Βιβλίο Το γιασεμί της Ανατολής
Τίτλος πρωτοτύπου Jasmin nights
Συγγραφέας Julia Gregson
Μεταφραστής Φωτεινή Πίπη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ντόμινικ Μπένσον, ανθυποσμηναγός. Με πολλές ώρες πτήσης στο ενεργητικό του. Αναγνωριστικές πτήσεις, καταδιώξεις, καταρρίψεις, συνοδευτικές αποστολές κλπ. Τραυματίζεται και νοσηλεύεται. Στο νοσοκομείο έρχεται η Σαμπά και τραγουδά. Ερωτεύονται. Κρατάνε επαφή. Όταν τελικά η Σαμπά πηγαίνει στο Λονδίνο για την ακρόαση συναντιέται με τον Ντομ. Και αυτή είναι η αρχή του παραμυθιού. Για άλλη μια φορά η συγγραφέας μας πιάνει από το χέρι και μας ξεναγεί στα άδυτα της γυναικείας και της αντρικής ψυχολογίας. Μας ανοίγει διάπλατα πόρτες που οδηγούν στους ανθώνες της αγάπης και στη φρίκη του πολέμου. Οι σκηνές αγάπης και οι δυσκολίες που συναντά η Σαμπά εναλλάσσονται με το αίμα, τον φόβο και την αγωνία των αεροπόρων.

Η Σαμπά περνά από ένα σωρό δοκιμασίες ως μέλος του θιάσου της ΕΝΣΑ. Πρώτος σταθμός το Κάιρο. Πώς έγινε φίλη με τους υπόλοιπους του θιάσου, ποιες οι ιστορίες τους, ποια τα ευτράπελα σε αυτό το ταξίδι. Η Σαμπά τραβά την προσοχή της αγγλικής αντικατασκοπίας και δέχεται να ριψοκινδυνέψει τη ζωή της για την πατρίδα της. Όσο περισσότερο γνωστή γίνεται στο Κάιρο και στη Μέση Ανατολή τόσο τη θέλουν εχθροί της Αγγλίας αλλά και φίλοι. Τα βγάζει πέρα, δεν χάνει την ψυχραιμία της και στο τέλος αναλαμβάνει την πιο δύσκολη υπόθεση: να διασκεδάσει έναν επιφανή Τούρκο και την ομήγυρή του, αποσπώντας όσο γίνεται περισσότερα μυστικά. Λόγω του πολέμου οι επαφές με τον Ντομ έχουν αραιώσει και η Κωνσταντινούπολη τους απομακρύνει ακόμη περισσότερο. Ο Ντομ, μετά την ανάρρωσή του, ξαναμπαίνει σε αεροπλάνο και επιστρέφει στην ενεργό δράση. Ζει κι αυτός τις δικές του περιπέτειες, βιώνει τα δικά του συναισθήματα, πάντα αναζητώντας τη Σαμπά. Με αφορμή τον δικό του χαρακτήρα βιώνουμε για τα καλά την αγωνία του αεροπόρου, τις στιγμές κινδύνου στον αέρα, τα συναισθήματά του «εκεί ψηλά».

Μια πολύ όμορφη, καλογραμμένη ερωτική ιστορία, πλημμυρισμένη με νότες της δεκαετίας του 1940 (πολλά τραγούδια τα εντόπισα στο YouTube και είναι πράγματι ατμοσφαιρικότατα) και εξωτικές εικόνες από Κάιρο και Κωνσταντινούπολη. Μαγικά ηλιοβασιλέματα, μυσταγωγία, καλλιφωνία, σαμπάνια, αντικατασκοπία, όλα άρρηκτα δεμένα σε ένα καλοπλεγμένο μυθιστόρημα που δε θα θέλετε να αφήσετε από τα χέρια σας.

Ένα εκπληκτικό γυναικείο μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει στην Ινδία του 1928-1929, λίγο πριν ξεκινήσει η επανάσταση των Ινδών και αποτινάξουν τη βρετανική αυτοκρατορία από πάνω τους.. Η Βίβα Χόλογουέι, που έζησε τα παιδικά της χρόνια στην Ινδία, κόρη μηχανικού σιδηροδρόμων, μετά από χρόνια ειδοποιείται ότι πρέπει να παραλάβει ένα μπαούλο με προσωπικά είδη των γονιών της, το οποίο έμεινε στα αζήτητα μετά τον θάνατό τους. Η Βίβα, που φοβάται να γυρίσει στην Ινδία για να μην αντιμετωπίσει κατάματα τους φόβους της και τον πραγματικό της εαυτό, τελικά αλλάζει γνώμη και για το δύσκολο και ακριβό ταξίδι για την Ινδία προσφέρεται να συνοδεύσει επί πληρωμή δύο νεαρές φίλες κι έναν νεαρό με ανάρμοστη συμπεριφορά, που τον απέβαλε το σχολείο του. Η Ρόουζ πηγαίνει να παντρευτεί και η φίλη της, Βικτόρια, πηγαίνει για να βρει το γαμπρό ενώ ο Γκάι επιστρέφει στους γονείς του, εκών άκων. Στο ταξίδι αυτή η αλλόκοτη παρέα θα έρθει πιο κοντά, θα γνωριστεί και ο ένας θα παίξει καταλυτικό ρόλο στη ζωή του άλλου. Οι κοπέλες θα γίνουν αχώριστες φίλες με τη Βίβα ενώ ο Γκάι θα γίνει ένας παθιασμένος, φανατικός και σχιζοφρενής εχθρός.

