αυτό που συνοδεύει τώρα τις δυο γυναίκες στη μεγάλη αποκάλυψη της ζωής τους. Μια τρυφερότητα ξεχειλίζει από τις σελίδες όσο αναρωτιόμαστε πώς συνδέονται όλα αυτά με τη ζωή της Λένας και απολαμβάνουμε τις αναμνήσεις της Ελπίδας με τη γιαγιά και τον παππού της, ένα ζευγάρι στενά δεμένο, που τόσα χρόνια έχουν τη δική τους γλυκιά, ακύμαντη καθημερινότητα, με τη μοναδική εγγονή τους να περνάει τα καλοκαίρια μαζί τους στο εξοχικό κοντά στο Τολό: «Η αγάπη όσο τη μοιράζεσαι είναι ευλογία, αλλά όταν έρχεται η ώρα να αναμετρηθεί με την απουσία, γίνεται το χειρότερο μαρτύριο, ο πιο ανυπόφορος πόνος» (σελ. 62). Η μάνα της με τη γιαγιά είχαν άριστες σχέσεις, ήταν αχώριστες κι αγαπημένες, σε αυτούς οφείλει τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της και τη μόρφωσή της. Η γιαγιά όμως, που νιώθει τον θάνατο να πλησιάζει λόγω ηλικίας, αποκαλύπτει κάτι αβάσταχτο στην κόρη της κι η σχέση τους τινάζεται στον αέρα. Υπάρχει άραγε περιθώριο να τα ξαναβρούν; Η Λένα τι ρόλο θα παίξει σε αυτό;

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» είναι μια γλυκόπικρη, ρομαντική νουβέλα που μας ταξιδεύει στην Αίγυπτο την εποχή του Νάσερ και μας συστήνει την ανθηρή ελληνική παροικία, χωρίς όμως να καταφεύγει σε πολλές και κουραστικές λεπτομέρειες, μιας και δίνει έμφαση στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό της δεκαετίας του 1950. Ακόμη και η ατμόσφαιρα της δικτατορίας του 1967 δίνεται με διακριτικότητα ώστε οι ήρωες του βιβλίου να κινηθούν στη σκιά της, προσπαθώντας να ενώσουν τα χαμένα κομμάτια τους. Έχουμε σκηνές έρωτα, αναμενόμενες αλλά και απρόβλεπτες εξελίξεις, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεγμένο χειρισμό της πλοκής, η οποία καταλήγει στο τέλος να δημιουργεί έναν κύκλο κι ενώνει απρόσμενα το παρελθόν με το παρόν. Μου άρεσαν επίσης οι διαχρονικές αλήθειες του κειμένου: «Εμείς οι νέοι είμαστε πλάσματα ανίκανα να συνειδητοποιήσουμε την αξία της στιγμής. Μας αρέσει να αναβάλλουμε τα πάντα ή έστω ό,τι μπορούμε, αφού ο χρόνος μπροστά μας είναι άπειρος. Άλλωστε η νεότητα δικαιολογεί κάθε πράξη ανωριμότητας» (σελ. 14). Πόσο απλά καταγράφεται ο πόνος της απώλειας ενός φίλου για έναν μεγάλο άνθρωπο: «Έφυγε και πήρε τα νιάτα μας μαζί της και ζωή δίχως νιάτα είναι ζωή σε αναμονή» (σελ. 31). Εδώ δάκρυσα: «…κάποτε σε ρώτησα πού πάει η αγάπη όταν φεύγει και μου απάντησες πως αν είναι αληθινή δεν πάει πουθενά, απλώς γίνεται ελπίδα και προσπαθεί ως το τέλος» (σελ. 148). Και τέλος: «Σε αυτήν τη ζωή αν είσαι από τους τυχερούς, το μόνο που σου μένει είναι ο άνθρωπος που έχεις επιλέξει να γεράσεις δίπλα του» (σελ. 35). Ένας έρωτας μετ’ εμποδίων, μια ιστορία που ξεδιπλώνεται λιτά κι απέριττα και ταυτόχρονα με ένταση και παραστατικότητα και μια εποχή που μυρίζει σαν παγωτό τριαντάφυλλο.

Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Το στοιχειωμένο νησί & Η κατάρα του φαραώ
Τίτλος πρωτοτύπου Fuga dall’ isola fantasma & Fuga dalla piramide malladelta
Συγγραφέας Tecnoscienza
Εικονογράφος Clarissa Corradin
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς, με τίτλο «Το στοιχειωμένο νησί», ο Μαρκ και η Φατιμά προσπαθούν να δραπετεύσουν από ένα…τι άλλο; … στοιχειωμένο νησί γεμάτο πειρατές και παγίδες θανάτου! Το ημερολόγιο του Τζων Ροζογένη θα είναι ο οδηγός τους, μιας και στις σελίδες του αποκαλύπτει πως στο μέρος αυτό έχει σκορπίσει πειρατικά ενθύμια που θα βοηθήσουν όποιον θέλει να δραπετεύσει από την Ακτή του Ναυαγίου. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο μαθαίνουμε όλο και περισσότερα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για την εποχή των πειρατών, για την καθημερινότητά τους, για τα καράβια, για τις ναυμαχίες και τη ναυπηγική, για τους χάρτες και πολλά άλλα. Στο δεύτερο, με τίτλο «Η κατάρα του φαραώ», ο Μαρκ και η Φατιμά πηγαίνουν στην Αίγυπτο μετά από πρόσκληση του αρχαιολόγου Τζωρτζ Πυραμίδα για να παρακολουθήσουν τις ανασκαφές, μόνο που σύντομα μπλέκουν σε νέες περιπέτειες. Η μούμια του Τουταγχαμέλ και οι αρχαίες θεότητες καλωσορίζουν τα παιδιά στη χαμένη πυραμίδα και νέες παγίδες τα περιμένουν στην προσπάθειά τους να δραπετεύσουν από κει μέσα. Στοιχεία μυθολογίας και ιστορίας, επιγραφές και ιερογλυφικά, έντομα και ζώα, πολύτιμες πέτρες και καθρέφτες, βωμοί και σαρκοφάγοι δημιουργούν έναν νέο συναρπαστικό κύκλο παιχνιδιού, δράσης, αγωνίας και εκπλήξεων!

Η Tecnosienza είναι μια ομάδα συγγραφέων και παιδαγωγών που μοιράζονται τις γνώσεις τους για την επιστήμη, την τεχνολογία, τα μαθηματικά και το περιβάλλον μέσα από τη συνεργασία τους με μουσεία και άλλους φορείς. Τα βιβλία τους είναι σχεδιασμένα για να εμπνέουν στα παιδιά ιδέες και συναισθήματα και να τους χαρίζουν ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού, γνώσης και διασκέδασης. Δραστηριότητες σχεδιασμένες για την εξάσκηση της παρατηρητικότητας, γρίφοι και κουίζ για την ανάπτυξη της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων και της δημιουργικής σκέψης θα χαρίσουν στους μικρούς αναγνώστες ευχάριστες και συναρπαστικές ώρες! Η Clarissa Corradin εικονογραφεί τα βιβλία με τον καλύτερο τρόπο, με άφθαστο ρεαλισμό και προσεγμένες λεπτομέρειες που συμβάλλουν στον αγώνα δρόμου των μικρών αναγνωστών να βρουν την εκάστοτε λύση για να προχωρήσουν στο επόμενο κεφάλαιο. Αποτυπώνει το νησί και την πυραμίδα, τα σχετικά αντικείμενα, τα παζλ, τους γρίφους με τέτοιο τρόπο που ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας ένα άκρως ρεαλιστικό σύμπαν με μυστικά και παγίδες και ενισχύει τη φαντασία των παιδιών.

