Βιβλίο Η σκιά του κυβερνήτη
Συγγραφέας Άρης Σφακιανάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Άρη Σφακιανάκη, μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Πέτρου Σκοτεινού, καταγράφει τα έργα και τις ημέρες του Ιωάννη Καποδίστρια, του Κυβερνήτη που επελέγη από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (1828) για να ξαναφτιάξει την οικονομία, την παιδεία, τον στρατό της Ελλάδας. Η ιστορία ξεκινάει από την επίθεση εναντίον του Κυβερνήτη στην Ανκόνα, όπου περιμένει το βρετανικό πλοίο για να τον μεταφέρει στην Ελλάδα και να αναλάβει τα καθήκοντά του ως την ημέρα της δολοφονίας του έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Το μυθιστόρημα καταγράφει τη διακυβέρνηση ενός πολιτικού άντρα που ανέλαβε να στήσει στα πόδια της μια Ελλάδα ματωμένη, νεογέννητη, γεμάτη εμφύλια πάθη και με σύνορα ως τον Αχελώο και τον Σπερχειό. Ζωντανεύει παραστατικά έναν άνθρωπο με λάθη και διορατικότητα που ξημεροβραδιάζεται πάνω από επιστολές, νομοσχέδια και έγγραφα για να φτιάξει ένα κράτος, θυσιάζοντας τη δική του ξεκούραση και ανάπαυλα, προσπαθώντας να προλάβει τα πάντα, αγωνιζόμενος να πολεμήσει παγίδες και ύπουλα σχέδια, σε μια εποχή και μια χώρα όπου οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφασίζουν για όλα και αναζητούν έναν φίλα προσκείμενο βασιλιά να την κυβερνήσει. Ναύπλιο, Αίγινα και Άργος είναι οι πόλεις που καλωσορίζουν τον Κυβερνήτη κι εκεί καταστρώνει τα σχέδιά του, κόβει νομίσματα, σχεδιάζει σχολεία, πόλεις, δρόμους, επιλέγει, διορίζει, εξουσιοδοτεί.

Όλες οι γνωστές προσωπικότητες της εποχής περνούν από το μυθιστόρημα (Ιωάννης Μακρυγιάννης, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ανδρέας Μιαούλης, Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός, Κανέλλος Δεληγιάννης, Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο κοκορόμυαλος Γιωργάκης Μαυρομιχάλης που θα είναι και ο ένας εκ των δολοφόνων μεταγενέστερα κ ά.) και παίζουν τον δικό τους ρόλο ενώ ταυτόχρονα το κείμενο διανθίζεται με γνήσιες επιστολές και αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα μερικών εξ αυτών, προσδίδοντας αυθεντικότητα και ρεαλισμό. Βήμα προς βήμα καταγράφεται το τιτάνιο έργο του Κυβερνήτη και πόντο πόντο ξεδιπλώνεται ο χαρακτήρας του, αναφερονται οι αλλαγές που έφεραν οι προτάσεις του, πώς έγιναν δεκτές, ποιοι, γιατί και πώς δυσαρεστήθηκαν και έβαλαν εμπόδια, πόσο έντονες ήταν οι αντίθετες φωνές με πρωτεργάτη τον Κανέλλο Δεληγιάννη και γιατί φτάσαμε ως τον μοιραίο Σεπτέμβριο του 1831. Το μυθιστόρημα αξίζει να διαβαστεί, απλώς ίσως φανεί σε κάποιους αρκετά πιο γρήγορο και ρέον απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς σε μια μυθιστορηματική βιογραφία. Αξιοθαύμαστες είναι οι περιγραφές των εκάστοτε πόλεων και η αυθεντικότητα που προσδίδεται όταν οι ήρωες του βιβλίου περπατάνε σε αυτές, όπως ο Σκοτεινός με την κόρη της Πλακεντίας από το ξενοδοχείο «Ευρώπη» στους Αέρηδες με τις παράγκες και το ρολόι του Έλγιν κι από κει στο κονάκι του βοεβόδα, στην Πύλη της Μπουμπουνίστρας και στα καφενεδάκια του Ιλισού. Εξίσου ρεαλιστικά και παραστατικά στήνονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη το Ναύπλιο, η Αίγινα, το Άργος, με τα στενά τους, τις εκκλησίες τους, τα σπίτια, τους κατοίκους, τη ρυμοτομία και τα μνημεία τους.