Βιβλίο  Στην καρδιά των μουσώνων
Τίτλος πρωτοτύπου East of the sun
Συγγραφέας Julia Gregson
Μεταφραστής Βούλα Αυγουστίνου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το έργο κεντάει σε όλα τα σημεία. Ομολογώ ότι είναι μεν πολύ αγγλικό («βρετανικό») το στυλ γραφής, περνάει όλη η αγγλική αριστοκρατία από μπροστά σου (τσάι, ιπποδρομίες, πόλο, σώμα ιππικού, κυνήγι, οδηγίες καλής συμπεριφοράς κλπ.) αλλά και ένα σωρό παρωχημένες σήμερα απόψεις για τη γυναικεία σεξουαλικότητα, την υπακοή και την κομ-ιλ-φό συμπεριφορά μιας νεαρής κοπέλας, όμως αυτό το στυλ ακριβώς είναι που αναπαριστά την εποχή και το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται οι ηρωίδες και οι ήρωες. Μιλάμε για 1929, μιλάμε για Ινδία, μιλάμε για κραταιά Βρετανική Αυτοκρατορία. Κι όμως η συγγραφέας δεν παίρνει το μέρος κανενός, ούτε των Ινδών ούτε των Άγγλων, τουλάχιστον όχι ανοιχτά. Οι Ινδοί αρχίζουν να μισούν πια την καταδυνάστευση των Άγγλων και οι Άγγλοι αρχίζουν να ανησυχούν για το μέλλον τους στην Ινδία. Ο Γκάντι αρχίζει να εμφανίζεται στο προσκήνιο. Η συγγραφέας ντύνει διακριτικά αυτήν την παράθεση και μόνο όσο πρέπει για να χρωματίσει το κείμενό της και το φόντο των ιστοριών. Ταραχές σε υποβαθμισμένες γειτονιές, απαγωγές Άγγλων αριστοκρατών κλπ.

Ομολογώ ότι παρόλο που είναι γυναικείο μυθιστόρημα δεν είναι σε καμία περίπτωση προχειροδουλειά. Είναι ένα αξιοπρεπέστατο μυθιστόρημα, με πλοκή, ήρωες, ιστορία, φοβερή ψυχολογία και ολοκληρωμένους χαρακτήρες, γυναίκες και άντρες. Ίσως μου άρεσε που δεν είχε πολλές ερωτικές σκηνές, που να περιγράφονται κλασικά και γλυκανάλατα (στιβαρά μπράτσα, φυλλοκάρδια, ιππότες κλπ.) αλλά όχι, δεν είναι μόνο για αυτό. Οι ηρωίδες, η μεν ωριμότερη (;) Βίβα , οι δε νεαρότερες φιλενάδες της έχουν αγωνίες, φόβους, απορίες, ανασφάλειες, χιούμορ, εγωισμό. Μπορεί να ξενίσει το γεγονός ότι η Ρόουζ, μια νύχτα πριν παντρευτεί προσπαθεί να χρησιμοποιήσει το αντισυλληπτικό σφουγγαράκι με παταγώδη αποτυχία, αλλά της συμπαρίστασαι γιατί κανείς δεν της έχει μιλήσει γι’ αυτό, ούτε σε τι χρησιμεύει, ούτε τίποτα. Κινείται μηχανικά και οι φοβίες της ενόψει ενός συζύγου που τον γνώρισε μόνο μια φορά σε κοινωνική συνεστίαση χτυπάνε κόκκινο. Δεν είναι γελοίες απορίες, είμαι σίγουρος ότι τότε έτσι σκέφτονταν, ίσως ίσως ακόμη και σήμερα, αν δεν βρεθεί κάποιος να διαπαιδαγωγήσει σωστά μια κοπέλα θα γεμίσει ανασφάλειες, ερωτηματικά και φοβίες. Η Ρόουζ καταφέρνει όμως να ξεπεράσει τις φοβίες της, να χαλαρώσει δίπλα στον άγνωστο σύζυγο και να πάρει κυρίαρχη θέση στη ζωή του ώσπου μαθαίνει ένα σοβαρό μυστικό του.

Από την άλλη, δεν έχω δει πιο ισχυρογνώμωνα, πείσμονα και ανασφαλή άνθρωπο από τη Βίβα. Η πρωταγωνίστρια αρνείται να παραδεχτεί τις τύψεις της, τα αισθήματά της, την πραγματικότητα, τις αναμνήσεις της παιδικής της ηλικίας, κι όλα αυτά σωρεύονται σε έναν ύφαλο που την εμποδίζει να αντιμετωπίσει την πραγματική ζωή. Γνωρίζει στο πλοίο τον Φρανκ, έναν γιατρό, που ταξιδεύει στην Ινδία για να μελετήσει τον αιμοσφαιρινουρικό πυρετό, γεννιούνται συναισθήματα ανάμεσά τους αλλά η Βίβα προτιμά να κουτουλάει και να χτυπάει το κεφάλι της στον τοίχο παρά να δει την πραγματικότητα, με αποτέλεσμα να πληγώσει τον μοναδικό άντρα που την αγάπησε πραγματικά. Φτάνει στην Ινδία αλλά περνάνε δυο χρόνια πριν πάρει το θάρρος να παραλάβει επιτέλους αυτό το μπαούλο. Και όντως, η γυναίκα που της επιστρέφει το μπαούλο τής αποκαλύπτει μια φριχτή πραγματικότητα, αυτήν που η Βίβα αρνιόταν να παραδεχτεί.

Η Βικτόρια, ένα κορίτσι με σχετικά χαμηλή αυτοεκτίμηση, στη σκιά της κολλητής της, φτάνει στην Ινδία για να βρει γαμπρό και πελαγώνει. Χωρίς σωστή καθοδήγηση, χωρίς συμβουλές, μόνη σε άγνωστα νερά, φιλοξενείται από μια θεία της, η οποία τη συστήνει σε όλον τον καλό κόσμο αλλά ο καιρός περνά και η Τορ παραμένει στο ράφι. Όταν η θείαδείξει έναν πραγματικά κακό εαυτό, η Τορ θα ρισκάρει. Τέλος, ο Γκάι, ένας επαναστάτης χωρίς αιτία, γίνεται πονοκέφαλος για τη Βίβα και ψυχωσικός απέναντί της, οι γονείς του σχεδόν τον διώχνουν από το σπίτι, ανίκανοι να ασχοληθούν σοβαρά μαζί του, κι έτσι ο Γκάι μπλέκεται με επαναστάτες μουσουλμάνους που έχουν ως σκοπό να διώξουν τους Άγγλους από την Ινδία, με δυσάρεστες συνέπειες για όλους.

Ειλικρινά, είναι από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει. Το γράψιμο και το στυλ της συγγραφέως δε σε αφήνει να αναπνεύσεις. Χρησιμοποιεί λέξεις, προτάσεις και τρόπους αφήγησης που δε σε αφήνουν εύκολα να σταματήσεις το διάβασμα (και μιλάμε για 637 σελίδες). Χιούμορ, αυθόρμητες και ειλικρινείς στιγμές, συγκίνηση, περιπέτεια και αγωνία, ιστορικό αλλά περισσότερο ρομαντικό (και πιστέψτε με το αδικεί αυτός ο χαρακτηρισμός) μυθιστόρημα. Σας ικετεύω, μην το διαβάσετε ακούγοντας Φρανκ Σινάτρα, σίγουρα θα δακρύσετε, αν όχι μελαγχολήσετε. Αισθήματα που σίγουρα μια γυναίκα κάπου, κάποτε τα έχει νιώσει, συμπεριφορές υποταγμένες σε πρωτόκολλα, νοοτροπίες ριζωμένες βαθιά στις παλαιότερες γενιές, φτώχεια και κακομοιριά αλλά αισιοδοξία από τους Ινδούς, τι να πρωτογράψω και πού να πρωτοεστιάσω. ΠΡΕΠΕΙ να το διαβάσετε.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

-ο αποχαιρετισμός της Ρόουζ και του πατέρα της-
«Ακούστηκε ο ήχος της πόρτας που έκλεισε και το δωμάτιο βυθίστηκε στο σκοτάδι. Η Ρόουζ ήξερε, όπως ήξερε κι αυτός, ότι απόψε ήταν η τελευταία νύχτα που θα περνούσαν κάτω από την ίδια στέγη» (σελ. 37).

«Δεν ξέρω πώς καταλαβαίνει κανείς ότι είναι ερωτευμένος, είπε. Θέλω να πω, στα βιβλία και στις ταινίες φαίνεται να συμβαίνει στους ήρωες σαν μια εκτυφλωτική αστραπή και αμέσως τρέχουν σε καράβια και σε τρένα και μετά παίζει η μουσική και μετά τέλος. Γιατί η ζωή είναι τόσο μπερδεμένη;» (σελ. 388).

«Σπίτι σου είναι να ξέρεις ότι βρίσκεσαι στο κέντρο του κόσμου κάποιου άλλου ανθρώπου» (σελ. 576).

ΥΓ. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook στις 3 Ιανουαρίου 2012 και υπήρξε η αφορμή να ξεκινήσει η συνεργασία μου με τις εκδόσεις Διόπτρα τον Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς, με το βιβλίο «Υ.Γ. Σ’ αγαπώ» της Cecilia Ahern.

Βιβλίο  Το λουλούδι της Κριμαίας
Τίτλος πρωτοτύπου Band of angels
Συγγραφέας Julia Gregson
Μεταφραστής Φωτεινή Πίπη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853-1856) ήταν η ένοπλη σύγκρουση της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά των Ρώσων, με σημαντικότερες μάχες αυτές στη χερσόνησο της Κριμαίας. Στόχος η ανάκτηση των ανατολικών εδαφών της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Επίσης αξιοσημείωτη είναι η συμβολή της Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ στην εφαρμογή πρωτότυπων νοσηλευτικών μεθόδων που έσωσαν τη ζωή πολλών Βρετανών στρατιωτών, σε εποχή μάλιστα που οι γυναίκες δεν είχαν αναγνωριστεί στην κοινωνία ως ισότιμα μέλη, πόσο μάλλον όταν εμφανίζονταν γυναίκες νοσοκόμοι σε καθαρά ανδροκρατούμενα πεδία όπως ο πόλεμος.

Σημαντικό πρόσωπο στην ιστορία είναι η Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ, η οποία μετά από επιτυχημένη διοίκηση και διαχείριση νοσοκομείου στο Λονδίνο έφυγε για το μέτωπο της Κριμαίας επικεφαλής εθελοντριών νοσοκόμων και εργάστηκε στο Σκούταρι της Κωνσταντινούπολης υπό άθλιες συνθήκες. Όλα αυτά περιγράφονται με ακρίβεια στο βιβλίο.

Ποια είναι η ιστορία λοιπόν; Η Κάθρην και ο Ντέιο ζουν στην Ουαλία. Εκείνη κόρη μεγαλέμπορου σε παρακμή αλλά κυρίαρχης και καθώς πρέπει φιγούρας στην τοπική κοινωνία. Εκείνος γελαδάρης. Τα παιδιά μεγαλώνουν μαζί όμως στην εφηβεία τα αισθήματα μεταμορφώνονται και ο Πατέρας τούς απαγορεύει να ξαναβρεθούν. Η Κάθρην, από τη μια θέλοντας να ξεφύγει από αυτήν τη δεσποτική στάση και την περιοριστική κοινωνία όπου ζουν, με τις απαιτήσεις της, τον κώδικα ηθικής κλπ. (“Ράψιμο, ψώνια, κηπουρική, εμφιάλωση. Αυτά έκανε και η μητέρα σου και περνούσε μια χαρά”, σελ. 80). αλλά κυρίως γιατί ήταν μπροστά στη μητέρα της όταν γέννησε και αβοήθητη κι άπραγη την είδε να πεθαίνει μπροστά στα μάτια της, το σκάει μεταμφιεσμένη σε γελαδάρη χάρη στη βοήθεια του Ντέιο και φτάνει στο Λονδίνο, όπου εκπαιδεύεται δίπλα στη Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ ως νοσοκόμα. Μετά πάει μαζί της στην Κωνσταντινούπολη και τέλος στο μέτωπο της Κριμαίας.

Ρομαντική ιστορία, σε ρομαντικό (όσο γίνεται) περιβάλλον. Συγκλονιστικές περιγραφές, βαθιά αισθήματα, καλογραμμένη πλοκή. Θα σταθώ ιδιαίτερα στις περιγραφές. Κι εδώ έχουμε ρομαντικές εικόνες, μικρές καθημερινές στιγμές αλλά οι περιγραφές των τραυμάτων, της ψυχολογίας των ετοιμοθάνατων, του χειρουργείου, των πεδίων μάχης, των απίστευτα κακών συνθηκών (και ανθυγιεινών) στα νοσοκομεία πραγματικά σοκάρουν. Πολλές φορές συγκρατήθηκα να μη φωνάξω γιατί η πένα της συγγραφέως κόβει σα λεπίδα και δεν ανασαίνεις. Η Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ περιγράφεται όπως ήταν (φαντάζομαι), χωρίς ωραιότητες και εικονολατρείες, με τα προτερήματα και τα ελαττώματά της. Οι περιπέτειες που ζει η Κάθρην θα μπορούσαν να συμβούν εκείνη την εποχή και υπό εκείνες τις συνθήκες.

Σε γενικές γραμμές μην το αγνοήσετε, διαβάστε το!