Κάθε σελίδα κι ένα παιχνίδι, κάθε κεφάλαιο κι ένας νέος γύρος αγωνίας, εκπλήξεων, ανατροπών, με παιχνίδια που ακονίζουν το μυαλό και την παρατηρητικότητα, τόσο καλογραμμένα που μέχρι κι εγώ μπήκα στον πειρασμό να λύσω κάποια από αυτά ή να κολλήσω τα αυτοκόλλητα από τις τελευταίες σελίδες. Ένας μεγάλος χάρτης συμπληρώνει την οπτική πανδαισία και ενισχύει τη φαντασία των παιδιών ενώ οι λύσεις των παιχνιδιών που υπάρχουν σε κάθε βιβλίο καλό είναι να… λησμονηθούν! Η σειρά βιβλίων «Escape» είναι εκπληκτική σε όλα τα επίπεδα και θα κρατήσει τα παιδιά απασχολημένα για πολλές ώρες, βοηθώντας τα να ακονίσουν το μυαλό τους και να αυξήσουν την παρατηρητικότητά τους κι όλα αυτά χάρη σε δύο μικρά παιδιά που ζουν φανταστικές περιπέτειες σε απομακρυσμένα νησιά ή θαμμένες πυραμίδες!

Βιβλίο Το Σταυροδρόμι των Ρωμιών της Πόλης 
Συγγραφέας Ελένη Κεκροπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι ένας πραγματικός συγγραφικός άθλος γιατί παραθέτει όλα όσα έγιναν από το 1832 έως το 1899 σε όλες τις σημαντικές ελληνικές κοινότητες της Κωνσταντινούπολης και του εξωτερικού αλλά με τέτοιο τρόπο που δε με κούρασε στιγμή. Χιλιάδες ονόματα, χιλιάδες κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις, χιλιάδες «κόλπα» και ευκαιρίες, ποικίλες κι ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, ιστορικά πρόσωπα ανάμικτα με μυθιστορηματικά παρουσιάζονται σε 683 πυκνογραμμένες σελίδες με τέτοιο τρόπο που ήθελα να διαβάσω λίγο ακόμη κάθε φορά που έπρεπε να σταματήσω προσωρινά. Χωρίς να έχουμε διεισδυτικά ψυχογραφήματα, χωρίς να χρειάζεται να κρατάω σημειώσεις αφού τα πρόσωπα που παρελαύνουν προχωρούν την ιστορία παρακάτω χάρη στις επαγγελματικές και κοινωνικές κυρίως ενέργειες κι όχι τόσο στις προσωπικές, ξετυλίγονται περιστατικά και καταστάσεις που αντικατοπτρίζουν ακριβώς τις βάσεις του εμπορίου, της οικονομίας και της ναυτιλίας που συναντάμε ακόμη και σήμερα, σε πιο εξελιγμένη βέβαια μορφή. Ένα πικάντικο κουτσομπολιό εδώ, μια επιστολή πιο κει, κινηματογραφικοί και στακάτοι διάλογοι παραπέρα, με ιδιωματισμούς στο λεξιλόγιο που χαρίζουν αυθεντικότητα, μετρημένα καλολογικά στοιχεία, επιλεγμένες σκηνές δράσης, όλα αυτά βοηθάνε την πλοκή να προχωρήσει και μας δείχνουν την ακμή του εμπορίου, την ώθηση που χάρισε στη ναυτιλία η ατμοπλοΐα, το ξεκίνημα των χρηματιστηρίων, τις οικονομικές συναναστροφές με τα επιτόκια, τις εγγυητικές ρήτρες, τα κεφάλαια, τα δάνεια κλπ., τη μεταπήδηση από τη μια ευκαιρία στην άλλη (εμπόριο σιτηρών που ξεπέφτει με τον Κριμαϊκό πόλεμο, παρείσφρηση των ξένων δυνάμεων στην οικονομική ροή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οπότε ο ελληνικός εμπορικός κόσμος στρέφεται είτε στον λευκό χρυσό της Αιγύπτου -το βαμβάκι- ή στο Σίτι του Λονδίνου κι αρχίζει να δημιουργεί ένα σημαντικό παγκόσμιο κέντρο οικονομίας) και πάρα πολλά άλλα. Άλλωστε οι ευκαιρίες έβριθαν, «αρκεί να ήσουν έτοιμος να ριχτείς στη φωτιά»!

Είμαστε σ’ έναν κόσμο και σε μια εποχή φερεγγυότητας, «μπέσας», όπου ο λόγος είναι συμβόλαιο και στήνονται δίκτυα αξιόλογων, έμπιστων και έξυπνων συνεργατών αφού δεν υπάρχουν τηλέφωνα ή άλλοι τρόποι άμεσης και γρήγορης πληροφόρησης. Άλλωστε, όλα ξεκίνησαν από την καταστροφή της Χίου το 1822, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό, μιας και οι άνθρωποι που δραπέτευσαν από τη σφαγή και τον όλεθρο κατάφεραν να ορθοποδήσουν, να στήσουν επιχειρήσεις και περιουσίες και να δημιουργήσουν έναν σχετικά κλειστό κύκλο Χιωτών όπου στηρίζει και βοηθάει ο ένας τον άλλον μα κι είναι ανοιχτοί σε νέους αξιόλογους και φερέγγυους συνεργάτες. Αυτοί οι άοκνοι και ακάματοι άνθρωποι δεν είχαν μόνο σημαντική εμπορική δραστηριότητα αλλά και δικά τους ιστιοφόρα πλοία για τη μεταφορά των αγαθών στις αγορές Ανατολής και Δύσης, κάτι που περιόριζε αρκετά το κόστος και το ρίσκο. Τα κεφάλαια και τα ονόματα στήνονται με μεγάλο κόπο και σκληρή δουλειά, όλες οι εργασίες γίνονται χάρη σε μια αδιάσπαστη αλυσίδα πολύτιμων κρίκων, που ο καθένας οφείλει να έχει μάτια και αυτιά ανοιχτά εν όψει ευκαιριών και καταστροφών και να μην παρασύρεται από απάτες ή φήμες. Και οι γυναίκες; Αχ, οι γυναίκες, υποταγμένες στις κουβέντες μεταξύ αντρών, αντικείμενα αγοραπωλησίας, με τις προίκες να αλλάζουν χέρια για επενδύσεις ή για χάσιμο (ανάλογα τις ικανότητες του γαμπρού), χωρίς περιθώρια άλλης γνώμης πλην αυτής του πατέρα, του αδελφού, του θείου. «Ο γάμος άλλωστε δεν ήταν υπόθεση έρωτα αλλά καλής καταγωγής, κοινωνικής κατάστασης και εμπορικής συναλλαγής, όπερ μεταφραζόταν σε καλή προίκα» (σελ. 45). Βέβαια, αν μείνουν νωρίς χήρες παίρνουν την εκδίκησή τους και ζουν ζωή χαρισάμενη, έχοντας πλέον το προνόμιο να διαλέξουν αυτές τον επόμενο σύζυγο ή εραστή. Προς Θεού, όλα αυτά δεν καταγράφονται ελαφρά τη καρδία γιατί είναι ολοφάνερο πόσο πολύ συμπονά η Ελένη Κεκροπούλου αυτήν την έλλειψη επιλογών, φωτίζοντας σποραδικά αρκετές περιπτώσεις τέτοιων γυναικών, ποιες σήκωσαν κεφάλι, ποιες εκδικήθηκαν, ποιες υπέκυψαν κλπ. και με τι συνέπειες.

