Βιβλίο Κίρκη 
Τίτλος πρωτοτύπου Circe
Συγγραφέας Madeline Miller
Μεταφραστής Κλαίρη Παπαμιχαήλ
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κίρκη ήταν νύμφη, κόρη του Ήλιου και της Πέρσης, μιας από τις Ωκεανίδες. Βασίλισσα στο νησί της Αίας, όπου μεταμόρφωνε τους εχθρούς της σε ζώα με τη χρήση μαγικών φίλτρων, μιας και ήξερε για τα βότανα και τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην Οδύσσεια του Ομήρου, όπου μεταμόρφωσε κάποιους από τους συντρόφους του βασιλιά της Ιθάκης. Ο Οδυσσέας, χρησιμοποιώντας το μώλυ που του έδωσε ο Ερμής, γλύτωσε από τα μάγια της κι η Κίρκη τον ερωτεύτηκε. Οι ναύτες έμειναν έναν χρόνο στο νησί μόνο που κάποια στιγμή οι Μοίρες είχαν προγράψει πως ο Οδυσσέας έπρεπε να γυρίσει σπίτι. Ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς και ο Ησίοδος διαφωνούν ως προς τους απογόνους που απέκτησε η Κίρκη από τον Οδυσσέα. Ο Τηλέγονος είναι ο επικρατέστερος, σύμφωνα με τον Ησίοδο και η μοίρα του δένεται τραγικά με αυτήν του Οδυσσέα.

Το μυθιστόρημα, με πρωτοπρόσωπη αφήγηση, μας συστήνει λοιπόν αυτήν τη θεότητα, που μεγαλώνει σ’ ένα περιβάλλον ουσιαστικά πνευμάτων και μας αφηγείται την καθημερινότητά της σ’ έναν κόσμο με θεούς, Ναϊάδες και νύμφες, όπου ο Ήλιος και ο Ωκεανός τρώγανε μαζί συχνά σαν ξαδέλφια που ήταν, στα βάθη της θάλασσας και πάνω στη γη. Ονομάστηκε Κίρκη, γεράκι δηλαδή, από τα κίτρινα μάτια της και τον ψιλό ήχο που έβγαζε όταν έκλαιγε. Κεφάλαιο προς κεφάλαιο αναπτύσσεται μια ενδιαφέρουσα και πολύπλευρη προσωπικότητα, μέσω της οποίας μαθαίνουμε «από πρώτο χέρι» την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στα παλάτια θεών, θεοτήτων και ημίθεων ενώ διάφορα πραγματολογικά στοιχεία ξεπηδούν για να προσδώσουν αληθοφάνεια, όπως τα πρώτα βήματα της μέτρησης της ημέρας: «… υπήρχαν ορισμένοι άνθρωποι που λέγονταν αστρονόμοι κι η δουλειά τους ήταν να καταγράφουν πότε ανέτειλε και πότε έδυε… αλλά μερικές φορές ο πατέρας μου χασομερούσε πότε εδώ και πότε εκεί, αναστατώνοντας τους υπολογισμούς τους» (σελ. 21). Η αφήγηση είναι αείροη («Η βρεφική μου ηλικία ήταν ζήτημα λίγων ωρών, η νηπιακή μου κράτησε λίγα λεπτά περισσότερο», σελ. 14), συμπυκνωμένη («Οι μέρες των θεών κυλάνε σαν το νερό του καταρράκτη και δεν είχα μάθει ακόμη το ανθρώπινο κόλπο να τις μετράω», σελ. 17) και η εξέλιξη της ηρωίδας είναι απόλυτα συνυφασμένη με τα εξωτερικά της ερεθίσματα.

