Βιβλία Υπατία: Ουρανογραφία μνήμης
Συγγραφέας Μαριάννα Λαμπίρη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κάππα Εκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Υπατία (370-415 μ. Χ.) ήταν Ελληνίδα φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια που δολοφονήθηκε από όχλο φανατικών χριστιανών. Πολλοί από τους μαθητές της ανήκαν στους ανώτατους κύκλους της αριστοκρατίας της πόλης. Οι νόμοι της εποχής και του τόπου μαζί με την εκπαίδευσή της συνετέλεσαν στα δημόσια κηρύγματά της, να διδάσκει και να δίνει συμβουλές σε άνδρες, να μετακινείται στην πόλη χωρίς κάποιον να την επιβλέπει και να κατέχει το δικό της σπίτι. Ο θάνατός της ακόμη δεν έχει διαλευκανθεί ως προς τα κίνητρα και το πρόσωπο που βρισκόταν από πίσω.

Η Μαριάννα Λαμπίρη σπούδασε στο Κέντρο Αρχαίου Δράματος της Ασπασίας Παπαθανασίου (1991-1994) και παρακολούθησε σεμινάρια και μαθήματα χορού, κίνησης, σκηνικού λόγου και τραγουδιού. Από το 1997 μέχρι σήμερα προσανατολίστηκε σε περαιτέρω σπουδή των τομέων της Συμβουλευτικής και Αυτογνωσίας και από το 2015 πειραματίζεται με το είδος «Θεατρικό Ντοκιμαντέρ», σκηνικό τεκμηριογράφημα με δραματοποιημένα στοιχεία. Ένα υπέροχο δείγμα της δουλειάς της είναι το κείμενο της παράστασης «Υπατία» που κυκλοφορεί σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κάπα Εκδοτική.

Σε ελληνική, αραβική και αγγλική γλώσσα ζωντανεύει ο βίος, η σκέψη, η φιλοσοφία, ο χαρακτήρας και ο τραγικός θάνατος μιας σημαντικής επιστήμονα που μνημονεύεται ως σήμερα. Από την αρχή με κέρδισαν η αφηγηματική δεινότητα, ο σχεδιασμός του βίου της Υπατίας και μάλιστα σε θεατρική μορφή μα κυρίως η γλώσσα του κειμένου, στην οποία δε συναντάμε σύγχρονες ή / και ξένες λέξεις και η χρήση πολυτονικού συστήματος. Τα δυο τελευταία γνωρίσματα δείχνουν τον σεβασμό και την κοπιώδη μελέτη της Μαριάννας Λαμπίρη απέναντι στη γυναίκα που βιογραφεί και στην εποχή της. Αν προστεθεί σε αυτά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες για τις απόψεις και τη ζωή της Υπατίας αλλά σκόρπιες αναφορές, αυτό δείχνει το μέγεθος του δύσκολου έργου που ανέλαβε η ηθοποιός και συγγραφέας για να συγκροτήσει τον βίο και την πολιτεία της Υπατίας.

Οι Πράξεις του θεατρικού έργου μετονομάζονται σε Μνήμες κι έτσι παρακολουθούμε τη ζωή και την πορεία της Υπατίας από τα παιδικά της χρόνια ως τη δολοφονία της χωρισμένες σε δεκατέσσερις Μνήμες, όσοι και οι αστερισμοί. Ο τρόπος ανατροφής της από τον πατέρα της, η ευνοϊκή για τις γυναίκες εποχή και πόλη, οι σπουδές της, οι αγαπημένοι της φιλόσοφοι, ο τρόπος σκέψης της, οι εφευρέσεις και οι ανακαλύψεις της, οι διαλέξεις της, οι έννοιες που αναλύει και εμπλουτίζει με τον νου της, η πλήρης αφοσίωση στη γνώση εις βάρος της παρθενίας της, η συγκαλυμμένη έπαρση, τα αίτια που οδήγησαν στον θάνατό της, όλα καταγράφονται όμορφα, στρωτά, απλά και κυρίως κατανοητά. Ακόμη και οι δύσκολες φιλοσοφικές αξίες της Υπατίας αναλύονται με τρόπο που ο καθένας μπορεί να τις εμπεδώσει και να τις ενστερνιστεί. Αυστηρή, γοητευτική, σχεδόν απρόσιτη, πανέξυπνη, ευρηματική, φιλομαθής, η Υπατία ήταν μια γυναίκα που άλλαξε τον κόσμο της φιλοσοφίας και της αστρονομίας.

Η έκδοση περιέχει επίσης σύντομα βιογραφικά και πληροφοριακά στοιχεία για την ηρωίδα του κειμένου, για τον τρόπο σκέψης της και για την επιρροή της στους σημερινούς φιλοσοφικούς κύκλους, γραμμένα από έγκριτους επιστήμονες και πανεπιστημιακούς. Στις τελευταίες σελίδες περιέχονται βιογραφικά στοιχεία όσων ανθρώπων μνημονεύονται στο έργο και σύντομες πληροφορίες για τις πόλεις και τους τόπους της εποχής.

The post «Υπατία: Ουρανογραφία μνήμης», της Μαριάννας Λαμπίρη, εκδ. Κάπα Εκδοτική appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Τα κόκκινα τετράδια
Συγγραφέας Θωμάς Σιταράς
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτήν τη φορά ο συγγραφέας έχει μια πανέξυπνη ιδέα: αυτά τα σκαμπρόζικα συμβάντα μας τα αφηγούνται ένα γκαρσόνι κι ένας ταξιτζής σε δύο διακριτά και ξεχωριστά μέρη. Η οξυδερκής ματιά τους και το επαγγελματικό περιβάλλον που τους επιτρέπει να παρατηρούν τα πάντα είναι πολύτιμα όπλα για να καταγραφούν οι μεγάλες αλήθειες που δε θα συναντήσουμε ποτέ σε επίσημα βιβλία. Επιπλέον, δεν υπάρχει στείρα καταγραφή γεγονότων αλλά οι δύο πρωταγωνιστές αφηγούνται και τη δική τους προσωπική ζωή, με αποτέλεσμα να ζωντανεύουν άψογα και παραστατικά οι επαγγελματικοί χώροι που κινούνται (καφενεία, ζαχαροπλαστεία, πιάτσες ταξί, η κίνηση στους δρόμους κ. ά.). Μικρές παράλληλες ιστορίες καταγωγής, ανατροφής, αντιλήψεων και ιδεών των δύο προσωπικοτήτων κουμπώνουν στον κεντρικό κορμό της αφήγησης και συμπληρώνουν μια εκπληκτική τοιχογραφία της Αθήνας μεταξύ των δύο πολέμων.

Μια σύντομη εισαγωγή μας ταξιδεύει από την απαγορευτική για τη γυναίκα εποχή του Όθωνα στην Μπελ Επόκ με τις επιστρατεύσεις που παίρνουν τους άντρες κι αφήνουν στις γυναίκες πεδίο για την επερχόμενη απελευθέρωσή τους. Έτσι φτάνουμε στον Μεσοπόλεμο, που γεμίζει τον κόσμο νεόπλουτους από την αισχροκέρδεια επί των αγαθών που περιορίζονταν στη διακίνηση και τα στερούνταν ο κόσμος αλλά και κουνιστές Σμυρνιές με μυστικές ερωτικές συνταγές, όπως επίσης τα περίφημα μπαιν-μιξτ κ. ά. Σε αυτήν την εποχή θα μας ταξιδέψουν το γκαρσόνι Θοδωρής και ο ταξιτζής Μανώλης. Ας τους διαβάσουμε!

Ο Θόδωρος δουλεύει πάνω από τριάντα χρόνια ως γκαρσόνι σε κυλικεία, ξενοδοχεία, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, καμπαρέ και κοσμικά κέντρα. Δε σκοπεύει να παραβεί τα μυστικά του επαγγέλματος ούτε και να θίξει κανέναν, απλώς αφηγείται τα όσα σκαμπρόζικα του έτυχαν, αναβιώνοντας μια εποχή γεμάτη ατασθαλίες, απάτες, προκλήσεις, ευκαιρίες, διακορεύσεις. Πώς πρέπει να είναι ντυμένος, πώς να συμπεριφέρεται στους πελάτες, πώς να παίρνει παραγγελίες, πώς να προσέχει τα πάντα και να ικανοποιεί κάθε τους επιθυμία είναι τα πρώτα στοιχεία που μας χαρίζει και τονίζει πως αυτή είναι μια δουλειά που «χρειάζεται πόδι, αυτί, μάτι, μπράτσα και μνήμη». Ως τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο μπορεί να υπήρχαν ευκοσμία και σεμνότητα στα κέντρα διασκέδασης, καθώς και περισσευούμενη ηθική στον δρόμο αλλά μέσα στα σπίτι γινόταν χαμός: ο κύριος που αγορεύει υπέρ της ηθικής δε θα διστάσει να διαφθείρει το φτωχοκόριτσο του συνοικισμού, τη ράφτρα ή την κορδελιάστρα κι αυτές μάλιστα του τις προμηθεύει εκμαυλίστρια ιδιοκτήτρια σπιτιών του έρωτα! Πώς όμως αυτά τα κορίτσια μπαίνουν σε τέτοια σπίτια; Μα φυσικά χάρη στην προαγωγό, τη γυναίκα που ξετρυπώνει με διαβολεμένη ειδικότητα τα θύματά της από τη χαμηλή και τη μεσαία τάξη, μια γυναίκα που βρίσκεται παντού και θηρεύει με τρόπο σατανικό. Δεν είναι όμως μόνο τα αθώα κορίτσια αλλά και παντρεμένες κυρίες που εκδίδονται για λίγα χρήματα παραπάνω και μάλιστα κρυφά από τους άντρες τους, στους οποίους λένε διάφορα ψέματα για τη μέρα τους («Ο πατέρας στη λέσχη, η μητέρα στα αίσχη»). Οι ανάγκες της επιβίωσης αλλά και οι ανάγκες της πολυτέλειας τις ωθούν σε ακολασίες. «Η μεταπολεμική περίοδος, μια περίοδος εκφυλισμού, σπατάλης και αχαλίνωτης τάσης προς τον εύκολο πλουτισμό, ήταν η πρώτη ώθηση προς τον ηθικό κατήφορο…» (σελ. 39).

Άνθρωποι και ανθρωπάκια περνάνε από τις σελίδες του ημερολογίου του Θόδωρου: μπανιστηρτζήδες (απίστευτο το γεγονός ότι κυκλοφορούσαν με τρυπάνια, στόχευαν συγκεκριμένα σπίτια με έντονη και ιδιαίτερη ερωτική δραστηριότητα και μετά κυκλοφορούσε λίστα με τις διευθύνσεις για τους «μιλημένους»), εφαψίες και επιδειξίες, σαδιστές, σάτυροι, ερωτύλοι και φαύλοι. Ο κόσμος κατά μεγάλο ποσοστό συχνάζει στα ζαχαροπλαστεία και στα καφενεία για κόρτε και κρυφό ραντεβού κι έτσι αναλύονται τα κόλπα τους και οι πόθοι τους. Ζευγαράκια για τα σεπαρέ, γερόντια-σάτυροι που δεν το βάζουν κάτω με τίποτα, γεροντοπαλίκαρα και περασμένης ηλικίας έγγαμοι που καταλαμβάνουν θέσεις-καραούλια γεμάτα αποκαλύψεις φέρνουν στο προσκήνιο μια άλλη Αθήνα. Κι από την άλλη, γυναίκες που απατούν τους άντρες τους ως εκδίκηση, παξιμαδοκλέφτρες ελευθέρων ηθών, ξεσκολισμένες, όλες εδώ.