Σε ποιον να πρωτοαναφερθώ και ποιον ν’ αφήσω απ’ έξω; Ο Ηπειρώτης έμπορος Δημήτριος Ζαφειρόπουλος απέκτησε περιουσία με τα σιτηρά και τα μεταξωτά κι έγινε τσελεμπής (εξέχων) και δεν έχανε ευκαιρία να διατυμπανίζει: «Όπου τα γρόσια κι η πατρίς»! Ο Γεώργιος Ζαρίφης, μορφωμένος κι από σημαντική οικογένεια, πρωτότοκος επτά παιδιών, γραμματεύς στην Ελλάδα επί Καποδίστρια, μετά τη δολοφονία του οποίου, απογοητευμένος για τα μαύρα χρόνια που έρχονταν για την πατρίδα του, επέστρεψε στην Πόλη για μια νέα αρχή. (αναλυτικά εδώ). Ο Αλέξανδρος Κωνσταντίνος Ιωνίδης (1810-1890), σύζυγος της Ευτέρπης, αδελφής του Κωνσταντίνου Σγούτα, γιος μεγαλέμπορου υφασμάτων στο Μάντσεστερ, ασχολείται με τις τράπεζες, έχοντας συνεργαστεί από τους πρώτους με τη νεοϊδρυθείσα τράπεζα του ζάπλουτου Νέιθαν Ρότσιλντ, ιδιοκτήτη του μεγαλύτερου εργοστασίου κλωστοϋφαντουργίας. Ο Αβραάμ Σαλομόν Καμόντο, ένας από τους σημαντικότερους τραπεζίτες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που ακόμη μνημονεύεται στην Κωνσταντινούπολη, οι Εμμανουήλ και Θεόδωρος Μπαλτατζής, ο Τομαζής (Θωμάς) Ράλλης, ο πρώτος των πρώτων στο εμπόριο της Πόλης, ο Στράτφορντ Κάνινγκ, ξάδελφος του φιλέλληνα Τζωρτζ, «μια αλαζονική επιβλητική φιγούρα» και πολλοί άλλοι. Ζουν παράλληλα πλούσιοι και φτωχοί, μαικήνες και μεροκαματιάρηδες, όλοι τους αγωνίζονται σε αυτήν την καλειδοσκοπική πόλη: «Ο παραβατικός υπόκοσμος -κλέφτες, ληστές, φονιάδες, παραχαράκτες- κρυμμένος σε λαβυρινθώδεις γειτονιές… δρούσε παράλληλα με τον διαβιωτικό αγώνα των πολλών κοινωνικών διαστρωματώσεων της Πόλης» (σελ. 190).

Γύρω απ’ όλο αυτό το μελίσσι ίπταται, περιφέρεται και αρπάζει ευκαιρίες ο Ανδρίκος Τσιγγρός (ο μετέπειτα Ανδρέας Συγγρός, 1830-1899) που φτάνει το 1845 στην Κωνσταντινούπολη για να δουλέψει, χάρη στον αδελφό του, Γεώργιο, που εργάζεται στο γραφείο του Ζωρζή Απαλύρα, στο πλάι του εμπόρου Νικολάου Δαμιανού. Μέσω των γονιών του Αντρίκου, του Δομένικου και της Νικολέτας, βιώνουμε τα γεγονότα της σφαγής στη Χίο το 1822, τις μετακομίσεις τους σε Τήνο, Κωνσταντινούπολη, Άνδρο και Σύρο κ. π. ά. Πρόκειται για μια πανέξυπνη προσωπικότητα και ταυτόχρονα για έναν γοητευτικό άντρα, λάτρη του ποδόγυρου μεν, εχθρού του «υμεναίου» δε! Παρατίθενται όλες οι οικονομικές, κοινωνικές και διπλωματικές του κινήσεις, πώς ανέβηκε σε υψηλά κλιμάκια, πώς, πότε και γιατί απέτυχε σε κάποια σχέδια, πώς κατάφερε να ξαναφτιάξει την περιουσία από το μηδέν, πώς διέβλεπε τις αλλαγές σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο, πώς διέπρεψε στο εμπόριο και χρησιμοποίησε την περιουσία του για να στραφεί στον τραπεζικό και στον χρηματιστηριακό κλάδο, φτάνοντας να δανείζει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, πώς τελικά επέλεξε την Αθήνα για τα τελευταία του χρόνια και πώς μπλέχτηκε με το σκάνδαλο των σκωριών, πώς ίδρυσε την πρώτη ιδιωτική τράπεζα μετά από αγώνα δρόμου κατά του Ευάγγελου Μπαλτατζή, πώς ανεβοκατέβαζε κυβερνήσεις κ. ά.

Εδώ είναι και το αδύναμο σημείο του μυθιστορήματος, μιας και από τη στιγμή που ο Συγγρός επεκτάθηκε στα χρηματοπιστωτικά, η συγγραφέας, στην προσπάθειά της να δείξει το πλαίσιο στο οποίο κινούνταν αυτός ο άντρας, παρασύρθηκε αναφέροντας χιλιάδες λεπτομέρειες από τις συναλλαγματικές, τα δάνεια, τα επιτόκια, τα λογιστικά που μου γέννησαν θαυμασμό για το βάθος της μελέτης και ταυτόχρονα για τον τρόπο που αποδόθηκαν στο μυθιστόρημα, έφτασα όμως σε σημείο κόπωσης. Η Ελένη Κεκροπούλου πάντως, παρ’ όλο που θαυμάζει την επιτηδειότητά του και παρακολουθεί στενά τις θαυματουργές του δραστηριότητες, αφού ήταν άνθρωπος που αναγνώριζε τις ευκαιρίες, αφήνει και διακριτικές λοιδωρίες να υπεισέλθουν για να συμπληρώσουν την εικόνα του εθνικού αυτού ευεργέτη: «…μεθυσμένος από τον πυρετό της σίγουρης κερδοσκοπίας, θαμών των διαδρόμων των διαφόρων ξένων πρεσβειών αλλά κυρίως της γαλλικής και της αγγλικής και πάντα protégé της ολλανδικής» (σελ. 261) και κυρίως «Το φαίνεσθαι επισκίαζε ολότελα το είναι» (σελ. 554). Γύρω από αυτόν τον λαμπερό λοιπόν φάρο δρουν, κινούνται, υπολογίζουν, μετρούν, δημιουργούν και όλοι οι υπόλοιποι.

