Βιβλίο Γρηγόρης Μπιθικώτσης: ο τραγουδιστής των Ελλήνων
Συγγραφέας Γιώργος Πολ. Παπαδάκης
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Δρόμων
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Πολ. Παπαδάκης, σημαντικός λογοτέχνης και μελετητής, έγραψε ένα ογκώδες βιβλίο γεμάτο χρήσιμες και σημαντικές πληροφορίες για τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Πρόκειται για ένα επίτευγμα έρευνας, μελέτης και στατιστικής καταγραφής που με εξέπληξε με τον κόπο και με τον πλούτο των στοιχείων που παρατίθενται για τον Σερ του ελληνικού τραγουδιού. Ο Γιώργος Πολ. Παπαδάκης στην εισαγωγή του βιβλίου τονίζει πως ήθελε να ετοιμάσει κάτι ξεχωριστό για έναν άνθρωπο που τον τίμησε με τη φιλία του, να δημιουργήσει κάτι που δε θα επαναλαμβάνει πράγματα που έχουν ήδη γραφεί και θα συνάδει με τη δημιουργία μιας ακαδημαϊκού τύπου εργασίας. Άλλωστε: «Ο Μπιθικώτσης είναι ο μοναδικός τραγουδιστής που ξεπέρασε τους δημιουργούς, προσφέροντας ένα ηχητικό αποτέλεσμα σαφώς ποιοτικότερο από το να ήταν ερμηνευτής κάποιος άλλος», κάτι που αποδεικνύεται από τις μεταγενέστερες επανεκτελέσεις των τραγουδιών του.

Ακόμη ξεφυλλίζω και πάντα βρίσκω κάτι καινούργιο στις σελίδες αυτής της μελέτης που έχω διαβάσει εδώ και λίγο καιρό κι ακόμη ανατρέχω σ’ αυτήν. Δεν ξέρω πού να πρωτοσταθώ και σε τι να πρωτοαναφερθώ, γεμάτος θαυμασμό για το πλούσιο υλικό που παρατίθεται, για τη δομή που ακολουθείται, για την προσωπική ματιά του ίδιου του συγγραφέα πάνω σε ό,τι κατάφερε να συγκεντρώσει. Βιογραφικά και εργογραφικά στοιχεία, χωρισμένα σε ευδιάκριτες ενότητες με βάση τους κυριότερους σταθμούς της καριέρας του Γρηγόρη Μπιθικώτση αλλά και τις γενικότερες αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο ελληνικό τραγούδι, φωτογραφίες, ταξινόμηση και κατηγοριοποίηση των τραγουδιών, ακόμη και φωνητική ανάλυσή τους για να εμβαθύνουμε περισσότερο στο φαινόμενο Μπιθικώτσης, συζητήσεις με ανθρώπους που γνώρισαν κι αγάπησαν τον τραγουδιστή και συνθέτη, συνεντεύξεις, στίχοι, βιογραφικά συνθετών που συνεργάστηκαν μαζί του, αποκαλύψεις γύρω από την έμπνευση μερικών από αυτά τα τραγούδια και για τις δεύτερες φωνές κάποιων εκτελέσεών τους, απαντήσεις σε εύλογα ερωτήματα που πλέον μπορούν να δοθούν χάρη στη χρονική απόσταση και στην εμβριθή μελέτη και αντιπαραβολή με πηγές και μαρτυρίες, παρασκήνια από τις συναυλίες και τις βραβεύσεις, θεματολογία των τραγουδιών, συγκρίσεις και μετρήσεις, τι δεν έχει βρεθεί και γιατί, αναλυτικοί κατάλογοι, βιβλιογραφία κ. π. ά.

Το βιβλίο «Γρηγόρης Μπιθικώτσης: ο τραγουδιστής των Ελλήνων», με πρόλογο του Δημήτρη Ιατρόπουλου, είναι το αποτέλεσμα μιας κοπιαστικής και πολύχρονης μελέτης και έρευνας του Γιώργου Πολ. Παπαδάκη, προσωπικού φίλου του τραγουδιστή. Σε πάνω από 700 σελίδες ξεδιπλώνεται η καριέρα και η λαμπερή πορεία του Σερ του ελληνικού τραγουδιού από έναν άνθρωπο που σεβάστηκε, παρατήρησε, κατηγοριοποίησε, ξεχώρισε κάθε σημαντικό, απαραίτητο και πολύτιμο στοιχείο που θέλει να μάθει όχι μόνο ο μέσος αναγνώστης αλλά και ο ειδήμων περί της μουσικής. Πρόκειται για ένα βιβλίο-κόσμημα για την ελληνική δισκογραφία κι ένας αξιέπαινος φόρος τιμής για έναν άνθρωπο που σημάδεψε το ελληνικό τραγούδι με τη φωνή του, τις συνθέσεις του, την ίδια του την παρουσία.