Η σχέση της με τα αδέλφια της, Πέρση, Αιήτη και Πασιφάη, η αγάπη της μητέρας της για τον πατέρα της, ο έρωτάς της για τον Γλαύκο, η στάση των γονιών απέναντί της που δεν ήταν και η καλύτερη, με τον Ήλιο να την αποκαλεί πάνω στον θυμό του «ξέθωρη και λειψή», που δε βρίσκει σύζυγο για κείνη ακόμη κι αν τον πληρώσει είναι τα πρώτα πετραδάκια που χτίζουν την προσωπικότητά της. Τα κουτσομπολιά στο παλάτι, οι  σκευωρίες, ο ατίθασος έρωτας, οι αναρίθμητοι απόγονοι, και ταυτόχρονα ο φόβος για τον πόνο και ο τρόμος από την ανυπακοή σε άγραφες άνωθεν εντολές είναι το φόντο μέσα στο πλαίσιο του οποίου δρουν οι ήρωες του μυθιστορήματος. Η Κίρκη έχει πολλά να μάθει που θα σφυρηλατήσουν τον χαρακτήρα της και μέσα από τις εμπειρίες της, τις γνωριμίες, τις απορίες, τα μαθήματα ζωής ταξίδεψα κι εγώ στους άγραφους νόμους μεταξύ των θεών και των Τιτάνων. Συναρπαστικές λεπτομέρειες, ανθρώπινες κατά βάθος αντιδράσεις, καλοδουλεμένες πληροφορίες, προσεγμένο λεξιλόγιο και απόλυτος σεβασμός στη μυθολογία είναι στοιχεία που με κράτησαν από το πρώτο ακόμη κεφάλαιο, ειδικά από τη στιγμή που η Κίρκη πρωταγωνίστησε σε σημαντικές στιγμές της μυθολογίας ενώ ταυτόχρονα αρκετές λεπτομέρειες που ίσως ο περισσότερος κόσμος να γνωρίζει αναφέρονταν περιληπτικά, κυρίως μέσα από τον παντογνώστη Ερμή σε κατοπινές συζητήσεις ή μέσω άλλων συμπρωταγωνιστών, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια ολοκληρωμένη τοιχογραφία ως προς τα γεγονότα και ένα καθόλου κουραστικό κείμενο που δεν αναλώνεται σε περιττές λεπτομέρειες εις βάρος της καθαυτής δράσης.

Η Κίρκη από αποπαίδι μεταμορφώνεται σε γυναίκα με γνώσεις, κι ας τη θεωρούν ανυπάκουη και ψευτοπερήφανη. Ανακαλύπτει τα βότανα που κανείς δε δέχεται τις θαυματουργές τους ιδιότητες και όσα κάνουν τα αποδίδουν στο αμετάβλητο της μοίρας, κάτι που τη φέρνει σε ρήξη με τον πατέρα της. Τελικά πικραμένη διαπιστώνει: «Κάθε στιγμή της γαλήνης μου ήταν ένα ψέμα, την είχα μονάχα επειδή έτσι γούσταραν οι θεοί. Δεν είχαν σημασία οι πράξεις, όσον καιρό κι αν ζούσα ήταν ικανοί από ένα καπρίτσιο α απλώσουν το χέρι τους και να με κάνουν ό,τι ήθελαν» (σελ. 314). Και στο τέλος, γίνεται μητέρα, κάτι που αφήνει αρκετό περιθώριο στη συγγραφέα να δείξει με λυρισμό και καλοδουλεμένες εικόνες τον πόνο και την αγωνία της θεάς που ξέρει και της μάνας που δε θέλει.

Τελικά την οδηγούν σε μια ανεπιθύμητη εξορία στο νησί της Αίας, όπου αφοσιώθηκε στα βοτάνια της. Η μαγεία είναι σκληρή δουλειά, «πρέπει να πετάξεις τα λάθη σου και να ξαναρχίσεις»! Εξασκήθηκε στις οφθαλμαπάτες, δοκίμασε, πειραματίστηκε, υπέταξε τα ζώα του νησιού, μια λιονταρίνα ήταν η μόνιμη σύντροφός της. Αυτό το κεντρικό σημείο του βιβλίου θα μπορούσε να είναι μια μονότονη αφήγηση αλλά διάφορα γεγονότα, όπως οι επισκέψεις του Ερμή που προχωράνε τις εξελίξεις του μύθου μέσα από τις σύντομες αφηγήσεις του, το αναγκαστικό ταξίδι στην Κρήτη του Μίνωα (πόσο συναρπαστικά γραμμένο είναι το πέρασμα από τα βράχια της Σκύλλας και πόση ανατριχίλα μου χάρισε η γέννηση του Μινώταυρου!), ακόμη και οι εμφανίσεις της Μήδειας (από τους πιο καλοδουλεμένους χαρακτήρες του μυθιστορήματος) και του Ιάσονα, γεμίζουν με ενδιαφέρουσες σκηνές το μυθιστόρημα ως την άφιξη του Οδυσσέα.