Παρ’ όλο που το κείμενο είναι πιστό στα πραγματικά γεγονότα και καταγράφει το έργο ενός σημαντικού ανθρώπου για την ελληνική Ιστορία χωρίς να κουράζει ή να μακρηγορεί, ένιωσα πως έλειπε το βάθος που απαιτείται στους χαρακτήρες και στις καταστάσεις για να καταστεί πραγματικό μυθιστόρημα. Υπάρχει φροντίδα και σεβασμός στις ιστορικές πηγές, ζωντανεύουν πιστά τα γεγονότα, ουσιαστικά όμως είναι ένα ημερολόγιο των έργων του Καποδίστρια παρά μυθιστόρημα, μιας και οι περιγραφές, οι σκηνές και τα επεισόδια είναι μια συρραφή των αιτίων και των αιτιατών που μεν οδήγησαν την Ελλάδα στα πρώτα της βήματα, ταυτόχρονα όμως δυσαρέστησαν, αποθάρρυναν κι ενίσχυσαν την αντιπολίτευση, κάτι που σταδιακά οδήγησε στη φριχτή δολοφονία. Η προσωπικότητα του Πέτρου Σκοτεινού, ίσως και λόγω της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, δείχνει ρηχή και «μουδιασμένη», αμήχανη. Έχουμε να κάνουμε με έναν άνθρωπο που έχει αναλάβει έναν ρόλο, έχει όμως τα δικά του σχέδια και ταυτόχρονα είναι λάτρης του ποδόγυρου, γνωρίσματα δηλαδή που ακροβατούν ανάμεσα στο κωμικό και το σοβαρό, χωρίς όμως να καταλήγουν κάπου και τελικά τα προσωπικά του βιώματα πιο πολύ τα θεώρησα εμπόδιο για την κυρίως δράση, της οποίας την κατάληξη όλοι ξέρουμε αλλά ο συγγραφέας κατέγραφε με τρόπο που κεντρίζει το ενδιαφέρον. Ο Σκοτεινός δε διστάζει να φλερτάρει ή και προχωρήσει περισσότερο με την παντρεμένη κόρη της Μπουμπουλίνας ή ακόμη κα με την κόρη της Δούκισσας της Πλακεντίας, δεν πείστηκα όμως απόλυτα για τη συνέπεια ή την ποικιλότητα του χαρακτήρα του. Είναι ξεκάθαρα ένας τυχοδιώκτης, είχε όμως λογοτεχνικές και άλλες γνώσεις (π.χ. είχε διαβάσει Ντοστογιέφσκι κι ας είχε μόλις γεννηθεί αυτός ο συγγραφέας τότε), το έκανε όμως γιατί του άρεσε το διάβασμα ή ως εφόδιο για να κορτάρει τις γυναίκες; Αυτό και άλλα παραδείγματα δείχνουν την αμηχανία χειρισμού της προσωπικότητάς του και του ρόλου του στο κείμενο.

«Η σκιά του κυβερνήτη» είναι μια καλή πρώτη γνωριμία με το τιτάνιο έργο που κλήθηκε να φέρει σε πέρας ο Ιωάννης Καποδίστριας χάρη στη γρηγοράδα της αφήγησης, την παραστατικότητα των σκηνών και την προσοχή που δίνεται στις απανωτές νομοθεσίες, επιστολές, συμβουλές, μάχες, απειλές, θυσίες που συναποτελούν τον καθημερινό βίο του Κυβερνήτη και κρατούν σε εγρήγορση τη λαμπρή προσωπικότητά του.

Βιβλίο Ο Ιωάννης και τα γεώμηλα της Αίγινας 
Συγγραφέας Μαρία Ανδρικοπούλου
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Ανδρικοπούλου ακολουθεί τα χνάρια του ανθρώπου που χαρακτηρίστηκε «ο πρώτος Ελλήνων Έλλην», του Μπαρμπαγιάννη των πρώην υπόδουλων ανθρώπων που εξακολουθούσαν να πεινάνε αλλά διέκριναν την ελπίδα της ανασύστασης και της προόδου στη λιτή αμφίεση του Καποδίστρια («κομψός επαίτης»). Λιτή και αιχμηρή γραφή (ιδού ποιοι τον υποδέχονται στην Αίγινα: «Φωνές που ανήκουν σε γυναίκες αναμαλλιασμένες, σε άνδρες λαβωμένους… σε ανθρώπους βγαλμένους από σπηλιές», σελ. 39), τεκμηριωμένη εξιστόρηση, λεξιλογικός πλούτος («Η αρχή θα γίνει με μουριές και γεώμηλα. Μετάξι για την ανάπτυξη, πατάτες για να ζήσει ο κόσμος», σελ. 61), ενδιαφέρουσες σκέψεις που αντικατοπτρίζουν τους στόχους του κυβερνήτη («Κακό δεν είναι να ζητάς βοήθεια για να επιζήσεις. Μα για να προκόψεις, πρέπει να πάψεις να εξαρτάσαι από άλλους», σελ. 60), διαλεχτές παρομοιώσεις και μεταφορές («…να βοηθήσουν το νεογέννητο κράτος που κλαψουρίζει όμοια με βρέφος στα σπάργανα», σελ. 25) είναι μερικά μόνο από τα πλεονεκτήματα του βιβλίου που παρουσιάζει με αγάπη και ουδετερότητα τα τρία χρόνια διακυβέρνησης του πρώτου πρωθυπουργού της Ελλάδος.

Η ιδέα να αποτυπωθούν τα γεγονότα με μορφή προσωπικού ημερολογίου αφήνει το περιθώριο να εντρυφήσουμε στην ιδιοσυγκρασία του σημαντικού αυτού ανθρώπου, να καταλάβουμε τα κίνητρα και τις αποφάσεις του, τους φόβους και τον αγώνα του για ένα στέρεο μέλλον. Η συγγραφέας δεν ωραιοποιεί τίποτα και ταυτόχρονα διαλέγει με τέτοιο τρόπο τις λέξεις της που προκαλεί συγκίνηση και σίγουρα θα δημιουργήσει στους αναγνώστες την επιθυμία να ακολουθήσουν τα χνάρια του και σε άλλες πηγές. Αγροτικές καλλιέργειες, βάσεις για την παιδεία με τα αλληλοδιδακτικά σχολεία, νόμισμα, μέτρα υγειονομικής προστασίας, επιστολές για οικονομική ενίσχυση, νόμοι, δουλειά, δουλειά, δουλειά. Οι συναρπαστικές λεπτομέρειες και το απλό αλλά καθόλου απλοϊκό κείμενο συνοδεύονται από μια όμορφη, σχεδόν τρισδιάστατη ασπρόμαυρη εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη που σέβεται την εποχή και τον άνθρωπο και ξαναζωντανεύει με το προσωπικό στυλ του καλλιτέχνη τις στιγμές του βίου του. Αντικείμενα, τοπόσημα και φιγούρες στήνουν ένα εξίσου υπέροχο κάδρο που συνοδεύει ιδανικά την αφήγηση (προσέξτε την εικόνα της δολοφονίας στη σελίδα 101 με τι σεβασμό αποδίδει τη μαύρη εκείνη μέρα).

