Βιβλίο Ο χείμαρρος του θανάτου
Τίτλος πρωτοτύπου Fjällgraven
Συγγραφείς Michael Hjorth και Hans Rosenfeldt
Μεταφραστής Ξενοφών Παγκαλιάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο Γέμτλαντ της βόρειας Σουηδίας δυο φίλες ανακαλύπτουν έναν ομαδικό τάφο έξι ανθρώπων, εκ των οποίων οι δύο παιδιά. Ποιοι ήταν; Ήταν οικογένεια; Ποιος τους σκότωσε και γιατί; Ταυτόχρονα, μια γυναίκα, πρόσφυγας από το Πακιστάν, ξεπερνώντας τα ήθη και την κλειστή νοοτροπία της χώρας της, απευθύνεται σε έναν δημοσιογράφο για να τη βοηθήσει να βρει τον εξαφανισμένο από χρόνια σύζυγό της. Αυτή είναι η αρχή μιας κλιμακούμενης ιστορίας που αποκαλύπτει πόσο σάπιο μπορεί να είναι ένα σημαντικό διοικητικό κέντρο, όπως οι Ένοπλες Δυνάμεις, εφόσον εμπλέκονται ακόμη και υποψίες για τρομοκρατικά χτυπήματα. Ο κλοιός σφίγγει αργά και βασανιστικά, οι ένοχοι αποκαλύπτονται ένας ένας και το τέλος δε θα αφήσει κανέναν από τους χαρακτήρες ίδιο όπως στην αρχή.

Τελικά όντως η παρανοϊκή Ελινόρ θα βλάψει τον Σεμπάστιαν όπως το υποψιαζόμουν, δε φανταζόμουν ποτέ όμως τον τρόπο που διάλεξαν οι συγγραφείς. Και φυσικά, το απονενοημένο της διάβημα ξεκινάει ένα ντόμινο εξελίξεων που φέρνουν τη Βάνια, ναι, τη Βάνια, όλο και πιο κοντά σε μια τραγική αλήθεια που ούτε καν υποψιαζόταν, μιας και ο πατέρας που γνώρισε μπλέκεται σε οικονομικό σκάνδαλο. Την ίδια στιγμή εξελίσσονται και οι σχέσεις των υπόλοιπων μελών της ομάδας του Μπέργκμαν ενώ το βιβλίο κλείνει με ένα ανατρεπτικότατο cliffhanger (ένα σημείο που σταματάει απότομα τη δράση, εξασφαλίζοντας ονυχοφαγία στον ανυποψίαστο αναγνώστη)!

Θα επαναλάβω ότι τα βιβλία με τον Μπέργκμαν διαβάζονται με τη σειρά. Έτσι, κι εδώ έχουμε συνεχείς αναφορές στο δεύτερο βιβλίο, με αποκάλυψη καίριων σημείων της πλοκής και άμεση σύνδεση με τα γεγονότα του προηγούμενου βιβλίου, επομένως ο αναγνώστης δε θα μπορέσει να το απολαύσει αν το ξεκινήσει χωρίς να έχει διαβάσει τα προηγούμενα.

Βιβλίο Ο Μαθητής
Τίτλος πρωτοτύπου Lärjungen
Συγγραφείς Michael Hjorth και Hans Rosenfeldt
Μεταφραστής Γρηγόρης Κονδύλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

ΜΗΝ το διαβάσετε πρώτο. Αναζητήστε τα «Σκοτεινά μυστικά» γιατί έχουμε αρκετές διασυνδέσεις με αυτό. Σας εγγυώμαι ότι το παρόν βιβλίο είναι σκάλες ανώτερο, καλύτερο και με περισσότερη αγωνία. Έχουμε 640 σελίδες γεμάτες από κυνηγητό, σασπένς, φρικτές σκηνές, δολοφονίες, ανατροπές, εξελίξεις, μυστικά, εκπλήξεις, ένοχα μυστικά και αγώνα ενάντια στο χρόνο. Ολοκληρωμένο, στενά έως ασφυκτικά πλεγμένο, χωρίς ούτε μια αράδα περιττή. Και ο Σεμπάστιαν, που όπως είπα και στα «Σκοτεινά μυστικά», δεν τον πάω με τίποτα, συνεχίζει να αποκτά εχθρούς. Θανάσιμους εχθρούς.

Στη δεύτερη υπόθεση με την οποία ασχολείται η κόρη του, Βάνια, ο Σεμπάστιαν δεν είχε σκοπό να αναμιχτεί. Είχε σκοπό όμως να τον ανακατέψει ο παλιός του εχθρός, Έντβαρντ Χίντε, ένας καθ’ έξιν δολοφόνος που είναι κλεισμένος σε άσυλο ήδη από το 1996, πριν την υπόθεση των «Σκοτεινών μυστικών». Κι όμως, κάποιος ξεκινά να σκοτώνει ακριβώς με τον ίδιο τρόπο! Ποιος και γιατί; Ενεργεί αυτοβούλως; Αν όχι, πώς ήρθε σε επαφή με τον απομονωμένο Χίντε; Και γιατί τον αντιγράφει; Με το τέταρτο θύμα έχουμε μια φριχτή αποκάλυψη: οι γυναίκες που δολοφονούνται είναι πρώην ερωμένες του Σεμπάστιαν!! Οπότε ο Σεμπάστιαν μπαίνει στην υπόθεση, δυσαρεστώντας πολλούς από την ομάδα έρευνας, με την οποία είχε συνεργαστεί και στο προηγούμενο βιβλίο.

Ο τρόπος που χειρίζονται οι συγγραφείς την πλοκή είναι εξαιρετικός. Από την περιγραφή των φόνων στην αναγνώριση των θυμάτων, από τα φαντάσματα του Σεμπάστιαν που δεν τα έχει ξεχάσει λίγους μήνες αργότερα από τα «Σκοτεινά μυστικά» κι ας επέστρεψε στη Στοκχόλμη, στη συνεχή ερωτική του επίθεση. Ο κόσμος χάνεται γύρω του κι αυτός εξακολουθεί να βρίσκει την ησυχία και την ηρεμία στο εφήμερο σεξ! Και φυσικά το καλύτερο όλων: ο Χίντε του λέει καταπρόσωπο ότι είναι ίδιοι οι δυο τους, απλά ο ένας σκοτώνει κι ο άλλος “κάνει έρωτα” (για να το πω κομψά). Οι περιγραφές των χαρακτήρων, η ψυχολογία τους, ακόμη και η εξέλιξή τους είναι γραμμένα μοναδικά. Δεν ξεχνώ την αντίδραση του Σεμπάστιαν όταν ανακάλυψε τον συνεκτικό δεσμό που ένωνε τα θύματα και πόσο μεγάλη ανατροπή υπήρξε για την κοσμοθεωρία του και για τον ψυχικό του κόσμο η επιστροφή στο παρελθόν, σε ένα παρελθόν που αγωνίζεται να ξεχάσει γατί έχει τόσα κοινά στοιχεία με αυτό!

ΟΚ ψάχνουμε τον δολοφόνο, αναρωτιόμαστε για το επόμενο θύμα, δολοφονείται και η τέταρτη κοπέλα μπροστά στα μάτια μας. Ο Χίντε; Απόλυτα συνειδητοποιημένος και ψύχραιμος κινεί τα νήματα στο δικό του παράλογο και σατανικό κουκλοθέατρο. Βούτυρο στο ψωμί του οι αντιδράσεις του Σεμπάστιαν όταν τον επισκέπτεται στο άσυλο με τη Βάνια. Μέγα λάθος για τον Σεμπάστιαν και λαυράκι για τον Χίντε που βλέπει μια νέα ενδιαφέρουσα παράμετρο στο σχέδιο απόδρασης που έχει καταστρώσει! Ακριβώς μέρος του σχεδίου του είναι ο Μαθητής του, τον οποίο δεν διστάζει να καταδώσει για να καταφέρει να πάρει ανταλλάγματα (συγκεκριμένα τον θεωρεί “βραχυπρόθεσμα πολύτιμο, μακροπρόθεσμα αναλώσιμο”, σελ. 416). Ένα από αυτά η Βάνια. Ο Χίντε είναι εκεί έξω και η Βάνια είναι στα χέρια του. Και τώρα; Διαβάστε τη συνέχεια στο βιβλίο.

Εξαιρετικά καλογραμμένο, θα το ξαναπώ, εξαιρετικά μελετημένο και αποδεδομένο με τον καλύτερο τρόπο. Μην το διαβάσετε το βράδυ, θα ξενυχτήσετε είτε διαβάζοντάς το είτε λόγω των τρομακτικών σκηνών του. Σε πολλά σημεία είναι καλύτερο και από τον Χάνιμπαλ και τη Σιωπή των αμνών. Επιτέλους κατάλαβα τι σημαίνει σασπένς και υπόθεση-παζλ. Για τα καλά! Λυπήθηκα κατά βάθος τον Μαθητή λόγω της φοβίας του για το σκοτάδι, την οποία ο αναγνώστης ζει στο πετσί του, το φόβο και τη βαριά ανάσα που εκπνέει σε κάθε σελίδα!

Οι συγγραφείς εξακολουθούν να βάζουν το μαχαίρι βαθιά στο κόκαλο της σουηδικής κοινωνίας: οι διαλυμένες οικογένειες εξακολουθούν να αναφέρονται και να επηρεάζουν τις κινήσεις μελών της ομάδας, τα διχασμένα συναισθήματα υπάρχουν, ακόμη και ο τρόπος που κάνουν τις δολοφονίες ο Δάσκαλος και ο Μαθητής έχει τις ρίζες του στα δύσκολα παιδικά χρόνια, με ακραίες μορφές κακοποίησης από το στενό συγγενικό περιβάλλον. Θα σταθώ σε ένα ωραίο ειρωνικό σχόλιο για τον λόγο της παρουσίας των βιβλιοθηκών στα αναμορφωτήρια:

“Λες και οι μελλοντικοί καβγάδες ανάμεσα σε έγκλειστους πρώην Γιουγκοσλάβους με μετατραυματικά συμπτώματα άγχους, οι οποίοι είχαν καταδικαστεί συνολικά για σοβαρά εγκλήματα βίας κατά συρροή, θα μπορούσαν να σωφρονιστούν με τη δωδεκάτομη Ιστορία της Αναγέννησης ή με κείμενα φιλοσοφίας και ιστορίας των ιδεών” (σελ. 365).

Κατά τα άλλα οι συγγραφείς μάς προετοιμάζουν για τη συνέχεια των βιβλίων. Η Έλιορ, η νέα κατάκτηση του Σεμπάστιαν, μπαίνει στη ζωή του με τρυφερότητα και επιμονή, στοιχεία που τον γοητεύουν, στα μάτια του αναγνώστη όμως δείχνουν ότι εδώ έχουμε μια μικρή ψυχοπάθεια, που αναρωτιέμαι πώς θα εξελιχθεί. Ο Σεμπάστιαν καταφέρνει για άλλη μια φορά να κρύψει τη σχέση του με τη Βάνια από την ερευνητική ομάδα αλλά για πόσο ακόμη; Ειδικά όταν ένα μέλος της ομάδας διασταυρώνει κάποια στοιχεία και καταλήγει στο αυτονόητο συμπέρασμα;

Βιβλίο Σκοτεινά μυστικά
Τίτλος πρωτοτύπου Det fördolda
Συγγραφείς Michael Hjorth και Hans Rosenfeldt
Μεταφραστής Γιώργος Μαθόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μπέργκμαν είναι ο χειρότερος αντι-ήρωας που έχω διαβάσει. Κι αυτό το σχόλιο δεν έχει να κάνει με το ωραίο γράψιμο. Ο ίδιος ο ήρωας είναι παλιάνθρωπος. Με την έννοια ότι προτιμά τα one-night stands για να αποκτήσει ξανά νόημα για αυτόν η ζωή του. Ειδικά αφότου έχασε για πάντα τη γυναίκα του και την κόρη του στο τσουνάμι της Ασίας το 2004, δυο γυναίκες που κατάφεραν να τον τραβήξουν από τον βούρκο που αυτός έλεγε ζωή, έγινε χειρότερος! Όπως υποστηρίζει και ο ίδιος: “Δύσκολη παιδική ηλικία, απουσία αγάπης, ενσυναίσθησης και αυτοπεποίθησης και μια κρυφή ανάγκη για επίδειξη δύναμης. Και ο αιώνιος φαύλος κύκλος του άγχους. Είχε ανάγκη από αυτοεπιβεβαίωση και φαντασιωνόταν πως είχε τον έλεγχο της κατάστασης. Η δική του φαντασίωση είχε σχέση με το σεξ…” (σελ. 144). Το μόνο θετικό που του αναγνωρίζω είναι το γεγονός ότι πάνω κάτω τα ίδια φαντασιωνόταν κι ένας κατά συρροήν δολοφόνος,”Ο Σεμπάστιαν έπαιζε πόκερ ποντάροντας σπίρτα ενώ ο κατά συρροή δολοφόνος πόνταρε ράβδους χρυσού”. Όπως έγραψα και πιο πάνω: “Η δική του φαντασίωση είχε σχέση με το σεξ ενώ ο κατά συρροή δολοφόνος ήθελε ν’ αποφασίζει για τη ζωή ή το θάνατο ενός ανθρώπου. Η επίγνωση αυτής της κατάστασης είχε τρομάξει τον Σεμπάστιαν αλλά ταυτόχρονα του πρόσφερε τα κατάλληλα εργαλεία έτσι ώστε να βοηθά με τη δουλειά του την αστυνομία στον εντοπισμό των κατά συρροή δολοφόνων…Είχε την απαιτούμενη δεξιότητα να κατανοεί όσο κανένας άλλος την ψυχολογία του δράστη… βαθιά μέσα του έμοιαζε με τους ανθρώπους που κυνηγούσε” (σελ. 145).

Στο βιβλίο αυτό ο Σεμπάστιαν επιστρέφει στη Βεστερός μετά από τριάντα χρόνια για να πουλήσει το πατρικό του και να κλείσει οριστικά με το παρελθόν. Δυστυχώς όμως η δολοφονία ενός 16χρονου αγοριού, μαθητή στο ιδιωτικό λύκειο που είχε χτίσει ο οικονομικά επιφανής πατέρας του Σεμπάστιαν τον κρατά στην πόλη. Οι θύμησες και οι μνήμες τον στοιχειώνουν. Θυμάται τα δύσκολα παιδικά του χρόνια, την κόλαση που έζησε στο τέλειο σχολείο (το οποίο φυσικά ήθελε ο ίδιος να γκρεμίσει συθέμελα), η επανάσταση απέναντι στην άψογη και τέλεια και υποδειγματική ανατροφή των γονιών του με αποτέλεσμα να το σκάσει από το σπίτι στην εφηβεία του, όλα αυτά έρχονται και τον στοιχειώνουν. Επιπλέον οι μνήμες από το τσουνάμι του 2004 είναι ακόμη νωπές κι έτσι ο ήρωας συνεχίζει να αναζητά το εφήμερο σεξ ως διέξοδο. Και φυσικά τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν ανακαλύπτει ότι η μητέρα του του είχε κρύψει επιστολές από μια γυναίκα που την ενημέρωνε ότι είχε μείνει έγκυος από τον Σεμπάστιαν. Ο ψυχολόγος αρχίζει να έχει μια ελπίδα ότι θα καταφέρει να σταθεί ξανά στα πόδια του εφόσον έχει κι άλλο παιδί. Για να βρει τη διεύθυνση της γυναίκας μπαίνει στην ομάδα για τον εντοπισμό του δολοφόνου και τους βοηθά με τις γνώσεις του αλλά όχι με τη χείριστη συμπεριφορά του. Δημιουργεί πολλές έχθρες, με μεγαλύτερη αυτήν της Βένιας, την οποία βάζει κι αυτός στο μάτι όμως για άλλο λόγο.

Μου έκανε εντύπωση πόσο διαλυμένες είναι οι οικογενειακές σχέσεις που επιλέγουν να φωτίσουν οι συγγραφείς. Μα όλες είναι διαλυμένες πια; Πουθενά δεν βρήκα ευτυχισμένη ολοκληρωμένη οικογένεια. Του Σεμπάστιαν; Πολύ τέλεια για τα γούστα του και την ανατροφή του. Του νεκρού Ρότζερ; Ο πατέρας τους παράτησε και η μάνα του τον μεγαλώνει μόνη της, παραδομένη πλήρως στο εύκολο κέρδος και στους ελαφρούς εκβιασμούς. Στα ίχνη της βάδιζε και ο ίδιος ο Ρότζερ. Ένας επιθεωρητής, ο Χάραλντσον, που κάνει τα πάντα για να του δώσουν σημασία αλλά κάνει γκάφες, αγωνίζεται με τη γυναίκα του να κάνουν παιδί όταν πια το σεξ έχει αποτελέσει πεπερασμένο αντικείμενο πόθου και θέλησης, πλέον κάνουν σεξ για να κάνουν σεξ μπας και κάνουν παιδί. Ο Τόρκελ έχει μια στέρεα δομημένη σχέση με την παντρεμένη Ούρσουλα και έχουν ξεκαθαρίσει ποιοι είναι, τι θέλουν και τι πρέπει να κάνουν. Όμως η πιο τραγική είναι η οικογένεια του καλύτερου φίλου του Ρότζερ, του Γιόχαν, του οποίου η μητέρα είχε εξωσυζυγική σχέση, κάτι που έδιωξε τον πατέρα από το σπίτι κι αυτό κλόνισε την ψυχική υγεία του παιδιού. Τώρα ο πατέρας γύρισε και ο Γιόχαν θα κάνει τα πάντα για να κρατήσει την οικογένειά του ενωμένη. Παντού άγχος λοιπόν, καταπίεση, λάθος διέξοδοι, διαλυμένα αισθήματα, μηδαμινές σκέψεις, κάτω από τον ήλιο του μεσονυχτίου.

Και η υπόθεση; Ένα 16χρονο αγόρι νεκρό. Τι κρύβει η καλύτερή του φίλη και γιατί λέει ψέματα; Γιατί καταγγέλθηκε ο επιστάτης του σχολείου για παράνομη πώληση ποτών σε ανηλίκους από τον ίδιο τον Ρότζερ; Ο άψογος και τακτοποιημένος διευθυντής του σχολείου, αψεγάδιαστος και αδιάφθορος, έχει μια κρυφή, ομοφυλοφιλική ζωή, που αν βγει στο φως θα καταστρέψει τη φήμη του και κυρίως τη φήμη του σχολείου. Κατά πόσο θα συνέβαλε ο Ρότζερ σε αυτό αν το μάθαινε; Μήπως έχει να κρύψει και κάτι άλλο ο διευθυντής του σχολείου; Μήπως τον εκβίαζε κάποιος άλλος για κάποιο άλλο μυστικό; Και πώς θα αντιδρούσε αν στριμωχνόταν; Ο καλύτερος φίλος του Ρότζερ τι ξέρει για τον δολοφονημένο; Ως πού θα έφτανε η μητέρα του για να ξανανιώσει γυναίκα, όταν πια ο ίδιος ο άντρας της θα την παραμελούσε λόγω του αμαρτωλού παρελθόντος της; Γιατί κάηκε ζωντανός ο ψυχολόγος που παρακολουθούσε τον Ρότζερ; Τι μυστικά του είχε εξομολογηθεί το παιδί; Ένα θρίλερ για γερά νεύρα, με κάποια (ελάχιστα) σημεία που κάνουν κοιλιά αλλά από ένα σημείο και μετά οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη, τα θύματα πολλαπλασιάζονται και οδηγούμαστε στην τραγική αλήθεια.

ΥΓ Σπιρτούλη [για την 1η έκδοση που είχα διαβάσει]: Δυστυχώς επαναλαμβάνεται ένα τυπογραφικό λάθος, στις παραγράφους των διαλόγων τα εισαγωγικά αγκαλιάζουν όλην την παράγραφο κι όχι τις προτάσεις που δείχνουν ότι κάποιος μιλάει, οπότε ο αναγνώστης μπερδεύεται και δεν ξεχωρίζει αν διαβάζει την αφήγηση ή την κουβέντα. Για παράδειγμα: “Είμαι έτοιμη. Θα ειδωθούμε στο Τμήμα. Η Ούρσουλα στράφηκε προς τη Λένα. Και πάλι τα συλλυπητήριά μου” (σελ. 227).