Στις σελίδες του μυθιστορήματος ζωντανεύει το Σταυροδρόμι ή Πέραν με τα τοπόσημά του, τους δρόμους του, τα μαγαζιά του, καταγράφεται τεκμηριωμένα η παρουσία του Ελληνισμού της Πόλης, δηλαδή πού και πώς εργάζονταν, πού διασκέδαζαν (λέσχες, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, θέατρα), πού συναντιούνταν, πώς επικοινωνούσαν, τι δραστηριότητες ανέπτυσσαν οι ξένες πρεσβείες και πόσο κομβική ήταν η παρουσία τους για όλα αυτά τα δούναι και λαβείν, τι μυστικές συμφωνίες και ανταγωνισμοί υλοποιούνταν σε μια κοσμοπολίτικη περιοχή γεμάτη σημαντικούς ανθρώπους, Φραγκολεβαντίνους και Ρωμιούς. Ξεδιπλώνονται και καταγράφονται τα αίτια και τα αιτιατά της οικονομικής ανόδου του ελληνικού στοιχείου, οι λόγοι τυχόν εκπεσμού και πτώχευσης, οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία του 19^ου αιώνα με το τανζιμάτ του 1839 (Αυτοκρατορικό Διάταγμα του Γκιουλχανέ) από τον νέο σουλτάνο Αμπντούλ Μετζίτ να καλεί επιτέλους τις χώρες της Δύσης να επενδύσουν κεφάλαια στη διψασμένη και πλούσια αγορά της Εγγύς Ανατολής, μιας και η οθωμανική διοίκηση ξοδεύει περισσότερα από αυτά που εισπράττει από τους φόρους κι αυτά μόνο στην αρχή! Ακόμη κι ο πόλεμος της Κριμαίας (1853-1856) υπήρξε πηγή πλουτισμού και μεγάλη ευκαιρία για τον οποιονδήποτε κατάφερνε να εφοδιάσει με κάτι τον γαλλικό και τον αγγλικό στρατό: «Και τι δεν κατανάλωναν!» Η συγγραφέας έχει μείνει άφωνη: «Γενική ασωτία και ανέμελη ευωχία εν μέσω πολέμου» (σελ. 263)! Γέμισε ο τόπος οψίπλουτους και αλαζόνες επιδειξίες αλλά και άνοιξε ο δρόμος για χρηματοδοτήσεις και δάνεια από Αγγλία και Γαλλία, οπότε οι ξένοι άρχισαν να εισχωρούν στα οικονομικά της Αυτοκρατορίας και να τρώνε από το παχυλό κομμάτι που ανήκε επί πολλές δεκαετίες στους Ρωμιούς! Πώς το χάνι του Γαλατά όπου πωλούνταν χαβιάρι εξελίχθηκε σε κέντρο χρηματιστικών και τραπεζικών γραφείων κι από κει σε Χρηματιστήριο; Πώς αναπτύχθηκαν, πού διοχετεύθηκαν, πώς εμπλουτίστηκαν, πώς αυξήθηκαν και τελικά πώς εξανεμίστηκαν οι μεγάλες ελληνικές περιουσίες κατά την ακμή του ελληνισμού της Πόλης ως τα τέλη του 20ού αιώνα; Τι άλλαξε στο εμπόριο με τα ατμόπλοια που αντικατέστησαν τα ιστιοφόρα και με τον σιδηρόδρομο; Πώς άρχισε σταδιακά η Κωνσταντινούπολη να παύει να είναι το κέντρο του εμπορίου και πώς επηρέασε αυτό τις περιουσίες και την εμπορική δραστηριότητα των Ρωμιών;

«Το Σταυροδρόμι των Ρωμιών της Πόλης» της Ελένης Κεκροπούλου είναι ένα μυθιστόρημα στο οποίο ξεδιπλώνονται ο πλούτος και η ευμάρεια ανθρώπων έξυπνων και με ένστικτο καθώς και οι βάσεις της αριστοκρατίας και της ναυτιλίας που αναπτύχθηκαν στην Αθήνα ειδικότερα και στην Ελλάδα γενικότερα τον 20ό αιώνα. Είναι το χρονικό του ελληνικού πνεύματος που θριάμβευσε (ναι, εκμεταλλευόμενο ευκαιρίες και κατά καιρούς πατώντας επί πτωμάτων αλλά έτσι είναι οι επιχειρήσεις) και μεγαλούργησε, αφήνοντας όμως και σημαντική παρακαταθήκη μέσω δωρεών και ευεργετημάτων στον ελληνισμό. Χιλιάδες πληροφορίες, χιλιάδες πρόσωπα, χιλιάδες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές που δίνονται μέσα από μικρές μα ολοζώντανες και ρεαλιστικές σκηνές συγκροτούν ένα κείμενο που με διαφώτισε σε πολλά σημεία για το παρελθόν της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας. Το τέλος είναι κάπως αόριστο βέβαια, μιας και δείχνει πως αυτός ο πακτωλός ενεργειών δε φαίνεται να σταματάει πουθενά κι έτσι δεν έχουμε κάποια ολοκλήρωση, κάποιον κύκλο που να ολοκληρώνει την πλοκή (εκτός κι αν η συγγραφέας έχει στο μυαλό της να συνεχίσει με νέο μυθιστόρημα). Το βιβλίο είναι ένα καλογραμμένο, τεκμηριωμένο και άκρως ενδιαφέρον χρονογράφημα του ελληνισμού του 19^ου αιώνα που διέπρεψε στις ελληνικές παροικίες του τότε γνωστού κόσμου, μια ελληνικά γραμμένη «Μπελγκρέιβια» και το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Α Αβνταχά 
Συγγραφέας Δημήτρης Καλανδράνης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αναγέννηση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Δημήτρης Καλανδράνης με το τρίτο του μυθιστόρημα ζωντανεύει τη ρομαντική ιστορία δύο νέων ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικές φυλές, έχουν άλλες κουλτούρες και συνήθειες αλλά αγαπιούνται, μόνο που ο συγγραφέας χαράζει ένα εντελώς διαφορετικό αφηγηματικό μονοπάτι που δείχνει με ενάργεια, αντικειμενικότητα και καθαρότητα τα ερείπια που άφησε πίσω του ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος σε πόλεις και ψυχές. Μπορεί να ξεκινάει ως βιβλίο που όλοι περιμένουν να γίνει το αναπόφευκτο (πόσοι άλλωστε Εβραίοι κατάφεραν να ξεφύγουν από τα τρένα για το Άουσβιτς; ), σύντομα όμως διαπιστώνουμε πως η Θεσσαλονίκη και ο αφανισμός του εβραϊκού πληθυσμού είναι μόνο η αρχή ενώ οι εκπλήσσεις έρχονται η μία πίσω από την άλλη. Εθνική Αντίσταση και σαμποτάζ, κατασκοπεία και φυγή στη Μέση Ανατολή, το στρατόπεδο του Άουσβιτς και η «σφηκοφωλιά» του Καΐρου είναι μερικά μόνο από τα μέρη όπου μας ταξιδεύει το μυθιστόρημα, ρίχνοντας βορά στα γρανάζια του πολέμου τους δύο πρωταγωνιστές και τις οικογένειές τους.