Βιβλίο Οι μουσικοί
Συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση
Εικονογράφος Σοφία Παπαδοπούλου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νίκος Σκαλκώτας με τις παύσεις της ζωής, ο Βασίλης Τσιτσάνης που ο πατέρας του του απαγόρευε ν’ αγγίξει το μπουζούκι, η Μαρίκα Νίνου με τη χαρισματική φωνή της, το ασχημόπαπο Μαρία Κάλλας, ο Μίκης Θεοδωράκης με τις ανεπούλωτες πληγές, ο Μάνος Χατζηδάκις σε μια μοναδική Ανάσταση στην Ξάνθη, η Δόμνα Σαμίου που δεν ήθελε τα γράμματα παρά μόνο να τραγουδάει, ο Νίκος Ξυλούρης με τη λύρα του και η Αρλέτα με τα όνειρά της ζωντανεύουν μέσα στις σελίδες του βιβλίου με λυρισμό και αμεσότητα και χαρίζουν απλόχερα τις ζωές τους στους αναγνώστες από 8 ετών και πάνω. Μεταφορές και παρομοιώσεις, παραστατικοί διάλογοι, ρεαλισμός είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά των κειμένων που βασίζονται σε συνεντεύξεις, ιδιόχειρες σημειώσεις ή αυτοβιογραφίες των καλλιτεχνών και με ταξίδεψαν από την Τήνο ως την Άρτα και τη Γενεύη και από την Αθήνα ως το Αιτωλικό. Η εικονογράφηση της Σοφίας Παπαδοπούλου κρατάει τα γενικά χαρακτηριστικά των προσωπικοτήτων και τα μικραίνει ηλικιακά δημιουργώντας ενδιαφέρουσες εικονογραφικές απόψεις. Το φόντο για την ολοσέλιδη αποτύπωση καθενός και τα διακοσμητικά στοιχεία που στολίζουν το υπόλοιπο κείμενο αναμιγνύουν αυθεντικές φωτογραφίες με σχέδια και χρώματα δημιουργώντας το ιδανικό αέρινο και φαντασιακό περιβάλλον.

Οι Μεγάλοι Έλληνες μουσικοί και τραγουδιστές επιστρέφουν στα νιάτα τους και στα πρώτα τους βήματα με τη συγγραφική επιδεξιότητα της Αγγελικής Δαρλάση και γνωρίζουμε από κοντά προσωπικότητες που θεμελίωσαν την ελληνική μουσική και την έκαναν γνωστή σα πέρατα του κόσμου. Η κάθε προσωπικότητα συνοδεύεται από χρονολόγιο και το βιβλίο κλείνει με την απαραίτητη βιβλιογραφία. Τέλος, υπάρχει QR Code για όσους θέλουν να κατεβάσουν το εκπαιδευτικό υλικό που συμπληρώνει το βιβλίο.

Βιβλίο Αυτή η νύχτα μένει 
Συγγραφέας Θάνος Αλεξανδρής
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό κείμενο του Θανάση Αλεξάνδρή γεμάτο ωμότητες, αλήθειες, χιούμορ και αυτογνωσία. Ένας ρομαντικός καλλιτέχνης θέλει να βγάλει χρήματα χωρίς να ξέρει πού πάει να μπλέξει και σκάει μύτη σε σκυλάδικο της Τρίπολης με τρεις κοπέλες, συστημένος από ατζέντη, μόνο και μόνο για να διαπιστώσει πόσο απέχει η πραγματικότητα του μαγαζιού από τις φιλοδοξίες του. Ατσαλώνεται, πεισμώνει, φτιάχνει ένα πρόγραμμα που προκαλεί πάταγο και για δέκα χρόνια ζει το δικό του παραμύθι, γεμάτο όμως από δράκους και μάγισσες κι ελάχιστες πριγκίπισσες. Πύργος, Σπάρτη, Καλαμάτα, Πάτρα, Μυτιλήνη, Καστοριά, Βέροια, Αλεξανδρούπολη, Δράμα, Κατερίνη, Λαμία, ακόμη και Γερμανία και Κύπρος, μα πάνω απ’ όλα η Λάρισα, την οποία ο συγγραφέας δεν παύει να εξυμνεί, είναι τα μέρη όπου θ’ αφήσει το αποτύπωμά του. Θα γνωρίσει κόσμο και υπόκοσμο, θα κινδυνέψει, θα ξενυχτήσει αλλά θα το αγαπήσει. Μάγδα, Δέσποινα, Έλλη, Ρίτσα, Σούλα, Ρούλα, είναι πραγματικές φίλες για τον συγγραφέα και ξεχωρίζουν απ’ αυτές που τον πρόδιδαν κατά καιρούς ακολουθώντας έρωτες και ψεύτικα λόγια. Ατζέντηδες, πελάτες, γκαρσόνια, ιδιοκτήτες, αρτίστες, το βιβλίο καταγράφει όλους τους χαρακτήρες και συστήνει στον αναγνώστη τους πάντες και τα πάντα με ρυθμό γρήγορο, στακάτο, με κοφτές προτάσεις, λόγο σχεδόν προφορικό, έτσι που είχα την αίσθηση πως όλα διαδραματίζονταν μπροστά στα μάτια μου.