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο τέταρτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την προσωπικότητα και το έργο του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια με επιμορφωτικό και συναρπαστικό τρόπο.

Βιβλίο Μάγισσες της Σμύρνης
Συγγραφέας Μάρα Μεϊμαρίδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πραγματικά καταπληκτικό βιβλίο. Προσπερνώ τα περί μαγείας που του έδωσαν όλη αυτήν τη διαφήμιση και ξεφύγαν τελείως από την ουσία του βιβλίου. Είναι ένα μυθιστόρημα με αυθεντική σμυρνέικη διάλεκτο, με απίστευτες λεπτομέρειες ζωής, σκέψης και περιπετειών. Ρούφηξα κάθε σελίδα και παρακάλαγα να είχα ζήσει κι εγώ εκεί τότε. Ένας ελληνισμός τρισδιάστατος, κοινές αλήθειες («όλος ο κόσμος με την καταστροφή ανακάλυψαν τη Σμύρνη»), ελληνοτουρκικές λέξεις. Πραγματικά απίστευτο. Είναι από τα αγαπημένα μου.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από την ομάδα του facebook Βιβλιοκουβέντες.

Βιβλίο Τα τρία πρόσωπα της Εκάτης
Συγγραφέας Ελευθερία Μεταξά
Κατηγορία Περιπέτεια / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελευθερία Μεταξά επιστρέφει με άλλο ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας, γεμάτο μυστικούς κώδικες, ανθρωποκυνηγητό, απαγωγές και ανομολόγητα μυστικά που διαδραματίζεται κυρίως στην Αίγινα. Ο Απόλλωνας Ροδόπουλος είναι ο απόλυτος κακός της ιστορίας κι ένας από τους καλύτερα σκιαγραφημένους παλιανθρώπους της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Είναι μια προσωπικότητα που σκιαγραφείται με τα μελανότερα χρώματα κι ενώ αρχικά φαίνεται άπληστος και με διαστρεβλωμένες αντιλήψεις περί καλού και κακού, στην πορεία αποκαλύπτονται τα πραγματικά του σχέδια και διαπίστωσα πως ο ήρωας αυτός έχει ξεπεράσει κατά πολύ τα επίπεδα της ύβρεως. Ο «σύγχρονος θεός» δεν ορρωδεί προ ουδενός και σταδιακά αποκαλύπτεται πως έχει πολλά μυστικά κρυμμένα για όλους τους συμπρωταγωνιστές και ταυτόχρονα ένα καλά μελετημένο σχέδιο. Ασύνδετες αρχικά δολοφονίες αρχίζουν να ενώνονται με αιματηρούς κρίκους ενώ σποραδικά ίχνη πονοκεφαλιάζουν τον Βαρσάμη, που απελπισμένα ψάχνει να βρει μιαν άκρη για να ξετυλίξει το δυσκολότερο κουβάρι της καριέρας του. Μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε η συγγραφέας τον πάμπλουτο αρχικακοποιό, μιας και αναρωτιόμουν πώς θα τιμωρηθεί ένας άνθρωπος που ουσιαστικά είναι αήττητος και ανίκητος. Έτσι, η ζωή του κινδυνεύει από κάτι εντελώς απρόσμενο και απόλυτα λογικοφανές.

Εκτός από τον Ροδόπουλο, έχουμε ένα περίεργο δίπολο «καλών» πρωταγωνιστών, τον αστυνόμο και την αρχαιολόγο. Έχουν μεγάλη διαφορά ηλικίας και πνευματικού επιπέδου, αυτό όμως δεν τους εμποδίζει να αποτελέσουν ένα καλό ντουέτο και να συνεργαστούν υποδειγματικά για την επίλυση μιας υπόθεσης που αφορά την ίδια την οικογένεια της Τζόουνς! Το εύρος και ο πλούτος των εγκυκλοπαιδικών γνώσεων της γυναίκας κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αστυνόμου και από την άλλη η δική του πείρα που πηγάζει από τα χρόνια που εργάζεται σε δυσεπίλυτες υποθέσεις και η πατρική του φιγούρα ενισχύουν σημαντικά τον χαρακτήρα της ανθρωπολόγου που ως νέα κοπέλα είτε θα αντιδράσει σπασμωδικά είτε θα λιγοψυχήσει πιο εύκολα.