Η ιστορία ξεκινάει στα Ιωάννινα, την 6η Απριλίου 1941, ημέρα παράδοσης της Ελλάδας στους Γερμανούς, οπότε μια βόμβα καταστρέφει το νοσοκομείο όπου ο δεκανέας Λεόν Πίντο περίμενε να εγχειριστεί κι έτσι μεταφέρεται στο Αγρίνιο. Την κρίσιμη κατάσταση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ο Λεόν τη μαθαίνει από τον συνονόματό του Λεόν Μάτσα, υπάλληλο της Εθνικής Τράπεζας Αγρινίου. Με χίλια βάσανα καταφέρνει να επιστρέψει στη Θεσσαλονίκη και να δει ξανά μετά από επτά μήνες τη γυναίκα του, Σάρα και τα παιδιά του, Ιωσήφ και Μύριαμ, καθώς και τ’ αδέλφια του, Σαούλ και Αλμπέρτο. Ο πιο στενός του φίλος είναι ο Λάζαρος Τερζίδης, που έχει το ραφτάδικο στη γειτονιά τους, με δυο παιδιά που ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους: ο Ζαφείρης έγινε μέλος της 3Ε (Εθνική Ένωσις «Ελλάς»), μια οργάνωση με αντικομμουνιστές, αντισημίτες και φασίστες, η οποία παραδόξως είχε καταργηθεί από τον Ιωάννη Μεταξά αλλά άρχισε να δραστηριοποιείται ξανά τώρα με την Κατοχή και ο Αλέξανδρος έχει ερωτευτεί τη Μύριαμ, κάτι που θα δημιουργήσει προβλήματα στις δύο οικογένειες λόγω των διαφορετικών θρησκειών, γλωσσών και εθίμων. Όλα αυτά πάντως είναι μόνο η αρχή, μιας και βιώνουμε πολλά ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα εκείνης της εποχής, χωρίς όμως αυτή η πληθώρα να κουράζει ή να αποθαρρύνει την ανάγνωση χάρη στην έξυπνη παράθεση των σκηνών και τις ενδιαφέρουσες ανατροπές.

Με αφορμή  το μυθιστόρημα έμαθα πολλά για την ισραηλίτικη κοινότητα της συμπρωτεύουσας, για τη γλώσσα και τα έθιμα των Εβραίων, για τα ρωμανιώτικα (διάλεκτο των πρώτων Εβραίων που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα ήδη από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου) και για τη λαντίνο (γλώσσα των Σεφαραδιτών Εβραίων που είχαν εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη το 1492 μετά την εκδίωξή τους από την Ισπανία) και τώρα, με τη σκληρή Κατοχή από τρεις Δυνάμεις, αναπαριστώνται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα μέτρα που πήραν οι Γερμανοί κατά της εβραϊκής κυρίως κοινότητας, τι κατέσχεσαν, πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα κατά των Εβραίων μέσα από φιλοχριστιανικά έντυπα, πώς αντιμετωπίστηκαν οι επιφανείς Εβραίοι, πώς οι κατακτητές αφαιρούσαν δικαιώματα και περιόριζαν ελευθερίες, πώς ήταν η καθημερινή ζωή στην κατεχόμενη Θεσσαλονίκη κι όλα αυτά μόνο για αρχή! Πείνα, ανέχεια, μαύρη αγορά, σκληρός χειμώνας, εκπεσμός, φιλογερμανοί πολιτικοί, γκετοποίηση, όλα δίνονται με σεβασμό και αντικειμενικότητα. Και πόσο ανάγλυφη είναι η πίκρα τους όταν στην αρχή πίστευαν στην προστασία του ελληνικού κράτους αλλά σύντομα διαπίστωσαν πως ούτε η επίσημη κυβέρνηση αλλά ούτε και επιφανείς φορείς ασχολήθηκαν μαζί τους, οπότε, με τις επόμενες κινήσεις των κατακτητών αντιλαμβάνονται πως είναι μόνοι, ανήμποροι και αβοήθητοι απέναντι στο επερχόμενο Ολοκαύτωμα! Η πλατεία Ελευθερίας της 11ης Ιουλίου 1942 με τη συγκέντρωση 9000 Εβραίων από 18 έως 45 ετών που εστάλησαν σε καταναγκαστικά έργα σε όλη την Ελλάδα, η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου με πάνω από 300.000 τάφους, που πολλοί υπήρχαν από την εποχή της πρώτης εγκατάστασης τον 15^ο αιώνα, οι συνοικισμοί του Χιρς και τα τρένα για το Άουσβιτς είναι σελίδες που ζωντανεύουν με γλαφυρότητα και συγκίνηση ενώ στη συνέχεια βιώνουμε ταυτόχρονα την αποκτήνωση του Άουσβιτς και τα σαμποτάζ στην Αίγυπτο που καθυστερούν τις προελάσεις των Γερμανών στην έρημο.

Το «Α Αβνταχά» είναι ένα μυθιστόρημα που, με αφορμή τον «απαγορευμένο» έρωτα μεταξύ ενός χριστιανού και μιας Εβραιοπούλας, πρεσβεύει την ειρήνη στον κόσμο και καταγράφει με διαφάνεια και ειλικρίνεια τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο. Διακριτικές μεταφορές και παρομοιώσεις, σωστοί διάλογοι και ενδιαφέρουσες ανατροπές συγκροτούν μια συγκινητική ιστορία αγάπης και ταυτόχρονα φρίκης. «Τα μεγαλύτερα εγκλήματα διαπράττονται όταν τα θύματα είναι ανυπεράσπιστα στο έλεος του θύτη. Για την επιβολή του πειθαναγκασμού σε πεινασμένους και ταλαιπωρημένους πολίτες μιας πόλης με την απειλή της εκτέλεσης, ο επιεικέστερος χαρακτηρισμός είναι αυτός της ανανδρίας και του αυταρχισμού» (σελ. 125), σημειώνει γεμάτος συγκίνηση ο συγγραφέας. Επίσης, μέσα από ενδιαφέρουσες και καθόλου κουραστικές συζητήσεις, τονίζεται η εσωστρέφεια του εβραϊκού στοιχείου και η κεκλεισμένων των θυρών συμπεριφορά του, κάτι που αυτόματα το απομονώνει από τον οποιονδήποτε κοινωνικό περίγυρο, χωρίς όμως να μένει αλώβητος από τη συγγραφική πένα και ο χριστιανισμός, με απόψεις που δεν κατακρίνουν ούτε παίρνουν το μέρος κάποιας από τις δύο πλευρές, απλώς παρατίθενται για λόγους ισομέρειας μέσα από διαξιφισμούς μεταξύ των χαρακτήρων του βιβλίου. Τονίζεται ξανά και ξανά η ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν, δε διαφέρουν σε τίποτα ως οντότητες αλλά άρχισαν να φαγώνονται όταν ίδρυσαν τις διαφορετικές θρησκείες: «Έξυπνος είναι ο άνθρωπος που, παρ’ όλο που διδάχθηκε και ακολουθεί κάποια θρησκεία, κατορθώνει να ξεπεράσει τα ταμπού της θρησκείας του που του επέβαλαν οι ιερείς ή οι ραβίνοι και αντιλαμβάνεται πώς λειτουργεί ο κόσμος» (σελ. 163-164). Πρόκειται για ένα υπέροχο, προσεγμένο μυθιστόρημα που ισορροπεί ανάμεσα στο ρομαντικό και στο ιστορικό είδος, που κλείνει με έναν αναπάντεχο κύκλο τη στιγμή που έλεγα πως όσα αγάπησα τελείωσαν και με άφησε βουρκωμένο και δακρυσμένο να αναρωτιέμαι γιατί τόσο μίσος κάποτε από ανθρώπους για ανθρώπους, σε τέτοιο βαθμό που ούτε ο έρωτας δεν κατάφερε να εξευμενίσει τη σκληρότητα και την κτηνωδία.