Ο Θάνος Αλεξανδρής καταγράφει κωμικοτραγικά περιστατικά με την αμεσότητα που χαρίζει η πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Ωμότητα, ρεαλισμός και αλήθειες, απείρου κάλλους σκηνικά, άνθρωποι και φιγούρες που δε θα δεις τη μέρα αλλά ούτε και θα συναντήσεις εκτός σκυλάδικων. Τρελά αφεντικά, αλλοπρόσαλλα μπαλέτα και ξεσαλωμένες τραγουδίστριες, ατζέντηδες και καλλιτεχνικά πρακτορεία, όλα τα έζησε ο συγγραφέας και όλα τα καταγράφει. Χρυσοί κανόνες της κονσομασιόν, πώς κλείνουν οι συνεργασίες, τι λαμογιές γίνονται, πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η φωνή στην όλη φάση (δεν παίζει), πώς παγιδεύεται ο πελάτης για να κάνει χοντρό λογαριασμό, ορολογία, κόλπα, συμβουλές, όλα εδώ. Και πόσες αλήθειες που σε πρώτη ανάγνωση φαντάζουν αστείες και κωμικές κρύβουν από πίσω πείρα χρόνων και τραυματισμένες ψυχές: «Οι τραγουδίστριες, ανάλογα με την περίοδο της συγκομιδής, επιλέγουν τις πόλεις που θα πάνε για δουλειά. Έτσι, στη Βέροια πηγαίνουν όταν πουληθούν τα ροδάκινα, στο Ναύπλιο τα πορτοκάλια, στη Λάρισα τα ζαχαρότευτλα και στην Ιεράπετρα τ’ αγγούρια» (σελ. 145). Και γιατί όλα αυτά; «Στα σκυλάδικα, στους γεμάτους από καπνό χώρους, που μυρίζουν αμαρτία και αλκοόλ, οι άνθρωποι απελευθερώνουν τα ένστικτά τους. Βγάζουν προς τα έξω όλες τις παράνομες επιθυμίες…Εκεί οι άνθρωποι λυτρώνονται» (σελ. 134).

Επομένως, ήταν μια ωραία δουλειά, που επέφερε χρήμα πολύ αν μπορούσες να κουλαντρίσεις σωστά τους ξελιγωμένους «έχοντες»; Σαφέστατα και όχι, ήθελε γερό στομάχι, πείρα, εμπειρία, προσοχή, τσαγανό και κοφτερό μυαλό. Ο συγγραφέας είναι καταιγιστικός: περιζήτητες ήταν μόνο όσες είχαν καταστρέψει οικογένειες, είχαν αναγκάσει τους πελάτες να πουλήσουν σπίτια και χωράφια, άφωνες και με κλειστό μικρόφωνο μεν, όμορφες και ικανές δε. Και πάντα η ίδια απορία: με τόσο υψηλά νυχτοκάματα και εξτραδάκια, πώς και καμία δεν κατάφερε να κάνει κομπόδεμα; Αυτή είναι η μαγεία και η πρόκληση της νύχτας: Βγάζεις; Βάζεις! Ο συγγραφέας, μαθαίνει, βλέπει, παρατηρεί, καταγράφει τα πάντα με τέτοιο τρόπο που παρασύρθηκα στην αφήγηση, χάθηκα μες στη νύχτα και αγωνιούσα για τη συνέχεια. Μα τι άλλο έζησε ο κύριος Αλεξανδρής; Τι άλλο έπαθε; Η απάντηση είναι μία: πολλά! Και δε γίνεται να μη συμφωνήσεις όταν σημειώνει: «Οι καλλιτέχνες ζουν με όνειρα απατηλά… Όλοι παρασύρονται στη δίνη της επιτυχίας που θα έρθει οπωσδήποτε και ξεπουλάνε ψυχή και σώμα» (σελ. 250). Δεν αποστασιοποιήθηκε, αντίθετα, ήταν μέσα μέχρι εκεί που δεν έπαιρνε. Η νύχτα είναι γκέτο που αποκλείει τους άσχετους κι αυτό το κατάλαβε από την αρχή. «Ένα παιδί σαν και μένα, που μέχρι τότε ντρεπόταν τα έντονα πάθη, έζησε καταστάσεις καταραμένων της λογοτεχνίας και σιγά-σιγά άρχισαν να του γίνονται όλα αυτά υπέροχα και οικεία» (σελ. 17).