Μέσα από το κείμενο παρουσιάζονται με ενάργεια όλη η νοοτροπία, οι αντιλήψεις, η στάση ζωής της αρχαιότητας. Ερωτήματα όπως κατά πόσο απασχολούσαν τους θεούς οι ζωές των θνητών δίνονται σχεδόν χωρίς συναίσθημα: «Απ’ όλους τους θνητούς της γης, ελάχιστους έχουν ποτέ ακουστά οι θεοί. Σκεφτείτε το λογικά. Μέχρι να μάθουμε τα ονόματά τους, πεθαίνουν» (σελ. 142). Γιατί οι διαφορές τους είναι τεράστιες: «Έτσι αποκτούσαν δόξα οι θνητοί, συλλογίστηκα. Με την εξάσκηση και την εργατικότητα, φροντίζοντας τις δεξιότητές τους σαν τους κήπους, μέχρι να λάμψουν κάτω από τον ήλιο. Οι θεοί όμως είναι φτιαγμένοι από ιχώρ και νέκταρ, τα πρωτεία τους ξεχειλίζουν ήδη από τα ακροδάχτυλά τους. Αποκτούν, λοιπόν, τη φήμη τους αποδεικνύοντας τι μπορούν να καταστρέψουν: ξεκληρίζουν πόλεις, ξεκινάνε πολέμους, γεννάνε πανούκλες και τέρατα. Όλος εκείνος ο καπνός κι η γευστικότητα που υψώνονται από τους βωμούς μας αφήνουν πίσω τους μονάχα στάχτη» (σελ. 187). Η αλήθεια του Τρωικού πολέμου δίνεται με δυο φράσεις: «-Για ποιο λόγο πολεμήσατε; -Κάτσε να δω αν θυμάμαι… Για εκδίκηση. Πόθο. Ύβρη. Απληστία. Εξουσία. Τι ξέχασα; Α ναι, τη ματαιοδοξία και το πικάρισμα» (σελ. 274). Κι αμέσως το υπέροχο χιούμορ της συγγραφέως που εξισορροπεί την πικρία: «Ακούγεται σαν μια συνηθισμένη μέρα των θεών» (όπ. π.).

Κι ερχόμαστε στην άφιξη του Οδυσσέα, που αποδίδεται και αυτή με λυρισμό αλλά και ρεαλισμό: «Είχα δει πώς μπορούσε να ξεφλουδίζει τις αλήθειες από τους ανθρώπους σαν να ήταν κελύφη από όστρακα, πώς διάβαζε τις καρδιές με μια ματιά και μια καίρια κουβέντα» (σελ. 269). Στη συνέχεια: «Υπήρχαν πολλοί που έκλειναν τα μάτια τους και έκλωθαν φαντασιώσεις για τη δύναμη που θα ήθελαν να έχουν. Εκείνος όμως είχε χαρτογραφήσει και επιθεωρήσει τον εαυτό του, σημειώνοντας με απόλυτη ακρίβεια κάθε πετραδάκι και λοφίσκο. Υπολόγιζε τα χαρίσματά του μέχρι κεραίας» (σελ. 306). Ο Οδυσσέας και η Κίρκη έζησαν μαζί έναν χρόνο αλλά αυτή η σχέση ούτε μιαρή φάνηκε στα μάτια μου ούτε ρομαντική, ακριβώς χάρη στη ματιά της συγγραφέως που ξέρει να τοποθετεί τους ήρωές της σ’ ένα ειδυλλιακό περιβάλλον χωρίς να χάνει όμως τις πραγματικές διαστάσεις των περιστατικών. Έτσι κι εδώ, η Κίρκη πατάει γερά στα πόδια της: «Όλες εκείνες οι νύχτες στο κρεβάτι μου ήταν απλώς η σοφία του ταξιδευτή. Όταν βρίσκεσαι στην Αίγυπτο, λατρεύεις την Ίσιδα, στην Ανατολία, σφάζεις ένα αρνί για την Κυβέλη. Δεν είναι ανόμημα κατά της Αθηνάς που έχεις στην πατρίδα σου» (σελ. 304). Και συγκινήθηκα με την πικρή διαπίστωση: «Συνειδητοποίησα ότι η οικογενειακή ζωή μαζί μου έμοιαζε πιο πολύ με πρόβα» (σελ. 305), μιας και ο Οδυσσέας έπρεπε να γυρίσει σπίτι και να συνεχίσει τη ζωή του με την Πηνελόπη.

Όλα αυτά λοιπόν δίνονται με σωστές και μετρημένες παρομοιώσεις και μεταφορές που στολίζουν ακόμη περισσότερο το κείμενο: «Αυτή η γελαστή αλογόμυγα των θεών, ο Ερμής» (σελ. 126) που «μάζευε τα κουτσομπολιά όπως οι ποδόγυροι τη λάσπη» (σελ. 133) ή «Το φεγγάρι είχε συρρικνωθεί σε ένα θραύσμα έξω από το παράθυρο» (σελ. 307) και τέλος «Τα μάτια του ήταν καστανά, γεμάτα ζεστασιά σαν την καλοκαιρινή γη» (σελ. 315) είναι μερικά μόνο από τα στολίδια του βιβλίου. Το μυθιστόρημα όμως, όσο πλησίαζε προς το τέλος, μου φάνηκε συγκριτικά αδύναμο, με την Κίρκη να γενννά τον Τηλέγονο από το σμίξιμό της με τον Οδυσσέα και με διάφορα γεγονότα που δεν ήξερα ως προς τον θάνατο του βασιλιά της Ιθάκης και τα βήματα που ακολούθησε ο Τηλέμαχος με την Πηνελόπη μετά από αυτό. Οι τελευταίες εξελίξεις δεν είχαν τον ίδιο βαθμό έντασης με το υπόλοιπο κείμενο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως έτσι εξαλείφεται η θετικότατη ματιά μου απέναντί του.

Το μυθιστόρημα δεν είναι μόνο η ιστορία της Κίρκης και η περιγραφή των κοινωνικών ισορροπιών της εποχής αλλά και σε ένα δεύτερο επίπεδο μια σαφής κατάδειξη των ζητημάτων που συνεχίζουν να απασχολούν τους ανθρώπους ακόμη και ως την εποχή μας: έπαρση και τιμωρία, ανισότητες και αδικίες (οι προνομιούχοι κατά των αδυνάτων), μοτίβα δράσεων που επιφέρουν την αντίδραση, εγωισμός και μισαλλοδοξία, ο φόβος για τη δύναμη του Θεού σε όποια μορφή κι αν είναι (κι αυτό αν κάποιος το χειριστεί καλά μπορεί να χειραγωγήσει πολύ κόσμο) ή, ακόμη χειρότερα, το γεγονός πως ό,τι κι αν κάνουμε δεν ξεφεύγουμε από τη μοίρα που Εκείνος δημιουργεί, η προνομιακή θέση του άντρα στην κοινωνία («τους γιους δεν τους τιμωρούσαν», σελ. 250), υπάρχουν ακόμη ανάμεσά μας δημιουργώντας έριδες, προστριβές, αγωνία, ακόμη και θάνατο. Η «Κίρκη» είναι ένα λυρικό μυθιστόρημα για μια λιγότερο γνωστή θεότητα της ελληνικής μυθολογίας, γεμάτο τεκμηριωμένη ατμόσφαιρα, συναρπαστικές πληροφορίες, ρεαλισμό και άφθαστη αληθοφάνεια, που συγκροτούν ένα κείμενο με ανατροπές και εκπλήξεις, αφιερωμένο στην αδυναμία του ανθρώπου να ξεφύγει από τη μοίρα και στη μάνα που θα κάνει τα πάντα για να προστατέψει το παιδί της.

Βιβλίο Το τραγούδι του Αχιλλέα
Τίτλος πρωτοτύπου The song of Achilles
Συγγραφέας Madeline Miller
Μεταφραστής Αναστασία Καλλιοντζή
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Την ιστορία μάς την αφηγείται ο Πάτροκλος. Μας εξιστορεί όλη του τη ζωή γύρω από τον Αχιλλέα, τον μοναδικό άνθρωπο που αγάπησε βαθιά και ανιδιοτελώς στη ζωή του. Η συγγραφέας μας δείχνει πώς μεγάλωσαν μαζί, πώς ανατράφηκαν, πώς τους εκπαίδευσε ο Χείρων στο Πήλιο, πώς κρύφτηκαν στη Σκύρο όταν ο Πάρης απήγαγε την Ελένη και τους ψάχνανε για να πολεμήσουν, πώς τους ανακάλυψε ο Οδυσσέας, πώς πήγαν στην Αυλίδα, πώς θυσιάστηκε η Ιφιγένεια και φύσηξε ούριος άνεμος και πώς κατέληξαν στην Τροία και τι συνέβη εκεί. Χωρίς να γίνεται άλλος ένας Όμηρος, η Miller περιγράφει τα πιο κρίσιμα και σημαντικά περιστατικά της πολιορκίας της Τροίας, δίνοντας μια ανθρώπινη, αληθινή, τρισδιάστατη εικόνα, μας βάζει μέσα στα πράγματα και αναπαριστά μπροστά μας την καθημερινότητα στο στρατόπεδο των Ελλήνων κυρίως.

Έχω να σταθώ σε πολλά επιμέρους κομμάτια που ομολογώ ότι είτε δε θυμόμουν είτε τα θυμόμουν αλλιώς. Πρώτα πρώτα ο Αχιλλέας και ο Πάτροκλος ήταν εραστές, τελεία, ούτε φίλοι καρδιακοί, ούτε φίλοι με υποφώσκοντα ερωτισμό, ούτε τίποτα, ήταν ένα από τα πιο επιφανή ερωτικά ζευγάρια της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας (;). Παρ’ όλο που έχουμε ερωτικές σκηνές, παρ’ όλο που έχουμε ρομαντισμό, παρ’ όλο που ο Πάτροκλος έχει αποφασίσει τι θέλει σε μια εποχή που οι άντρες πήγαιναν με άντρες και με γυναίκες (κάθε συναναστροφή για τους δικούς της λόγους), το περιβάλλον και η ατμόσφαιρα και τα συναισθήματα και η νοοτροπία και οι σκέψεις είναι πολύ ωραία δοσμένα, χωρίς να λες ότι διαβάζεις ένα άρλεκιν ή ότι η συγγραφέας θέλει να προκαλέσει γι’ αυτό παίρνει και τον μύθο και του αλλάζει τα φώτα. Καμία σχέση.

Μου άρεσε πολύ η περιγραφή του Χείρωνα και της Θέτιδος. Οι Κένταυροι και οι θεοί ήταν πλάσματα του μύθου κατ’ εξοχήν και εδώ τους βλέπουμε μπροστά μας, αληθινούς και ανθρώπινους (όσο αυτό γίνεται). Οι περιγραφές αυτών των δύο σημαντικών προσώπων ξεπερνούν κάθε φαντασία και αποδίδονται με αληθοφανέστατο τρόπο. Μου έκανε εντύπωση η Θέτις, η οποία δεν πήγαινε με τίποτα τον Πάτροκλο, όχι γιατί ήταν εραστής του αγοριού της αλλά γιατί ήταν κατώτερός του. Και πράγματι, ο Πάτροκλος παραδέχεται ότι δεν ήταν κάτι το ιδιαίτερο ούτε από μόρφωση, ούτε από εμφάνιση, ούτε από τίποτα. Κι όμως ο Αχιλλέας τον ήθελε ερωτικά κι αυτό η Θέτις δεν το δέχτηκε ποτέ.

Σοκαρίστηκα όταν στην Αυλίδα όντως η Ιφιγένεια θυσιάστηκε μπροστά στα μάτια των Ελλήνων. Περίμενα να δω ότι κάποια συννεφιά έπεσε, κάτι κοσμοϊστορικό και η Ιφιγένεια εξαφανίστηκε από τα μάτια τους, όμως όχι, η Ιφιγένεια θυσιάστηκε κανονικά και με το νόμο, πιτσιλώντας μάλιστα τον Αχιλλέα με άφθονο αίμα! Άλλη λεπτομέρεια που δε θυμόμουν ήταν ότι στον Τρωικό πολέμησαν και οι Αμαζόνες και μάλιστα η Πενθεσίλεια σκοτώθηκε από το χέρι του Αχιλλέα! Αυτό που δε θυμόμουν με τίποτα ήταν η εμφάνιση του Πύρρου, του γιου του Αχιλλέα με τη Διηδάμεια, την πριγκίπισσα της Σκύρου, όπου είχε κρυφτεί ο Αχιλλέας για να μην πάει στην εκστρατεία κατά του Πριάμου. Ο Πύρρος δείχνει κακομαθημένος, αυτάρκης, κομπορρήμων, αλαζόνας, καμία σχέση με τον πατέρα του δηλαδή. Και εμφανίζεται στην Τροία στο πλευρό των Ελλήνων μόλις σκοτώνεται ο πατέρας του, λέγοντας μάλιστα ότι η Τροία θα καταληφθεί μόνο μετά τη δική του συμμετοχή. Επίσης δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι η Βρυσηίς θα μπορούσε να είναι ελεύθερη κι ωραία μες στο στρατόπεδο των Ελλήνων και να τους βοηθάει στο μαγείρεμα, στη θεραπεία των τραυμάτων τους κλπ., πάντα την είχα στο μυαλό μου ως μια απλή σκλάβα χωρίς ταυτότητα!

Θα συμφωνήσω απόλυτα με την παρουσία-απουσία της Ελένης. Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι η Ελένη δεν είναι και τόσο πραγματικό πρόσωπο στα μάτια της και στην αντίληψή της, οπότε εμφανίζεται μία και μόνη φορά κι αυτή με πέπλο, την ημέρα που καλούνται όλοι οι επιφανείς άντρες της τότε γνωστής Ελλάδος για να την παντρευτούν. Ο κάθε ήρωας της αρχαίας Ελλάδος περιγράφεται όπως δει: ο Αγαμέμνων ισχυρογνώμων βλάκας, ο Οδυσσέας παμπόνηρος και διαλλακτικός, ο Νέστωρ ραμολί που ακολουθεί το στράτευμα από πείσμα και μόνο να μην παραδώσει ακόμη το θρόνο του, ο Αίας γιγαντόσωμος, ο Διομήδης άχρωμος, ο Μενέλαος κερατούκλης, ο Κάλχας λάθος της φύσης. Αν και σπάνια γράφω για τον μεταφραστή των βιβλίων που διαβάζω, θα αναφέρω κατ’ εξαίρεσιν την κυρία Αναστασία Καλλιοντζή, διακεκριμένη μυθιστοριογράφο και βαθύ πνεύμα της σημερινής μας εποχής, η οποία έκανε μια επιμελημένη και προσεκτική μετάφραση, με ωραίες εκφράσεις, προσεγμένο λεξιλόγιο και μια νότα αρχαιοελληνισμού χωρίς να καταντά το κείμενο διδακτορική διατριβή (ποτέ δε σκέφτηκα ότι ο Κάλχας κλίνεται αρχαιοπρεπώς και στη γενική είναι του Κάλχαντα!).

Δύο μικρές ενστάσεις έχω παρ’ όλ’ αυτά: στα τελευταία κεφάλαια, παρ’ όλο που δίνεται συνεχής ροή αφήγησης γεγονότων, με έναν έξυπνο τρόπο μαθαίνουμε ότι πέρασαν κιόλας δέκα χρόνια, όμως σχεδόν αμέσως μαθαίνουμε ότι πέρασαν μόλις εννιά και αρκετές σελίδες παρακάτω πάλι έχουμε πρώτα αναφορά στα εννιά χρόνια και μετά στα δέκα. Για ξαναρίξτε μια ματιά, εκτός κι αν μου διέφυγε εμένα κάτι. Επίσης, παρ’ όλο που περιγράφονται πολλά σημαντικά περιστατικά, μετά τον θάνατο του Πατρόκλου, του Αχιλλέα και του Έκτορα, ο Δούρειος Ίππος και η τελική νίκη των Ελλήνων ξεπετάγονται μέσα σε πολύ λίγες σελίδες κι ίσως να είναι δίκαιο γιατί ήδη η ιστορία παρατράβηξε, έχω την αίσθηση όμως ότι η πένα της συγγραφέως δε θα κούραζε τον αναγνώστη.