Οι πληροφορίες που αφορούν την Εκάτη, ο τρόπος που πείθει ο Ροδόπουλος ανθρώπους να γίνουν μέλη της αίρεσής του, οι κωδικοποιημένες πληροφορίες που με προκάλεσαν να ασχοληθώ μαζί τους κατά την πορεία της ανάγνωσης, το κείμενο της ανατριχιαστικής προφητείας που σταδιακά αρχίζει να κουμπώνει πάνω σε πραγματικούς χαρακτήρες και χρονικές στιγμές της πλοκής, οι αποκαλύψεις ως προς τη σημαντικότητα του ειδωλίου και του μέρους όπου έχει κρυφτεί αυτό, ο ορφικός ύμνος προς την Εκάτη, ο διπλός ρόλος κάποιων χαρακτήρων και η κατά περιόδους καταιγιστική δράση είναι κάποια από τα θετικά χαρακτηριστικά του νέου βιβλίου της Ελευθερίας Μεταξά που με ταξίδεψε για άλλη μια φορά σε πρωτόγνωρα γνωστικά μονοπάτια και μου σύστησε νέους, ενδιαφέροντες χαρακτήρες. Η εμφάνιση μάλιστα της ψυχολόγου της αστυνομίας Έλσας Γληνού που γνωρίσαμε στα «Μαύρα σαν τον έβενο μαλλιά» είναι ένα κλείσιμο του ματιού στον αναγνώστη κι ένα ασφαλές και οικείο περιβάλλον για να κλείσει ικανοποιητικά η συναρπαστική περιπέτεια. Τέλος, ήθελα να επισημαίνω πως η εξιστόρηση ξεκινάει δυναμικά και με έντονη αγωνία, μιας και στα πρώτα κεφάλαια γνωρίζουμε μια γυναίκα με αμνησία, αιχμάλωτη κάποιων απαγωγέων, και κάποιες σκηνές που εκτυλίσσονται με γέμισαν αμφιβολίες ως προς την πραγματική της ταυτότητα, έχουμε δηλαδή πραγματικά ένα πήδημα στα βαθιά της πλοκής κι όχι ένα χαλαρό, γλυκανάλατο ξεκίνημα, επομένως ο αναγνώστης γίνεται αμέσως κομμάτι της αφήγησης κι αρχίζει από τις πρώτες σελίδες να σκέφτεται, να παρακολουθεί, να αναρωτιέται και να διαβάζει πυρετωδώς.

«Τα τρία πρόσωπα της Εκάτης» είναι ένα συναρπαστικό θρίλερ, με αγωνία, σασπένς, άφθονο πραγματολογικό υλικό, ζωντανούς χαρακτήρες, εκπλήξεις και δράση που δε σταματά ποτέ. Παρασύρει και συναρπάζει, ξετυλίγεται κλιμακωτά και παραθέτει άφθονες αξέχαστες σκηνές και καλά μελετημένους, απόλυτα ρεαλιστικούς χαρακτήρες σ’ ένα βιβλίο με σασπένς και αλλεπάλληλες ανατροπές.

Βιβλίο Σκοτεινές υποθέσεις
Επιμέλεια Αντώνης Γκόλτσος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ανατριχιαστικό, ματωμένο και ασφυκτικό «Ε94» της Νίνας Κουλετάκη, η Μαρσέλλα από τους Αγίους Σαράντα αφηγείται στην Αστυνομία τη ζωή της, το πώς δραπέτευσε από την Αλβανία στην Κέρκυρα για μια καλύτερη ζωή αλλά κατέληξε πόρνη, το πώς γνώρισε έναν άνθρωπο που της άλλαξε για πάντα τη ζωή και πώς οδηγήθηκαν όλα στο φριχτό, αιματηρό τέλος. Πρωτοπρόσωπη αφήγηση και καλπάζων ρυθμός έφτιαξαν μια θηλιά αγωνίας, με τη δράση να κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα, την πρωταγωνίστρια να αφηγείται κοφτά, ταραγμένα, απελπισμένα τα όσα συνέβησαν και μαζί της ήταν σα να βίωνα κι εγώ τα δεινά της. Ελπίδες που διαψεύστηκαν, εκδίκηση, προδοσία για μια δόση ηρωίνης, η οδός Ευριπίδου με τις μυρωδιές της και η Ευρωπαϊκή Οδός 94 που εκείνο το βράδυ έτρεχε να κρυφτεί από τη ματωμένη βροχή και το αποτρόπαιο θέαμα που σύντομα θα τη σκέπαζε είναι τα συστατικά ενός καλογραμμένου, ανατρεπτικού και ασφυκτικού διηγήματος.

Στον «Κόκκινο Λύκο» του Κώστα Μουζουράκη, ένας μηχανικός φτάνει σε ένα ελληνικό χωριό, κοντά στο οποίο γίνονται γεωτρήσεις πετρελαίου διαταράσσοντας την οικολογική ισορροπία του τόπου και την ησυχία των κατοίκων. Φυσικά δεν είναι ευπρόσδεκτος όμως φέρνει σε πέρας τη δουλειά για την οποία προήλθε. Μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων-κλειδιά, στο διήγημα ξεδιπλώνεται το παρελθόν του μέρους, που στοιχειώθηκε από τον «Κόκκινο Λύκο», έναν μοναχικό πολεμιστή που έκανε μεγάλη ζημιά σε αντίστοιχα κλιμάκια ερευνών πριν από τον πόλεμο. Τα ανδραγαθήματά του καταγράφονται με ζωντάνια και ταυτόχρονα θανάσιμες συνέπειες για όσους επιτέθηκαν στο περιβάλλον του. Η υπέροχη και τόσο αγαπημένη γραφή του Κώστα Μουζουράκη ζωντανεύει παραστατικά τις εγκαταστάσεις γεωτρήσεων και μου χάρισε μια συγκλονιστική ανατροπή, ανεβάζοντας την πλοκή σε άλλα ύψη! Χαρακτήρες απαραίτητοι ως σύνδεσμοι ανάμεσα στο χτες και το σήμερα, ανεξήγητες συναισθηματικές αντιδράσεις, ένας μυστηριώδης πρωταγωνιστής και ένα εκρηκτικό φινάλε που βάζει τα κομμάτια του παζλ στη σωστή τους θέση είναι τα γνωρίσματα ενός διηγήματος που σφύζει από ζωντάνια και ξεχωρίζει με τις αποκαλύψεις του.

«Ο παππούς με τον άσπρο σκύλο» του Φίλιππου Φιλίππου, είναι κι αυτό από τα αγαπημένα μου. Στην αρχή πίστεψα πως είχα να κάνω με τη δομή ενός κλασικού whodunit, με τους υπόπτους να εμφανίζονται διαδοχικά και να παίζει ο καθένας τους τον δικό του ρόλο, όλοι μέλη μιας οικογένειας, με τον αφηγητή Στάθη, δημοσιογράφο στο επάγγελμα, να αναρωτιέται ποιος κρύβεται πίσω από μια σειρά απαγωγών, ληστειών και θανάτων σε αυτό το περιβάλλον όμως στο τέλος έμεινα με ορθάνοιχτο στόμα για την τελική αποκάλυψη και κυρίως για το πόσο έξυπνα παίζει ο συγγραφέας με τον αναγνώστη με υπονοούμενα! Ο Στάθης λοιπόν γνωρίζει την Πετρούλα μετά από μια διαδήλωση του Πολυτεχνείου. Το κορίτσι έχει σχέση με τον Σάββα ενώ η μητέρα της, Αμαλία, είναι αρραβωνιασμένη με τον Τρύφωνα, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του συζύγου της. Μέλος της οικογένειας είναι και ο παππούς που ζει με τον σκύλο του, τον Κρέοντα. Διάφορα γεγονότα αρχίζουν να εξελίσσονται με κινηματογραφική ταχύτητα από την ημέρα της γνωριμίας του Στάθη με την Πετρούλα, ακονίζοντας το ένστικτο του πρώτου και προετοιμάζοντάς τον για κάτι κακό. Κινηματογραφικές εναλλαγές σκηνών, στακάτοι διάλογοι, σταδιακή παράθεση της ιστορίας κι όχι μονοδιάστατη από την αρχή αφήγηση, ένιωσα πως ήμουν κι εγώ μέλος αυτής της μυστηριώδους οικογένειας κι αναρωτιόμουν μαζί με τον αφηγητή τι κακό θα συμβεί και ποιος κρύβεται από πίσω. Ένταση, εκπλήξεις και αγωνία δε με άφησαν λεπτό σε ησυχία.

Στο «Τελευταία έξοδος… Στρώμη» του Γρηγόρη Αζαριάδη, «ένας τύπος που λήστεψε την ίδια του τη συμμορία, μια γκόμενα που σούφρωσε τα φράγκα μιας κλίκας εμπόρων ναρκωτικών κι ένα μέλος επαναστατικής ομάδας» βρίσκονται στο απομονωμένο χωριό της Στρώμης μια χειμωνιάτικη μέρα, κυνηγημένοι οι δύο πρώτοι από τους εχθρούς τους που επιτέλους ανακάλυψαν τα ίχνη τους. Τι θα συμβεί λοιπόν; Θα γλυτώσουν και αυτήν τη φορά ή θα σταθούν να τους αντιμετωπίσουν; Και με τι συνέπειες; Το κείμενο είναι γραμμένο με προτάσεις μικρές και κοφτές, σα σενάριο που βασίζεται στην εικόνα, περιέχει τις γνωστές, ιδιαίτερες και ρηξικέλευθες παρομοιώσεις του συγγραφέα («Ο δρόμος στριφογυρίζει σαν φίδι που ανακλαδίζεται νωχελικά τις πρώτες στιγμές ενός καθυστερημένου πρωινού ξυπνήματος», σελ. 11), άφθονα όπλα ενώ μια μεγαλειώδης σκηνή γκανγκστερικού φινάλε οδηγεί σε μια φρενήρη ανάγνωση. Ο περιορισμένος χώρος της έκτασης ενός διηγήματος ήρθε σε σύγκρουση με τη φαντασία του συγγραφέα, που φάνηκε πως ήθελε να συστήσει λίγο περισσότερο κάποια πρόσωπα στον αναγνώστη. Από την άλλη, η έλλειψη κύριων ονομάτων και οι επιθετικοί προσδιορισμοί που τα αντικαθιστούσαν, σε συνδυασμό με τα συνεχή πισωγυρίσματα στο παρελθόν και το παρόν και μάλιστα σε διαφορετικές χρονικές αφετηρίες, με μπέρδεψαν αρκετά ώστε να ξεκινήσω το διήγημα από την αρχή τουλάχιστον δύο φορές. Θεωρώ έξυπνη ιδέα το να εκφράζουν σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση τις σκέψεις τους οι τρεις ήρωες την ώρα της αιματηρής συμπλοκής, που βρίθει οπλικών περιγραφών και της μάχης εν συνόλω, γεμίζοντας έτσι με κάτι διαφορετικό τις τελευταίες σελίδες που ίσως, αν περιέγραφαν μόνο το τελικό ξεκαθάρισμα, να ήταν πιο αδύναμες από το υπόλοιπο κείμενο. Οι σκέψεις αυτές όμως που μου γνώρισαν σημαντικά κομμάτια της ψυχοσύνθεσης των ηρώων και κάποιων παρελθοντικών γεγονότων μου έδωσαν ένα αντιφατικό κρεσέντο, μιας και γνώριζα ανθρώπους που ίσως τελικά αποχαιρετούσα μετά την έκβαση της μάχης.