Το »Αυτή η νύχτα μένει» είναι ένα οδοιπορικό στα σκυλάδικα της χώρας από Σπάρτη και Καλαμάτα μέχρι Ορεστιάδα, στους υπόγειους ναούς όπου κυριαρχεί το λούστρο και ζωντανεύουν οι κρυφές επιθυμίες. Στο κείμενο ζωντανεύουν γυναίκες που ζουν στα δυτικά προάστια, σε ξεχασμένα αυθαίρετα, κουρασμένες, εγκαταλειμμένες, από διαλυμένες οικογένειες, πονεμένα πλάσματα που φωτίστηκαν απρόσμενα κι επιτέλους πραγματοποίησαν τα όνειρά τους θυσιάζοντας αξιοπρέπεια και ψυχή. Η περιοδεία του συγγραφέα με τα κορίτσια του μπαλέτου του ήταν αληθινός θρίαμβος στα σκυλάδικα της επαρχίας, παρ’ όλες τις δυσκολίες και τους κινδύνους. «Γλέντησα, μέθυσα, ερωτεύτηκα, ταξίδεψα, πήρα χρήματα, έζησα ίσαμε δέκα ζωές. Άλλες μες στο όνειρο κι άλλες σαν εφιάλτη… Έντονοι έρωτες με κρεσέντο τη νύχτα και το πρωί δεν υπήρχαν» (σελ. 314). Σύμφωνα με τη Μαλβίνα Κάραλη πρόκειται για τη «μόνη εμπεριστατωμένη κοινωνιολογική μαρτυρία για τον ευρύ χώρο που λέγεται σκυλάδικο». Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1994 από τις εκδόσεις Οδός Πανός και το ακολούθησε η δυνατή ερμηνευτικά και σεναριακά ταινία το 2000 με πρωταγωνιστές τον Νίκο Κουρή και την Αθηνά Μαξίμου και η επανέκδοσή του από τον Περίπλου την ίδια χρονιά. Τώρα, επ’ ευκαιρία της διασκευής του σε σειρά από τον ALPHA, επανακυκλοφορεί από τον Κάκτο με εισαγωγή του συγγραφέα που κάνει μια σύντομη ανασκόπηση στο τότε και στο σήμερα, όπου πλέον το σκυλάδικο έχει εξαφανιστεί κι έχει περάσει στη σφαίρα του μύθου, στίχους τραγουδιών που δε θα ακούσεις σε πρωινό ραδιόφωνο της πόλης και φωτογραφίες.

Βιβλίο Του οσίου Αλμοδόβαρ ανήμερα
Συγγραφέας Θάνος Αλεξανδρής
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο τίτλος του βιβλίου είναι αφιερωμένος στον γνωστό Ισπανό σκηνοθέτη, που ζωντανεύει στον κινηματογράφο χαρακτήρες παρόμοιους με αυτούς που συναναστράφηκε ο συγγραφέας στη νυχτερινή του πορεία. Πρόσωπα που αγάπησε μέσα από συνεντεύξεις και τηλεοπτικά αφιερώματα που τους ετοίμασε, που γνώρισε στα νυχτερινά μαγαζιά, σε σκυλάδικα και πίστες, που συνεργάστηκε μαζί τους με πολλούς και διάφορους τρόπους όταν αυτή η διασκέδαση ήταν στα πάνω της, αυθεντική και γνήσια λαϊκή. Τα κείμενα είναι ειλικρινή, άμεσα, στακάτα, ωμά και δεν αποκρύπτουν τίποτα από την καριέρα, τις σκέψεις και τις γνωριμίες του συγγραφέα, ενός ανθρώπου που παράτησε την ταπεινή ζωή της Νέας Αρτάκης για να γραφτεί στη Νομική και στη συνέχεια στη Δραματική Σχολή του Καρόλου Κουν και τελικά να ανακαλύψει τη μαγεία και το όνειρο στην κόλαση της νύχτας. «Επέλεξα να ζήσω αυτό που πραγματικά ήθελα να ζήσω» (σελ. 14).

Drag shows, πίστες, καψουροτράγουδα έχουν τη δική τους υπόσταση που δεν έχει σχέση με όλη την παραφιλολογία και την ευτέλεια με τα οποία τα έχουν ντύσει αλλότριοι επισκέπτες. «Γιατί η νύχτα δεν είναι «Μέγαρο», δεν είναι επιχορηγούμενο «Φεστιβάλ Αθηνών», ούτε ο «Σταυρός του Νότου». Στη νύχτα συνυπάρχουν η έκσταση και ο θάνατος… Ο θρίαμβος και η ξεφτίλα» (σελ. 88). «Εν γένει, θα λέγαμε, είναι η ηθογραφία μιας παλιότερης Ελλάδας, όπου η νυχτερινή έξοδος ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την ερωτική επιθυμία των ανθρώπων, σε αντίθεση με σήμερα που η γοητεία αυτή έχει εντελώς αφανιστεί, σε μια πατρίδα που συνεχώς παγκοσμιοποιείται» (σελ. 15). Και συνεχίζει: «Αφεθείτε σε ένα υπερθέαμα, θα έλεγα, με μπαλέτα, διάσημους και μη, φτιαγμένο για φίλους «περπατημένους» και μυημένους σε ένα δικό μας ερασιτεχνικό παιχνίδι, που το ξέρουμε εδώ και πολλά χρόνια και απολαύστε την παράσταση που σε λίγο αρχίζει» (όπ. π.). Άλλωστε: «Ήταν η εποχή που οι άνθρωποι δεν ήταν ο εαυτός τους και, παρασυρμένοι από τα νέα δεδομένα, προσπαθούσαν να συνταιριάξουν μ’ αυτά που πρόσταζε το κλίμα της μεταπολίτευσης» (σελ. 107).