Επικροτώ την ανατροπή της πλοκής βάσει της ερμηνείας των χρησμών: ο Αχιλλέας έμαθε ότι η Τροία θα παρθεί όταν πεθάνει ο Άριστος των Αχαιών κι αφού σκοτωθεί ο Έκτωρ. Οπότε, ως άριστος Αχαιών ων και ερωτευμένος με τον Πάτροκλο καθυστερεί το χαμό του Έκτορα, έλα όμως που τα γεγονότα με τη Βρυσηίδα και τη Χρυσηίδα τον πεισμώνουν, οπότε ο Πάτροκλος, με αληθινή αγάπη και ανυστεροβουλία παίρνει τη θέση του. Και είναι τέτοιος ο ρόλος του μέσα στον μύθο που αυτός αποδεικνύεται ο άριστος των Αχαιών κι όχι ο Αχιλλέας, κάτι που παραδέχεται επιτέλους και η Θέτις! Το τέλος του κειμένου είναι πολύ ρομαντικό, η ιστορία ολοκληρώνεται, ο κύκλος κλείνει, οι έχθρες παραμερίζονται και ο Πάτροκλος με τον Αχιλλέα συνεχίζουν να είναι για πάντα μαζί, ακόμη και στον κάτω κόσμο. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα, αν θέλετε να γνωρίσετε μια άλλη περιπέτεια αγάπης με ένα σοβαρό, ρομαντικό και ιστορικά τεκμηριωμένο υπόβαθρο.

ΥΓ. Τον Φεβρουάριο του 2022 κυκλοφόρησε η επετειακή έκδοση του μυθιστορήματος, που περιλαμβάνει επιπλέον ιδιόχειρη

επιστολή της συγγραφέως προς το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, πρόλογο στον οποίο αναφέρονται άγνωστες πτυχές του συναρπαστικού εκδοτικού και συγγραφικού ταξιδιού που έζησε η συγγραφέας γράφοντάς το (τα εμπόδια που συναντούσε, οι συμπτώσεις που την έφεραν κοντά στο ομηρικό έπος, πώς ξεκίνησε να μελετάει τη σχέση Αχιλλέα και Πάτροκλου και πώς έφτασε ως την ιδέα ενός μυθιστορήματος, οι φόβοι της ακαδημαϊκής κοινότητας που επιμένουν στη «διαφύλαξη των παραδόσεων στις κλασικές σπουδές» ακόμη και με απροκάλυπτη επιθετικότητα, τον απόηχο και τον αντίκτυπο του βιβλίου στον απλό αναγνώστη και όχι μόνο κ. ά.). Επίσης περιέχονται οδηγός ανάγνωσης για το μυθιστόρημα, το μυθολογικό υπόβαθρο γύρω από την ιστορία του Αχιλλέα  και διάφορα θέματα για συζήτηση που πηγάζουν από αυτό, καθώς και το αφήγημα «Γαλάτεια». Σε αυτό το συναρπαστικό κείμενο, μια γυναίκα που κάποτε ήταν πέτρα νοσηλεύεται σ’ ένα ίδρυμα και δέχεται την επίσκεψη του συζύγου της που εκφράζει με κάθε τρόπο την αγάπη του για κείνη. Έτσι, με αριστοτεχνικό τρόπο αναμιγνύεται η πραγματική ιστορία της Γαλάτειας και της κόρης της, Πάφου, με το ρεαλιστικό σήμερα. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται το πρώτο κεφάλαιο του εξίσου αγαπημένου μυθιστορήματος «Κίρκη» και λίγα λόγια γι’ αυτό από τη Δανάη Ιμπραχήμ.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«[Ο Χείρων] Έτσι όπως καθόταν στη ροδόχρωμη σπηλιά του, λες να του είχε έρθει καμιά αναλαμπή για το μέλλον;…πικρή συνήθεια, μια σειρά από αγόρια που πήγαιναν κοντά του για να μάθουν μουσική και ιατρική, για να καταλήξουν στο τέλος να μετατραπούν σε φονικές μηχανές» (σελ. 247).

«Μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα δόρυ σαν μπαστούνι για το περπάτημα, όμως αυτό δεν αλλάζει τη φύση του» (σελ. 270).

«..κι απ’ την άλλη ο Αγαμέμνων, με το πρόσωπο σφιγμένο σαν τη χούφτα του τσιγκούνη, να μας αγριοκοιτάζει όλους» (σελ. 362).