«Οι έρωτες είναι χαμένα βήματα», γράφει ο Σέργιος Γκάκας. Με αυτό το ρομαντικό στιχάκι από φλαμένκο ξεδιπλώνεται άλλο ένα επεισόδιο από τη ζωή του Συμεών Πιερτζοβάνη, που πρωταγωνιστεί στα βιβλία του συγγραφέα «Κάσκο» και «Στάχτες», αυτήν τη φορά με μια φυγά που βρίσκεται αναπάντεχα στη ζωή του κι η ιστορία της δεν είναι η αληθινή. Με ιδιόρρυθμη αφήγηση, αναφορές σε Ρέημοντ Τσάντλερ και άλλα είδη λογοτεχνίας, καθώς και ταινίες, το διήγημα ξεκινάει αλλιώς για να καταλήξει αλλιώς. Δυνατό, ρεαλιστικό, ανατρεπτικό, με την κεντρική ιδέα να ξεδιπλώνεται μέσα από τις αναμνήσεις του πρωταγωνιστή και πάντα τη μοιραία γυναίκα να κινεί τα νήματα.

«Η επιστροφή ή Το τέρας στο πατάρι» του Αντώνη Γκόλτσου, ήταν μια έκπληξη για μένα, μιας και ο συγκεκριμένος συγγραφέας κάνει κυριολεκτικά ένα άλμα στο μέλλον και περιγράφει την ιστορία ενός ανθρώπου που ζει στην Αίγινα του 2030, με ένα τυραννικό καθεστώς πάνω από τη χώρα. Δομές, αξίες και συστήματα που μου θύμισαν τον «Κύκλο» του Dave Eggers και μια Αθήνα εντελώς αλλαγμένη (κυλιόμενα πεζοδρόμια, κάμερες παρακολούθησης, ειδικά σκάφη που ελαχιστοποιούν το θαλάσσιο ταξίδι κ. π. ά.). Παρ’ όλ’ αυτά δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω την εξέλιξη της πλοκής, μιας και είχε πολλές ορολογίες και ιστορικά γεγονότα γύρω από τη φωτογραφία και τις τεχνικές της, αν και η «επανάσταση» που σχεδίαζε κάποιος εναντίον του συστήματος μέσω της απαγορευμένης αναλογικής φωτογραφίας (το σύστημα επιτρέπει μόνο την ψηφιακή) ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα. Επίσης το κείμενο ξεδιπλώθηκε με ελάχιστες περιγραφικές σκηνές και έμφαση κυρίως στην εσωτερικότητα του πρωταγωνιστή, που βιώνει ένα λυτρωτικό τέλος. Το διήγημα αυτό είναι μια καλή απόπειρα του συγγραφέα για κάτι έξω από τα συνηθισμένα.

Τέλος, στο διήγημά της «Βουίζει η ψυχή μου» η Έλενα Χουσνή με καθήλωσε από τις πρώτες σχεδόν λέξεις: «Από τα σκουπίδια ενός κόσμου, καταλαβαίνεις πώς είναι ο κόσμος» και «Όλα τα συναισθήματα έχουν ήχους. Η ομορφιά γελά κελαρυστά, η ασχήμια φωνάζει, η στενοχώρια βουίζει -και η χαρά βουίζει. Η οργή στενάζει, ο θυμός κροταλίζει, η απορία σφυρίζει» (σελ. 444). Είναι η ιστορία δύο αστέγων που έχουν μάθει να κάνουν τα πάντα μαζί, ώσπου ένα βράδυ δέχονται επίθεση και ο ένας χάνει τη ζωή του. Πώς θα είναι η ζωή για τον άλλον; Πώς προχωράς, ήδη απορριγμένος, σε κάτι ήδη εγκαταλειμμένο, όπως η ζωή σου όντας άστεγος; «Έχουν φτιάξει δεκάδες ιστορίες μαζί αλλά δεν έχουν μοιραστεί καμιά δική τους» (σελ. 461). Και τώρα; Με ένα ιδιαίτερο λεξιλόγιο κι ένα στυλ γραφής γεμάτο παρομοιώσεις και μεταφορές, η κυρία Χουσνή με ξενάγησε σ’ έναν κόσμο που δεν πλησιάζει κανείς πέρα του ενός μέτρου και μόνο σε γιορτές και αργίες («ευκαιριακή ευγένεια» το χαρακτηρίζει). Κάθε της λέξη κι ένα χαστούκι στην υποκρισία όλων μας, ένα χάδι στην εκτεθειμένη σάρκα των ανθρώπων που κοιμούνται έξω όσο εμείς χωνόμαστε όλο και πιο μέσα. Κι ο επιζών άστεγος γίνεται σκιά των ανθρώπων που τους επιτέθηκαν («Είναι σκιές. Σκιές που γκρεμίζουν. Τους ήδη γκρεμισμένους», σελ. 482). Θα εκδικηθεί; Αυτός είναι ο στόχος του; Θα τα καταφέρει; Θα έρθει σε αντιπαράθεση με το άδικο ή θα κρυφτεί ξανά στα σκοτεινά υπόγεια που τον φιλοξενούνε κάθε βράδυ; Μια υπέροχη αντιπαράθεση αδικίας, με καταπληκτικό λεξιλόγιο και όμορφη, ξεχωριστή ατμόσφαιρα.

Οι «Σκοτεινές υποθέσεις» είναι μια προσεγμένη ανθολογία διηγημάτων που ταξιδεύουν τον αναγνώστη από την Αθήνα στον Αλμυρό κι από τους Αγίους Σαράντα στα Πατήσια, από το σήμερα στο μέλλον, από την ανήσυχη ζωή ενός φυγά σε ένα σατανικό σχέδιο εκδίκησης κι από την άστεγη ζωή σε μια άλλη, καλά τακτοποιημένη, γεμάτη όμως αμφιβολίες κι ερωτηματικά. Ποικίλα στυλ γραφής, ιδιαίτερη θεματολογία, απόπειρες επιστημονικής φαντασίας και κινηματογραφικού σεναρίου, χαρακτήρες καθημερινοί αλλά και πρωτότυποι, ρεαλιστική αφήγηση και καλολογικά στοιχεία, αυτά και άλλα πολλά χαρακτηριστικά γνωρίσματα θα βρει κάποιος σε αυτήν την ξεχωριστή εκδοτική πρόταση αστυνομικής λογοτεχνίας.

Βιβλίο Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, τα Πατήσια
Συγγραφέας Ρίκα Σεϊζάνη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μαΐστρος (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Έκλεισα το βιβλίο και κοίταξα γύρω μου. Είχα γυρίσει στην πραγματικότητα. Πόσο θα ήθελα να μεταναστεύσω σε αυτήν την ιδιαίτερη πατρίδα, να αγγίξω μιαν άλλη εποχή, αυτήν που αφηγείται η συγγραφέας με έναν μοναδικό και αναπολητικό τρόπο. Άγγιξα κι εγώ το ξάκρισμα του παρελθόντος με αυτό το βιβλίο και συγκινήθηκα πολύ. Αφήγηση στρωτή, με χιούμορ, με αναμνήσεις. Είχε κάτι να πει και το είπε, όχι σαν κάποιους άλλους που θυμήθηκαν τα νιάτα τους και ήθελαν να τα μοιραστούν με το ταλαίπωρο αναγνωστικό κοινό. Μας παίρνει λοιπόν από το χέρι και μας ξεναγεί σε μια χαμένη εποχή, σε παλιά κιτρινισμένα τετράδια της μνήμης, σε ανθρώπους χαμένους αλλά όχι ξεχασμένους. Αυστραλία, Αίγινα, Πατήσια, Γαλάτσι, πλατεία Αμερικής. Έχω τελειώσει το βιβλίο και μένω πεισματικά να γλύφω τα υπολείμματα από το πλούσιο τραπέζι που μόλις με σέρβιρε εκλεκτά εδέσματα. Γιατί να γεννηθώ τόσο αργά για την εποχή του ανθρώπου; Τέλος, αναρωτιέμαι ποιος ηθοποιός να ήταν ο πατέρας της συγγραφέως. Χμ…

Βιβλίο Οι Αύγουστοι
Συγγραφέας Αντιγόνη Σώρρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλογραμμένο, λυρικό, ποιητικό, ρομαντικό, αληθινό και άμεσο. «Πάρε μου το Ρομάντσο γυρνώντας!», φωνάζει η γιαγιά. «Ελάτε να πιείτε έναν καφέ και να φάτε ένα γλυκό για τα καλωσορίσματα». «Καλέ, μην της ανοίγεις κουβέντα, μέχρι το βράδυ θα το έχει μάθει όλο το χωριό». «Εγώ δε χαμπαριάζω, είμαι τσουκάλι ασκέπαστο και τα λέω χύμα». Οι άντρες στην ψαριά και οι γυναίκες στα νοικοκυριά. Εικόνες, ήθη και νοοτροπία μιας εποχής μακρινής και κατ’ ελάχιστον ξεχασμένης. Συγκινήθηκα με τις εικόνες που ανέδιδαν οι περιγραφές των ανθρώπων, του τόπου, οι αλλαγές ενός νησιώτη όταν φτάνει στην πρωτεύουσα και τόσα άλλα.

Λέξεις μαγικές, με δύναμη, μεστές, ρεαλιστικές και σκληρές, κρύβουν ψέματα, κρύβουν αλήθειες, κρύβουν ανατροπές. Και η Αντριάννα να πολεμάει με τους Αύγουστους της ζωής της, που όλοι τους κι από κάποιον της έχουν στερήσει. Λίγο κοφτό και βιαστικό το τέλος του βιβλίου αλλά το κείμενο εν συνόλω με παρέσυρε και δε με πείραξε και τόσο πολύ.