Χιούμορ που σπάει κόκαλα, ευπρόσδεκτες βωμολοχίες, τρομερή διεισδυτικότητα σε ψυχογραφήματα και αξιοθαύμαστη προσαρμογή σε κάθε εποχή, χωρίς λιβανίσματα, χωρίς μελιστάλαχτους αναστεναγμούς για τις περασμένες εποχές. Ο συγγραφέας πατά γερά στα πόδια του και ζει την κάθε στιγμή όπως της πρέπει κι όσο αλλάζουν τα πράγματα τόσο σφαιρικότερη γίνεται η αντίληψή του. Από τα καλοκαιρινά αναγνώσματα του Ιουλίου Βερν και τις πορνοφωτογραφίες του κινηματογράφου του 1970 φτάσαμε στη σημερινή εφηβεία με τα πολλά γκομενάκια, την κριτική άποψη και την έλλειψη βιβλίου στην καθημερινότητά τους. Κι όλα αυτά τα αναφέρει επειδή είναι σε θέση ισχύος, την οποία όμως δε διατυμπανίζει και για την οποία δεν επαίρεται: «Από την αρχή της μικρής μου καριέρας είχα τη συγκλονιστική τύχη να υπάρξω δίπλα στα πιο μεγαλειώδη μυαλά αυτής της χώρας και να συνεργαστώ με τα πιο ταλαντούχα πλάσματα των γραμμάτων και των τεχνών» (σελ. 23). Και πόσο παραστατικά δίνεται η εποχή της μπουάτ: «Το φράκο, τα μποά και η γόβα στιλέτο της «Μέδουσας» στέκονται αλαζονικά απέναντι στα ταγάρια της Κωχ, στις βραδιές που παρουσιάζει η Δανάη απαγγέλλοντας ποίηση του Γκαρθία Λόρκα, ενώ παρακάτω από μας η Μοσχολιού, υπό τις προσταγές του Ξαρχάκου, σπαράζει» (σελ. 36-37). Όλο αυτό το παρελθόν σε λίγες φράσεις: «Δημόσιες σχέσεις σήμαινε να ξετινάξεις τον πελάτη και να τον στείλεις φυλακή. Δημόσιες σχέσεις ήταν να περάσεις από μπαράκια και λέσχες, να συναναστραφείς κόσμο και το βράδυ να οδηγήσεις το κοπάδι στο μαγαζί, για να δικαιολογήσεις το νυχτοκάματο» (σελ. 54). Πικρή όμως και η διαπίστωση: «Ένας κόσμος εξ ορισμού faux, που δεν είναι και εύκολο να καταρρεύσει, γιατί τον συντηρούν καθημερινά πολλοί ανεπάγγελτοι. Τότε οι ρόλοι ήταν σαφώς καθορισμένοι και το πρωτόκολλο απαραβίαστο… η Σου Κύρκου δεν παρίστανε τον Ορφέα Περίδη» (σελ. 55).

Γέλασα, διασκέδασα, προβληματίστηκα, αναπόλησα, νοστάλγησα (την αυθεντικότητα της εποχής και την ντομπροσύνη των ανθρώπων, μιας και δεν υπήρξα αυτόπτης μάρτυς τέτοιας διασκέδασης). Αγιογραφίες και αποκαθηλώσεις, γέλιο και αποτυχίες, λάμψη και μοναξιά. Από τα κείμενα περνάνε μεγάλες μορφές, όπως ο Γιώργος Μαρίνος: «Αντιπροσωπεύει τη χαρά, την ομορφιά, τον έρωτα και την επανάσταση στα ήθη και έθιμα μιας απονεκρωμένης, συντηρητικής κοινωνίας, κάτι σαν τις ταινίες της Αλίκης στα γκρίζα μεταπολεμικά χρόνια» (σελ. 28). Εξίσου γλυκό και τρυφερό το κείμενο για την αγαπημένη μου Ταϋγέτη Μπασούρη, μια σημαντική ηθοποιό και μεγάλη αγωνίστρια, που βίωσε τα πάντα και δεν υπέκυψε να κάνει δήλωση μετανοίας για να μην προδώσει τα ιδανικά. Εξίσου σημαντική (στο βιβλίο και στη νύχτα) η παρουσία της Μπέμπας Μπλανς με τη βελούδινη φωνή, το προκλητικό ντύσιμο και την άνετη ζωή, χωρίς κανόνες και ταμπού, αλλά και του Μάνου Χατζιδάκι, όταν η Χάρις ήταν ακόμη «νεαρή μοδιστρούλα εκ Θηβών»! Η Παλόμα (η Βουγιουκλάκη του Αιγάλεω), η Σοφία Χρήστου, η Πάολα, η Φλέρυ Νταντωνάκη, η Καίτη Πάλλη («…ανήκει στη χορεία των τραγουδιστών, μαζί με τη Χαρούλα και τη Βιτάλη, που τα πόδια τους έχουν πατήσει χώμα, γι’ αυτό και βγαίνει αυτό το τεράστιο πράγμα», σελ. 238), η Σεμίνα Διγενή, η αδελφή Γαβριηλία, ακόμη και ο Ζεκί Μουρέν, επίσης το θρυλικό «Αλκαζάρ» με τα πρώτα drag shows στην Ελλάδα των πρώτων μεταδικτατορικών χρόνων, όλα και όλοι εδώ.