Τα σεπαρέ, όπου ο καθένας μπορούσε να διασκεδάσει χωρίς αδιάκριτα βλέμματα γύρω του, στον μεσοπόλεμο μετατρέπονται σε μικρές γκαρσονιέρες για σαρκικές ανάγκες και τα γκαρσόνια δίνουν ρεσιτάλ εχεμύθειας και… προαγωγού. Παντρεμένες, κοκότες και δεσποινίδες μπαίνουν στα σεπαρέ εκούσες-άκουσες και οι ιστορίες που προκύπτουν είναι ατελείωτες και άκρως διασκεδαστικές (για μας τους αναγνώστες τουλάχιστον). Κι όχι μόνο ζευγαράκια αλλά και μαστροποί-προαγωγοί με τις νεαρές τους δεσποινιδούλες και τα κορόιδα-θύματα που θα γδύσουν. Ρομαντικοί και προικοθήρες (χαρακτηριστική μορφή ανάμεσά τους ο Παναής της γνώστης φράσης «μην είδατε τον Παναή»), αγύρτες και αποφασισμένοι να διακορεύσουν είναι θαμώνες αυτών των χώρων. Κι από τα κοσμικά μαγαζιά του κέντρου περνάμε σε αυτά του Φαλήρου, όπου γίνεται το ίδιο σώσε! Άλλη βόλτα στα περίφημα καμπαρέ, εκεί όπου συχνάζει ο «καλός κόσμος της κακιάς ζωής», με κονσομασιόν και σαμπάνιες, έχουμε και τις σουμπρέτες στα καφέ-σαντάν του 19^ου αιώνα, τις παστρικές επειδή πλένονταν πιο συχνά από τον υπόλοιπο κόσμο της εποχής και πολλά πολλά άλλα.

Στη συνέχεια, ο ταξιτζής Μανώλης αποκαλύπτει τα δικά του μυστικά που είναι εξίσου κωμικοτραγικά και αποκαλυπτικά, γιατί: «Η αλήθεια είναι πως όλα, ανεξαιρέτως όλα, εμείς οι σοφέρ τα ξέρουμε καλύτερα γιατί τα ζούμε καθημερινά» (σελ. 211).  Προηγείται μια σύντομη αναδρομή στο επάγγελμα από τους αμαξάδες και τις άμαξες ως τους σοφέρ με μια παρέλαση οχημάτων: λαντό και βικτόριες, παετόνια, βιζαβί, τα μόνιπα ή «Μαρίκες» και μαθαίνουμε ποιον τύπο άμαξας προτιμούσαν οι οικογενειάρχες με τη φαμελιά τους, τα ζευγαράκια, οι ξενύχτηδες, ποια τα ψευδώνυμα των αμαξάδων, οι τιμές τους, ποιοι ήταν ο Σωκράτης Δέδες και ο Μανώλης ο τραμπαρίφας κ. ά. Τα ταξί θεωρούνταν «κινούμενες γκαρσονιέρες» αλλά και «ξενοδοχεία ύπνου» (πιο φθηνά θα σας έρθει να κοιμηθείτε στο αμάξι ώσπου ν’ αρχίσει η συγκοινωνία παρά να σας πάει στο σπίτι σας αν μένετε μακριά!) και οι επιβαίνοντες ήταν αποκάλυψη και γερά μαθήματα αγωγής και ζωής για τους οδηγούς. Οι ταξιτζήδες συζητάνε μεταξύ τους «τα πιο καταπληκτικά πράγματα, τις πιο σκανδαλώδεις αποκαλύψεις για ευυπόληπτα πρόσωπα της κοινωνίας, τα πιο σπουδαία μυστικά» και μαζί μ’ αυτούς γνωρίζουμε κι εμείς μια άλλη, διαφορετική, σεξουαλική Αθήνα. Δεν είναι εύκολο επάγγελμα όμως, μιας και, εκτός από τις διασκεδαστικές καταστάσεις, υπάρχουν και κίνδυνοι, μικροεπεισόδια, σπανιότερα κάποια εγκλήματα. Τους κλέβουν, τους εξαπατούν, αρνούνται να τους πληρώσουν, βιώνουν διάφορες περιπέτειες.

Πειραιάς, Φάληρο, Κηφισιά, Πάρνηθα, Ερμού («το Ελ Ντοράντο των γυναικών»), Αιόλου, Σύνταγμα, Αλυσίδα, Ποδονίφτης, Χαλάνδρι και άλλα σημεία της Αθήνας αποτελούν φωλίτσες, καθωσπρέπει σπίτια με τη μυστηριώδη ταμπέλα «εδώ κατοικεί οικογένεια», ψεύτικα «μοδιστράδικα» και κομμωτήρια-βιτρίνες κι ανάμεσα σε όλους αυτούς τους «πειρασμούς» υπάρχουν το στέκι των οργίων στη Μεσογείων κοντά στον Σταυρό, γκαρσονιέρες και φιγιέρες, νυφοπάζαρα, και φυσικά η Τρούμπα και τα Βούρλα. Οι αφηγήσεις του ταξιτζής είναι εξίσου γλαφυρές με του γκαρσονιού και καταγράφουν την πιο σκοτεινή πλευρά της Αθήνας, μιας και τα κέντρα διασκέδασης καποια στιγμή κλείνουν. Τι συμβαίνει μετά; Χμ…

«Τα κόκκινα τετράδια» είναι μια συναρπαστική σειρά αστείων και αναπάντεχων περιστατικών του αθηναϊκού μεσοπολέμου που καταγράφουν στα ημερολόγιά τους ένα γκαρσόνι κι ένας ταξιτζής. Γέλιο, συγκίνηση, αγωνία με συντρόφευσαν ως το τέλος ενώ χάρη στην παραστατική πένα του συγγραφέα και στην εμβρίθειά του να ανακαλύψει όλα αυτά τα ντοκουμέντα που συμπληρώνουν και τεκμηριώνουν τα κείμενά του πραγματοποιείται ένα εκπληκτικό ταξίδι σε μια Αθήνα που πλέον δεν υπάρχει πια. Αυθεντικές ιστορίες, πλούσιο φωτογραφικό και εικονογραφικό υλικό, σπάνια σκίτσα και γελοιογραφίες, μαρτυρίες συγκροτούν την ταυτότητα μιας πόλης που δεν κοιμάται ποτέ και φιλοξενεί στους κόλπους της κάθε καρυδιάς καρύδι, από νοικοκυραίους μέχρι μπερμπαντηδες.

The post «Τα κόκκινα τετράδια», του Θωμά Σιταρά, εκδ. Bell appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Η φιλοσοφία του καπιμπάρα 
Τίτλος πρωτοτύπου Filosofia capibara
Συγγραφέας Lorenza Bernardi
Εικονογράφος Lucia Carlini
Μεταφραστής Στέλα Ζουμπουλάκη, Μαρτίνα Ασκητοπούλου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα υπέροχο βιβλίο αυτογνωσίας που χαρίζει άφθονες στιγμές σκέψης και προβληματισμού και με βοήθησε να δω τη ζωή και τον κόσμο γύρω μου με άλλα μάτια. Μικρές και σύντομες προτάσεις, γεμάτες διαχρονικές αλήθειες και αξίες, που μπορούν να εφαρμοστούν σταδιακά στη ζωή του καθενός και να την αλλάξουν προς το καλύτερο. Μέσα από τρυφερά εικονογραφικά στιγμιότυπα που αποτυπώνουν την εφαρμογή και τις συνέπειες των σκέψεων της συγγραφέως, αποτυπώνεται ένας τρόπος ζωής που υποστηρίζει την ηρεμία, την ομαδικότητα, τη χαρά της περιπέτειας και πολλά άλλα. Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε μικρές ενότητες που όλες κλείνουν με σύντομα επιμύθια και έξτρα tips σκέψης, πράξης, φιλοσοφίας.

Να ζεις τη στιγμή: η συνήθεια ενός  καλού (αργού) πρωινού, να μην κάνεις τίποτα («μα είμαι παραγωγικός, παράγω ηρεμία»), να κάνεις επανεκκίνηση στο σύστημα αν νιώθεις ότι έχεις μπλοκάρει, να εκτιμάς τα μικρά πράγματα. Να είσαι ευγνώμων: για τη θεραπευτική δύναμη ενός ήρεμου φίλου, για τα βήματα ως την κορφή κι ας μη φτάσεις ποτέ εκεί («η κορφή δεν είναι ο πραγματικός προορισμός»), για τα μικρά πράγματα, για την αγκαλιά αυτών που αγαπάς. Να αγκαλιάζεις την απλότητα: ένα ζεστό μπάνιο, ένας απογευματινός υπνάκος, κουβέντα μ’ έναν άγνωστο, γέλιο και χορός, ένα παγκάκι στη σκιά, οι χουζούρικες Κυριακές («δεν είναι τεμπελιά, είναι χαλαρή αποδοτικότητα»). Να συνδέεσαι με τον εαυτό σου και με τη φύση: βαθιές ανάσες («είσαι ζωντανός κι αυτό είναι ήδη μια πολύ καλή αρχή»), να ξυπνάς νωρίς για να βλέπεις την ανατολή, να κάνεις μια βόλτα στη φύση, να αγκαλιάσεις ένα δέντρο, να χαζεύεις τα σύννεφα ή τ’ αστέρια, να χάνεσαι στους δρόμους μιας καινούργιας γειτονιάς, «όλα έχουν τον δικό τους ρυθμό και το δικό τους νόημα». Να αναπτύσσεις τη δημιουργικότητά σου: να κοιτάς τον κόσμο σα να είναι η πρώτη φορά, να παίζεις παιχνίδια, να απολαμβάνεις την περιπέτεια, να παρατηρείς λεπτομέρειες, «να βαριέσαι για να δίνεις χώρο στο αναπάντεχο», να χαίρεσαι με τις αναμνήσεις σου,, «να έχεις γύρω σου ανθρώπους πιο ικανούς από σένα και μαθαίνεις από αυτούς», να είσαι ο εαυτός σου, να μετατρέπεις τη ζωή σε στίχους. Τέλος, να αφήνεσαι: ακαταστασία, βραδύτητα, ψυχραιμία στις αναποδιές, αποδοχή του εαυτού μας, υπομονή.