Με αυτό που θύμωσα είναι η έλλειψη επιμέλειας στο βιβλίο. Ασυνταξίες, λάθη, παροράματα, ένα σωρό ατοπήματα που δυστυχώς με αποπροσανατόλισαν και δεν ξεδίψασα από τους χυμούς της σκέψης της συγγραφέως, γιατί ακριβώς το κείμενο είναι αφρόντιστο κι αχτένιστο, σαν αγουροξυπνημένη μεγαλοκυρά. Μακάρι οι εκδόσεις να καταλάβουν τι θησαυρό κρατούν στα χέρια τους και να σκύψουν από πάνω με την προσοχή, την αγάπη και τη φροντίδα που του αξίζει, γιατί αυτό το βιβλίο θα ήθελα να το διαβάσουν κι άλλοι αναγνώστες.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

(όταν βγάζουν στο εορταστικό τραπέζι τον κόκορα της αυλής σφαγμένο με χυλοπίτες, η καλεσμένη αντιδράει με άσχημο τρόπο) «-Μη μου πεις πως δεν έχεις ξαναφάει κόκορα… – Ποτέ!…Ούτε κόκορα ούτε άλλο ζωντανό που να το έχω δει! – Έλα Βαγγελίστρα μου!…Της τα συσταίνουν τα ζώα;» (σελ. 18).

«Με τις γειτόνισσες ευτυχώς κόψαμε την κουβέντα μαχαίρι…Έπρεπε να το κόβεις μαχαίρι γιατί η ανάκριση γινόταν με τόση μαεστρία και ό,τι έλεγες το γκάστρωναν και μέχρι να το γεννήσουν είχαν βγάλει σαράντα εκδοχές και είκοσι υπονοούμενα» (σελ. 29).

«Έκρυβε τα σκ…του μαζί μ- αυτά που θεωρούσε βρωμιές των άλλων. Στο τέλος τα παράχωσε για να μη φαίνονται αλλά η βρώμα τον εκδικήθηκε» (σελ. 89).

«Ο καθένας κουβαλά ένα σεντόνι. Μην τον ξεσκεπάσεις. Θα τον έχεις παραδώσει στο στόμα των λύκων» (σελ. 109).

«Πώς μπλέξαμε σ’ αυτό το γαϊτανάκι που μας έμπλεξε με τις κορδέλες του; Ένα χρώμα κρατά ο καθένας μας που ενώνουν στο σκούρο της κορυφής» (σελ. 129).

Βιβλίο Φονικό στην Αίγινα
Συγγραφέας Άγγελος Σερέτης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κ. Μ. Ζαχαράκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μου άρεσε πολύ ο τρόπος γραφής και ο χειρισμός της υπόθεσης. Η ιστορία φαίνεται απλή και στρωτή, έχει όμως μια κρυφή ένταση και μια ανοδική κλιμάκωση που με ξενύχτησε. Ο αστυνόμος είναι ένας απλός αξιωματικός, με μια αρραβωνιαστικιά, τη Λέτα, κι έναν αγαπημένο ξάδερφο, τον Λάμπρο, χήρο που μεγαλώνει την κορούλα του, τη Βάσω, μετά τον άδικο θάνατο της γυναίκας του. Όμορφες, καθημερινές οικογενειακές στιγμές και ταυτόχρονα σκληρές ανακρίσεις, καρπαζιές με τους μικροαπατεώνες της νύχτας και μια διαρκής απορία: ποιος σκότωσε τον χειρουργό και γιατί;

Υπάρχουν ύποπτοι με άλλοθι, υπάρχει μια κατεύθυνση προς συγκεκριμένες λύσεις, υπάρχουν εξελίξεις και ανατροπές, γενικώς έχουμε ένα σφιχτοδεμένο σύνολο. Κι εκεί που κοντεύω να ξημερωθώ από την αγωνία, δίνεται μια λύση που δε με άφησε καθόλου ικανοποιημένο και ξαφνικά το κείμενο από αστυνομικό μετατρέπεται σε κοινωνικό κι αρχίζουν οι κατηγορίες από μεριάς του συγγραφέα μέσω των χαρακτήρων του για τα άδικα και τα στραβά της κοινωνίας, που δεν μπορούν να γίνονται όλα όπως τα θέλουμε και όπως πρέπει, μια πικρία για τη σύγχρονη κοινωνικο-οικονομκή κατάσταση και τρομάζω, νομίζοντας ότι το βιβλίο το έγραψαν δύο διαφορετικοί άνθρωποι! Και λίγο πριν το τέλος, γίνεται η τελική αποκάλυψη και η καρδιά μου μπαίνει στη θέση της! Όλα στρώνουν και βρίσκουν τον δρόμο τους, χωρίς εκβεβιασμένη τροπή.

Στρωτό, καλογραμμένο, ανατρεπτικό, αληθινό, διεισδυτικό και μέσα σε μόλις 116 σελίδες μου προσέφερε πολλές και διαφορετικές συγκινήσεις. Ειδικά ο Γεωργίου ήταν τόσο συμπαθής γιατί δε δίστασε να χρησιμοποιήσει μη αποδεκτά και επίσημα μέτρα για να προχωρήσει στην υπόθεση! Επιτέλους, ένα κείμενο τόσο μεγάλο και εκτεταμένο όσο έπρεπε! Ρεαλιστικοί διάλογοι, καθημερινές σκηνές, ελάχιστη βία, κωμικά διαλείμματα, πάντα όμως με λόγο ύπαρξης στην πλοκή, εν όλω κάτι που αξίζει να ανακαλυφθεί και να διαβαστεί.