Κι από τη νύχτα στα περιοδικά και στην τηλεόραση, το «Trash TV» το 1995 («ένα συμπίλημα από ξέφτια», σελ. 189), μια τόσο επιτυχημένη εκπομπή που αργότερα θα πολιτογραφηθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο ως όρος για να χαρακτηρίσει ένα συγκεκριμένο είδος εκπομπών και χιλιάδες άλλα στιγμιότυπα ζωντανεύουν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου με μια αξέχαστη αφήγηση. Αγαπημένο κεφάλαιο το «ΣΚΑΪ Εάλω» όπου η Μαλβίνα Κάραλη με τον συγγραφέα φέρανε στο ραδιόφωνο του τότε ποιοτικού σταθμού Ελένη Ροδά και «Τι πουρό, τι καγκουρό», είπανε δελτία ειδήσεων στα καλιαρντά και άλλαξαν για πάντα τη νύχτα! Πραγματικά θα ήθελα να ήμουν παρών στα απανωτά εγκεφαλικά των παρισταμένων που έμειναν άφωνοι με την άλωση της ποιότητας του σταθμού (τρομάρα τους)!

«Του οσίου Αλμοδόβαρ ανήμερα» γιορτάζει το περιθώριο, η καλτ νύχτα, η λάμψη από τα πούπουλα και τις παγιέτες, το στρας, η ανάγκη του αγρότη να ξεδώσει μακριά από τη γυναίκα του και να χαρίσει τις επιδοτήσεις του κράτους στη λαγνεία και στην προσπάθειά του να «καπαρώσει» (για να το πω κομψά) το πρώτο όνομα του ξενυχτάδικου. Ο Θάνος Αλεξανδρής παρατηρεί, καταγράφει, λοιδωρεί, συγχαίρει, θαυμάζει, αναπολεί, χαρίζει κάτι που δε θα ξαναγίνει ποτέ ακριβώς γιατί άλλαξαν οι εποχές και η διασκέδαση.