Όλες οι προτάσεις του βιβλίου χαρίζουν σκέψη μα και χαμόγελο: «Το πρόβλημα δεν είναι το χάος αλλά η σκέψη ότι πρέπει να κάνεις κάτι γι’ αυτό», «Άκου περισσότερο, μίλα λιγότερο», «Αν δεν έχεις χρόνο για καφέ, δεν έχεις χρόνο για ζωή», «Η ευγνωμοσύνη μας κάνει να εστιάζουμε στα πιο όμορφα στοιχεία της ζωής μας», «Σε μια κοινωνία που απαιτεί συνεχώς να έχεις, διάλεξε να είσαι», «Η πλήξη είναι σαν ένα άδειο δωμάτιο: αργά ή γρήγορα θα μπει κάτι ωραίο» κ. π. ά. Μικρές «μπουκιές» μου χάρισαν όμορφες στιγμές αυτογνωσίας και ανάλυσης του τρόπου σκέψης και οπτικής μου. Άφθονο γέλιο προσφέρει η εικονογράφηση της Lucia Carlini, που αποτυπώνει την τρέλα, το στρες, τον πανικό του ανθρώπου και την ηρεμία-νηφαλιότητα του καπιμπάρα σε πολλές περιπτώσεις. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και υπέροχος ρεαλισμός που ζωντανεύει στα μάτια του αναγνώστη στιγμές καθημερινότητας που ο καθένας από μας έχει δει, αντικρίσει, ζήσει στη δική του ζωή:  την πόλη με τους δρόμους της, μια μάζωξη με φίλους, ένα κυνήγι λεωφορείου, απρόσμενες αναποδιές κ. ά. Η παρέα του καπιμπάρα είναι γλυκύτατη: γάτα, παπάκι, παπαγάλος βοηθάνε τον τετράποδο πρωταγωνιστή να νιώσει, να μοιραστεί, να προχωρήσει παραπέρα (να αλλάξει πλευρό δηλαδή, όχι κάτι τραγικό, μη φανταστείτε).

«Η φιλοσοφία του καπιμπάρα» είναι ένα έξυπνο, γλυκό και πρωτότυπο βιβλίο για την αυτογνωσία και την αυτοβελτίωση που καταφέρνει με χιούμορ και σύντομες, απλές προτάσεις, να δείξει στους αναγνώστες μια διαφορετική ζωή, πιο απλή, πιο ήρεμη. Με πρωταγωνιστή το ζεν καπιμπάρα γνωρίζουμε χιλιάδες τρόπους που θα βελτιώσουν την καθημερινότητα και θα ανεβάσουν την ψυχολογία όλων. «Be chill, be capy»!

The post «Η φιλοσοφία του καπιμπάρα», της Lorenza Bernardi, εκδ. Μεταίχμιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Γυναίκα από βελούδο
Συγγραφέας Φρέντυ Γερμανός
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα απλό, λιτό, περιεκτικό, ρεαλιστικό, μεστό κείμενο που ζωντανεύει με ενάργεια, ακρίβεια και σεβασμό την εποχή, τα πρόσωπα και τις εξελίξεις στην Ελλάδα των μέσων και των τελών του 19^ου αιώνα. Η αφήγηση εμπλουτίζεται από χαρακτηριστικές φράσεις, αποσπάσματα αυθεντικών επιστολών, αληθοφανείς διαλόγους και «πιπεράτα» αλλά διακριτικά σχόλια του συγγραφέα πάνω στο θέμα που διαπραγματεύεται. Βήμα προς βήμα ξεδιπλώνεται προσεκτικά και τεκμηριωμένα η προσωπικότητα μιας γυναίκας που γεννήθηκε στο Λονδίνο και συναναστράφηκε με επιφανείς προσωπικότητες του 19^ου αιώνα ενώ στη συνέχεια τάχθηκε στη φροντίδα του αδελφού της κατά τη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας. Σημαντικό κομμάτι της ζωής της είναι ο φημολογούμενος έρωτάς της για τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη, μετέπειτα αντίπαλον δέος του Χαρίλαου Τρικούπη στον πολιτικό στίβο, μια σπίθα που δεν πρόλαβε να γίνει φωτιά. Αυτή η γνωριμία και το ευρύτερο διπλωματικό, πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής αναπτύσσει έξοχα ο Φρέντυ Γερμανός, αναμιγνύοντας αξιέπαινα τη φαντασία με την πραγματικότητα και ιστορώντας γεγονότα που σε άλλα βιβλία φαίνονται βαρετά αλλά εδώ τα «ρούφηξα» και άρχισα να ψάχνω για περισσότερες λεπτομέρειες.

Η Σοφία Τρικούπη ήταν μια γυναίκα που μπήκε ανάμεσα σε δύο άντρες, οι οποίοι ακόμη και μετά θάνατον έχουν γυρισμένη την πλάτη ο ένας στον άλλον ως ανδριάντες έξω από το κτήριο της Παλαιάς Βουλής! Μεγάλωσε στην αυλή της βασίλισσας Βικτωρίας: «Κανένα άλλο, ίσως, κορίτσι του καιρού της δεν είχε γνωρίσει τόσο νωρίς όλους τους Μεγάλους που χάραζαν τότε, νωχελικά, τη μοίρα της Ευρώπης». Έμαθε από νωρίς να ζει συντροφιά με την Ιστορία κι έπαθε σοκ με τη μετάβασή της στην Αθήνα εκείνης της εποχής. Ήταν μια γυναίκα από βελούδο, όπως τη χαρακτήρισαν ο ποιητής Άλφρεντ Τέννυσον, ο Γεώργιος Α΄ και φυσικά ο Θεόδωρος Δεληγιάννης. Αλήθεια, τι θα γινόταν αν ο τελευταίος δεν άκουγε κανέναν παρά μόνο την καρδιά του και ζούσε τον έρωτά του με τη Σοφία; «Είναι παράξενο πόσο η μοίρα… μιας χώρας ή ενός κόσμου ολόκληρου κρέμεται καμιά φορά από ένα κρεβάτι»! Οι ιστορικοί δεν τα παραδέχονται αυτά, «πόσα όμως ξέρουν, εδώ που τα λέμε, … για την Ιστορία; Πόσα καταλαβαίνουν για τα κρυφά, ανθρώπινα πάθη που τη γράφουν καμιά φορά, πίσω από την πλάτη τους;»  (σελ. 12). Τι συνέβη κι απομακρύνθηκαν; Γιατί μάζεψε τόσο μίσος και μνησικακία που ανάγκασε τελικά τη Σοφία να πει νοερά: «Καληνύχτα σας, κύριε Δεληγιάννη. Κρατήστε τη χολή σας, κρατάω το βελούδο μου» (σελ. 210);

Μια υπέροχη, δυνατή, συγκλονιστική και συναρπαστική ιστορία ζωής που ξεδιπλώνεται ταυτόχρονα και παράλληλα με τα σημαντικότερα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά γεγονότα της περιόδου, όπως τα Ιουνιανά του 1863, η ένωση των Ιονίων Νήσων, οι κρητικές επαναστάσεις, η επιλογή του Γεωργίου για βασιλιά (πώς επιλέχτηκε ο Γεώργιος για βασιλιάς όσο «το στέμμα του ελληνικού θρόνου τριγυρνάει από τη μια ευρωπαϊκή Αυλή στην άλλη σαν λεπρό ορφανό») αλλά και η προσωπική του ανάμιξη στις εξελίξεις και στο απανωτό ανεβοκατέβασμα κυβερνήσεων, καθώς και η επιθετικότητα του Τρικούπη στο πρόσωπό του, η χρεοκοπία του 1896, όλα αυτά σε μια Αθήνα που αλλάζει ερωτικά τοπία την ίδια στιγμή που η Ελλάδα αλλάζει κυβερνήσεις! Πώς σπούδασε ο μεγάλος αυτός άντρας στο εξωτερικό και τι θυσίασε από την προσωπική του ζωή, πώς και γιατί γράφτηκε το άρθρο «Τις πταίει» και ποιες ήταν οι συνέπειές του στη ζωή τους (το Παλάτι με λάθος αποφάσεις τον έκανε λαϊκό ήρωα, «Τα κελιά είναι περίεργα θερμοκήπια, Σοφία. Καμιά φορά γεννάνε πρωθυπουργούς»), ποιες ήταν οι ταραγμένες σχέσεις με τον Γεώργιο («Δεν έχουμε κράτος, Σοφία, έχουμε παζάρι!»), πώς δημιουργήθηκαν τα μεγάλα έργα («ο Τρικούπης ξοδεύει, ο Δεληγιάννης μαστιγώνει»); Και ταυτόχρονα ποια ήταν η σχέση της Σοφίας με τον αδελφό της, που το χαμόγελό του το κράταγε μόνο για κείνη,  ποια ήταν η συνθηματική τους γλώσσα και τα μυστικά τους, τι ρόλο έπαιξε ο παπαγάλος από τη Ζανζιβάρη (ο τελευταίος σύντροφος ζωής της Σοφίας), πώς χάραξαν μια κοινή διαδρομή αποθέωσης και λιθοβολισμού, πώς γινόταν να μαλακώνουν ο αγέλαστος πρωθυπουργός και η αλύγιστη αδερφή του πίσω από τις κλειστές πόρτες;

Παρακολουθούμε επίσης τη ζωή του Θεόδωρου Δεληγιάννη, που τιθάσευσε την αμαζόνα Σοφία και ξύπνησε τη γυναίκα μέσα της («μετά τον στοχαστικό Τρικούπη, ο ορμητικός εραστής»), ένας πολιτικός που ως παιδάκι αποτυπώθηκε στον πίνακα του φον Ες «Η άφιξη του Όθωνα στο Ναύπλιο» αλλά έριξε τον βασιλιά αργότερα, που έγινε από στενογράφος υπουργός και σταδιακά έχτισε μιαν αντιπαλότητα με τον Τρικούπη κι όσο γερνούσε τόσο γέμιζε μίσος που τον οδηγούσε σε σπασμωδικές και απάνθρωπες κινήσεις: «-Πρέπει να μάθεις να γερνάς Δεληγιάννη. Ν’ αποχαιρετάς τη ζωή γλυκά, σαν πουλί που κελάηδησε στη νιότη σου. Όχι σαν θηρίο που σου τη σπάραξε» (σελ. 210). Υπάρχουν επίσης κι άλλα πρόσωπα όπως οι Ρόκκος Χοϊδάς, Ανδρέας Κάλβος, Τερέζα Μακρή, Κωστής Παλαμάς, Εμμανουήλ Ροΐδης, Ανδρέας Συγγρός, Κλεάνθης Τριανταφύλλου και πολλοί άλλοι, οι «δορυφόροι» του μυθιστορήματος, με απρόσμενες εμφανίσεις που απογειώνουν την πλοκή κι εμπλουτίζουν τις εξελίξεις.

Ο συγγραφέας σέβεται τα ιστορικά πρόσωπα και δε βγάζει αυθαίρετα συμπεράσματα, μάλιστα επιμένει να καταγράφει ακριβοδίκαια όλες τις όψεις του νομίσματος. Τονίζει: «Πάλι είμαστε στην άχαρη θέση να ψυχαναλύουμε… ύστερα από εκατόν δέκα χρόνια. Δεν ωφελεί ούτε μπορούμε» (σελ. 152). Τα ελάχιστα σχόλιά του είναι πάντα αιχμηρά και ταυτόχρονα κομψά, δείχνουν άνθρωπο που έχει ζήσει πολλά κι έχει μια πείρα ζωής: «Αστείοι που είναι οι πεθαμένοι έρωτες όταν τους κοιτάς από μακριά» (σελ. 160). Μάλιστα, πολλές φορές συναντάμε αλήθειες που βρίσκουν απήχηση ακόμη και στο σήμερα, κάτι που κάνει τα κείμενα του Φρέντυ Γερμανού διαχρονικά και δεν τ’ αφήνουν να «παλιώσουν» ποτέ: «Τι ξέρουν οι κακόμοιροι οι γιατροί γι’ αυτό το δολοφονικό πύον που βγάζουν τα σπυριά της πολιτικής. Δεν θα βρεθεί ποτέ το φάρμακό τους» (σελ. 170). Και: «Δεν μπορείς να κάνεις κράτος αν δεν σε κάνει πρωθυπουργό ο λαός» (σελ. 172). Ταυτόχρονα παραμένει τυπικός και προσγειωμένος: «Πίσω από τις γραμμές αυτές…. δεν υπάρχει η υπερβολή ενός ποιητή αλλά η ακρίβεια ενός ρεπόρτερ» (σελ. 226). Αυτή η μαγική πένα λοιπόν, αυτός ο ταλαντούχος συγγραφέας και δημοσιογράφος, ζωντανεύει με αληθοφάνεια και υπέροχες σκηνές τη ζωή της Σοφίας Τρικούπη, του αδελφού της Χαρίλαου, του αντιπάλου τους Θεόδωρου Δεληγιάννη και όλων των σημαντικών προσώπων που πρωτοστάτησαν στην ελληνική ιστορία του 19^ου αιώνα. Άλλο ένα ιστορικό μυθιστόρημα που έχει ακόμη λόγο ύπαρξης στα ράφια και στις ζωές μας.

The post «Γυναίκα από βελούδο», του Φρέντυ Γερμανού, εκδ. Διόπτρα appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Συγγραφέας! Είμαι; 
Συγγραφείς Κατερίνα Τσαμπά / Βιργινία Γεωργίου 
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης The Law of Success
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το εγχειρίδιο χωρίζεται σε τέσσερα τρίμηνα και πενήντα δύο εβδομάδες, με το κάθε τρίμηνο να περιέχει τη θεωρία της συγγραφής (από την Κατερίνα Τσαμπά) και να αποτελείται από ένα θέμα. Όλα ξεκινάνε με την απαραίτητη εισαγωγή και με μια λίστα με όσα χρειάζεται να γνωρίζει κάποιος για το επόμενο βήμα γραφής. Στη συνέχεια, η Βιργινία Γεωργίου έχει σχεδιάσει μια σειρά από πρακτικά βήματα για κάθε εβδομάδα και μια σειρά από ερωτήσεις και προτάσεις που θα σε οδηγήσουν στο επόμενο κομμάτι του μαγικού ταξιδιού που λέγεται «γράψιμο». Ο καθένας μπορεί να ξεκινήσει και να συνεχίσει όπως και όποτε θέλει, αρκεί να υπάρχει κάθε βδομάδα κι ένας σκοπός. Δεν υπάρχει αναβλητικότητα εδώ, είναι σα να ανέβηκες σε πλοίο ή τρένο, οπότε δεν μπορείς να πηδήξεις από αυτά εν κινήσει. Πάμε να γράψουμε λοιπόν! Η Κατερίνα Τσαμπά με την υποστήριξη, την καθοδήγηση και την οργάνωση επίδοξων και έμπειρων συγγραφέων και η Βιργινία Γεωργίου με το πάθος της για τη στοχοθεσία και τον στρατηγικό σχεδιασμό μιας καριέρας και όχι μόνο αποτελούν το ιδανικό δίπολο για κάποιον που είτε θέλει να ξεκινήσει σωστά, στοχευμένα και οργανωτικά να γράφει κείμενα είτε θέλει μικρά εμπειρικά μυστικά που θα τον βελτιώσουν ή θα τον ξεκλειδώσουν αν νιώθει πως δεν έμπνευση. Δεν υπάρχουν αοριστολογίες και αστήρικτες υποσχέσεις σε αυτό το βιβλίο, αντίθετα, οι δύο γυναίκες έχουν καταστρώσει ένα πλάνο που ανταποκρίνεται σε κάθε επίδοξο ή και έμπειρο συγγραφέα και τον ρίχνουν αργά αργά στα βαθιά. Χαρακτήρες, πλοκή, ερωτήματα, στυλ, όλα θα τα συναντήσεις καθ’ οδόν και θα δοκιμαστείς μόνος σου πάνω σε αυτό που σίγουρα αγάπησες τόσο ώστε να ασχοληθείς μαζί του: το γράψιμο. Η γραφή βοηθάει να αποφορτιστείς, να ξεσπάσεις ή απλώς να μεταφέρεις τις σκέψεις σου στο χαρτί, επομένως γιατί να μη δοκιμάσεις το ταλέντο σου σε πραγματικές συνθήκες και με τον πιο κατάλληλο τρόπο; Κι αν έχεις ήδη κάνει τα πρώτα σου βήματα, το βιβλίο θα εμπλουτίσει και θα καθοδηγήσει σωστά ό,τι ξεκίνησες.

Το «Συγγραφέας; Είμαι!» είναι ένα εγχειρίδιο που από τον τίτλο σε προδιαθέτει θετικά και σε γεμίζει αυτοπεποίθηση και θετική ενέργεια. Είτε γράφεις ήδη είτε θες να ξεκινήσεις, πάμε να δοκιμαστούμε (είπαμε, σκληρά και οργανωμένα, όχι με γενικότητες). Το βιβλίο της Κατερίνας Τσαμπά και της Βιργινίας Γεωργίου συνδυάζει την έκφραση, την αυτοπαρατήρηση και τη δράση. Δε βοηθάει μόνο να βελτιώσουν και να εκπαιδεύσουν τη γραφή τους όσοι αγαπούν τη συγγραφή αλλά και βοηθάει αυτούς τους ανθρώπους να εξελιχθούν και να γνωρίσουν καλύτερα τον ίδιο τους τον εαυτό, που θα αποτελέσει και το μεγαλύτερο ερέθισμα για να γράψουν. Βήμα προς βήμα γράφουμε λοιπόν μια νουβέλα σε πενήντα δύο εβδομάδες και ταυτόχρονα υλοποιούμε ένα ταξίδι ενδσκόπησης, αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης, αρκεί να είσαι συνεπής και να επιστρέφεις στο εγχειρίδιο κάθε εβδομάδα, να γράφεις και να συμπληρώνεις τις ασκήσεις. Δε χρειάζεται αναβλητικότητα! Η εύρεση του απαραίτητου χρόνου είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα, αφού στη ζωή μας κάνουμε τα πάντα ταυτόχρονα: εργασία, σπίτι, οικογένεια, σχέσεις κλπ. Το μυστικό λοιπόν είναι η οργάνωση και η ιεραρχία των προτεραιοτήτων. Από την κεντρική ιδέα και το προσχέδιο προχωράμε στον σχεδιασμό, στις εξελίξεις και φτάνουμε τελικά στο πολυπόθητο τέλος, όμως αυτό είναι η αρχή ενός δεύτερου συναρπαστικού ταξιδιού, μιας και στη συνέχεια οφείλεις να στραφείς σε ανθρώπους του χώρου, σε συγγραφείς, αναγνώστες, κριτικούς για ανατροφοδότηση και βελτίωση γραφής και κειμένου. Με ελάχιστη θεωρία και πολλή πράξη, με συγκεντρωμένες όλες τις βασικές πληροφορίες σε ένα σημείο και δομημένες με ελκυστικό και πρακτικό τρόπο, ετοιμάσου να γίνεις κι εσύ (καλύτερος) συγγραφέας, να δοκιμαστείς, να παλέψεις, να βελτιωθείς. Καλό ταξίδι!

The post «Συγγραφέας! Είμαι;», των Κατερίνας Τσαμπά και Βιργινίας Γεωργίου, εκδ. The Law of Success appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Σφηνάκια σοφίας 
Συγγραφέας Χρήστος Σαλαμανίκας
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χρήστος Σαλαμανίκας έγραψε ένα κείμενο που με βοήθησε να γνωρίσω τον εαυτό μου, τις αρετές και τα δεινά του κόσμου που με περιβάλλει και να βυθιστώ στον μαγικό κόσμο της φιλοσοφίας. Μικρές γουλιές (όχι πάνω από έξι σελίδες το κάθε κεφάλαιο) που αποτυπώνουν όσα νιώθουμε, όσα φοβόμαστε να πούμε, όσα θα θέλαμε να ακούσουμε. Ο συγγραφέας καταθέτει μεγάλα λόγια ανθρώπων που έζησαν και στοχάστηκαν σε άλλες εποχές και μας τους φέρνει πιο κοντά, σπάει το φράγμα της χρονικής απόστασης και τους τοποθετεί στη δική μας καθημερινή ζωή του 21^ου αιώνα. Επιπλέον, με απλότητα και αλήθεια, όπως κάνουν οι φίλοι, μοιράζεται μαζί μας εμπειρίες και σκέψεις από τη δική του ζωή με αφορμή το εκάστοτε πρόσωπο που μας συστήνει. Είναι ένα βιβλίο που μπορούμε να διαβάσουμε ακολουθώντας τη σειρά των κειμένων ή και στην τύχη, που θα μας κρατήσει παρέα στις ώρες της σιωπής, της αναζήτησης και της σκέψης: «Για όσους αναζητούν νόημα στα λίγα, ουσία στο βάθος και μερικές γουλιές σοφίας». Όπως τονίζει ο συγγραφέας: «Είναι ένα σύντομο, περιεκτικό και όσο το δυνατόν ελαφρύ ανάγνωσμα για ορισμένα θεμελιώδη ερωτήματα και αξίες που απασχολούν την ανθρώπινη ύπαρξη, καθώς και για το πώς εμείς τα αντιλαμβανόμαστε, τα επεξεργαζόμαστε και τα απαντάμε μέσα στο εργαστήρι της σκέψης μας».

Από την αρχή με κέρδισε ο τρόπος γραφής, η ξεκάθαρη δομή και η επιλογή των προσώπων. Οι κλασικοί φιλόσοφοι (Σωκράτης, Πλάτωνας, Αριστοτέλης, Επίκτητος, Πυθαγόρας, Σενέκας) συναντούν την κινεζική σκέψη (Λάο Τσε, Κομφούκιος) και την ινδική (Μαχάτμα Γκάντι, Σιντάρτα), τον Κάρολο Δαρβίνο και τον Τόμας Έντισον κι από κει φτάνουμε στον 20ό αιώνα με προσωπικότητες όπως Μαρία Μοντεσσόρι, Άννα Φρανκ, Βιρτζίνια Γουλφ, φυσικά Νίκος Καζαντζάκης κ. π. ά. Όλοι τους ήταν άνθρωποι με πείσμα, γνώσεις, φιλοδοξίες, όνειρα, ταλέντα, δυσκολεύτηκαν στα πρώτα τους βήματα αλλά κατάφεραν να φτάσουν ψηλά και να γίνουν πρότυπα και ήρωες. Όσο συναρπαστικές είναι οι ζωές τους άλλο τόσο ενδιαφέρουσες, διαχρονικές και σημαντικές είναι οι ρήσεις τους επί παντός επιστητού. Ο συγγραφέας δημιουργεί έτσι μια πινακοθήκη προσώπων απ’ όλες τις εποχές και μαζί μια πολύτιμη παρακαταθήκη συμβουλών, απόψεων και υποδείξεων που μπορούν να εμπνεύσουν τον καθένα από μας να ψάξει μέσα του και γύρω του για να βελτιωθεί, να ανακαλύψει το ταλέντο του και τον πραγματικό του εαυτό, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και αυτοσεβασμό και πολλά άλλα. Τι να πρωτοξεχωρίσω και τι να σημειώσω: «Η αναζήτηση της γνώσης και της σοφίας είναι ένα από τα μεγαλύτερα, σπουδαιότερα και πιο θαρραλέα ταξίδια που οφείλουμε να κάνουμε…σε αυτό το ταξίδι επιβάλλεται να θέσουμε μια αφετηρία: η γνώση της άγνοιάς μας!» (σελ. 20). Το αγαπημένο μου: «Το μοναδικό τζίνι που μπορεί να πραγματοποιεί επιθυμίες είναι η γνώση αλλά για να βγάλεις τη γνώση από το λυχνάρι της χρειάζεται χρόνος, θυσίες και πολύ τρίψιμο» (σελ. 131). Επίσης: «…άλλο πράγμα είναι η επιμονή, άλλο το πείσμα και άλλο η εθελοτυφλία» (σελ. 145).

Όταν ακούμε για φιλοσοφία το βάζουμε στα πόδια και δεν την επιλέγουμε για ανάγνωση. Να όμως που ο Χρήστος Σαλαμάγκας, με μια παιχνιδιάρικη γραφή, σπάει τη «σοβαρότητα» του θέματος με έναν γλυκό και άμεσο τρόπο οικειότητας. Καταφέρνει να μας δώσει έτσι τα βασικά γνωρίσματα της κάθε ρήσης, πώς και πότε ειπώθηκε και πώς επηρέασε τη μεταγενέστερη ανθρωπότητα με απλά και κατανοητά λόγια, με σύντομες προτάσεις και με μια διακριτική νότα χιούμορ. Επίσης χρησιμοποιεί ωραίες παραβολικές εικόνες για να κάνει πιο κατανοητά αυτά που θέλει να πει και να βοηθήσει τον αναγνώστη να τα εμπεδώσει με τον καλύτερο τρόπο, χωρίς στείρους ορισμούς και ακαδημαϊκές υπερβολές. Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι η ομοιογένεια των κειμένων, κάτι που δε διακρίνεται από την αρχή, δηλαδή δεν αναφέρεται κάτι και το αφήνουμε πίσω μας, προχωρώντας σε άλλη προσωπικότητα και θέμα, αντίθετα, όλα ανεξαιρέτως τα σφηνάκια είναι οι διαφορετικές πλευρές ενός πολυπρισματικού καθρέφτη, του εαυτού μας. Έτσι, το κάθε απόφθεγμα που αναλύεται αποτελεί ένα κομμάτι που έχουμε συναντήσει σε προηγούμενο σφηνάκι κι έρχεται και κουμπώνει στο συναρπαστικό παζλ αυτογνωσίας που μας χαρίζει το βιβλίο. Μικρές επαναλήψεις και διαφορετικές οπτικές γωνίες χτίζουν βήμα προς βήμα τον εσωτερικό μας κόσμο μέσα από πολύπλευρα σχήματα και ενδιαφέρουσες επαναλήψεις που πάντα θα κολλήσουν δίπλα σε κάτι καινούργιο που θα μάθουμε όσο προχωράμε την ανάγνωση, κάτι που βοηθάει στο να θυμόμαστε, να σκεφτόμαστε και να παραμένουμε σε εγρήγορση όσο ψάχνουμε την προσωπική μας αλήθεια.

Η ταπεινότητα του Σωκράτη με το «ουδέν οίδα» στη σημερινή εποχή της επιφανειακής γνώσης και της προχειρότητας, τα κακά του συμβιβασμού και της συνήθειας, ο αυτοσεβασμός και οι απαιτήσεις μας από αυτόν, τα κότσια που χρειάζονται απέναντι στη ζωή για να αφήσεις το στίγμα σου στο βιβλίο της (ας μην ξεχνάμε πως «τα όνειρά μας έχουν ανάγκη από προτροπή και συμπαράσταση»), οι «νταήδες» που καταστρέφουν τους στόχους και τα όνειρα (δηλαδή ο φόβος της αποτυχίας, της επίκρισης και της αμφιβολίας), οι μάχες που εσύ θα επιλέξεις να δώσεις, τα οφέλη του παιχνιδιού (ακόμη και στην ενήλικη ζωή!), η αδυναμία μας να ζητήσουμε βοήθεια, η επίγνωση και η επάρκεια ως αποτέλεσμα της καλής προετοιμασίας («ο μοναδικός τρόπος για να γίνεις επιτυχημένος, αγαπητός, σοφός είναι μέσα από την αυτογνωσία, την αυτοκριτική, την επιμονή, ακόμη και την αποτυχία»), η υλοποίηση και η φροντίδα αυτών που σκεφτόμαστε να πραγματοποιήσουμε («Οτιδήποτε σκεφτείς είναι κάτι που μπορείς να πραγματοποιήσεις. Διότι, αν δεν μπορούσες, ο εγκέφαλός σου δεν θα το σκεφτόταν ποτέ»), ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση και η αγάπη που χρειάζεται η ανθρωπότητα για την επιβίωσή της, η ομορφιά της απλότητας, η γνώμη και η απαραίτητη σύνδεση με τη γνώση, το ταλέντο και οι χιλιάδες παράγοντες που πρέπει να συνδυαστούν για να αναδειχθεί και να καλλιεργηθεί, η μοναξιά και η διαφορετικότητα, αναπάντεχες αλήθειες (««Η ζωή δεν έστειλε ένα εμπόδιο ΣΕ μας αλλά ΓΙΑ μας»!»), ο φόβος της επίκρισης («ας μας επικρίνουν όσο θέλουν»), η προδοσία του εαυτού μας για να γίνουμε αρεστοί στους άλλους και χιλιάδες άλλα θέματα αποτελούν την ουσία του βιβλίου.

Τα «Σφηνάκια σοφίας» μας συστήνουν στοχαστές, ποιητές και φιλοσόφους αλλά και ηθοποιούς, συγγραφείς κ. ά. προσωπικότητες με ιδέες που άντεξαν στον χρόνο και που οι αλήθειες τους συνεχίζουν να έχουν ισχύ ή αντίκτυπο στην εποχή μας. Είναι ένα βιβλίο σκέψης, φιλοσοφίας και διαλογισμού που ξεχωρίζει απ’ όλα τ’ άλλα χάρη στη δομή του, στην επιλογή των παραδειγμάτων του και στην απλότητα της γραφής του, που το κάνει προσιτό στον καθένα. Στην υγεία μας!

The post «Σφηνάκια σοφίας», του Χρήστου Σαλαμανίκα, εκδ. Γραφή appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους 
Συγγραφέας Μίνως Ευσταθιάδης
Κατηγορία Non fiction / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα true crime βιβλίο που αποτελεί καρπό έρευνας αντικρουόμενων πηγών, μελέτης όσων εγγράφων επιτρεπόταν η πρόσβαση και πείσματος για τη σοβαρή γραφειοκρατία και για τη σιωπή που προτιμούσαν κάποια εμπλεκόμενα πρόσωπα. Είναι ένα κείμενο που προσπαθεί να βρίσκεται κοντά στην πραγματικότητα και στην αλήθεια και έχει γραφτεί με ενάργεια και αντικειμενικότητα, αναμιγνύοντας ικανοποιητικά το true crime με τη μυθοπλασία. Με αφορμή την επίσκεψη του συγγραφέα στη γερμανική φυλακή, ξεδιπλώνονται δύο υποθέσεις: η δολοφονία της πάμπλουτης Σαρλότε Μπέρινγκερ μέσα στο ίδιο της το πολυτελές διαμέρισμα στο Μόναχο το 2006 και η εξαφάνιση αρχικά, θάνατος στη συνέχεια, της δεκάχρονης Ούρσουλα Χέρμαν στη λίμνη Άμερ που είχε εξαφανιστεί για είκοσι μέρες το 1981 πριν εντοπιστεί η σορός της σ’ ένα κιβώτιο κάτω από τη γη διαμορφωμένο σε δωμάτιο με προμήθειες και βιβλία. Το κείμενο είναι γρήγορο, με κοφτές φράσεις, χωρίς ψυχογραφήματα, κάτι που με έκανε να νιώθω σα να διάβαζα πρακτικά και μαρτυρικές καταθέσεις, μιας και παρουσιάζονται μόνο τα γεγονότα, με τη σειρά που έρχονται στο προσκήνιο, όσο τα ερωτήματα αυξάνονται.

Η Σαρλότε παντρεύτηκε τον αρκετά μεγαλύτερό της επιχειρηματία Όσκαρ Μπέρινγκερ και μπήκε στο κέντρο της αφρόκρεμας. Παρά τα κουτσομπολιά για το αντίθετο, το ζευγάρι κατάφερε να κρατάει τις ισορροπίες στη σχέση τους, ώσπου η Σαρλότε έμεινε χήρα με τεράστια περιουσία και τελικά βρέθηκε άγρια δολοφονημένη σ’ ένα πανάκριβο διαμέρισμα, από το οποίο δεν είχε κλαπεί τίποτα. Ποιος λοιπόν τη σκότωσε με τόσο μεγάλη μανία και τι της πήρε τελικά; Γιατί θεωρήθηκε ύποπτος ο ανιψιός της, Φρεντ Τάλας; Παρακολουθούμε βήμα προς βήμα τον κλοιό να στενεύει γύρω από τον Φρεντ, τις προσπάθειές του να αποδείξει την αθωότητά του, τη βιασύνη και την προχειρότητα των αρχών από τη σύλληψη ως τη δίκη του, τις προσπάθειες του επιτυχημένου ντετέκτιβ και profiler Κλάους Βολίνσκι να επικεντρωθεί σε ζητήματα και λεπτομέρειες που είχαν διαφύγει της προσοχής, δυστυχώς όμως καμία έφεση για επανεξέταση βάσει νέων στοιχείων δεν έγινε δεκτή: «Ο καταδικασμένος έπρεπε να είναι και ο δολοφόνος. Τελεία και παύλα» (σελ. 154). Τα ίδια συνέβησαν και το 1981, με την εξαφάνιση του μικρού κοριτσιού. Μέσα από διαδοχικά βήματα, οδηγούμαστε ξανά σ’ έναν βασικό ύποπτο που διατείνεται την αθωότητά του, υπάρχουν αντιφάσεις αλλά δε λαμβάνονται υπ’ όψιν, υπάρχουν φωνές διαμαρτυρίας που γίνεται απόπειρα να καταπνιγούν κι όλα αυτά εντείνουν την αγωνία για το τελικό αποτέλεσμα της δίκης. Ποιος έγραψε τα σημειώματα με τα οποία ζητούσε λύτρα; Γιατί δεν ξαναφάνηκε για τις τελευταίες οδηγίες; Πότε και πώς πέθανε το παιδί; Μια υπόθεση με κενά, σφάλματα, ολιγωρία, ατυχίες, αναιρέσεις, καθυστερήσεις, ελλείψεις, ακριβώς όπως αυτή του Τάλας.

Ο συγγραφέας, μετά τη δίκη του Τάλας, βγαίνει στο προσκήνιο κι αρχίζει να καταγράφει τις δικές του απόψεις και σκέψεις, τους προβληματισμούς του και τις προσπάθειές του να βγάλει μια άκρη σε όλο αυτό το κουβάρι (κάποιες απόπειρες λογοτεχνικότητας, με μεταφορές και παρομοιώσεις μοιάζουν παράταιρες με την ατμόσφαιρα του κειμένου). Έχουμε μελετήσει τα ευρήματα στον τόπο του εγκλήματος, τη ζωή του ανιψιού και βασικού υπόπτου, τις αμφιβολίες, τα αναπάντητα ερωτήματα, τις καλά καταστρωμένες αντενδείξεις που ενισχύουν την αθωότητα να εναλλάσσονται με γεγονότα που παρουσιάζονται ως αληθή και τετελεσμένα στον αφηγηματικό χρόνο, οπότε δεν ξέρεις πού αρχίζει η αλήθεια και πού τελειώνει το ψέμα. Γεμάτοι απορίες και οργή για την προχειρότητα της δίκης φτάνουμε στη ζωή του Τάλας στη φυλακή, «στην κοιλιά του κτήνους», επί δεκαέξι χρόνια. Επρόκειτο για μια δίκη-ρεκόρ, με ενενήντα τέσσερις συνεδριάσεις σ’ έναν χρόνο από την έναρξή της, μαζί με το διάστημα που απαιτήθηκε για την έκδοση της απόφασης. Το δικαστήριο έκρινε βάσει ενδείξεων και όχι αποδείξεων κατά τον συγγραφέα που καταγράφει αυτό το χρονικό, ο οποίος υποστηρίζει τη διασημότερη αρχή του ποινικού δικαίου: σε περίπτωση αμφιβολίας ο κατηγορούμενος κηρύσσεται αθώος. Το αντίθετο καταστρατηγεί ανθρώπινα δικαιώματα και αμέτρητα νομοθετήματα που συναντάει κανείς σε κάθε νομικό σώμα, «μιλάμε για τη ραχοκοκαλιά του ανθρωπισμού, την οποιαδήποτε στοιχειώδη κουλτούρα δικαίου». Με τον Τάλας συζητούν, αναλύουν, καταγράφουν, απαντούν και ρωτούν, και ανακαλύπτουμε πως δεν υπάρχουν πρακτικά της δίκης, μιας και στα γερμανικά ποινικά δικαστήρια δεν κρατούνται πρακτικά με τις καταθέσεις των μαρτύρων!

Στη συνέχεια, ο συγγραφέας, απότομα και κοφτά, στρέφει την ερευνητική του ματιά στη δολοφονία της δεκάχρονης Ούρσουλα Χέρμαν στη λίμνη Άμερ το 1981, της οποίας η υπόθεση ξεδιπλώνεται με τον ίδιο τρόπο όπως του Τάλας, με τις έρευνες, τα πορίσματα, τα ευρήματα, τις απορίες, τις αμφιβολίες να έχουν τον πρώτο λόγο για άλλη μια φορά. Το κοριτσάκι είχε εξαφανιστεί στο δάσος ανάμεσα σε δύο κοντινά χωριά, επιστρέφοντας σπίτι μετά από επίσκεψη σε συγγενείς. Έχουμε και πάλι αγώνα δρόμου για την αλήθεια, φωνές αμφισβήτησης, μια παράνοια που οδηγεί για άλλη μια φορά στην ενοχή κάποιου που διατείνεται αθώος και υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα επ’ αυτού κι όλα αυτά πεισμώνουν τον συγγραφέα που προσπαθεί να βρει την άκρη σε άλλη μια υπόθεση. Ουσιαστικά πρόκειται για το χρονικό δύο διαφορετικών υποθέσεων με έναν κοινό άξονα που ξεπηδάει κατά την ανάγνωση και που με γέμισε οργή και αδικία. Ρεαλισμός, κοφτή γραφή, κινηματογραφική αφήγηση, απόπειρες αντικειμενικής παρουσίασης των γεγονότων, μιας και δεν υπάρχουν πολλές αποδείξεις και πηγές, αναδεικνύουν την τραγελαφικότητα του γερμανικού δικαστικού συστήματος που καταπίνει σαν άλλο κτήνος τους αθώους. Μέσα από τα γεγονότα αποδεικνύεται περίτρανα πως το κράτος, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η κοινή γνώμη συγκλίνουν στις εκάστοτε αποφάσεις και βιάζονται να κρίνουν τον ένοχο, ποιος μπορεί λοιπόν να παλέψει εναντίον τους, ποιος θα τολμήσει να αμφισβητήσει την κρίση τους και όσα υπομονετικά και επίμονα έχουν κατασκευάσει;

The post «Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους», του Μίνωα Ευσταθιάδη, εκδ. Μεταίχμιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Η μυρωδιά του μετά τη βροχή
Τίτλος πρωτοτύπου Son odeur après la pluie
Συγγραφέας Cédric Sapin-Defour
Μεταφραστής Ρένα Χειλά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Cédric Sapin-Defour έγραψε μια υπέροχη ιστορία αγάπης που βιώνουν χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά και την εμπότισε με ρεαλισμό, συναισθήματα και διαχρονικά μηνύματα αγάπης, φιλίας και δοτικότητας. Ο αφηγητής, που μένει στο Μπουρζέ-ντυ-Λακ, βρίσκει τυχαία μια αγγελία υιοθεσίας ενός καθαρόαιμου νεογέννητου μπουβιέ και, σε μια παρόρμηση της στιγμής, τον υιοθετεί. Έρωτας με την πρώτη ματιά: «Αυτή η πλευρά των κουταβιών είναι αξιοθαύμαστη, δεν κάνουν καμία προσπάθεια να αρέσουν, υπάρχουν κι αυτό αρκεί» (σελ. 66). Ξέρει πως το: «Να υφαίνεις τη ζωή σου με την παρουσία ενός σκύλου σημαίνει να κατανοείς ότι η ευτυχία διαμορφώνει τη θλίψη…να αποδέχεσαι ότι κάθε λεπτό που εξανεμίζεται το ζεις επτά φορές πιο έντονα..» (σελ. 21). Αν και: «Η ευτυχία αυτή… έχει ημερομηνία λήξης κι όσο κι αν πασχίζετε καθημερινά να επιβραδύνετε τη ζωή του ή να επιταχύνετε τη δική σας, έτσι είναι… τα σκυλιά μαραίνονται σαν τα λουλούδια» (σελ. 20-21). Δεν έχει σημασία όμως, αφού: «…τα σκυλιά έχουν το χάρισμα να σου θυμίζουν ότι υπάρχεις» (σελ. 29) και κυρίως: «Θα είναι εκεί για να απλοποιήσει τη ζωή μου κι ούτε αυτός ούτε εγώ θα είμαστε ξανά μόνοι. Ίσως αυτό να είναι αρκετό για να είμαστε ευτυχισμένοι» (σελ. 45). Τέλος: «Το να είσαι υπεύθυνος για μια άλλη ζωή πέρα από τη δική σου σε κάνει ευάλωτο και την ίδια στιγμή σε δυναμώνει» (σελ. 76).

Η ζωή λοιπόν του αφηγητή αλλάζει ριζικά. Θα επιβάλει στον Ουμπάκ τις βασικές του αρχές, τα θέλω του και τις μεταβολές τους, ο τρόπος της ζωής του θα τον διαμορφώσει, η παρουσία του σκύλου θα τον αλλάξει, θα γνωρίσουν ο ένας τον άλλον, θα φτιάξουν μια ενδιάμεση γλώσσα: «Ο Ουμπάκ δε μου έχει ήδη μάθει να ζω το σήμερα ακόμα κι αν κάνει άνω κάτω όλα μου τα αύριο»! Η μέρα ξεκινά με αγάπη, «όλα πάνω του μου φαίνονται χαριτωμένα, η κάθε του κίνηση διακρίνεται από απαθή  λεπτότητα» (σελ. 101). Τα σκυλιά είναι πλάσματα που πιστεύουν ότι για κάθε μαγική στιγμή της ζωής αξίζει να σταματήσει ο χρόνος για να την απολαύσουμε! Προσπαθεί να είναι δίκαιος, συνεπής και μετρημένος, να επαινεί και όχι να τιμωρεί και ταυτόχρονα παρατηρεί την καθημερινή κοινωνική και επαγγελματική του ζωή. Υποσυνείδητα δεν κυνηγάει ερωτικές σχέσεις πλέον, έχει μια τακτοποιημένη κοινωνική ζωή, φίλους αλλά όλο αυτό είναι «σαν να αφήνεσαι σε μια κρυφή μοναξιά, ευχάριστη και φευγαλέα» (σελ. 142), παρ’ όλ’ αυτά έχει τον νου του να μην αποσυρθεί εντελώς, να μην απομονωθεί, αφού «ο κόσμος ελάχιστα περιμένει την επιστροφή σου κοντά του», και τότε έρχεται η Ματίλντ.

Το μυθιστόρημα ξεδιπλώνει με τρυφερότητα και ρεαλιστικές σκηνές τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σ’ ένα ζώο συντροφιάς και στον ιδιοκτήτη του, καταγράφει μικρές και μεγάλες χαρές μα και τους κινδύνους στην υγεία του ζώου, τονίζει μέσα από μηνύματα τη σημασία της ζωοφιλίας για τον άνθρωπο, τα προτερήματα του δεσμού που αναπτύσσεται μεταξύ αφεντικού και σκύλου και πόσο καλό κάνει από ψυχολογικής και όχι μόνο άποψης μια τετράποδη παρουσία στη ζωή κάποιου. Η πλοκή ανατρέπεται όταν ο Ουμπάκ μετακομίζει στο Ρεβουαρέ με το αφεντικό του μετά την έξωση που τους έκανε ο ιδιοκτήτης του σπιτιού όπου έμεναν, γιατί δεν ήθελε το ζώο. Η ανέφελη και καλύτερη ζωή στο Ρεβουαρέ, «όπου βασιλεύει μια γλυκιά καλοσύνη, όλα κυλούν αργά μέχρι που σταματάει ο χρόνος» (σελ. 127), βάζει τη σχέση τους σε ακόμη πιο γερά θεμέλια. Ο Αντρέ και η Ζακλίν που τους νοικιάζουν ένα δωμάτιο του σπιτιού τους, η γειτόνισσα Λουιζέτ («…είναι πολύ αδύνατη, έρχεται κάποτε μια ηλικία που το σώμα επιλέγει οριστικά ένα ταπεραμέντο», σελ. 127), ο αγαπημένος τους κτηνίατρος είναι μερικοί μόνο από τους νέους τους φίλους. Υπάρχουν φυσικά και οι φόβοι, οι μικρές και μεγάλες περιπέτειες υγείας, το καρδιοχτύπι για ό,τι συμβάν έρχεται νωρίτερα από το γήρας («…φοβάσαι τους τριάντα οκτώ τόνους, αλλά στην πραγματικότητα είναι το χιλιοστό που σε τσακίζει», σελ. 138) και το κτηνιατρείο είναι ένα μέρος χωρίς φόβο αλλά με αισιοδοξία για το μέλλον, μόνο που τα πράγματα αναπόφευκτα μια μέρα θα γίνουν πιο δύσκολα εκεί, αφού «οι σύντομες ζωές διδάσκουν νωρίς την αρρώστια του χρόνου» (σελ. 164).

Ο Ουμπάκ τυχαίνει να είναι ένα πραγματικά καλό σκυλί. Κάθε ένταση τον αναστατώνει, του αρέσει το ήρεμο και χαρούμενο περιβάλλον, προστατεύει τους αδύναμους που τους εντοπίζει αμέσως («όσο κι αν προσπαθώ να του εξηγήσω ότι τα σφουγγάρια που ρουφάνε τη δυστυχία στεγνώνουν πιο γρήγορα από τα άλλα, δεν τον νοιάζει», σελ. 118), έχει συνειδητή και αποφασιστική ανθρωπιά. «Η καλοσύνη, που συχνά την περιφρονούν, απαιτεί πολύ περισσότερο βάθος από τον επιπόλαιο εκνευρισμό» (σελ. 118). Και τι γίνεται με όσους προτιμούν τους ανθρώπους, μα μόνιμη επωδός για όσους δεν αγαπούν τα ζώα; «-Μπορείς να αγαπάς και τους δυο. Η αγάπη είναι τόσο γενναιόδωρη που μπορεί να μοιράζεται» (σελ. 123). Η αφήγηση είναι γεμάτη από γλυκά και συναρπαστικά περιστατικά που από σελίδα σε σελίδα μεταμορφώνουν τον ιδιοκτήτη του Ουμπάκ και ταυτόχρονα περνάνε συγκινητικά μηνύματα φιλοζωίας, τονίζοντας τις αρετές και τις αλλαγές που υφίσταται κάποιος με κατοικίδιο ζώο. Μου άρεσε πολύ η ειλικρίνεια του συγγραφέα που δεν ωραιοποιεί τίποτα και καταθέτει ακόμη και τις σκληρές στιγμές της διαβίωσης, εξισορροπώντας σωστά το κείμενο. Η αγάπη του για τα ζώα και η τρυφερότητα του κειμένου του με γέμισαν συναισθήματα και μου δημιούργησαν όμορφες εικόνες, με αποτέλεσμα να αγνοήσω τις κατά τόπους εκτενείς σκέψεις επί παντός επιστητού: φιλοσοφία, πολιτική και άλλες πολλές και ανάκατες σκέψεις που τριβελίζουν τον αφηγητή κατά καιρούς, σε ορισμένα σημεία δε το λεξιλόγιο ήταν δυσνόητο και αναίτια περίπλοκο: «η ηθολογία του σκύλου είναι η επιστήμη των κατσούφηδων» (σελ. 37). Κάποια σημεία μάλιστα ήταν και εκτενέστερα απ’ όσο έπρεπε, για παράδειγμα υπάρχουν έξι ολόκληρες σελίδες για το πώς θα βαφτίσει τον σκύλο, τι σκέφτεται, πώς το ψάχνει, γιατί καταλήγει στο όνομα κλπ.

«…όταν πιστεύεις σε ένα πλάσμα που σε πιστεύει τόσο βαθιά, όταν μια τόσο αξιόλογη ζωή φαίνεται να σε εκτιμά, τότε σταχυολογείς, έκπληκτος, ανεκτίμητους λόγους για να αισθάνεσαι ότι κάτι αξίζεις» (σελ. 185). Έτσι, ο αφηγητής υιοθετεί τον Ουμπάκ και η ζωή του αλλάζει για πάντα. Τρυφερότητα, συγκίνηση, ρεαλισμός και ειλικρίνεια είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που μου κράτησε συντροφιά και μου γνώρισε την ψυχοσύνθεση και τη νοοτροπία των ανθρώπων που ζουν μ’ έναν σκύλο. Πώς αλλάζει η κοινωνική τους ζωή και η ψυχοσύνθεσή τους, ποιες και τι είδους αλλαγές φέρνει ένα ζώο στη συντροφιά μας, πόσο μεγάλη ευθύνη είναι η ανατροφή του και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε αυτό το καλογραμμένο μυθιστόρημα. Γιατί: «…ένας σκύλος ποτέ δεν έχει καημό να πει την τελευταία λέξη αλλά εύκολα σε αποστομώνει» (σελ. 109).

The post «Η μυρωδιά του μετά τη βροχή», του Cédric Sapin-Defour, εκδ. Κόκκινη Κλωστή Δεμένη appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Το εγχειρίδιο του καλού απατεώνα 
Συγγραφέας Θωμάς Σιταράς
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης iWrite
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κιμπάρης Θωμάς Σιταράς είναι και πάλι εδώ, αυτήν τη φορά με μια ανθολογία σκίτσων, χρονογραφημάτων, γελοιογραφιών και άλλων μορφών αποτύπωσης των κλεφτών και των απατεώνων του χτες (1832-1940) στην πολύβουη Αθήνα, τη «λωποδυτο-επαιτο-κλεφτούπολη», έναν χαρακτηρισμό που συναντάμε στον «Νέο Αριστοφάνη» του 1892. Με χιούμορ και σεβασμό στην αυθεντικότητα, ο συγγραφέας καταγράφει μέσα από δημοσιεύματα και τραγικωμικά περιστατικά τους απατεώνες, τους κλέφτες και όσους εκμεταλλεύονταν την ανθρώπινη αδυναμία. Πρόκειται για μια διαφορετική εξερεύνηση στον χώρο της παρανομίας, μια τεκμηριωμένη και πρωτότυπη παρουσίαση μεθόδων απάτης και κλεψιάς που αποτυπώνουν μια κοινωνία τόσο μακρινή και τόσο κοντινή ταυτόχρονα! Ο συγγραφέας άφησε πίσω του τη θετική και ευχάριστη ματιά γύρω από την καθημερινότητα της Αθήνας που τόσο παραστατικά ζωντάνεψαν τα προηγούμενά του βιβλία και τώρα μας ταξιδεύει στη σκοτεινή πλευρά της πόλης, στα καμώματα των πάσης φύσεως κακοποιών.

Στην εισαγωγή του βιβλίου, με τίτλο «Τα περί της τέχνης του αλητεύειν και λωποδυτεύειν», καταγράφονται με ενδιαφέρουσες πληροφορίες τα πρώτα βήματα του φαινομένου στην Ελλάδα και ζωντανεύουν οι ελαφροί κλάδοι της λωποδυτικής τέχνης με πλήρη αναφορά σε ήπιες μορφές παραβατικότητας. Στην αρχή λοιπόν έχουμε να κάνουμε με απλές περιπτώσεις και όχι με οργανωμένες συμμορίες. Στα τέλη του 19^ο αιώνα έχουμε φαυλόβιους που «ψείριζαν» πορτοφόλια ή έκλεβαν ασπρόρουχα αλλά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου έχουμε ειδικευμένους λωποδύτες: πορτοφολάδες, παντουφλάδες (κλέβουν πορτ-μονέ), λαχανάδες (κλέβουν τα αδέσποτα χαρτονομίσματα, αυτά που δεν τα ρίχνουν σε πορτοφόλι τα θύματα). Αυτά ως προς τα πορτοφόλια, γιατί πέραν τούτων έχουμε ολόκληρη κουστωδία γύρω από τις ιερόδουλες, έχουμε παπατζήδες, μουστερήδες (κλέφτες παντοπωλείων), καρσιλαματζήδες (πανέξυπνος τρόπος κλοπής περαστικών), μπουκαδόρους (που ξαλαφρώνουν ό,τι βρουν πρόχειρο στα σπίτια), ψυχικάρηδες (που μπαίνουν σε ξένα σπίτια με πένθος κι εκμεταλλεύονται την αναστάτωση της κηδείας), καλοθελητές, τυφλούς που βλέπουν και κουφούς που ακούνε, τοκογλύφους, σωματέμπορους και λαθρέμπορους.

Να ‘ταν μόνο αυτοί; Κλέφτες και απατεώνες, επαίτες και καφετζούδες κάνουν τη ζωή δύσκολη όχι μόνο στους κατοίκους της Αθήνας αλλά και στους επαρχιώτες επισκέπτες, τα ιδανικά θύματα. Συγκεκριμένες οι πιάτσες τους: ουρές στα τραμ, συνωστισμοί σε αγορές και πανηγύρια, ακόμη και συνεργασία μετ’ αμοιβής με χωροφύλακες! Τόλμη, φαντασία, εξυπνάδα και χιούμορ πρωτοστατούν στα εγκλήματα αυτά με τέτοιο τρόπο που οι τότε αναγνώστες των εφημερίδων όπου αναφέρονταν αυτά πιο πολύ διασκέδαζαν με την ευρηματικότητα παρά έδιναν σημασία στην παραβατικότητα και τη ζημιά που προκαλούσαν στα θύματα. Σταδιακά όμως το κακό έχει παραγίνει μεταξύ 1928 και 1935, όπου αναφέρονται τουλάχιστον 4.000 κλέφτες ενώ καινούργιες λέξεις εμφανίζονται η μία πίσω από την άλλη: μπαζαδόροι, ραπανάκηδες, μανιταρτζήδες, κουκουλέξηδες κ. ά. Μετά τον πόλεμο τα πράγματα αλλάζουν ξανά: έχουμε το οργανωμένο έγκλημα, απαιτούνται δεξιότητες, μυαλό, εμφάνιση!

Καίριες κοινωνικές και κοινωνιολογικές παρατηρήσεις και γενεσιουργοί αιτίες των εκάστοτε φαινομένων παραβατικότητας ξεδιπλώνονται σ’ ένα κείμενο που ρέει σα νεράκι και παρά τον όγκο των πληροφοριών δεν κουράζει στιγμή. Αίτια και αιτιατά των κοινωνικών φαινομένων της εκάστοτε εποχής, πλήρης καταγραφή των τρόπων λειτουργίας των απατεώνων (πώς ξαφρίζουν τα πορτοφόλια, πώς κλέβουν τα ασπρόρουχα, πώς αρπάζουν τις κότες κλπ.), πώς δρούσαν οι προικοθήρες με τη μέθοδο «στρίβειν διά του αρραβώνος» και τι σχέση έχουν με τη φράση «μην είδατε τον Παναή» και χιλιάδες άλλες πληροφορίες αποθησαυρισμένες από εφημερίδες δημιουργούν με παραστατικό τρόπο μια προσεγμένη τοιχογραφία του χτες. Ναι αλλά μήπως τελικά τα θύματα ήταν θεόχαζα και καλά τα πάθαιναν όλα αυτά; Ο συγγραφέας είναι αντικειμενικός και υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ήταν μια εποχή πολύ διαφορετική από τη δική μας, με ελάχιστα μέσα επικοινωνίας, ελλιπή πληροφόρηση, δυσκολίες στη μετακίνηση και διάφορα άλλα προβλήματα που για τους κακοποιούς ήταν πλεονέκτημα και διευκόλυνση, μιας και ήξεραν πολύ καλά την ανθρώπινη συμπεριφορά, εξ ου και εκμεταλλεύονταν κάθε αδυναμία των θυμάτων τους. Επίσης, αν πιστεύατε πως οι απατεώνες είναι άνθρωποι με αντίληψη και μυαλό «σπίρτο», σε αυτό το βιβλίο θα διαπιστώσετε πως τον κυριότερο ρόλο στην επιτυχία τους έχουν παίξει το θράσος και η κακοήθεια, αν και τη φυλακή ελάχιστοι την απέφυγαν.

