Βιβλίο Οι τελευταίοι εξόριστοι της Κωνσταντινούπολης
Τίτλος πρωτοτύπου İstanbul’un Son Sürgünleri
Συγγραφείς Hülya Demir, Ridvan Akar
Μεταφραστές Γιάννης Τοπτσόγλου
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η απέλαση των Ρωμιών «μαγειρευόταν» ήδη από το 1944, οπότε και ετοιμάστηκε σχετική έκθεση περί μειονοτήτων, μέσα στο γενικότερο κλίμα που ενέπνεε ο ναζισμός, Ο επικεφαλής της κυβέρνησης που αποφάσισε την απέλαση των Ρωμιών το 1964 και ο ηγέτης της χώρας όταν ετοιμαζόταν η σχετική έκθεση το 1944 είναι το ίδιο πρόσωπο! Οι συγγραφείς στο βιβλίο καταγράφουν το χρονικό των απελάσεων βήμα προς βήμα: αίτια και επιπτώσεις, πισώπλατες μαχαιριές και επίσημη πολιτική. Εμπόδιο στην έρευνά τους ήταν η άρνηση των συνεντευξιαζόμενων απελαθέντων να δημοσιευτεί το όνομά τους «για να μη βρουν κανένα μπελά» (το βιβλίο ετοιμαζόταν περίπου το 1992).

Το βιβλίο χωρίζεται σε ευδιάκριτες ενότητες και συμπληρώνεται με την απαραίτητη βιβλιογραφία. Οι συγγραφείς ξεκινάνε με τα γεγονότα στην Κύπρο, που πυροδότησαν το μίσος για κάθε Ρωμιό στην Πόλη, περιγράφουν τις εξελίξεις πριν από την απόφαση της απέλασης και φτάνουμε στην καταγγελία της σύμβασης του 1930, κάτι που ανοίγει το δρόμο για την απέλαση των Ελλήνων. Δίνονται πολλές πληροφορίες, όλες τεκμηριωμένες, κυρίως μέσα από τις τουρκικές εφημερίδες της εποχής. Στο τέλος της έρευνας παρατίθενται μαρτυρίες-συνεντεύξεις από έναν απελαθέντα, έναν Ρωμιό δημοσιογράφο, έναν Έλληνα καθηγητή, τον Τούρκο υπουργό Εργασίας Μπουλέντ Ετσεβίτ και τον Πρόεδρο τότε της Εθνικής Τουρκικής Φοιτητικής Ένωσης Γιουκσέλ Τσενγκέλ για να υπάρχει πληρέστερη εικόνα των νοοτροπιών και των αντιλήψεων και να βγάλει ο αναγνώστης τα δικά του συμπεράσματα.

Οι συγγραφείς δεν παίρνουν πουθενά μέρος στην έρευνά τους, δεν καταδικάζουν καμία από τις δυο πλευρές, απλώς παραθέτουν τα γεγονότα όσο γίνεται πιο διαπιστωμένα και διασταυρωμένα. Σκοπός τους είναι να εξετάσουν την επίσημη ιστορία και να μην αποοσιωπήσουν όλα όσα συνέβησαν, ειδικά για ένα τόσο καίριο ζήτημα που ακόμη το 1992 ήταν παρθένο από θέμα μελέτης και έρευνας. «Αυτό που έχει περισσότερο ανάγκη η αδελφοσύνη των λαών είναι η ειλικρίνεια». Άτυπη συνέχεια του βιβλίου είναι το «Τον τόπο που γεννήθηκες δεν θα τον ξεχάσεις ποτέ», όπου παρατίθενται οι εμπειρίες και οι απόψεις διάφορων απελαθέντων Ρωμιών και τα συναισθήματά τους.

Βιβλίο  Η προδοσία ενός Γκρίζου Λύκου
Τίτλος πρωτοτύπου Bir Irkçının İhaneti
Συγγραφέας Ridvan Akar
Μεταφραστής Μαρία Χαρισιάδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συνταγματάρχης το 1944 ήταν μέλος της τουρανιστικής κίνησης που ενδιαφερόταν για την επικράτηση του τουρκισμού στη χώρα και κατέστρωνε σχέδια αντίθετα προς την ουδέτερη κυβέρνηση της Τουρκίας να σωθεί ο καθαρός, αμιγής χαρακτήρας της τουρκικής φυλής και να βγει η χώρα στον πόλεμο ξεκάθαρα κατά των Συμμάχων. Κι όμως αυτή η ομάδα ήταν πιόνι της ουδέτερης επιφανειακά κυβέρνησης, που έκανε τα δικά της σχέδια εις βάρος των Συμμάχων κι έψαχνε αποδιοπομπαίο τράγο στον οποίο να στραφούν τα φώτα της δημοσιότητας, ώστε να κερδίσει χρόνο και να κλείσει επικερδείς συμφωνίες φυσικά υποκειμενικού χαρακτήρα.

Σιγά σιγά και χωρίς να βιαζόμαστε, με πολλές ατραπούς στο κείμενο που όλες όμως οδηγούν στη βασική πλοκή και χορεύουν γύρω της χωρίς να ξεφεύγουν πόντο, ξεδιπλώνεται ένα αληθινό αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο τουρκική ιστορία, παρασκήνια, αλήθεια και ωμότητα και φυσικά την απαραίτητη κλιμάκωση της υπόθεσης (σας συμβουλεύω από το 6ο κεφάλαιο και πέρα να μην επιβαίνετε σε λεωφορείο ή τρένο γιατί δεν υπάρχει περίπτωση να κατέβετε στη στάση σας, παρά μόνο στο τέρμα κι αυτό αν σας κατεβάσουν με τη βία, τόσο πολύ θα σας κρατήσει και θα σας κόψει την ανάσα).

Τι, μόνο αυτά έχουμε; Τα στοιχεία που βρέθηκαν στον νεκρό και οδηγούν 20 χρόνια πίσω, σε εθνικιστικές κινήσεις, Γκρίζους Λύκους, φιλοναζιστική στάση της κυβέρνησης (κρυφά φυσικά γιατί αντικειμενικά ήταν ουδέτερη χώρα στον πόλεμο), Τούρκους συγγραφείς-υποστηρικτές του παντουρκισμού, επισκέψεις και έρευνες του δημοσιογράφου σε ανακριτικά γραφεία και παλαιοβιβλιοπωλεία;΄Όόόχι, έχουμε και έρωτα-συναίσθημα: ο Φερίτ ερωτεύεται μια Ελληνίδα, η οποία, θύμα των εποχών και της στάσης στην Κύπρο, απελαύνεται μαζί με τους υπόλοιπους Ρωμιούς της Πόλης, κατά διαταγήν της κυβέρνησης, ως αντίποινα στη συμπεριφορά των Ελλήνων στο θέμα της Κύπρου! Τι να κάνει, πώς να τη γλυτώσει; Κι όμως η μοίρα της κοπέλας και κατά συνέπεια το μέλλον της σχέσης τους βρίσκεται στα χέρια του πραγματικού δολοφόνου!

Η λύση του μυστηρίου φυσιολογική, σε καμία περίπτωση τραβηγμένη από τα μαλλιά, αληθοφανέστατη, καθόλου υπερ-άνθρωπη ή εκβιαστική (ας δώσουμε ένα τέλος για να δώσουμε ένα τέλος, δηλαδή). Πουθενά δε βρήκα ψεγάδι, πουθενά δε βρήκα υπερβολή, σε κανένα σημείο δεν κουράστηκα, βρήκα πολύ ενδιαφέροντα όλα τα ιστορικά στοιχεία που παραθέτει ο συγγραφέας για την πολιτική κατάσταση της χώρας κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (τα παραθέτει λίγα λίγα κι όπου εξυπηρετούν την πορεία της υπόθεσης) και μπράβο του για την ουδετερότητα του συγγραφέα: πουθενά δεν μεροληπτεί υπέρ ή κατά της νοοτροπίας των Γκρίζων Λύκων ή των παν-τουρκιστών, ακόμα ακόμα και των Ρωμιών της Πόλης (ο χασάπης που κλαίει για τη σπασμένη του βιτρίνα και για το άδικο που του γίνεται να ξεριζώνεται από έναν τόπο που τον πόνεσε, ακόμη την αναλογίζομαι). A propos η μετάφραση είναι καλοδουλεμένη, κατανοητή, στρωτή, ευχάριστη, καθόλου επιφανειακή ή πρόχειρη και το κείμενο διαβάζεται πολύ άνετα! Θα το θυμάμαι για πολύ καιρό αυτό το βιβλίο.