Βιβλίο Τετράς, η ξακουστή του Πειραιώς
Συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης
Σχέδιο  Δημήτρης Κερασίδης
Κατηγορία Graphic novel
Εκδότης Μικρός Ήρως
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κεντρική ιδέα του graphic novel αλλά και του μυθιστορήματος του Γιώργου Σκαμπαρδώνη «Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας» στο οποίο βασίζεται (ο ίδιος έγραψε και τα δύο), είναι τα προβλήματα του Βαμβακάρη με την πρώτη του γυναίκα, τη Ζιγκοάλα, την εποχή του Μεσοπολέμου όπου ξεκίνησε να μεσουρανεί το άστρο του και η τέχνη του στο μπουζούκι ν’ ανοίγει νέους δρόμους στη λαϊκή μουσική. Πρόκειται για μια δυνητική εκδοχή των γεγονότων, όπου μπλέκονται και μεταπλάθονται τα γεγονότα που αναφέρονται στην αυτοβιογραφία του Βαμβακάρη με όσα είπαν κι έγραψαν άλλα πρόσωπα και με όσα επινόησε ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης για να αποδώσει την εποχή 1932-1940. Προσωπικές και επαγγελματικές περιπέτειες των μελών της κομπανίας συγκροτούν μια ενδιαφέρουσα πλοκή που με οδήγησε σε κακόφημα στέκια, μου σύστησε τους μάγκες, με κέρασε φούντα, με οδήγησε σε πορνεία και τεκέδες. Το λεξιλόγιο είναι χαρακτηριστικό της πιάτσας εκείνης της εποχής και τα γεγονότα έρχονται απανωτά, ανατρέποντας συνεχώς τη ροή της ιστορίας. Φτώχεια και κακομοιριά, κίνδυνος και αβεβαιότητα, γυναίκες, όλα αυτά καθοδηγούν τους χαρακτήρες, αλλάζοντας τις σκέψεις τους και επηρεάζοντας τις αποφάσεις τους. Ευτυχώς που δεν επικράτησε για όνομα της κομπανίας αυτό που πρότεινε ο Ανέστος Δέλιας (σελ. 14), αν και δεν έχω σταματήσει να γελάω από τότε που το διάβασα.Το σχέδιο του Δημήτρη Κερασίδη ζωντανεύει παραστατικά τα τοπόσημα (το λιμάνι του Πειραιά, τις ταβέρνες, τα φτωχόσπιτα, τα Βούρλα με τα «παραθυράτα» πορνεία, τα γραφεία της Odeon, τη Θεσσαλονίκη, τη Σύρο) και ρεαλιστικά τους χαρακτήρες της ιστορίας (εκτός από την Τετράδα εμφανίζονται η Ρίτα Αμπατζή, ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ο Μίνως Μάτσας, ο Παναγιώτης Τούντας, ο Βασίλης Τσιτσάνης, ακόμη και ο Νίκος Χατζηαποστόλου της οπερέτας). Η Τετράς συναναστρέφεται με διάφορα πρόσωπα που προωθούν την πλοκή και οι φυσιογνωμίες, η στάση του σώματος και άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ζωντανεύουν μέσα από μια ποικιλία οπτικών γωνιών. Τα χρώματα είναι κατά βάση γήινα, δηλαδή καφέ, λαδί, πράσινα και μπλε, τονίζοντας έτσι το σκοτεινό φόντο στο οποίο δρουν οι πρωταγωνιστές (άνθρωποι της νύχτας και γενικότερα του υποκόσμου), αν και κάπου κάπου μια πολυχρωμία σπάει τα καρέ κι είναι καλοδεχούμενη. Υπέρλαμπρη εξαίρεση και πανέμορφη αποτελεί η εικονογράφηση της Σύρου που ξεδιπλώνεται σε όλο της το φως και τη λαμπρότητα.

Η «Τετράς, η ξακουστή του Πειραιώς» είναι η διασκευή σε graphic novel του μυθιστορήματος του Γιώργου Σκαμπαρδώνη που αφηγείται τη ζωή του Μάρκου Βαμβακάρη και της κομπανίας που έφτιαξε με ρεμπέτες που επηρέασαν σημαντικά την πορεία του ελληνικού τραγουδιού. Το graphic novel συνοδεύεται από κατατοπιστική εισαγωγή του μουσικού δημοσιογράφου Γιάννη Αλεξίου, όπου παρατίθενται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες για την κατανόηση της εποχής και των μουσικών αλλαγών και για τη γνωριμία με τους τέσσερις ρεμπέτες. Μη χάσετε αυτό το φροντισμένο και καλαίσθητο άλμπουμ.

Βιβλίο Η Μαρινέλλα όπως την οίδα 
Συγγραφέας Αλίντα Μαυρογένη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο λεύκωμα η κυρία Μαυρογένη ντύνει με ελάχιστες επεξηγηματικές λέξεις τις φωτογραφίες, αποφεύγοντας να δώσει άλλη μια βιογραφία της Μαρινέλλας. Εμμένει και επιμένει στην εικόνα που σε αυτήν την περίπτωση είναι «χίλιες εκφράσεις» και όχι «χίλιες λέξεις». Από την Αφετηρία, τη γνωριμία της κυρίας Μαυρογένη και την επιλογή της από τη Μαρινέλλα ως προσωπική της φωτογράφο, στην καριέρα εκτός συνόρων, από τις Προσωπογραφίες στις Μεγάλες συναντήσεις (εξαιρετική η φωτογραφία με τον Γιώργο Νταλάρα αλλά και με την Άννα Βίσση), από τις Οικείες ώρες στη Σκηνή, είναι οι ενότητες των φωτογραφιών που δε χόρταινα να κοιτάζω ξανά και ξανά. Από τη δεκαετία του 1970 ως τη δεκαετία του 1980, μεγάλες πίστες, μεγάλες συνεργασίες, η μόδα της εποχής, οι καινοτομίες της τραγουδίστριας, όλα εδώ, μέσα από εξαιρετικά σπάνιο και πανέμορφο υλικό.

Ένα υπέροχο, ξεχωριστό, διαφορετικό λεύκωμα για τη Μαρινέλλα από μια γυναίκα που την οίδε καλά και τη δι-οίδε ακόμη καλύτερα.