Το κείμενο συνοδεύουν δημοσιεύματα από εφημερίδες της εποχής με ακόμη πιο γαργαλιστικές ή ξεκαρδιστικές λεπτομέρειες, με γλώσσα που μπορεί να διαβαστεί ακόμη και σήμερα, φωτογραφίες απατεώνων και κλεφτών του τότε και χαρακτηριστικές γελοιογραφίες των σημαντικότερων καλλιτεχνών της εποχής που σκορπούν άφθονο γέλιο! Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει το λεξιλόγιο των κακοποιών, οι οποίοι δεν ανέχονταν άλλον τρόπο συνεννόησης εξ ου και τους νεοφερμένους στα κόλπα που δεν ήξεραν τους όρους τους αποκαλούσαν «τσόφληδες», καθώς και λεξικό χρήσης λέξεων-αργκό από λουλούδια και επεξηγήσεις των «μασόνικων» λέξεων! Από τους μόρτηδες στους μεγαλοαπατεώνες λοιπόν κι από τους κλεφτοκοτάδες και τους παπατζήδες στο οργανωμένο έγκλημα καταγράφεται μια εποχή και μια νοοτροπία που ελάχιστα μοιάζει με τη δική μας, η βάση της όμως και ο τρόπος λειτουργίας της δε διαφέρει σε τίποτα από τα καθ’ ημάς. Ο Θωμάς Σιταράς έψαξε, κορφολόγησε, κατέγραψε, σχολίασε και παρέδωσε ένα άρτιο βιβλίο για μελέτη, σχολιασμό μα πάνω απ’ όλα για απόλαυση!

The post «Το εγχειρίδιο του καλού απατεώνα», του Θωμά Σιταρά, εκδ. iWrite appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Max! 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Non fiction / Χιούμορ
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα ξεκινήσω από τη ζωή της με τον «Μαξ», ένα από τα αγαπημένα της κατοικίδια γατάκια (τι γατάκι, γάταρος έχει γίνει) που μπήκε στο σπίτι της ως τρισχαριτωμένη γούνινη μπαλίτσα γεμάτη χάδια και χαρές και σύντομα μεταμορφώθηκε σε γλυκό δυνάστη, έτοιμο να πατήσει το κόκκινο κουμπί αν δε φάει αυτό που θέλει την ώρα που θέλει από αυτόν που θέλει σε αυτό που θέλει με τον τρόπο που θέλει. Έχουμε λοιπόν ένα μυθιστόρημα που εκπροσωπεί και αντιπροσωπεύει πολλά, αν όχι τα περισσότερα, από τα περιστατικά που βιώνουν οι γατόφιλοι που (επι) βιώνουν με ένα και δύο και τρία γατάκια και είναι γεμάτο ωμό, τρελό, ανεξέλεγκτο κάφρικο χιούμορ. Εξισορροπείται ιδανικά το γέλιο με τον προβληματισμό, οι ελάχιστες βωμολοχίες έχουν λόγο ύπαρξης και τονώνουν τη σκαμπρόζικη ατμόσφαιρα, λέξεις με κεφαλαία γράμματα δίνουν την απαραίτητη έμφαση, κοφτές προτάσεις, πολλές φορές χωρίς ρήμα ή αντικείμενο, συγκροτούν έναν προφορικό λόγο που χαρίζει αμεσότητα στην αφήγηση κι όλα αυτά δημιουργούν ένα απολαυστικό κείμενο που χωρίζεται σε μικρά κεφάλαια για να παίρνουμε και καμιά ανάσα (ή για να τρώμε το κονσερβάκι μας). Απλές (λέμε τώρα), καθημερινές (προσεύχεσαι γι’ αυτό) σκηνές μιας μέσης φυσιολογικής οικογένειας που χάρη στην πένα της συγγραφέως μπορεί να μεταμορφωθεί από Γουόλτονς σε Άνταμς!

Γεμάτο από καλό και ποιοτικό χιούμορ, το βιβλίο με ξαλάφρωσε από τα καθημερινά μου βάσανα και χάρη σε αυτό γνώρισα αξέχαστους πρωταγωνιστές: τον σπερματοδότη πατέρα και την τάχα μου τυχάρπαστη αλλά μάνα-ιν-τσιφ μάνα του λόχου, τη σκληρή βασικά κόρη που θα κλείσει τη μάνα της σε γηροκομείο «τριάμισι δευτερόλεπτα αφότου κλείσει τα 18», το σκυλί Ζήνα, τον αμνό του Θεού που ο Μαξ την πάει τραίνο, τον κτηνίατρο που «μας βλέπει πιο συχνά απ’ ό,τι βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη», τον παππού, τη Λούκι και την Τρίτη, τους νέους επιθεωρητές γατοπρόνοιας που γουστάρισαν το νέο σπιτάκι και άραξαν. «Περνάμε πολύ ωραία εμείς εδώ. Τι; Όχι;», αναρωτιέται η συγγραφέας όσο μας αφηγείται αξέχαστα περιστατικά από τη ζωή της με όλα αυτά τα πλάσματα. Το σπετζοφάι, οι Κυριακές που συνήθως για τους άλλους είναι για άραγμα, τα καλοκαίρια και το ταξίδι με τα ζώα μέχρι το χωριό (για όσα γουστάρουν το αμάξι), η κατεδάφιση του σπιτιού από γατί που βαριέται μόνο του, τρόποι αντιμετώπισης σκατοψυχιάρηδων όταν σε επιπλήττουν που ταΐζεις τα αδεσποτάκια, τα χαριτωμένα εμπόδια που συναντάς όταν πας ανέμελος πχ τα ρούχα για άπλωμα, τις ρυθμίσεις και τις εφαρμογές που ανακαλύπτεις στο λάπτοπ σου μόνο και μόνο επειδή έχει αράξει εκεί η κωλάρα του Μαξ, η άφιξη της τρισχαριτωμένης Τρίτης ή Κούλας από το «Κατοσταρικούλα» γιατί τόσο πήγε το μαλλί στον κτηνίατρο («ευτυχώς γλυτώσαμε το Φούλα από το Νεφρούλα») χαρίζουν άφθονο γέλιο και ταυτόχρονα αφήνουν να περνάνε υποδόρια σκέψεις και προβληματισμοί γύρω από τις σχέσεις του ανθρώπου με τα ζώα, πώς επικοινωνούν μεταξύ τους, τι σημαίνει να βασανίζεις ένα ζώο και γιατί πρέπει να ποινικοποιείται αυστηρά. Πολλές φορές μάλιστα από αλλού ξεκινάει η αφήγηση και αλλού καταλήγει αλλά δε μ’ ένοιαζε γιατί είχα ήδη αλλάξει ρούχα επειδή χαλάρωσα αρκετά από τα γέλια (you know what I mean).

Ο Μαξ γεννιέται στο πλαίσιο ενός σχεδίου του Εξαποδώ που έχει καταστραφεί εδώ και πολύ καιρό χάρη στις γενετήσιες ορέξεις του πατέρα του. Ένα πλάσμα που «ήταν σε εντεταλμένη υπηρεσία. Είχε έρθει για να κάνει θυσίες στον Σατανά. Και να γουργουρίζει, νταξ». Αν έχεις τον Θεό σου (συγνώμη, Βελζεβούλ): «Τρώει μάρμαρα και αφοδεύει οπλισμένο σκυρόδεμα» (σελ. 13)! Στους πρώτους μήνες ζωής ήταν «σα νευριασμένη μύξα, σαν τσαμπουκαλεμένο slime»! Και μετά, η κόλαση αφέθηκε στη γη! Ανατροπές και αναγνωστικές εκπλήξεις, κωμικοί διάλογοι και πραγματικά αστεία περιστατικά ζωντανεύουν με κέφι και προσοχή (για να μην καταντήσει το κείμενο ανεξέλεγκτο και σουρεαλιστικό τσίρκουλο) από μια συγγραφέα που με παιδιά και ζώα στο ίδιο σπίτι δε βαριέται ποτέ (και προσοχή, γάτες και δίπατα σπίτια = κακή επιλογή) (μου τη δίνουν οι παρενθέσεις)! Κι εκεί που έχεις χυθεί στο πάτωμα, στον καναπέ, στον άγνωστο δίπλα σου γελώντας δυνατά, φτάνεις σε σκηνές συγκίνησης που σου δείχνουν πραγματικά ποιος είναι ο άνθρωπος και ποιο το ζώο, μεταφορικά μιλώντας κι εκεί το Φυστίκι δίνει πόνο! Δεν τα προσπερνάμε όμως αυτά τα αποσπάσματα, αντιθέτως, τα διαβάζουμε και τα ενστερνιζόμαστε, γιατί έτσι είναι η ζωή, γέλιο και δάκρυ. Για παράδειγμα: όταν έχεις κανονίσει πριν τέσσερις αιώνες μια έξοδο κι αφού έχει κλείσει ο κτηνίατρος και ο παιδίατρος τότε παιδιά και γατιά παθαίνουν από ιλαρά μέχρι τσιλιβιτρινίαση! «Δε χρειάζεται να ξεβαφτείς, τα πικρά σου δάκρυα είναι το καλύτερο ντεμακιγιάζ»! Ουπς!

«Το καφριλίκι είναι τέχνη» και το Φυστίκι το βούτηξε από τις λέξεις του και το μετέφερε στα σαλόνια των καθωσπρέπει αναγνωστών, τοποθετώντας δίπλα στο κομ-ιλ-φό πιάνο και στο ελεγκάν λάπτοπ απ’ όπου ξεχύνεται απαλή μουσική ανάγνωσης. Ξεχάστε όλα αυτά τα δήθεν και τα «σας-παρακαλώ-δε-θάθελα» και βυθιστείτε στον κόσμο του Μαξ, «που είναι φίρμα και κάνει ταμείο με την κάθε του εμφάνιση»! «Ο Μαξ δεν συγχωρεί, όλοι το ξέρουν αυτό» (σελ. 77), οπότε τι καλύτερο από το να τον αφήσετε να σας κάνει «πατουσάκια» πάνω στους αμφιβληστροειδείς σας την ώρα που κοιμάστε; Ένα ξεκαρδιστικό χρονικό συμβίωσης ζώων και ανθρώπων, ένα «ημερολόγιο» μιας καθημερινής και συνηθισμένης οικογένειας (#not) που πρεσβεύει μια βασική αρχή: «Δεν είναι υποχρεωτικό να αγαπάς τα ζώα. Είναι όμως υποχρεωτικό να μην τα κακοποιείς»! (σελ. 98). Και να γελάς όσο μπορείς!

The post «Max!», από το Φυστίκι που Κυλάει, εκδ. Memento appeared first on Πανος Τουρλης.