Βιβλίο Από δρυ παλιά κι από πέτρα
Συγγραφέας Νοέλ Μπάξερ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Πες μου κι εσύ το γένος σου κι ο τόπος σου ποιος είναι. Μήτε από δρυ γεννήθηκες παλιά, μήτε από πέτρα» (Ομήρου Οδύσσεια, ραψωδία τ στίχοι 162-163). Με αυτήν τη ρήση η συγγραφέας μάς καλωσορίζει στη ζωή της Πηνελόπης, που γεννιέται στο Αϊδίνι αλλά η μητέρα της τη στέλνει να ζήσει στην οικογένεια του Βρετανού υπηκόου και μεγάλου υφασματέμπορα Καλφατζή στην Κερύνεια της Κύπρου. Η Πηνελόπη μεγαλώνει, μαθαίνει τη ζωή, κάνει σκέψεις κι όνειρα και το ριζικό της την προορίζει να παντρευτεί και να μετακομίσει στη Σμύρνη λίγα χρόνια πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το 1922 είναι σταθμός στη ζωή της και βιώνει πολλές ανατροπές ως την έκρηξη του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Κύπρος Ινδία, Αθήνα, Κερύνεια, Σμύρνη, σ’ αυτούς τους τόπους ιχνηλατεί μια γυναίκα τη ζωή της κι αγωνίζεται να φτιάξει το δικό της στέρεο μέλλον.

Η περιπετειώδης αυτή μυθιστορία με τις μαγευτικές περιγραφές, τις έξυπνες ανατροπές, την ποικιλία των χαρακτήρων με κέρδισε και με τον τρόπο της αφήγησης, όπου κυριαρχεί η ιδέα να μας μιλούν εναλλάξ η Πηνελόπη και αργότερα η κόρη της σε πρώτο ενικό εν είδει συζήτησης μεταξύ τους Αυτό το μοτίβο ακολουθείται αργότερα κι από άλλα πρόσωπα αλλά η συγγραφέας βοηθά με τον τρόπο της να με καθοδηγήσει σωστά στον τόπο και τον χρόνο Η Σμύρνη με τα μάτια της Πηνελόπης («Πουθενά στον κόσμο δεν υπήρχε ανάλογη πόλη που να συνδυάζει τον ελληνικό νου, τη γλυκιά ραθυμία της Ανατολής, το εμπορικό δαιμόνιο των Εβραίων, την εργατικότητα των Αρμενίων, την κομψότητα του Παρισιού, τη φραγκολεβαντίνικη ευθυμία, τη στιβαρή ευρωπαϊκή ιδιοσυγκρασία. Όλα αυτά σε μια γη απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς και ιστορικής κληρονομιάς», σελ, 59). τα πλούτη της πόλης, η ζωή των Ελλήνων εκεί, κι αργότερα ο όλεθρος του δεύτερου πολέμου κι όχι μόνο αυτά αλλά και πολλά άλλα περιστατικά, ιστορικά και ιδιωτικά, συγκροτούν ένα πολύχρωμο παζλ γεμάτο αγάπη, εκπλήξεις, εμπόδια και ελπίδα.

Ανάμεσα στις γραμμές του κειμένου ξεφυτρώνουν και το εμπλουτίζουν στίχοι από την Οδύσσεια που δένουν τόσο μα τόσο ωραία με τη ροή που του δίνουν νέα εικόνα, νέα πνοή, ειδικά όταν κάποιοι στίχοι ταιριάζουν απόλυτα με τα αισθήματα των ηρώων και τα περιστατικά που μας αφηγείται η συγγραφέας. Ολοζώντανοι χαρακτήρες, μια ολοκληρωμένη γυναίκα (κοριτσάκι, μητέρα, γιαγιά) και μια ωραία τοιχογραφία των γεγονότων των αρχών του 20ού αιώνα μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας που αγάπησε, γέννησε, πόνεσε, μάτωσε είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Ένας μικρός προβληματισμός πάντως μού δημιουργήθηκε από το γεγονός ότι η βρετανική υπηκοότητα της Πηνελόπης ερχόταν σε κρίσιμες στιγμές σαν από μηχανής θεός να τη σώσει και το επαναλαμβανόμενο αυτό μοτίβο κάπου αδυνάτισε ως ιδέα. Παρ’ όλ’ αυτά, η Πηνελόπη πέρασε διά πυρός και σιδήρου κι αντί να γίνει μια προπέτης γυναίκα, προκλητική και επηρμένη λόγω της τύχης της, δεν ύψωσε ποτέ ανάστημα, δεν ανέπτυξε εγωισμό και ψυχρότητα, αντίθετα, ωρίμασε σωστά, ενστάλαξε τη σοφία από τα βιώματά της μέσα της και συγκρότησε μια ενδιαφέρουσα, ταπεινή προσωπικότητα. Ακριβώς αυτή η πολυπλοκότητα στη σκιαγράφηση ενός χαρακτήρα δύσκολα απαντάται σήμερα σε ελληνικά μυθιστορήματα με τόση τέχνη και δουλειά όση στο μυθιστόρημα της Νοέλ Μπάξερ, κάνοντας έτσι τη συγγραφέα μια από τις αγαπημένες μου.

«Από δρυ παλιά κι από πέτρα» η ζωή της Πηνελόπης και των ανθρώπων που διασταυρώνονται με τη δική της, σ’ ένα μυθιστόρημα καλογραμμένο, νοσταλγικό και τρυφερό, όσο πρέπει συναισθηματικό, με βάθος, σκέψεις και περιεχόμενο. Η συναρπαστική ιστορία μάλιστα συνεχίζεται στην «Επιστροφή της Πηνελόπης».

Βιβλίο Αλεξάνδρεια: γητειές, μάγια και μπαχάρια 
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ιωάννου επιστρέφει μ’ ένα απόλυτα ρομαντικό μυθιστόρημα, ποτισμένο από τα γοητευτικά χαρακτηριστικά της Ανατολής που μπορεί κανείς να βρει στην Αλεξάνδρεια ακόμη και σήμερα. Με το γνώριμο και τόσο αγαπημένο στυλ γραφής, με πλούσιο λεξιλόγιο και προσεκτικά επιλεγμένες παρομοιώσεις και μεταφορές («Η νύχτα βουτούσε τα πινέλα της στο σκούρο μπλε και έσβηνε ζηλότυπα από τον ουρανό τις τελευταίες κόκκινες και μαβιές πινελιές του δειλινού», σελ. 53), καθώς και με αραβικές λέξεις και εκφράσεις που εμπλουτίζουν τους διαλόγους, ζωντανεύει μια ιστορία εκδίκησης, πάθους και πλάνης ανάμεσα σε δύο γυναίκες. Η Ραλλού, Κόρη του Δράκου, μιας παλιάς φατρίας που αγαπάει το σκοτάδι, από μικρή γνώρισε την Ομ ελ Λελ που θα γίνει Μάνα της και θα τη μυήσει στις σκοτεινές και μυστηριώδεις επικλήσεις του Κακού. Ένας καινούργιος κόσμος την καλωσόρισε, γεμάτος θαυματουργά φυτά, σπάνια υλικά, μυστικούς ψαλμούς και κρυφές συνταγές για ξόρκια και μαγγανείες, όλα από το βιβλίο με τον αστερισμό του Δράκοντα στο εξώφυλλο. Το αθώο κοριτσάκι μεταμορφώθηκε σε αδυσώπητη νεαρή γυναίκα με άγριο βλέμμα και βάναυση ψυχή, κυρία της σκοτεινής πλευράς της πόλης, ικανή να μαγεύει και να εκμαυλίζει ανθρώπους και καταστάσεις. Μεγαλώνει μέσα στη φτώχεια και την ανέχεια και καταστρώνει πολύ προσεκτικά την εκδίκησή της. Στον αντίποδα, έχουμε την Ισιδώρα, κόρη του μεγαλοβαμβακά Βύρωνα Κοσμίδη, μια κοπέλα που ο πατέρας της την προσέχει με αυστηρό τρόπο μετά τον θάνατο της μητέρας της. Κόρη του Κύκνου, μεγαλώνει στα πλούτη, τη χλιδή και τις ανέσεις. Η Ραλλού καταφέρνει να τρυπώσει στη ζωή της και να την κάνει να εξαρτάται από κείνη, ποιος είναι όμως ο πραγματικός στόχος της; Η Ισιδώρα, χάρη στη φίλη της, αποκτά έναν νέο, καθόλου συνεσταλμένο χαρακτήρα κι αρχίζει, παρά τις απαγορεύσεις του πατέρα της, να έρχεται σ’ επαφή με αριστοκρατικούς κύκλους, να δημιουργεί επιτέλους φιλίες και να δοκιμάζει τον έρωτα.

Δίπλα στις δύο πρωταγωνίστριες υπάρχουν πολλοί ενδιαφέροντες χαρακτήρες, που ο καθένας έχει τον δικό του ρόλο στην ιστορία: ο αυστηρός πατέρας Βίκτωρ Κοσμίδης που ξαναπαντρεύεται κι επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια με το δεύτερο παιδί του, ο ομοφυλόφιλος Ουόλτερ Στρόουμπριτζ, γόνος εμπόρου σίτου και βαμβακιού με κύρος στην Αγγλία, που εστάλη στην Αλεξάνδρεια για να κάνει την έκφυλη, κατά τον πατέρα του, ζωή του μακριά από την επιχείρηση, ο Ιταλός αρχιτέκτων Φαμπρίτσιο Αλεγκρέτι, ο Αιγύπτιος Αλμπιρέο, μέλος της φατρίας του Κύκνου, που, με τη βοήθεια της μητέρας του, αποκαλύπτει πολλά χρήσιμα πράγματα στην Ισιδώρα για τη ζωή της και για τον ρόλο της στον κόσμο και πάρα πολλοί άλλοι. Η ιστορία ξεκινάει το 1948 από την Αλεξάνδρεια, μια πόλη με δύο πρόσωπα, όπου ανακατεύεται η λάμψη με τη σήψη σ’ ένα ιδιότυπο χαρμάνι. Καρτιέ Γκρεκ, Καρμούς, Αλ Γκόμροκ, Μαχμουντία, γνωστά και άσημα τοπόσημα της πόλης και της ευρύτερης περιοχής αποτελούν ένα άκρως ατμοσφαιρικό φόντο γεμάτο μυρωδιές και μυστικές συνταγές. Η ιστορία όμως δε μένει εκεί, αφού η Αθήνα και η Καλιφόρνια υποδέχονται εξίσου θερμά τους ήρωες του βιβλίου στις ανατρεπτικές τους περιπέτειες.

Ένα μυθιστόρημα με τέτοιο περιεχόμενο και με κεντρική ιδέα τον αγώνα εξολόθρευσης ανάμεσα σε δύο γυναίκες και συνεκδοχικά ανάμεσα σε δύο φατρίες θα μπορούσε κάλλιστα να πέσει στις εξής παγίδες και να γίνει εύπεπτο και χωρίς αξιώσεις: οι δύο γυναίκες να κονταροχτυπηθούν για έναν άντρα και τα μαντζούνια να παίζουν κυρίαρχο ρόλο σε κάθε εξέλιξη. Η έμπειρη όμως Δήμητρα Ιωάννου γύρισε την πλάτη της σε αυτές τις ευκολίες και προτίμησε να χαράξει το δικό της μονοπάτι: μετά τη μεγάλη ανατροπή, να καταγράψει ξεχωριστές και παράλληλες πορείες των δύο γυναικών, γεμάτες ενδιαφέροντα περιστατικά που σφυρηλατούν τον χαρακτήρα τους και μέσω των οποίων βιώνουν καταστάσεις που τις αλλάζουν ή τις πεισμώνουν. Η Ισιδώρα ζει μια σειρά από αναπάντεχες εκπλήξεις που της δείχνουν το άλλο πρόσωπο της ζωής και πρέπει να στηριχτεί στις δικές της δυνάμεις και ικανότητες για να επιβιώσει, όπως και η Ραλλού, μόνο που η τελευταία τελικά βρίσκεται παγιδευμένη στο ίδιο της το παιχνίδι, με αποτέλεσμα να προβεί σε μια σειρά ενεργειών που θα ξαναμοιράσουν την τράπουλα των εξελίξεων. Υπάρχει έρωτας και άδολη αγάπη, υπάρχει μίσος και απελπισία, όλα όμως μετρημένα και σωστά σ’ ένα μυθιστόρημα που ξέρει να κρατάει τις αποστάσεις μα πάνω απ’ όλα να σέβεται τον αναγνώστη. Η συγγραφέας φυσικά είναι υπέρ της ελεύθερης βούλησης και αφήνει τα μαγικά ξόρκια απλώς ως το αλατοπίπερο στη μυθιστορία της, γιατί στην πραγματικότητα: «Πάντα πρέπει να σεβόμαστε τις επιθυμίες των άλλων και όχι να τους αποπροσανατολίζουμε ή να τις παραβιάζουμε για να κάνουν κάτι που στην πραγματικότητα δεν θέλουν» (σελ. 235).

Το νέο μυθιστόρημα της Δήμητρας Ιωάννου με ταξίδεψε με τα μεθυστικά του αρώματα στη μαγευτική και συναρπαστική Αλεξάνδρεια, όπου όλα μπορούν να συμβούν. Είναι μια ιστορία αντιπαλότητας ανάμεσα σε δύο γυναίκες, εκ των οποίων η μία εποφθαλμιά τη θέση της άλλης κι αυτό φέρνει απανωτές ανατροπές κι ένα συναρπαστικό παιχνίδι ρόλων πλαισιωμένο από εξίσου ενδιαφέροντες και πολυποίκιλους χαρακτήρες που υποκύπτουν ή αντιστέκονται στα θέλγητρα από τα ξόρκια και τις μαγγανείες και συγκροτούν μια άκρως ενδιαφέρουσα και διαφορετική πλοκή γεμάτη εκπλήξεις, σωστές αλληλεπιδράσεις και προσεγμένη γραφή.

Βιβλίο Ο θείος μου Αλέξανδρος Ιόλας: ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο
Συγγραφέας Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία της ζωής του Κωνσταντίνου Κουτσούδη (μεταγενέστερα Αλέξανδρου Ιόλα) ξεκινάει από το μακρινό 1881 όπου γεννήθηκε ο πάππους Ανδρέας Κουτσούδης κι έφυγε μικρός από τη Χίο για να δουλέψει στην Αίγυπτο. Ασχολήθηκε με το εμπόριο βαμβακιού και η οικογένεια που δημιούργησε δίνει την αφορμή στη συγγραφέα να περιγράψει συνοπτικά την ιστορία του ελληνισμού της Αιγύπτου ώστε να δείξει τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες στις οποίες διέπρεψε ο παππούς της και μεγάλωσε ο θείος της. Οι αναμνήσεις της δίπλα στον Ιόλα είναι συγκινητικές και γραμμένες με σεβασμό και ταυτόχρονα με λυρισμό. Η γραφή της κυλάει αβίαστα και οι λεπτομέρειες που πλαισιώνουν ή / και τεκμηριώνουν το κείμενό της αντί να κουράζουν δημιουργούν μια σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη ενδιαφέροντα γεγονότα και έναν αέρα εστετισμού. Εξίσου παραστατικά με την Αίγυπτο αποδίδεται και η Αγία Παρασκευή του 1948-1950, όπου η οικογένεια άρχισε σταδιακά να εγκαθίσταται. Το σπίτι τους είναι το κτήριο όπου θα μείνει ο Ιόλας μετατρέποντάς το θεαματικά από το 1971 με τις αλλαγές και τις προσθήκες που θα το μετατρέψουν σ’ ένα πολύτιμο μουσείο τέχνης. Η συγγραφέας παραμένει πιστή θεματοφύλακας της αλήθειας και δε διστάζει να κατηγορήσει όσα έχουν κατά καιρούς ειπωθεί ως ανυπόστατους ισχυρισμούς και φαντασιοπληξίες.

Είναι εντυπωσιακή η παρομοίωση της ζωής του συλλέκτη με το σπίτι του: «Ξεκίνησε με μικρά βήματα να παίρνει μορφή, να αλλάζει σταδιακά εικόνα, για να φτάσει στην κορυφή και μετά να ακολουθήσει η ραγδαία πτώση»  (σελ. 116). Ο παρορμητικός μαχητής από την αρχή ακολούθησε τα δικά του «θέλω». Χορευτής στη Γερμανία και τη Γαλλία του 1930, μετανάστευσε το 1935 στην Αμερική και ακολούθησε μια σημαντική πορεία, ώσπου το 1945, θεωρώντας τον εαυτό του αρκετά μεγάλο για τον χορό, ξεκίνησε να διερευνά έναν τρόπο μετάβασης προς την Τέχνη. Ήδη κατά τη διάρκεια του πολέμου πολλοί Ευρωπαίοι λογοτέχνες και καλλιτέχνες έφταναν στην Αμερική κι έτσι ο Ιόλας έκανε το πρώτο του βήμα: συνίδρυσε τη Hugo Gallery, την πρώτη γκαλερί της Νέας Υόρκης. Ως το 1962 που δημιούργησε τον δικό του χώρο η πορεία του τον φέρνει σε επαφή με σημαντικά ονόματα της εποχής και των συναφών χώρων κι έτσι θέτει τα γερά θεμέλια της λαμπρής του πορείας. Αμερική και τελικά (ή επιτέλους) Ευρώπη τον αγκαλιάζουν. Επιστολές, δημοσιεύματα, συνεντεύξεις συμπληρώνουν την αφήγηση της συγγραφέως: «Είχε μια ευστροφία που τον οδηγούσε με επιτυχία στο επόμενο στάδιο, άλλοτε με αργό και άλλοτε με ταχύ ρυθμό, αλλά ο βηματισμός ήταν σταθερός προς τον στόχο που είχε χαράξει» (σελ. 249).

Τα χρυσά χρόνια της δεκαετίας του 1960 αντικαθίστανται από τα δύσκολα, «βρώμικα» του 1980, όπου ο Ιόλας δέχτηκε απίστευτη «λάσπη» για αρχαιοκαπηλία, με αποτέλεσμα η συγγραφέας να φορτιστεί συναισθηματικά και να αφήσει πλέον τον σύζυγό της, Γκυ Νατάν, να συνεχίσει με τα γεγονότα μετά τον θάνατο του θείου της, αφού δεν έχει την ψυχολογική φόρτισή της κι έχει φυλάξει με επιμέλεια όλα τα αρχεία από Αμερική και Ελλάδα. «Με τη γνωστοποίηση του θανάτου του Ιόλα, ξέσπασε θύελλα. Τα γεγονότα διαδέχονται το ένα το άλλο με ρυθμό πολυβόλου. Διεκδικήσεις από πιστωτές, καλλιτέχνες, τεχνίτες, δικηγόρους, την εφορία, την Αρχαιολογική Υπηρεσία… Όλοι μπήκαν στον χορό. Ασφαλιστικά μέτρα, δικαστήρια, αντεγκλήσεις, δημοσιογράφοι αλαφιασμένοι να μάθουν για τον αμύθητο θησαυρό που άφησε πίσω του…» (σελ. 272). Πόσο στενοχωρέθηκα που η λαμπρή αυτή πορεία αντικατεστάθη από δίκες, αγωγές, μηνύσεις μετά τον θάνατό του και μάλιστα σε διπλό μέτωπο, σε Ελλάδα και Αμερική. Κρίμα, κρίμα, κρίμα…

Η βιογραφία του Αλέξανδρου Ιόλα είναι αντικειμενική, ακριβοδίκαιη, τεκμηριωμένη, λεπτομερής και παραστατική. Η ζωή του μαικήνα της τέχνης ξεδιπλώνεται με όλα τα λάθη αλλά και τις επιτυχίες του, με την ιδιόρρυθμη προσωπικότητά του και το άδοξο τέλος της φήμης του. Το βιβλίο συμπληρώνεται από πρόλογο του γκαλερίστα Adrian Dannatt, ευχαριστίες της συγγραφέως, πλήθος οικογενειακών και όχι μόνο φωτογραφιών, ιδιόχειρες επιστολές, έγγραφα και άλλα πιστοποιητικά, κατάλογο των δωρεών του συλλέκτη, λίστα των εκθέσεών του, καθώς και γενεόγραμμα της οικογένειας Αλέξανδρου Ιόλα. Επιτέλους, έγινε η αρχή για μια σωστή και ουδέτερη μελέτη της πολυσχιδούς προσωπικότητας που άλλαξε το χρηματιστήριο της τέχνης.