Βιβλίο Πίσω απ’ τη μαρκίζα
Συγγραφέας Μάκης Μάτσας
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δε φανταζόμουν ότι θα μάθαινα τόσα πολλά για την ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Δεν περίμενα ποτέ ότι μεγάλοι τραγουδιστές είχαν τον τάδε ή τον δείνα χαρακτήρα και εκείνη ή αυτήν τη συμπεριφορά και νοοτροπία. Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος ξεπηδά η ιστορία της εταιρείας-θρύλος Minos-EMI, πρώην Μίνως Μάτσας και Υιός. Ο συγγραφέας ξεκινάει από τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής και τις άσχημες στιγμές που έζησε η εβραϊκή οικογένειά του από τους Γερμανούς. Ξεκινάει από το ναδίρ και φτάνει στο ζενίθ! Παρατηρητικός, εύστοχος, ειλικρινής, άμεσος, αληθινός, μας δείχνει τον πραγματικό του εαυτό, με τα λάθη και τις δεύτερες σκέψεις, με την ευστοχία και τη διορατικότητά του!

Το 1930 είχαμε δύο αντίπαλες παρατάξεις στον χώρο της δισκογραφίας: την Odeon-Parlophone, με εκπροσώπους τους Μπενβενίστε και Αμπραβάνελ και τη His Master ‘s Voice, με εκπρόσωπο τον Δημήτρη Κισσόπουλο. Ο Μίνως Μάτσας απέκτησε το 15 % και την απόλυτη διεύθυνση της Parlophone. Κάποια στιγμή ο Κισσόπουλος πούλησε τη His Master ‘s Voice στους αδελφούς Λαμπρόπουλους των γνωστών πολυκαταστημάτων, στους οποίους δόθηκε και η αντιπροσώπευση της Columbia στην Ελλάδα. Το 1930 επίσης οι Άγγλοι έχτισαν ένα εργοστάσιο γραμμοφώνων και δίσκων στη λεωφόρο Ηρακελίου 127, στη Ριζούπολη, το γνωστό εργοστάσιο της μετέπειτα Columbia. Εκεί χτίστηκε το 1935 και το πρώτο στούντιο ηχογραφήσεων. Τη δεκαετία του 1950, ο Αλέκος Πατσιφάς ίδρυσε τη Fidelity, την οποία πούλησε στη Philips και ίδρυσε τη Lyra. Αργότερα, με τη χρεοκοπία της Odeon, ο Μάκης Μάτσας, πήρε το ρίσκο και ήρθε σε συμφωνία με τους Άγγλους για την εξαγορά του χρέους της εταιρείας, οπότε το 1960 ιδρύθηκε η Μίνως Μάτσας και Υιός, εκπρόσωποι των Odeon και Parlophone. Αντίπαλον δέος της Minos τις κρίσιμες για το ελληνικό τραγούδι δεκαετίες 1950-1970 ήταν πάντα η Columbia και ο Τάκης Λαμπρόπουλος! Το 1981, μετά τον θάνατο του Πατσιφά, η Lyra, περιήλθε στον συνέτιαρό του, Κυριάκο Μαραβέλια, του οποίου ο γιος την πούλησε στον Κώστα Γιαννίκο του πρώην ALTER. Ο Γιαννίκος προχώρησε σε επανεκδόσεις των πρώτων δίσκων, σύντομα όμως η εταιρεία χρεωκόπησε.

Και αυτό είναι ένα μικρό κομμάτι από τον πλούτο πληροφοριών που χαρίζεται απλόχερα στον αναγνώστη. Σπάνιες και αδημοσίευτες φωτογραφίες συμπληρώνουν ιδανικά μια εξομολόγηση ψυχής και δίνω τα ειλικρινή συγχαρητήριά μου στις εκδόσεις Διόπτρα που φιλοξένησαν στην αγκαλιά τους αυτό το υπέροχο βιβλίο! Και πάνω που θα ζητούσα από αυτόν τον μοναδικό άνθρωπο, τον έμπειρο γνώστη των μουσικών μας πραγμάτων, να έγραφε τη γνώμη του για τη σημερινή κατάσταση στον χώρο της ελληνικής δισκογραφίας, όπου ο καθένας βρίσκει και κρατά δικό του όποιο τραγούδι αγαπά και δεν τρέχει με αγωνία στα δισκοπωλεία να βρει τον δίσκο του αγαπημένου του καλλιτέχνη, στον επίλογο του λευκώματος ο κύριος Μάτσας αισιοδοξεί ότι κάποια στιγμή θα γράψει και για τη σημερινή κατάσταση! Ειλικρινά, το περιμένω πώς και πώς!

Η έκδοση συνοδεύεται από ένα πολύτιμο DVD, όπου ο κύριος Μάτσας αφηγείται και μπροστά στην κάμερα κάποια αποσπάσματα από τις πολύτιμες εμπειρίες του κι αυτά συνοδεύονται από συνεντεύξεις καλλιτεχνών, μουσικά ακούσματα και πλούσιο αρχειακό υλικό! Το λεύκωμα «Πίσω από τη μαρκίζα» είναι μια κιβωτός πολύτιμων λίθων που συνθέτουν το στέμμα της ελληνικής δισκογραφίας!

Βιβλίο Άννα Βίσση: η απόλυτη Ελληνίδα σταρ
Συγγραφέας Στέλιος Κοντέας
Κατηγορία Non fiction
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής